แพ้คดีเช่าซื้อรถ ค่าขาดราคา อุทธรณ์ได้ไหม? ประเด็นที่ศาลอุทธรณ์พิจารณา

รถถูกยึดคืนหรือคุณส่งรถคืนไปแล้ว แต่หลายเดือนต่อมากลับได้หมายศาลให้ชำระค่าขาดราคา ค่าขาดประโยชน์ และดอกเบี้ยอีกจำนวนหนึ่ง บางครั้งผู้ค้ำประกันซึ่งเป็นญาติหรือเพื่อนก็ถูกฟ้องไปด้วย เมื่อศาลชั้นต้นพิพากษาให้ชำระ คำถามคือยอดนั้นถูกต้องหรือไม่ และยังสู้ต่อได้หรือเปล่า บทความนี้อธิบายหลักกฎหมายเช่าซื้อ ประเด็นที่ศาลอุทธรณ์พิจารณา และสิ่งที่ผู้เช่าซื้อกับผู้ค้ำควรตรวจก่อนครบกำหนดอุทธรณ์

คดีเช่าซื้อรถคืออะไร และทำไมคืนรถแล้วยังถูกฟ้อง?

เช่าซื้อ คือ สัญญาที่เจ้าของทรัพย์นำทรัพย์ออกให้เช่า และให้คำมั่นว่าจะขายหรือให้ทรัพย์ตกเป็นสิทธิแก่ผู้เช่าเมื่อผู้เช่าชำระเงินครบตามจำนวนคราวที่ตกลง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 572 และสัญญาเช่าซื้อที่ไม่ทำเป็นหนังสือเป็นโมฆะ ในคดีเช่าซื้อรถ ไฟแนนซ์ในฐานะเจ้าของรถจึงยังเป็นเจ้าของจนกว่าคุณจะผ่อนครบ

ป.พ.พ. มาตรา 573 ให้ผู้เช่าซื้อบอกเลิกสัญญาเวลาใดก็ได้โดยส่งมอบทรัพย์คืนด้วยค่าใช้จ่ายของตนเอง ส่วนมาตรา 574 วางหลักทั่วไปว่าเจ้าของบอกเลิกสัญญาได้เมื่อผู้เช่าซื้อผิดนัดไม่ใช้เงินสองคราวติด ๆ กัน หรือผิดสัญญาในข้อที่เป็นส่วนสำคัญ แล้วริบเงินที่ชำระมาแล้วและกลับเข้าครองทรัพย์ได้ สำหรับรถยนต์และรถจักรยานยนต์ยังมีประกาศของคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา (สคบ.) ที่กำหนดขั้นตอนบอกกล่าวก่อนเลิกสัญญาและก่อนขายรถไว้เพิ่มเติม ทนายจะตรวจว่าบริษัททำครบหรือไม่

การคืนรถจึงไม่ได้ทำให้หนี้จบเสมอไป หลังได้รถคืนและนำไปขาย เจ้าของมักฟ้องเรียกส่วนที่อ้างว่ายังขาด ตามรายงานสถิติคดีศาลยุติธรรม ประจำปี พ.ศ. 2568 ของสำนักงานศาลยุติธรรม ข้อหาเช่าซื้อรถยนต์ที่ขึ้นสู่การพิจารณาในคดีผู้บริโภคชั้นอุทธรณ์มี 3,976 ข้อหา คิดเป็นร้อยละ 21.99 รองจากข้อหาค้ำประกัน 4,321 ข้อหา (คดีหนึ่งอาจมีหลายข้อหา)

ค่าขาดราคาและค่าขาดประโยชน์คืออะไร?

ค่าขาดราคา คือ เงินส่วนที่เจ้าของอ้างว่ายังขาด หลังนำรถที่ได้คืนไปขายแล้วได้เงินน้อยกว่าที่ควรได้ตามสัญญา ส่วนค่าขาดประโยชน์ คือ ค่าเสียหายจากการที่เจ้าของไม่ได้ใช้ประโยชน์จากรถในช่วงที่รถยังไม่ได้คืน ทั้งสองรายการเรียกได้ภายใต้เงื่อนไขของกฎหมายและข้อเท็จจริงในแต่ละคดี และศาลมีดุลพินิจกำหนดจำนวนตามที่เห็นสมควร ไม่จำเป็นต้องให้ตามยอดที่บริษัทฟ้องเสมอไป

