ศาลจังหวัดเพิ่งอ่านคำพิพากษาให้คุณฟัง และคุณกำลังคิดว่าจะสู้ต่อ คำถามแรกที่หลายคนสงสัยคือคดีจะไปอยู่ที่ศาลไหน ต้องเดินทางไปยื่นเอกสารที่ศาลอุทธรณ์ภาคหรือไม่ และถ้าศาลชั้นต้นอยู่ต่างจังหวัด คดีจะขึ้นศาลอุทธรณ์ภาคเสมอหรือเปล่า บทความนี้อธิบายโครงสร้างศาลชั้นอุทธรณ์ ที่ตั้งของศาลอุทธรณ์ภาคทั้ง 9 ภาค คดีประเภทที่ไม่ขึ้นศาลอุทธรณ์ภาค และวิธีตรวจว่าคดีของคุณอยู่ในเขตศาลใด
ศาลอุทธรณ์ภาค คืออะไร?
ศาลอุทธรณ์ภาค คือ ศาลชั้นอุทธรณ์ของศาลยุติธรรมที่แบ่งเขตตามภูมิภาค มีทั้งหมด 9 ภาค ทำหน้าที่ตรวจทบทวนคำพิพากษาและคำสั่งของศาลชั้นต้นในเขตของตน เมื่อคู่ความฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยยื่นอุทธรณ์ ศาลชั้นอุทธรณ์พิจารณาโดยองค์คณะผู้พิพากษาอย่างน้อยสามคน
ตามข้อมูลระบบศาลยุติธรรมบนเว็บไซต์ของศาลเอง ศาลชั้นอุทธรณ์ในปัจจุบันมีสามแบบ ได้แก่ ศาลอุทธรณ์ และศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ ซึ่งทั้งสองแห่งตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานคร และศาลอุทธรณ์ภาค 1–9 ที่กระจายอยู่ในภูมิภาค ศาลอุทธรณ์ภาคตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลอุทธรณ์ภาค พ.ศ. 2532 ส่วนจำนวน ที่ตั้ง และเขตจังหวัดของแต่ละภาคกำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา ซึ่งมีการแก้ไขหลายครั้ง เช่น การย้ายที่ตั้งศาลอุทธรณ์ภาค 3 และภาค 7 ภาพรวมของการอุทธรณ์ทั้งคดีแพ่งและอาญาอยู่ในคู่มือยื่นอุทธรณ์ฉบับปี 2569
ศาลอุทธรณ์ภาค 1–9 ตั้งอยู่ที่ไหน และดูแลจังหวัดใดบ้าง?
ศาลอุทธรณ์ภาคแต่ละภาคตั้งอยู่ในจังหวัดศูนย์กลางของภูมิภาค ตารางนี้รวบรวมที่ตั้งตามที่อยู่บนเว็บไซต์ของแต่ละศาล และจำนวนคดีรับใหม่ปี 2568 จากรายงานสถิติคดีศาลยุติธรรม ประจำปี พ.ศ. 2568 ของสำนักงานศาลยุติธรรม ส่วนรายชื่อจังหวัดในเขต เราใส่เฉพาะภาคที่ศาลประกาศไว้ในหน้าประวัติของศาลเอง
| ศาล | ที่ตั้ง | จังหวัดในเขต | คดีรับใหม่ปี 2568 |
|---|---|---|---|
| ศาลอุทธรณ์ภาค 1 | อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี | ชัยนาท นนทบุรี ปทุมธานี พระนครศรีอยุธยา ลพบุรี สมุทรปราการ สระบุรี สิงห์บุรี อ่างทอง | 6,363 คดี |
| ศาลอุทธรณ์ภาค 2 | อ.เมืองระยอง จ.ระยอง | ตรวจจากศาลชั้นต้นของคดี | 4,621 คดี |
| ศาลอุทธรณ์ภาค 3 | อ.เมืองนครราชสีมา จ.นครราชสีมา | นครราชสีมา ชัยภูมิ บุรีรัมย์ สุรินทร์ ศรีสะเกษ อุบลราชธานี ยโสธร อำนาจเจริญ (ศาลชั้นต้นในเขต 28 ศาล) | 5,150 คดี |
| ศาลอุทธรณ์ภาค 4 | อ.เมืองขอนแก่น จ.ขอนแก่น | ตรวจจากศาลชั้นต้นของคดี | 5,686 คดี |
| ศาลอุทธรณ์ภาค 5 | อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ | ตรวจจากศาลชั้นต้นของคดี | 3,547 คดี |
| ศาลอุทธรณ์ภาค 6 | อ.เมืองนครสวรรค์ จ.นครสวรรค์ | ตรวจจากศาลชั้นต้นของคดี | 4,006 คดี |
| ศาลอุทธรณ์ภาค 7 | อ.เมืองนครปฐม จ.นครปฐม (ย้ายจากกรุงเทพฯ มีผล 1 ก.ค. 2562) | ตรวจจากศาลชั้นต้นของคดี | 4,008 คดี |
| ศาลอุทธรณ์ภาค 8 | อ.เมืองภูเก็ต จ.ภูเก็ต | ตรวจจากศาลชั้นต้นของคดี | 4,395 คดี |
| ศาลอุทธรณ์ภาค 9 | อ.เมืองสงขลา จ.สงขลา | ตรวจจากศาลชั้นต้นของคดี | 2,460 คดี |
เหตุที่ไม่ใส่รายชื่อจังหวัดของภาค 2 และภาค 4–9 คือหน้าเว็บไซต์ของศาลเหล่านั้นไม่ได้แสดงรายชื่อจังหวัด และเราไม่ต้องการคาดเดาจากชื่อภูมิภาค เพราะเขตศาลไม่จำเป็นต้องตรงกับการแบ่งภาคที่คนทั่วไปคุ้นเคย ตัวอย่างที่ชัดคือจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือแบ่งอยู่มากกว่าหนึ่งภาคของศาลอุทธรณ์ ตัวเลขคดีรับใหม่ในตารางบอกเพียงปริมาณงานของแต่ละศาล ไม่ได้บอกว่าศาลใดพิจารณาเร็วหรือช้ากว่ากัน เพราะประเภทและความซับซ้อนของคดีในแต่ละภาคต่างกันมาก
รู้ได้อย่างไรว่าคดีของคุณอยู่ในเขตศาลอุทธรณ์ภาคใด?
