หย่าแล้วลูกอยู่กับใคร อำนาจปกครองบุตรศาลพิจารณาจากอะไร และอีกฝ่ายยังมีสิทธิพบลูกไหม
สำหรับพ่อแม่ที่กำลังจะหย่า เรื่องที่กังวลที่สุดมักไม่ใช่ทรัพย์สิน แต่เป็นเรื่องลูก ว่าหลังหย่าแล้วลูกจะอยู่กับใคร ใครมีอำนาจตัดสินใจเรื่องของลูก และอีกฝ่ายยังจะได้พบลูกหรือไม่ เรื่องนี้กฎหมายให้ความสำคัญกับประโยชน์สูงสุดของบุตรเป็นหลัก
บทความนี้จะอธิบายเรื่องอำนาจปกครองบุตรหลังหย่า หลักเกณฑ์ที่ศาลใช้พิจารณา และสิทธิในการติดต่อกับบุตรของฝ่ายที่ไม่ได้อยู่ด้วย
อำนาจปกครองบุตรคืออะไร
อำนาจปกครองบุตรคือสิทธิและหน้าที่ในการดูแล อบรมเลี้ยงดู และตัดสินใจเรื่องสำคัญในชีวิตของบุตรผู้เยาว์ เช่น ที่อยู่อาศัย การศึกษา และการรักษาพยาบาล เมื่อหย่ากัน คู่สมรสสามารถตกลงกันได้ว่าให้ฝ่ายใดเป็นผู้ใช้อำนาจปกครอง หรือใช้ร่วมกัน หากตกลงกันไม่ได้ ศาลจะเป็นผู้ชี้ขาด
หลักการสำคัญที่สุดในการพิจารณาเรื่องบุตรคือ “ประโยชน์สูงสุดและความผาสุกของบุตร” ไม่ใช่ความต้องการของพ่อหรือแม่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง
ศาลพิจารณาจากอะไร
เมื่อพ่อแม่ตกลงกันไม่ได้ ศาลจะพิจารณาโดยคำนึงถึงความผาสุกและประโยชน์สูงสุดของบุตรเป็นสำคัญ โดยดูปัจจัยหลายด้านประกอบกัน
- ความพร้อมในการเลี้ยงดูของแต่ละฝ่าย ทั้งด้านเวลา ที่อยู่อาศัย และฐานะ
- ความสัมพันธ์และความผูกพันระหว่างบุตรกับแต่ละฝ่าย
- ความประพฤติและความเหมาะสมของผู้ที่จะดูแลบุตร
- อายุของบุตรและความต้องการเฉพาะของบุตร รวมถึงความเห็นของบุตรหากโตพอที่จะแสดงเจตนาได้
ฝ่ายที่ไม่ได้อยู่ด้วยยังมีสิทธิพบบุตร
แม้ฝ่ายหนึ่งจะได้เป็นผู้ใช้อำนาจปกครองและดูแลบุตร อีกฝ่ายที่ไม่ได้อยู่ด้วยก็ยังมีสิทธิติดต่อและพบบุตรตามสมควร เพราะการที่บุตรได้รับความรักและการดูแลจากทั้งพ่อและแม่ถือเป็นประโยชน์ของบุตร การกำหนดเงื่อนไขการพบบุตรอย่างชัดเจนตั้งแต่ต้นจะช่วยลดข้อพิพาทในอนาคต
คำถามที่พบบ่อย
ถาม: แม่จะได้สิทธิเลี้ยงลูกเสมอไปหรือไม่ โดยเฉพาะลูกเล็ก
ตอบ: ไม่มีกฎตายตัวว่าฝ่ายใดต้องได้สิทธิเสมอ ศาลพิจารณาจากประโยชน์สูงสุดของบุตรเป็นรายกรณี แม้ในทางปฏิบัติบุตรเล็กมากอาจได้รับการพิจารณาให้อยู่กับแม่ในหลายกรณี แต่ก็ขึ้นอยู่กับความพร้อมและความเหมาะสมของแต่ละฝ่ายประกอบ
ถาม: ตกลงเรื่องลูกกันเองได้ไหม หรือต้องให้ศาลสั่งเท่านั้น
ตอบ: พ่อแม่สามารถตกลงกันเองเรื่องอำนาจปกครองและการดูแลบุตรได้ และทำเป็นข้อตกลงไว้ ซึ่งเป็นแนวทางที่ดีต่อบุตรและลดความขัดแย้ง หากตกลงกันไม่ได้จึงให้ศาลชี้ขาด การมีทนายช่วยจัดทำข้อตกลงให้รัดกุมจะช่วยป้องกันปัญหาในภายหลัง
สรุป
เรื่องอำนาจปกครองบุตรหลังหย่ายึดหลักประโยชน์สูงสุดและความผาสุกของบุตรเป็นสำคัญ พ่อแม่ควรพยายามตกลงกันเพื่อความราบรื่น หากตกลงไม่ได้ศาลจะพิจารณาจากความพร้อมและความเหมาะสมของแต่ละฝ่าย ทั้งนี้ฝ่ายที่ไม่ได้อยู่ด้วยยังมีสิทธิพบบุตร การวางข้อตกลงเรื่องบุตรอย่างชัดเจนตั้งแต่ต้นคือสิ่งที่ดีที่สุดสำหรับทุกฝ่าย