เพราะไม่มีสูตรตายตัวที่ใช้ได้กับทุกคดี สิ่งที่ทำให้ยอดสูงหรือต่ำมักอยู่ที่รายละเอียด เช่น สัญญาเลิกกันเมื่อใดและด้วยเหตุใด รถถูกขายในราคาและวิธีที่สมเหตุสมผลหรือไม่ และบริษัทเรียกค่าขาดประโยชน์เป็นระยะเวลานานเกินจริงหรือไม่ ประเด็นเหล่านี้ต้องมีพยานหลักฐานอยู่ในสำนวนตั้งแต่ศาลชั้นต้น

ประเด็นที่ศาลอุทธรณ์พิจารณาในคดีเช่าซื้อรถ

ศาลชั้นอุทธรณ์วินิจฉัยจากสำนวนและอุทธรณ์ที่ยื่นเข้าไป และโดยหลักของคดีแพ่ง อุทธรณ์ได้เฉพาะเรื่องที่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้น เว้นแต่ปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยและบางกรณีที่กฎหมายยกเว้น ประเด็นที่พบบ่อยมีดังนี้

สัญญาเลิกกันโดยชอบหรือไม่?

เป็นจุดตั้งต้นของทุกยอดที่เรียก เพราะค่าขาดราคาและค่าขาดประโยชน์ผูกกับการเลิกสัญญา ทนายจะตรวจว่าการผิดนัดเข้าเงื่อนไขเลิกสัญญาหรือไม่ บริษัทส่งหนังสือบอกกล่าวตามขั้นตอนที่ประกาศ สคบ. กำหนดหรือไม่ และแจ้งก่อนขายรถหรือไม่ ถ้าคุณเป็นฝ่ายส่งรถคืนเอง ต้องดูด้วยว่าสัญญาเลิกกันด้วยเหตุใดและเมื่อใด

ค่าขาดราคาและค่าขาดประโยชน์สูงเกินสมควรหรือไม่?

เป็นประเด็นที่มักขอให้ศาลอุทธรณ์ลดจำนวน แต่ต้องมีเหตุผลรองรับ เช่น ราคาขายต่ำผิดปกติเมื่อเทียบกับสภาพรถ หรือระยะเวลาที่เรียกค่าขาดประโยชน์ยาวเกินกว่าความเป็นจริง ข้อโต้แย้งลักษณะนี้มักเป็นข้อเท็จจริงหรือดุลพินิจ จึงต้องตรวจข้อห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริงในหัวข้อถัดไปด้วย

ดอกเบี้ยผิดนัดคิดถูกต้องหรือไม่?

ป.พ.พ. มาตรา 224 กำหนดดอกเบี้ยผิดนัดเท่ากับอัตราตามมาตรา 7 บวกร้อยละ 2 ต่อปี เว้นแต่เจ้าหนี้มีเหตุอื่นที่ชอบด้วยกฎหมายให้เรียกได้สูงกว่า และห้ามคิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ยระหว่างผิดนัด ส่วนมาตรา 224/1 ให้หนี้ที่ชำระเป็นงวดคิดดอกเบี้ยผิดนัดได้เฉพาะจากต้นเงินของงวดที่ผิดนัด ทนายจะตรวจว่าหลักนี้ใช้กับยอดใดในคดีของคุณได้บ้าง

ผู้ค้ำประกันต้องรับผิดแค่ไหน?

ป.พ.พ. มาตรา 686 ให้เจ้าหนี้มีหนังสือบอกกล่าวผู้ค้ำประกันภายใน 60 วันนับแต่ลูกหนี้ผิดนัด ถ้าไม่บอกภายในกำหนด ผู้ค้ำหลุดพ้นจากดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน และค่าภาระที่เกิดขึ้นหลังพ้นกำหนดนั้น และ ป.พ.พ. มาตรา 685/1 ทำให้ข้อตกลงที่ต่างจากหลักนี้เป็นโมฆะ แต่ผู้ค้ำไม่ได้หลุดพ้นจากต้นเงิน ประเด็นนี้จึงมักช่วยลดยอด ส่วนรายการใดในคดีเช่าซื้อ เช่น ค่าขาดประโยชน์ จัดเป็นค่าสินไหมทดแทนที่เกิดหลังพ้นกำหนดหรือไม่ ควรให้ทนายตรวจจากคำฟ้องจริง ดูประเด็นการบอกกล่าวผู้ค้ำเพิ่มได้ที่ ผู้ให้กู้ไม่มีหนังสือบอกกล่าวทวงถามผู้ค้ำประกัน

อุทธรณ์คดีเช่าซื้อรถยื่นอย่างไร ภายในเมื่อไร?

