อุทธรณ์คดีแรงงาน เลิกจ้างไม่เป็นธรรม ค่าชดเชย ยื่นที่ไหน ภายในกี่วัน และอุทธรณ์อะไรได้

ศาลแรงงานเพิ่งตัดสินคดีเลิกจ้างหรือคดีค่าชดเชยของคุณ ถ้าคุณเป็นลูกจ้าง คุณอาจรู้สึกว่าศาลเชื่อพยานฝ่ายนายจ้างมากเกินไป ถ้าคุณเป็นนายจ้าง คุณอาจไม่เห็นด้วยกับจำนวนเงินที่ต้องจ่าย ทั้งสองฝ่ายมีเวลาคิดน้อยกว่าคดีแพ่งทั่วไปมาก และสิ่งที่อุทธรณ์ได้ก็แคบกว่าที่คนส่วนใหญ่คาด บทความนี้อธิบายว่ายื่นที่ไหน นับสิบห้าวันอย่างไร อะไรคือข้อกฎหมายที่อุทธรณ์ได้ และต้องทำอะไรเรื่องการบังคับคดีระหว่างอุทธรณ์

อุทธรณ์คดีแรงงาน คืออะไร และอุทธรณ์ไปศาลไหน?

อุทธรณ์คดีแรงงาน คือ การขอให้ศาลชั้นอุทธรณ์ตรวจว่าคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลแรงงานใช้กฎหมายถูกต้องหรือไม่ พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 มาตรา 54 ซึ่งแก้ไขเมื่อปี 2558 กำหนดให้อุทธรณ์ได้เฉพาะในข้อกฎหมายไปยังศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ ไม่ใช่ศาลอุทธรณ์ภาคหรือศาลอุทธรณ์ แม้ศาลแรงงานที่ตัดสินจะอยู่ต่างจังหวัด

เรื่องที่กฎหมายแรงงานไม่ได้บัญญัติไว้เป็นการเฉพาะ ให้นำประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาใช้โดยอนุโลม แต่กำหนดเวลาและขอบเขตการอุทธรณ์มีบทเฉพาะของคดีแรงงานแล้ว จึงต้องใช้บทเฉพาะนั้นก่อน คนที่คุ้นกับกำหนดหนึ่งเดือนของคดีแพ่งจึงพลาดบ่อย ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษรับคดีจากศาลเฉพาะด้านอื่นด้วย ดูภาพรวมได้ในศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ คืออะไร และภาพรวมการอุทธรณ์ทุกประเภทอยู่ในคู่มือยื่นอุทธรณ์ฉบับปี 2569

ยื่นอุทธรณ์คดีแรงงานที่ไหน ภายในกี่วัน?

ยื่นเป็นหนังสือต่อศาลแรงงานที่ตัดสินคดี ภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่อ่านคำพิพากษาหรือคำสั่ง เมื่อศาลส่งสำเนาอุทธรณ์ให้อีกฝ่าย อีกฝ่ายยื่นคำแก้อุทธรณ์ได้ภายในเจ็ดวันนับแต่ได้รับสำเนา ทั้งสองกำหนดสั้นกว่าคดีแพ่งทั่วไปซึ่งอุทธรณ์ได้ภายในหนึ่งเดือนและแก้อุทธรณ์ได้ภายในสิบห้าวัน

การนับระยะเวลาเป็นวันใช้หลักของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 193/3 คือไม่นับวันแรก และถ้าวันสุดท้ายตรงกับวันหยุดทำการ ให้นับวันเริ่มทำการใหม่ถัดจากวันหยุดเป็นวันสุดท้าย (มาตรา 193/8) ตัวอย่างเช่น ถ้าศาลอ่านคำพิพากษาวันที่ 3 มีนาคม วันที่ 4 มีนาคมเป็นวันที่หนึ่ง และวันที่ 18 มีนาคมเป็นวันที่สิบห้า ถ้าวันที่ 18 เป็นวันหยุดราชการ วันสุดท้ายเลื่อนไปวันทำการถัดไป อย่างไรก็ดีควรให้ทนายตรวจวันครบกำหนดจริงของคดีคุณ และอย่าวางแผนยื่นในวันสุดท้าย

ถ้ามีเหตุจำเป็นจริง โดยหลักของ ป.วิ.พ. มาตรา 23 ศาลขยายระยะเวลาได้เมื่อมีพฤติการณ์พิเศษ และต้องยื่นคำขอก่อนสิ้นระยะเวลา เว้นแต่เป็นเหตุสุดวิสัย ศาลไม่มีหน้าที่ต้องอนุญาต การขอขยายจึงเป็นทางสำรอง ไม่ใช่แผนหลัก

อุทธรณ์คดีแรงงานได้เฉพาะข้อกฎหมาย หมายความว่าอะไร?

