ถ้าคดีของคุณตัดสินโดยศาลแรงงาน ศาลภาษีอากร ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ ศาลล้มละลาย หรือศาลเยาวชนและครอบครัว เส้นทางอุทธรณ์จะไม่เหมือนคดีแพ่งทั่วไปจากศาลจังหวัด หลายคนใช้กำหนดเวลาหนึ่งเดือนแบบคดีแพ่งจนพลาด หรือเตรียมอุทธรณ์ข้อเท็จจริงในคดีที่กฎหมายเปิดให้อุทธรณ์ได้เฉพาะข้อกฎหมาย บทความนี้อธิบายว่าคดีใดขึ้นศาลนี้ แต่ละประเภทมีกติกาอะไรที่ต้องระวัง และขั้นต่อไปหลังศาลชั้นอุทธรณ์ตัดสิน
ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ คืออะไร?
ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ คือ ศาลชั้นอุทธรณ์ที่พิจารณาอุทธรณ์คำพิพากษาและคำสั่งของศาลชำนัญพิเศษ ซึ่งหมายถึงศาลชั้นต้นที่ตั้งขึ้นเพื่อพิจารณาคดีเฉพาะด้าน และคดีของศาลเยาวชนและครอบครัว ศาลนี้ตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานคร และเป็นหนึ่งในศาลชั้นอุทธรณ์สามแบบของศาลยุติธรรม ร่วมกับศาลอุทธรณ์และศาลอุทธรณ์ภาค 1–9
รายงานสถิติคดีศาลยุติธรรม ประจำปี พ.ศ. 2568 ของสำนักงานศาลยุติธรรมระบุว่าศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2559 ศาลนี้จัดตั้งตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ พ.ศ. 2558 ผลในทางปฏิบัติคือคดีเฉพาะด้านจากทุกจังหวัดมาอยู่ที่ศาลชั้นอุทธรณ์เดียวกัน ไม่ได้แยกไปตามศาลอุทธรณ์ภาค ภาพรวมของการอุทธรณ์ทุกประเภทอยู่ในคู่มือยื่นอุทธรณ์ฉบับปี 2569
คดีจากศาลไหนบ้างที่อุทธรณ์ไปศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ?
ตามข้อมูลระบบศาลยุติธรรมบนเว็บไซต์ของศาล คดีจากศาลห้าประเภทต่อไปนี้อุทธรณ์ไปศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ ช่องขวาสุดสรุปกติกาที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจอุทธรณ์
| ศาลชั้นต้น | ตัวอย่างคดี | สิ่งที่ควรรู้ก่อนอุทธรณ์ |
|---|---|---|
| ศาลแรงงาน | เลิกจ้างไม่เป็นธรรม ค่าชดเชย ค่าจ้างค้างจ่าย | อุทธรณ์ได้เฉพาะข้อกฎหมาย ยื่นภายในสิบห้าวัน |
| ศาลภาษีอากร | ข้อพิพาทการประเมินภาษี | กฎหมายจัดตั้งศาลให้นำวิธีพิจารณาความแพ่งหรืออาญามาใช้โดยอนุโลม |
| ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ | ลิขสิทธิ์ เครื่องหมายการค้า สิทธิบัตร ข้อพิพาทการค้าระหว่างประเทศ | มีทั้งคดีแพ่งและคดีอาญา ใช้หลักตามกฎหมายจัดตั้งศาลประกอบวิธีพิจารณาความที่เกี่ยวข้อง |
| ศาลล้มละลาย | คดีล้มละลาย ฟื้นฟูกิจการ | คดีล้มละลายที่ไม่ใช่คดีอาญาห้ามอุทธรณ์เป็นหลัก เว้นแต่บางกรณีที่กฎหมายกำหนด |
| ศาลเยาวชนและครอบครัว | หย่า อำนาจปกครองบุตร ค่าเลี้ยงดู คดีเยาวชนกระทำผิด | ไม่ไปศาลอุทธรณ์ภาค แม้ศาลชั้นต้นอยู่ต่างจังหวัด |
กติกาของคดีแรงงานและคดีครอบครัวค่อนข้างชัดและพบบ่อยที่สุด ส่วนคดีภาษีอากร คดีทรัพย์สินทางปัญญาฯ และคดีล้มละลาย มีเงื่อนไขเฉพาะหลายข้อที่ขึ้นกับประเภทคำพิพากษาหรือคำสั่ง บทความนี้สรุปเฉพาะหลักใหญ่ คดีจริงควรให้ทนายเทียบกับตัวบทฉบับทางการก่อนยื่นทุกครั้ง
คดีแรงงานอุทธรณ์ไปศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษอย่างไร?
