ฟ้องค่าเลี้ยงดูบุตรย้อนหลังได้ไหม และถ้าไม่จ่ายบังคับคดีอย่างไร

ค่าเลี้ยงดูบุตรเรียกย้อนหลังได้สำหรับช่วงที่พ่อหรือแม่อีกฝ่ายไม่ได้ทำหน้าที่ แต่ต้องดูอายุความและหลักฐานค่าใช้จ่ายให้ดี เมื่อศาลมีคำพิพากษาแล้วยังไม่จ่าย ศาลสั่งอายัดรายได้ประจำ และหากจงใจขัดคำสั่งโดยไม่มีเหตุอันสมควร ศาลออกหมายจับและกักขังได้

ค่าเลี้ยงดูบุตรเรียกย้อนหลังได้ไหม

เรียกได้ หน้าที่อุปการะเลี้ยงดูบุตรตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1564 เกิดขึ้นตั้งแต่บุตรเกิด ไม่ได้เริ่มเมื่อมีการฟ้อง ฝ่ายที่แบกรับค่าใช้จ่ายไว้คนเดียวจึงเรียกส่วนที่อีกฝ่ายควรรับผิดชอบย้อนหลังได้

ข้อสำคัญคือผู้ถูกเรียกต้องเป็นบิดาหรือมารดาตามกฎหมาย ถ้าพ่อแม่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสและบิดายังไม่ได้รับรองบุตร ต้องฟ้องขอให้ศาลพิพากษาว่าเด็กเป็นบุตรตามมาตรา 1547 ซึ่งยื่นพร้อมกับคำขอค่าเลี้ยงดูในคดีเดียวกันได้

เรียกย้อนหลังได้กี่ปี อายุความเท่าไร

คำตอบขึ้นกับว่าเคยมีการกำหนดจำนวนเงินไว้แล้วหรือไม่ ซึ่งเป็นจุดที่คนสับสนมากที่สุด

• เคยกำหนดเป็นงวดไว้แล้ว เช่น ในบันทึกท้ายทะเบียนหย่าหรือคำพิพากษา แล้วมีงวดค้างจ่าย ป.พ.พ. มาตรา 193/33 (4) กำหนดอายุความ 5 ปีสำหรับเงินค้างจ่ายที่เป็นค่าอุปการะเลี้ยงดู งวดที่เก่าเกิน 5 ปีจึงเสี่ยงถูกยกอายุความขึ้นต่อสู้
• ไม่เคยกำหนดจำนวนกันเลย มีแนวคำพิพากษาที่มองว่าไม่ใช่เงินค้างจ่ายเป็นงวด จึงไม่อยู่ในอายุความ 5 ปีดังกล่าว แต่ศาลยังพิจารณาจำนวนตามความจำเป็นและพฤติการณ์ของแต่ละคดี

เพราะผลแตกต่างกันตามข้อเท็จจริง จึงไม่ควรรอนาน ยิ่งยื่นเร็ว ข้อโต้แย้งเรื่องอายุความและหลักฐานที่สูญหายก็ยิ่งน้อยลง อ่านประกอบได้ที่บทวิเคราะห์ความรับผิดและอายุความ ฟ้องค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร

ฟ้องย้อนหลังต้องเตรียมหลักฐานอะไร

ต้องแสดงให้ศาลเห็นทั้งความเป็นบิดามารดา ค่าใช้จ่ายจริงที่เกิดขึ้น และกำลังจ่ายของอีกฝ่าย

• สูติบัตรของบุตร ทะเบียนสมรส หรือหลักฐานการรับรองบุตร
• ใบเสร็จค่าเทอม ค่ารักษาพยาบาล และค่าใช้จ่ายสำคัญในช่วงที่เรียกย้อนหลัง
• รายการเดินบัญชีที่แสดงว่าอีกฝ่ายไม่เคยโอน หรือโอนไม่ครบ
• ข้อความแชตที่ทวงถามหรือที่อีกฝ่ายรับว่าจะจ่าย
• ข้อมูลรายได้ อาชีพ และทรัพย์สินของอีกฝ่ายเท่าที่ทราบ
• บันทึกท้ายทะเบียนหย่าหรือหนังสือตกลง ถ้ามี

