ฟ้องชู้ได้กี่บาทไม่มีราคาตายตัว ศาลกำหนดค่าทดแทนตามควรแก่พฤติการณ์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1525 โดยดูความรุนแรงและความเปิดเผยของความสัมพันธ์ ความเสียหายต่อชื่อเสียงและครอบครัว และฐานะของคู่กรณี ตัวเลขที่ได้ยินจากคดีอื่นจึงใช้คาดการณ์คดีเราได้เพียงคร่าว ๆ
ทำไมค่าทดแทนชู้ไม่มีราคาตายตัว
เพราะกฎหมายไม่ได้กำหนดอัตราไว้ มาตรา 1525 ให้ศาลวินิจฉัยค่าทดแทนตามมาตรา 1523 ตามควรแก่พฤติการณ์ ศาลจะให้ชำระครั้งเดียวหรือแบ่งชำระเป็นงวดก็ได้
ความเสียหายที่ชดเชยเป็นความเสียหายต่อจิตใจ เกียรติ และชื่อเสียงของคู่สมรสที่ถูกกระทบ ซึ่งวัดเป็นเงินแบบสูตรสำเร็จไม่ได้ ศาลจึงดูข้อเท็จจริงทั้งหมดของแต่ละครอบครัว สองคดีที่ดูคล้ายกันจึงอาจได้จำนวนต่างกันมาก
ตัวเลขค่าทดแทนที่เห็นในข่าวหรือโซเชียลมีเดียจึงควรอ่านอย่างระมัดระวัง บางครั้งเป็นจำนวนที่โจทก์เรียกในคำฟ้อง ไม่ใช่จำนวนที่ศาลพิพากษาให้จริง บางครั้งเป็นยอดรวมของค่าทดแทนจากหลายคนหรือรวมกับเรื่องทรัพย์สิน และหลายคดีจบด้วยข้อตกลงในชั้นไกล่เกลี่ยซึ่งไม่ได้เปิดเผยรายละเอียด
ปัจจัยอะไรทำให้ค่าทดแทนสูงหรือต่ำ
ปัจจัยหลักคือความเสียหายที่เกิดขึ้นจริงและพฤติการณ์ของผู้กระทำ ตารางนี้สรุปข้อเท็จจริงที่มักมีผลต่อจำนวนเงินในทางปฏิบัติ
| ข้อเท็จจริง | แนวโน้มทำให้สูงขึ้น | แนวโน้มทำให้ต่ำลง |
|---|---|---|
| ความเปิดเผย | แสดงตัวต่อสาธารณะ โพสต์โซเชียล พาไปงานสังคม | ความสัมพันธ์ไม่เป็นที่รับรู้ของคนรอบข้าง |
| ระยะเวลา | ต่อเนื่องหลายปี หรือยังดำเนินต่อหลังถูกทักท้วง | เกิดขึ้นช่วงสั้นและยุติแล้ว |
| ผลต่อครอบครัว | ครอบครัวแตกแยก กระทบบุตร มีบุตรกับชู้ | ผลกระทบจำกัด |
| สถานะทางสังคม | ผู้เสียหายมีหน้าที่การงานหรือชื่อเสียงที่ถูกกระทบชัดเจน | ไม่ปรากฏความเสียหายต่อชื่อเสียงที่ชัด |
| ท่าทีของผู้กระทำ | รู้ว่าอีกฝ่ายมีคู่สมรส ท้าทาย หรือดูหมิ่นผู้เสียหาย | สำนึกผิด ยุติความสัมพันธ์ และพยายามเยียวยา |
| สภาพชีวิตคู่เดิม | ครอบครัวเดิมปกติสุข | ชีวิตคู่มีปัญหาหรือแยกกันอยู่มาก่อนแล้ว |
| ฐานะของคู่กรณี | ผู้กระทำมีฐานะดี | ผู้กระทำมีรายได้น้อย |
ปัจจัยเหล่านี้ไม่ใช่สูตรคำนวณ ศาลชั่งน้ำหนักรวมกัน และอาจให้น้ำหนักต่างกันตามข้อเท็จจริง อ่านแนวการวินิจฉัยเพิ่มเติมได้ที่หลักการที่ศาลใช้วินิจฉัยเรื่องการมีชู้และการเรียกค่าทดแทน
เรียกค่าทดแทนจากใครได้บ้าง
เรียกได้ทั้งจากคู่สมรสของตนและจากบุคคลภายนอก แต่เงื่อนไขต่างกัน มาตรา 1523 หลังแก้ไขโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติม ป.พ.พ. (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 ใช้ถ้อยคำว่าคู่สมรส จึงใช้กับคู่สมรสทุกเพศเท่ากัน
- จากคู่สมรสและผู้เกี่ยวข้อง เมื่อศาลพิพากษาให้หย่าเพราะเหตุตามมาตรา 1516 (1) คู่สมรสฝ่ายที่เสียหายเรียกค่าทดแทนจากคู่สมรสอีกฝ่าย และจากผู้ที่ได้รับการอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่อง หรือผู้ที่เป็นเหตุแห่งการหย่าได้
- จากบุคคลภายนอกโดยไม่ต้องหย่า เรียกได้จากผู้ที่ล่วงเกินคู่สมรสของตนในทำนองชู้สาว หรือผู้ที่แสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์กับคู่สมรสของตนในทำนองชู้สาว