คดีแรงงานเป็นคดีที่ขึ้นศาลนี้มากที่สุด และมีกติกาต่างจากคดีแพ่งทั่วไปชัดเจนที่สุด พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 มาตรา 54 ซึ่งแก้ไขเมื่อปี 2558 กำหนดว่าคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลแรงงานอุทธรณ์ได้เฉพาะในข้อกฎหมายไปยังศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ โดยทำเป็นหนังสือยื่นต่อศาลแรงงานที่ตัดสินคดีภายในสิบห้าวันนับแต่วันอ่านคำพิพากษาหรือคำสั่ง อีกฝ่ายแก้อุทธรณ์ได้ภายในเจ็ดวันนับแต่ได้รับสำเนาอุทธรณ์
ข้อกฎหมายในที่นี้คือคำถามว่าศาลแรงงานใช้หรือตีความกฎหมายถูกต้องหรือไม่ เมื่อข้อเท็จจริงเป็นอย่างที่ศาลแรงงานฟังมาแล้ว ศาลชั้นอุทธรณ์ต้องถือข้อเท็จจริงตามที่ศาลแรงงานวินิจฉัย (มาตรา 56) การโต้แย้งว่าพยานฝ่ายใดน่าเชื่อกว่าจึงมักไม่ใช่ประเด็นที่อุทธรณ์ได้ นอกจากนี้การยื่นอุทธรณ์ไม่ทำให้การบังคับตามคำพิพากษาหยุดเอง ต้องยื่นคำขอทุเลาการบังคับต่อศาลแรงงานพร้อมเหตุอันสมควร (มาตรา 55) รายละเอียดทั้งฝั่งลูกจ้างและนายจ้างอยู่ในอุทธรณ์คดีแรงงาน ยื่นที่ไหน ภายในกี่วัน
คดีภาษีอากร ทรัพย์สินทางปัญญา และล้มละลาย มีกติกาอย่างไร?
คดีภาษีอากร
กฎหมายจัดตั้งศาลภาษีอากรกำหนดให้อุทธรณ์ไปศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ และให้นำบทบัญญัติของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) หรือประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ป.วิ.อ.) แล้วแต่กรณีมาใช้โดยอนุโลม กฎหมายฉบับนี้ผ่านการแก้ไขมาหลายครั้ง ผู้ที่มีคดีภาษีจึงควรให้ทนายตรวจตัวบทฉบับปัจจุบันเรื่องกำหนดเวลาและเงื่อนไขการอุทธรณ์ก่อนยื่น
คดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ
คดีจากศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศอุทธรณ์ไปศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ ทั้งส่วนแพ่งและส่วนอาญา เช่น คดีละเมิดลิขสิทธิ์ที่มีทั้งการเรียกค่าเสียหายและการดำเนินคดีอาญา การฎีกาต่อจากชั้นอุทธรณ์ใช้หลักของ ป.วิ.พ. หรือ ป.วิ.อ. โดยอนุโลมแล้วแต่ลักษณะคดี คดีเดียวจึงอาจมีกติกาต่างกันระหว่างส่วนแพ่งกับส่วนอาญา
คดีล้มละลายและฟื้นฟูกิจการ
คดีล้มละลายที่ไม่ใช่คดีอาญามีหลักว่าห้ามอุทธรณ์ เว้นแต่กรณีที่กฎหมายจัดตั้งศาลล้มละลายกำหนดไว้ เช่น คำพิพากษายกฟ้องหรือยกคำร้องขอให้ล้มละลาย และคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด กฎหมายยังเปิดช่องให้ขออนุญาตอุทธรณ์ต่อศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษได้ในบางกรณี เนื่องจากรายละเอียดส่วนนี้ซับซ้อน ถ้าคุณเป็นลูกหนี้หรือเจ้าหนี้ในคดีล้มละลาย ควรให้ทนายตรวจก่อนว่าคำสั่งที่ได้รับเป็นคำสั่งที่อุทธรณ์ได้หรือต้องขออนุญาต
คดีครอบครัวอุทธรณ์ไปศาลไหน?