คดีเช่าซื้อรถระหว่างผู้บริโภคกับบริษัทมักเป็นคดีผู้บริโภค จึงอุทธรณ์ตามพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 ไปยังแผนกคดีผู้บริโภคของศาลอุทธรณ์หรือศาลอุทธรณ์ภาค ภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา ถ้าทุนทรัพย์ที่ยังพิพาทในชั้นอุทธรณ์ไม่เกินห้าหมื่นบาท ห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริง เว้นแต่ได้รับอนุญาตตามคำร้องขออนุญาตอุทธรณ์ ซึ่งต้องยื่นพร้อมอุทธรณ์ หรือภายในสิบห้าวันนับแต่ศาลชั้นต้นสั่งไม่รับ รายละเอียดกติกาเหล่านี้อยู่ใน อุทธรณ์คดีผู้บริโภค ต่างจากคดีแพ่งทั่วไปอย่างไร

ข้อนี้กระทบการวางแผนโดยตรง ถ้าคุณยอมรับยอดส่วนใหญ่และอุทธรณ์เฉพาะค่าขาดประโยชน์ซึ่งต่ำกว่าห้าหมื่นบาท การโต้แย้งเรื่องระยะเวลาหรือจำนวนที่เป็นข้อเท็จจริงจะต้องห้าม คำพิพากษาชั้นอุทธรณ์คดีผู้บริโภคเป็นที่สุดเป็นหลัก และจะฎีกาได้เมื่อศาลฎีกาอนุญาตเท่านั้น ชั้นอุทธรณ์จึงมักเป็นโอกาสหลักในการโต้แย้งยอด ภาพรวมของขั้นตอนอุทธรณ์ทั้งหมดอยู่ใน อุทธรณ์ คืออะไร คู่มือยื่นอุทธรณ์ฉบับปี 2569

ระหว่างอุทธรณ์ บริษัทยังขอบังคับคดีได้ ถ้าไม่มีคำสั่งทุเลา เพราะหลักของคดีแพ่งคือการยื่นอุทธรณ์ไม่ทำให้การบังคับคดีหยุดเอง ดูวิธีขอทุเลาได้ที่ ทุเลาการบังคับคดีระหว่างอุทธรณ์ มาตรา 231

ตัวอย่างสมมติ: ผู้เช่าซื้อกับผู้ค้ำ ได้ผลต่างกัน

ตัวอย่างนี้เป็นตัวอย่างสมมติ นายเอเช่าซื้อรถกระบะโดยมีนางบีเป็นผู้ค้ำประกัน นายเอผิดนัดหลายงวด บริษัทยึดรถไปขาย แล้วฟ้องนายเอและนางบีเรียกค่าขาดราคา ค่าขาดประโยชน์ และดอกเบี้ย ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ทั้งสองร่วมกันชำระเกือบเต็มยอดที่ฟ้อง

ในชั้นอุทธรณ์ นายเออาจโต้แย้งว่าค่าขาดประโยชน์คิดเป็นระยะเวลายาวเกินจริงและราคาขายรถต่ำผิดปกติ ถ้าได้ต่อสู้และนำสืบไว้แล้วในศาลชั้นต้น ส่วนนางบีมีประเด็นของตัวเอง ถ้าได้ยกไว้ในศาลชั้นต้นและพยานหลักฐานแสดงว่าบริษัทส่งหนังสือบอกกล่าวผู้ค้ำหลังพ้น 60 วันนับแต่นายเอผิดนัด นางบีอาจหลุดพ้นจากดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน และค่าภาระที่เกิดหลังพ้นกำหนด ผลจริงขึ้นกับสัญญา หลักฐาน และดุลพินิจของศาล