ถ้าผู้ต้องจ่ายคือคู่สมรสอีกฝ่าย มาตรา 1525 ให้ศาลคำนึงด้วยว่าผู้นั้นได้รับส่วนแบ่งสินสมรสมากน้อยเพียงใดจากการหย่า ค่าทดแทนกับการแบ่งทรัพย์สินจึงมักถูกพิจารณาไปด้วยกัน
เรียกเงินสูงไว้ก่อนดีไหม
ไม่จำเป็นต้องดีเสมอไป เพราะคำขอที่เป็นเงินมีค่าขึ้นศาลคิดตามทุนทรัพย์ที่เรียก และถ้าตัวเลขสูงเกินข้อเท็จจริงมาก ศาลก็กำหนดตามที่เห็นสมควรอยู่ดี
วิธีที่ได้ผลกว่าคือตั้งจำนวนให้สอดคล้องกับพยานหลักฐานที่พิสูจน์ได้จริง และอธิบายความเสียหายเป็นรูปธรรม เช่น ผลต่อหน้าที่การงาน สุขภาพจิต และบุตร ทนายความที่เคยทำคดีลักษณะนี้จะช่วยประเมินช่วงตัวเลขที่สมเหตุสมผลจากแนวคำพิพากษาได้
- ประเมินว่าพิสูจน์ความสัมพันธ์ได้ชัดเพียงใด
- สรุปความเสียหายที่มีหลักฐานรองรับ
- ตรวจฐานะและทรัพย์สินของผู้ที่จะต้องจ่าย
- เทียบกับแนวคำพิพากษาในข้อเท็จจริงใกล้เคียง
- ตั้งจำนวนที่ทั้งหนักแน่นและไม่ทำให้ค่าขึ้นศาลสูงเกินจำเป็น
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าเคยยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจ ยังเรียกค่าทดแทนได้ไหม
ไม่ได้ มาตรา 1523 วรรคท้ายบัญญัติว่าคู่สมรสที่ยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจในการกระทำนั้น จะเรียกค่าทดแทนไม่ได้ ผู้ถูกฟ้องจึงมักยกข้อนี้ขึ้นต่อสู้ ควรเตรียมหลักฐานว่าเราไม่เคยยอมรับความสัมพันธ์ดังกล่าว
ชู้อ้างว่าไม่รู้ว่าอีกฝ่ายแต่งงานแล้ว ฟ้องได้ไหม
ศาลมักพิจารณาว่าผู้ถูกฟ้องรู้หรือควรรู้ว่าอีกฝ่ายมีคู่สมรสหรือไม่ หลักฐานที่แสดงว่ารู้ เช่น แชตที่พูดถึงคู่สมรส หรือการที่คู่สมรสเคยเตือนแล้ว จึงมีผลต่อทั้งความรับผิดและจำนวนเงิน
ฟ้องทั้งคู่สมรสและชู้ในคดีเดียวกันได้ไหม
ทำได้ในกรณีฟ้องหย่าด้วยเหตุตามมาตรา 1516 (1) ซึ่งมักยื่นพร้อมคำขอเรื่องบุตรและทรัพย์สิน ถ้าไม่ต้องการหย่า ก็ฟ้องเรียกค่าทดแทนจากบุคคลภายนอกได้อย่างเดียว อ่านเพิ่มเติมรวมคำพิพากษา เรียกค่าทดแทนจากการฟ้องชู้
ตกลงจำนวนเงินกันนอกศาลได้ไหม
ได้ และหลายคดีจบด้วยการไกล่เกลี่ยในศาล การทำสัญญาประนีประนอมยอมความต่อหน้าศาลมีข้อดีคือถ้าผิดนัดก็บังคับคดีได้ทันที ส่วนข้อตกลงนอกศาลควรทำเป็นหนังสือที่ระบุจำนวน กำหนดชำระ และผลของการผิดนัดให้ชัด
ฟ้องชู้ต้องยื่นที่ศาลไหน
คดีเรียกค่าทดแทนตามมาตรา 1523 เป็นคดีครอบครัว จึงยื่นต่อศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ โดยทั่วไปคือศาลในเขตที่ผู้ถูกฟ้องมีภูมิลำเนา หรือที่มูลคดีเกิด ทนายจะช่วยเลือกศาลที่เหมาะกับการส่งหมายและการนำพยานไปศาล
ควรเริ่มอย่างไร
ก่อนคิดตัวเลข ให้ตรวจสามเรื่อง คือ จดทะเบียนสมรสถูกต้องหรือไม่ มีหลักฐานความสัมพันธ์ที่ได้มาโดยชอบหรือไม่ และรู้เรื่องมานานเท่าไรแล้ว เพราะสิทธิเรียกค่าทดแทนตามมาตรา 1523 มีกำหนดหนึ่งปีตามมาตรา 1529
จากนั้นจดลำดับเหตุการณ์และผลกระทบที่เกิดขึ้นกับตัวเองและครอบครัว แล้วนำไปปรึกษาทนายความด้านครอบครัว เพื่อประเมินว่าควรเจรจา ไกล่เกลี่ย หรือยื่นฟ้อง และช่วงจำนวนเงินที่สมเหตุสมผลสำหรับข้อเท็จจริงของเรา
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