คดีครอบครัว เช่น ฟ้องหย่า อำนาจปกครองบุตร และค่าเลี้ยงดู อุทธรณ์ไปศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ ไม่ใช่ศาลอุทธรณ์ภาค แม้ศาลเยาวชนและครอบครัวที่ตัดสินจะอยู่ในต่างจังหวัด ความเข้าใจผิดเรื่องนี้พบบ่อยเพราะคดีแพ่งอื่นจากจังหวัดเดียวกันขึ้นศาลอุทธรณ์ภาค ขั้นตอนและประเด็นเฉพาะของคดีครอบครัวอธิบายไว้ในอุทธรณ์คดีหย่าและค่าเลี้ยงดูไปศาลไหน
ตัวอย่างสมมติ: คดีสองเรื่องของคนเดียวกัน ขึ้นศาลอุทธรณ์ต่างกัน
นางบีถูกเลิกจ้างและฟ้องนายจ้างที่ศาลแรงงาน ในช่วงเดียวกันเธอฟ้องหย่าที่ศาลเยาวชนและครอบครัว และมีคดีผิดสัญญาเช่าที่ศาลจังหวัด ถ้าแพ้ทั้งสามคดี คดีแรงงานและคดีหย่าจะไปศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ ส่วนคดีผิดสัญญาเช่าไปศาลอุทธรณ์ภาคตามเขตของศาลจังหวัด ที่สำคัญกว่านั้นคือคดีแรงงานมีเวลายื่นเพียงสิบห้าวันและอุทธรณ์ได้เฉพาะข้อกฎหมาย นางบีจึงควรจัดลำดับเริ่มจากคดีแรงงานก่อน ไม่ใช่รอทำพร้อมกันทั้งสามคดี
ยื่นอุทธรณ์ที่ไหน และกำหนดเวลาต่างจากคดีแพ่งทั่วไปอย่างไร?
โดยหลักยื่นที่ศาลชั้นต้นที่ตัดสินคดี ไม่ได้ยื่นตรงที่ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ คดีแรงงานกฎหมายเขียนไว้ชัดว่ายื่นต่อศาลแรงงานที่ตัดสิน ส่วนคดีแพ่งทั่วไปตาม ป.วิ.พ. มาตรา 229 ยื่นต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือน ตารางนี้เทียบจุดที่มักพลาด
| เรื่อง | คดีแพ่งทั่วไป | คดีแรงงาน |
|---|---|---|
| ศาลชั้นอุทธรณ์ | ศาลอุทธรณ์หรือศาลอุทธรณ์ภาค | ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ |
| ยื่นที่ | ศาลชั้นต้นที่ตัดสิน | ศาลแรงงานที่ตัดสิน |
| กำหนดเวลา | หนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา | สิบห้าวันนับแต่วันอ่านคำพิพากษา |
| อุทธรณ์อะไรได้ | ข้อเท็จจริงและข้อกฎหมาย เว้นแต่ติดข้อห้าม เช่น ทุนทรัพย์ไม่เกินห้าหมื่นบาท | เฉพาะข้อกฎหมาย |
| อีกฝ่ายแก้อุทธรณ์ | สิบห้าวันนับแต่วันส่งสำเนาอุทธรณ์ | เจ็ดวันนับแต่ได้รับสำเนาอุทธรณ์ |
| ฎีกาต่อ | ต้องได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา | ต้องได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา |
สำหรับคดีจากศาลชำนัญพิเศษอื่นและศาลเยาวชนและครอบครัว กำหนดเวลาและเงื่อนไขขึ้นกับกฎหมายเฉพาะของศาลนั้นประกอบกับ ป.วิ.พ. หรือ ป.วิ.อ. อย่าสันนิษฐานว่าเท่ากับคดีแพ่งทั่วไป ให้ทนายตรวจวันครบกำหนดจริงตั้งแต่วันที่ฟังคำพิพากษา
แพ้ที่ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษแล้ว ฎีกาได้ไหม?
ได้ แต่คดีส่วนแพ่งซึ่งเป็นคดีส่วนใหญ่ของศาลนี้ต้องผ่านการอนุญาตของศาลฎีกาก่อน กฎหมายจัดตั้งศาลชำนัญพิเศษแต่ละฉบับให้นำ ป.วิ.พ. หรือ ป.วิ.อ. มาใช้กับการฎีกาโดยอนุโลม คดีส่วนอาญาจึงต้องตรวจหลักฎีกาของ ป.วิ.อ. แยกต่างหาก สำหรับคดีแพ่ง ป.วิ.พ. มาตรา 247 กำหนดว่าการฎีกาทำได้เมื่อได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา โดยยื่นคำร้องพร้อมฎีกาต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษาของศาลชั้นอุทธรณ์ ศาลฎีกาจะอนุญาตเมื่อเห็นว่าเป็นปัญหาสำคัญ ไม่ใช่เพียงเพราะคู่ความไม่เห็นด้วยกับผลคดี หลักเกณฑ์และวิธีเขียนคำร้องอยู่ในขออนุญาตฎีกาคดีแพ่ง มาตรา 249
สถิติศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษปี 2568 บอกอะไร?