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในคดีเช่าซื้อรถ

  • คิดว่าคืนรถแล้วหนี้จบ ทั้งที่เจ้าของอาจเรียกส่วนที่ขาดได้ภายใต้เงื่อนไขของกฎหมาย
  • ผู้ค้ำคิดว่าไม่ได้รับแจ้งแล้วไม่ต้องจ่ายอะไรเลย ความจริงคือหลุดพ้นเฉพาะดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน และค่าภาระที่เกิดหลังพ้นกำหนด 60 วัน
  • ไม่เก็บหลักฐานวันส่งคืนรถและสภาพรถ ซึ่งเป็นพยานสำคัญเรื่องค่าขาดประโยชน์และราคาขาย
  • ไม่ยื่นคำให้การในศาลชั้นต้น แล้วหวังไปยกข้อต่อสู้ทั้งหมดในชั้นอุทธรณ์ ซึ่งโดยหลักทำได้จำกัด
  • อุทธรณ์ทุกรายการแบบรวม ๆ โดยไม่แยกว่าข้อใดเป็นข้อกฎหมาย ข้อใดเป็นข้อเท็จจริงที่อาจต้องห้าม

แนวทางที่ศาลใช้ในคดีเช่าซื้อหลายเรื่องอ่านเพิ่มได้ใน แนววินิจฉัยคดีเช่าซื้อ และถ้าคุณมีหนี้บัตรเครดิตหรือสินเชื่ออื่นด้วย ดู แพ้คดีบัตรเครดิต สินเชื่อส่วนบุคคล อุทธรณ์ได้ไหม

ถ้าคุณหรือผู้ค้ำเพิ่งแพ้คดีเช่าซื้อรถ ให้รวบรวมสัญญาเช่าซื้อ สัญญาค้ำประกัน หนังสือบอกกล่าวทุกฉบับพร้อมซองหรือหลักฐานการรับ หลักฐานการชำระเงิน และเอกสารการส่งคืนหรือการยึดรถ ทนายจะใช้เอกสารเหล่านี้ตรวจว่ามีประเด็นอุทธรณ์ที่ลดยอดได้จริงหรือไม่ และควรขอทุเลาการบังคับคดีหรือไม่ ติดต่อสำนักงาน ก่อนครบกำหนดหนึ่งเดือน

คำถามที่พบบ่อย

คืนรถให้ไฟแนนซ์แล้ว ยังต้องจ่ายค่าขาดราคาไหม?

อาจต้องจ่าย ถ้าเจ้าของขายรถได้น้อยกว่าที่ควรได้ตามสัญญาและเข้าเงื่อนไขที่เรียกได้ แต่ศาลมีดุลพินิจกำหนดจำนวนตามที่เห็นสมควร ไม่จำเป็นต้องเท่ายอดที่ฟ้อง ควรให้ทนายตรวจวิธีเลิกสัญญาและราคาขาย

ผู้ค้ำประกันรถไม่ได้รับหนังสือบอกกล่าว ต้องจ่ายไหม?

ยังต้องรับผิดในต้นเงินตามขอบเขตที่ค้ำ แต่ถ้าเจ้าหนี้ไม่บอกกล่าวภายใน 60 วันนับแต่ลูกหนี้ผิดนัด ผู้ค้ำหลุดพ้นจากดอกเบี้ย ค่าสินไหมทดแทน และค่าภาระที่เกิดหลังพ้นกำหนดนั้น ตาม ป.พ.พ. มาตรา 686

อุทธรณ์คดีเช่าซื้อรถต้องยื่นภายในกี่วัน?

ภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันที่ศาลอ่านคำพิพากษา ไม่ใช่นับจากวันที่ได้รับเอกสาร ถ้ายอดที่พิพาทในชั้นอุทธรณ์ไม่เกินห้าหมื่นบาท ต้องระวังข้อห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริงด้วย

ระหว่างอุทธรณ์ ไฟแนนซ์บังคับคดีได้ไหม?

ได้ ถ้าไม่มีคำสั่งทุเลาการบังคับคดี เพราะการยื่นอุทธรณ์ไม่ทำให้การบังคับคดีหยุดเอง ผู้อุทธรณ์ต้องยื่นคำขอทุเลาพร้อมเหตุผล และศาลอาจกำหนดเงื่อนไขให้วางเงินหรือหาประกัน

คดีเช่าซื้อรถฎีกาต่อได้หรือไม่?

ได้ เมื่อศาลฎีกาอนุญาต ต้องยื่นคำร้องขออนุญาตฎีกาพร้อมฎีกาภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ และศาลฎีกาจะอนุญาตเฉพาะปัญหาสำคัญ ถ้าไม่อนุญาต คำพิพากษาชั้นอุทธรณ์เป็นที่สุด

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