หมายความว่าคุณโต้แย้งได้ว่าศาลแรงงานใช้หรือตีความกฎหมายผิด แต่โต้แย้งไม่ได้ว่าศาลฟังข้อเท็จจริงผิด มาตรา 56 กำหนดให้ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษถือข้อเท็จจริงตามที่ศาลแรงงานวินิจฉัย ถ้าข้อเท็จจริงที่ศาลแรงงานฟังมายังไม่พอให้วินิจฉัยข้อกฎหมาย ศาลชั้นอุทธรณ์อาจสั่งให้ศาลแรงงานฟังข้อเท็จจริงเพิ่มเติมได้ ตารางนี้แสดงตัวอย่างการแยกสองแบบ ซึ่งในคดีจริงเส้นแบ่งอาจละเอียดกว่านี้

มักถูกมองว่าเป็นข้อเท็จจริง (อุทธรณ์ไม่ได้)มักเป็นข้อกฎหมาย (อุทธรณ์ได้)
พยานฝ่ายนายจ้างโกหก พยานฝ่ายลูกจ้างน่าเชื่อกว่าเมื่อฟังว่าลูกจ้างทำการตามที่ศาลแรงงานวินิจฉัยแล้ว การกระทำนั้นเข้าเหตุที่นายจ้างเลิกจ้างโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยตามกฎหมายหรือไม่
ลูกจ้างไม่ได้ขาดงานหรือมาสายจริงตามที่นายจ้างอ้างศาลแรงงานตีความสัญญาจ้างหรือข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานถูกต้องตามกฎหมายหรือไม่
ลูกจ้างได้รับค่าจ้างเดือนละเท่าใด หรือทำงานมานานเท่าใดสิทธิเรียกร้องขาดอายุความแล้วหรือไม่ เมื่อวันเวลาที่เกี่ยวข้องฟังได้แล้ว
ค่าเสียหายที่ศาลกำหนดน้อยหรือมากเกินไป โดยอ้างพยานหลักฐานศาลแรงงานดำเนินกระบวนพิจารณาหรือทำคำพิพากษาไม่ถูกต้องตามกฎหมาย เช่น พิพากษาเกินคำขอโดยไม่เข้าเงื่อนไขที่กฎหมายแรงงานยอมให้ทำได้

ประเด็นที่คนอยากอุทธรณ์มากที่สุดคือจำนวนเงิน เช่น ค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรมที่ศาลกำหนด แนวทางที่พบในทางปฏิบัติคือการขอเพิ่มหรือลดจำนวนเงินโดยโต้แย้งพยานหลักฐานหรือดุลพินิจของศาล มักถูกมองว่าเป็นปัญหาข้อเท็จจริงซึ่งอุทธรณ์ไม่ได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกเรื่องเกี่ยวกับเงินอุทธรณ์ไม่ได้ ถ้าการคำนวณขัดกับหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดไว้ อาจเป็นข้อกฎหมาย จุดนี้ควรให้ทนายอ่านคำพิพากษาและสำนวนก่อนตัดสินใจ

ตัวอย่างสมมติ: อุทธรณ์เรื่องเดียวกัน แต่เขียนต่างกัน

นายเอถูกเลิกจ้างโดยนายจ้างอ้างว่าเขาฝ่าฝืนข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน ศาลแรงงานฟังว่านายเอทำผิดจริงและพิพากษาว่านายจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ถ้าอุทธรณ์ของนายเอเขียนว่า "พยานนายจ้างเบิกความไม่น่าเชื่อ นายเอไม่ได้ทำผิด" ศาลชั้นอุทธรณ์อาจไม่วินิจฉัย เพราะเป็นการโต้แย้งข้อเท็จจริง แต่ถ้าเขียนว่า "แม้ฟังตามที่ศาลแรงงานวินิจฉัยว่านายเอทำการดังกล่าว การกระทำนั้นยังไม่ถึงขั้นที่กฎหมายยกเว้นไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย" นี่คือการโต้แย้งข้อกฎหมาย ซึ่งศาลจะพิจารณาว่าฟังขึ้นหรือไม่ ผลของคดีจริงยังขึ้นกับข้อเท็จจริงและแนวคำพิพากษา แต่ตัวอย่างนี้แสดงให้เห็นว่าวิธีตั้งประเด็นสำคัญเพียงใด

ลูกจ้างและนายจ้างต้องคิดเรื่องอะไรต่างกัน?