มีบันทึกข้อตกลงที่อำเภอ แต่อีกฝ่ายไม่จ่าย ทำอย่างไร

บันทึกท้ายทะเบียนหย่าเป็นข้อตกลงระหว่างคู่กรณี ไม่ใช่คำพิพากษา จึงยังนำไปยึดทรัพย์ทันทีไม่ได้ ต้องนำข้อตกลงนั้นไปฟ้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัวเพื่อให้ศาลพิพากษาให้ชำระก่อน

ข้อดีคือข้อตกลงเป็นหลักฐานที่ชัดว่าอีกฝ่ายรับว่าจะจ่ายเท่าใด ทำให้คดีมักไม่ซับซ้อน และในคดีเดียวกันอาจขอให้ศาลปรับจำนวนให้เหมาะกับปัจจุบันได้ด้วย

มีคำพิพากษาแล้วยังไม่จ่าย บังคับคดีอย่างไร

กฎหมายวิธีพิจารณาคดีครอบครัวมีเครื่องมือเฉพาะสำหรับค่าอุปการะเลี้ยงดู นอกเหนือจากการบังคับคดีทั่วไป พระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 มาตรา 162 ให้อำนาจศาลดังนี้

1. สั่งให้ลูกหนี้นำเงินมาวางศาลตามเงื่อนไขหรือระยะเวลาที่ศาลกำหนด
2. ถ้าลูกหนี้มีรายได้ประจำ สั่งอายัดเงินเท่าจำนวนค่าเลี้ยงดูรายเดือน ให้ผู้จ่ายเงิน เช่น นายจ้าง นำเงินมาวางศาลแทน
3. ถ้าลูกหนี้จงใจไม่ปฏิบัติตามคำสั่ง ศาลเรียกตัวมาสอบถามและตักเตือน
4. ถ้ายังไม่ปฏิบัติตามโดยไม่มีเหตุอันสมควร ศาลออกหมายจับและสั่งกักขังจนกว่าจะชำระหรือวางเงิน โดยกฎหมายจำกัดระยะเวลากักขังแต่ละครั้งไว้

นอกจากนี้ยังยึดหรืออายัดทรัพย์สินอื่นผ่านเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และมาตรา 154 ของพระราชบัญญัติเดียวกันให้ศาลกำหนดจำนวนเงินรายได้ที่ได้รับยกเว้นจากการบังคับคดีได้ตามที่เห็นสมควร โดยคำนึงถึงฐานะทางครอบครัวของลูกหนี้และผู้ที่ลูกหนี้ต้องอุปการะ ทั้งนี้ต้องดำเนินการบังคับคดีภายในสิบปีนับแต่วันมีคำพิพากษา

ควรเริ่มอย่างไร

เริ่มจากทำตารางเดือนต่อเดือนว่าอีกฝ่ายจ่ายเท่าไร ค้างเท่าไร และค่าใช้จ่ายจริงของลูกในช่วงนั้นมีหลักฐานอะไรบ้าง จากนั้นตรวจสถานะเอกสาร ว่ามีทะเบียนสมรส การรับรองบุตร บันทึกท้ายทะเบียนหย่า หรือคำพิพากษาแล้วหรือยัง

สถานะเอกสารเป็นตัวกำหนดว่าจะเริ่มที่การฟ้องคดีหรือข้ามไปบังคับคดีได้เลย หากใกล้ครบอายุความหรือไม่แน่ใจว่ายอดใดยังเรียกได้ การปรึกษาทนายความด้านครอบครัวโดยเร็วช่วยไม่ให้สิทธิของลูกหลุดไปโดยไม่จำเป็น