ตามรายงานสถิติคดีศาลยุติธรรมปี 2568 ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษรับคดีใหม่ 3,346 คดี พิพากษาเสร็จ 3,691 คดี และมีคดีค้างไปสิ้นปี 907 คดี คิดเป็นอัตราพิพากษาเสร็จร้อยละ 80.27 ของคดีที่เข้าสู่การพิจารณา คดีแรงงานเป็นคดีหลัก โดยรับใหม่ 2,001 คดี หรือราวร้อยละ 60 ของคดีรับใหม่ทั้งศาล รองลงมาคือคดีเยาวชนและครอบครัวส่วนแพ่ง 563 คดี คดีทรัพย์สินทางปัญญาฯ ส่วนแพ่ง 225 คดี และคดีล้มละลายส่วนแพ่ง 170 คดี ส่วนคดีภาษีอากรรับใหม่ 79 คดี
ในคดีที่พิพากษาเสร็จปี 2568 มี 2,917 คดีจาก 3,691 คดีที่ใช้เวลาไม่เกิน 6 เดือน และไม่มีคดีที่ใช้เวลาเกิน 1 ปี แต่รายงานไม่ได้ระบุชัดว่านับเวลาจากจุดใด และคดีที่นับว่าเสร็จรวมคดีที่รออ่านคำพิพากษาด้วย ตัวเลขนี้จึงเป็นภาพรวมของศาล ไม่ใช่คำมั่นว่าคดีของคุณจะจบภายในเวลาเท่าใด
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อคดีต้องขึ้นศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ
- ใช้กำหนดหนึ่งเดือนกับคดีแรงงาน คดีแรงงานมีเวลาเพียงสิบห้าวัน พ้นกำหนดแล้วศาลอาจไม่รับอุทธรณ์
- เขียนอุทธรณ์คดีแรงงานแบบโต้แย้งพยาน ศาลชั้นอุทธรณ์ต้องถือข้อเท็จจริงตามศาลแรงงาน อุทธรณ์ต้องชี้ข้อกฎหมายให้ชัด
- เข้าใจว่าคดีครอบครัวในต่างจังหวัดไปศาลอุทธรณ์ภาค คดีครอบครัวไปศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ
- คิดว่ายื่นอุทธรณ์แล้วไม่ต้องจ่ายตามคำพิพากษา ถ้าต้องการให้หยุดการบังคับคดีต้องยื่นคำขอทุเลาแยกต่างหาก
- อุทธรณ์ทุกคำสั่งในคดีล้มละลาย คำสั่งหลายประเภทอุทธรณ์ไม่ได้หรือต้องขออนุญาตก่อน
คดีที่ขึ้นศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษมักมีกำหนดเวลาและเงื่อนไขที่แคบกว่าคดีแพ่งทั่วไป ขั้นแรกที่ควรทำคือจดวันอ่านคำพิพากษา ขอคัดสำเนาคำพิพากษา แล้วให้ทนายตรวจว่ากฎหมายเฉพาะของศาลนั้นเปิดให้อุทธรณ์อะไรได้บ้างและครบกำหนดเมื่อไร หากต้องการให้ช่วยประเมินคดีและเตรียมอุทธรณ์ ติดต่อสำนักงาน
คำถามที่พบบ่อย
ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษตั้งอยู่ที่ไหน?
ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานคร และรับอุทธรณ์คดีเฉพาะด้านจากทุกจังหวัด แต่คุณยื่นอุทธรณ์ที่ศาลชั้นต้นที่ตัดสินคดี ซึ่งจะส่งสำนวนขึ้นไปเอง
คดีแรงงานอุทธรณ์ได้ภายในกี่วัน?
ภายในสิบห้าวันนับแต่วันอ่านคำพิพากษาหรือคำสั่ง โดยยื่นต่อศาลแรงงานที่ตัดสินคดี และอุทธรณ์ได้เฉพาะในข้อกฎหมาย ไม่ใช่หนึ่งเดือนเหมือนคดีแพ่งทั่วไป
คดีหย่าในต่างจังหวัดอุทธรณ์ไปศาลอุทธรณ์ภาคหรือไม่?
ไม่ คดีหย่าและคดีครอบครัวอื่นจากศาลเยาวชนและครอบครัวอุทธรณ์ไปศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ แม้ศาลชั้นต้นจะอยู่ต่างจังหวัด
ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษพิจารณานานไหม?
ขึ้นกับคดี ตามรายงานสถิติปี 2568 คดีที่ศาลนี้พิพากษาเสร็จส่วนใหญ่ใช้เวลาไม่เกิน 6 เดือนและไม่มีคดีเกิน 1 ปี แต่เป็นภาพรวมของศาลที่นับรวมคดีรออ่านคำพิพากษา ไม่ใช่คำมั่นสำหรับคดีใดคดีหนึ่ง
คดีล้มละลายอุทธรณ์ได้ทุกคำสั่งไหม?
ไม่ได้ คดีล้มละลายที่ไม่ใช่คดีอาญามีหลักห้ามอุทธรณ์ เว้นแต่กรณีที่กฎหมายกำหนด เช่น คำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด หรือคำพิพากษายกฟ้อง และบางกรณีต้องขออนุญาตอุทธรณ์ ควรให้ทนายตรวจคำสั่งที่ได้รับก่อน
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