ฝั่งลูกจ้าง

ลูกจ้างที่แพ้คดีหรือได้เงินน้อยกว่าที่ฟ้อง ควรถามตัวเองก่อนว่าสิ่งที่ไม่เห็นด้วยเป็นข้อกฎหมายหรือไม่ ถ้าเป็นเพียงความไม่พอใจที่ศาลเชื่อพยานอีกฝ่าย อุทธรณ์อาจไม่ช่วย และยังเสียเวลาที่ควรใช้วางแผนอื่น เช่น การบังคับตามคำพิพากษาในส่วนที่ชนะ ส่วนลูกจ้างที่ชนะคดีแต่นายจ้างอุทธรณ์ ควรใช้สิทธิยื่นคำแก้อุทธรณ์ภายในเจ็ดวันหลังได้รับสำเนา เพื่อชี้ว่าประเด็นของนายจ้างเป็นข้อเท็จจริงหรือไม่มีเหตุผล

ฝั่งนายจ้าง

นายจ้างที่ถูกพิพากษาให้จ่ายเงินมักเข้าใจว่ายื่นอุทธรณ์แล้วยังไม่ต้องจ่าย ซึ่งไม่ถูก มาตรา 55 กำหนดว่าการอุทธรณ์ไม่เป็นการทุเลาการบังคับ ผู้อุทธรณ์ต้องยื่นคำขอทุเลาการบังคับต่อศาลแรงงานพร้อมชี้แจงเหตุอันสมควร และศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษเป็นผู้สั่ง การขอทุเลาไม่มีผลอัตโนมัติและศาลอาจไม่อนุญาต นายจ้างจึงควรเตรียมเรื่องการเงินควบคู่กับการเขียนอุทธรณ์

แพ้ที่ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษแล้ว ฎีกาได้ไหม?

ได้ แต่ต้องได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา มาตรา 57/1 ที่เพิ่มเมื่อปี 2558 ให้นำ ป.วิ.พ. มาใช้กับการฎีกาคดีแรงงานโดยอนุโลม ซึ่ง ป.วิ.พ. มาตรา 247 กำหนดว่าการฎีกาทำได้เมื่อได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา ผู้ฎีกาต้องยื่นคำร้องขออนุญาตพร้อมฎีกาต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษาของศาลชั้นอุทธรณ์ ศาลฎีกาจะอนุญาตเมื่อเห็นว่าเป็นปัญหาสำคัญที่ควรวินิจฉัย ถ้าไม่อนุญาต คำพิพากษาชั้นอุทธรณ์เป็นที่สุด รายละเอียดอยู่ในขออนุญาตฎีกาคดีแพ่ง มาตรา 249

สถิติอุทธรณ์คดีแรงงานปี 2568

ตามรายงานสถิติคดีศาลยุติธรรม ประจำปี พ.ศ. 2568 ของสำนักงานศาลยุติธรรม ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษรับคดีแรงงานใหม่ 2,001 คดี พิพากษาเสร็จ 2,258 คดี และมีคดีแรงงานค้างไปสิ้นปี 526 คดี อัตราพิพากษาเสร็จเมื่อเทียบกับคดีที่เข้าสู่การพิจารณาอยู่ที่ร้อยละ 81.11 คดีแรงงานจึงเป็นงานหลักของศาลนี้ ตัวเลขเหล่านี้บอกปริมาณงานเท่านั้น ไม่ได้บอกว่าลูกจ้างหรือนายจ้างชนะในชั้นอุทธรณ์มากกว่ากัน

สิ่งที่ควรทำทันทีหลังฟังคำพิพากษาศาลแรงงาน

  1. จดวันอ่านคำพิพากษาและนับวันที่สิบห้าไว้ทันที พร้อมกำหนดวันส่งร่างอุทธรณ์ให้เร็วกว่านั้น
  2. ขอคัดสำเนาคำพิพากษา รายงานกระบวนพิจารณา และคำเบิกความพยานที่สำคัญ
  3. รวบรวมเอกสาร เช่น สัญญาจ้าง หนังสือเลิกจ้าง ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน สลิปเงินเดือน และหนังสือเตือน
  4. เขียนสั้น ๆ ว่าไม่เห็นด้วยกับส่วนใดของคำพิพากษา แล้วให้ทนายแยกว่าส่วนใดเป็นข้อกฎหมาย
  5. ถ้าคุณเป็นฝ่ายที่ต้องจ่ายเงินตามคำพิพากษา ให้ตัดสินใจเรื่องการขอทุเลาการบังคับไปพร้อมกัน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยคือใช้กำหนดหนึ่งเดือนแบบคดีแพ่ง ยื่นอุทธรณ์ที่ศาลอุทธรณ์ภาค เขียนอุทธรณ์ที่เต็มไปด้วยการโต้แย้งพยาน และคิดว่าการยื่นอุทธรณ์หยุดการบังคับคดีเอง แต่ละข้อทำให้เสียสิทธิหรือเสียเวลาได้จริง พื้นฐานเรื่องสิทธิเมื่อถูกเลิกจ้างอ่านได้ที่การเลิกจ้างไม่เป็นธรรม และเรื่องค่าชดเชยกับอายุความอยู่ในอายุความ ค่าชดเชย และสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า

สิบห้าวันเป็นเวลาที่สั้นมากสำหรับการอ่านคำพิพากษา แยกข้อกฎหมาย และเขียนอุทธรณ์ให้ศาลรับวินิจฉัย ถ้าคุณเพิ่งฟังคำพิพากษาศาลแรงงาน ควรนำคำพิพากษาและเอกสารการจ้างไปให้ทนายตรวจโดยเร็วที่สุด หากต้องการให้ช่วยประเมินว่าคดีมีข้อกฎหมายที่อุทธรณ์ได้หรือไม่ ติดต่อสำนักงาน

คำถามที่พบบ่อย

อุทธรณ์คดีแรงงานได้ภายในกี่วัน?

ภายในสิบห้าวันนับแต่วันอ่านคำพิพากษาหรือคำสั่ง โดยไม่นับวันแรก และยื่นต่อศาลแรงงานที่ตัดสินคดี ไม่ใช่หนึ่งเดือนเหมือนคดีแพ่งทั่วไป

นายจ้างยื่นอุทธรณ์แล้ว ยังต้องจ่ายเงินตามคำพิพากษาไหม?

ยังต้องจ่าย เพราะการอุทธรณ์ไม่เป็นการทุเลาการบังคับ ถ้าต้องการให้ชะลอการบังคับคดี นายจ้างต้องยื่นคำขอทุเลาต่อศาลแรงงานพร้อมเหตุอันสมควร และศาลอาจอนุญาตหรือไม่ก็ได้

ศาลแรงงานให้ค่าเสียหายน้อยเกินไป อุทธรณ์ขอเพิ่มได้ไหม?

มักทำได้ยาก เพราะการโต้แย้งจำนวนเงินโดยอาศัยพยานหลักฐานมักถูกมองว่าเป็นข้อเท็จจริงซึ่งอุทธรณ์ไม่ได้ แต่ถ้าศาลคำนวณขัดกับหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดอาจเป็นข้อกฎหมาย ควรให้ทนายตรวจคำพิพากษาก่อน

คดีแรงงานอุทธรณ์ไปศาลอุทธรณ์ภาคได้หรือไม่?

ไม่ได้ คดีแรงงานจากทุกจังหวัดอุทธรณ์ไปศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ แต่ยังยื่นอุทธรณ์ที่ศาลแรงงานที่ตัดสินคดี

แพ้ชั้นอุทธรณ์แล้วฎีกาคดีแรงงานได้ไหม?

ได้ ถ้าศาลฎีกาอนุญาต โดยยื่นคำร้องขออนุญาตฎีกาพร้อมฎีกาต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษาชั้นอุทธรณ์ ศาลฎีกาจะรับเฉพาะปัญหาสำคัญที่ควรวินิจฉัย

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