วิธีที่แน่นอนที่สุดคือดูจากศาลชั้นต้นที่ตัดสินคดี ไม่ใช่จากภูมิลำเนาของคุณหรือที่ตั้งของทรัพย์สิน ขั้นตอนตรวจที่ทำได้ทันทีมีดังนี้
- ดูหัวคำพิพากษาหรือหมายนัดว่าศาลชั้นต้นที่ตัดสินคือศาลใด เช่น ศาลจังหวัด ศาลแขวง หรือศาลชำนัญพิเศษ
- ดูประเภทคดีก่อนดูพื้นที่ ถ้าเป็นคดียาเสพติด คดีทุจริต คดีแรงงาน คดีครอบครัว หรือคดีจากศาลชำนัญพิเศษ คดีจะไม่ขึ้นศาลอุทธรณ์ภาค (ดูหัวข้อถัดไป)
- ถ้าเป็นคดีแพ่งหรือคดีอาญาทั่วไปจากศาลในต่างจังหวัด ให้สอบถามงานรับฟ้องหรือฝ่ายอุทธรณ์ฎีกาของศาลชั้นต้นนั้นว่าคดีอยู่ในเขตศาลอุทธรณ์ภาคใด
- จดเลขคดีดำและคดีแดงไว้ใช้ติดตามสำนวนในชั้นอุทธรณ์
ในทางปฏิบัติคุณไม่ต้องรู้คำตอบนี้ก่อนจึงจะยื่นอุทธรณ์ได้ เพราะอุทธรณ์ยื่นที่ศาลชั้นต้นเสมอ และศาลชั้นต้นเป็นผู้ส่งสำนวนขึ้นไปยังศาลชั้นอุทธรณ์ที่มีอำนาจเอง สิ่งที่สำคัญกว่าคือยื่นให้ทันกำหนดเวลาและเขียนอุทธรณ์ให้ถูกประเด็น
คดีแบบไหนไม่ขึ้นศาลอุทธรณ์ภาค แม้ศาลชั้นต้นอยู่ต่างจังหวัด?
คดีหลายประเภทมีกฎหมายเฉพาะกำหนดให้อุทธรณ์ไปศาลอื่น ข้อมูลระบบศาลยุติธรรมยกตัวอย่างว่าคดียาเสพติดจากศาลจังหวัดภูเก็ตอุทธรณ์ไปแผนกคดียาเสพติดในศาลอุทธรณ์ ไม่ใช่ศาลอุทธรณ์ภาค 8 แม้ศาลอุทธรณ์ภาค 8 จะตั้งอยู่ในจังหวัดเดียวกัน ตารางนี้สรุปเส้นทางที่ควรรู้
| ประเภทคดี | ศาลชั้นอุทธรณ์ที่พิจารณา |
|---|---|
| คดีแพ่งและคดีอาญาทั่วไปจากศาลในต่างจังหวัด | ศาลอุทธรณ์ภาคตามเขตของศาลชั้นต้น |
| คดีผู้บริโภค | แผนกคดีผู้บริโภคในศาลอุทธรณ์หรือศาลอุทธรณ์ภาค |
| คดียาเสพติด (ทุกจังหวัด) | ศาลอุทธรณ์ แผนกคดียาเสพติด |
| คดีอาญาทุจริตและประพฤติมิชอบ | ศาลอุทธรณ์ แผนกคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ |
| คดีค้ามนุษย์ | ศาลอุทธรณ์ (รับคดีประเภทนี้จากทั่วประเทศ) |
| คดีแรงงาน คดีภาษีอากร คดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ คดีล้มละลาย | ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ |
| คดีเยาวชนและครอบครัว เช่น หย่า ค่าเลี้ยงดูบุตร | ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ |
รายงานสถิติฉบับเดียวกันระบุว่าศาลอุทธรณ์เป็นศาลเดียวที่มีอำนาจพิจารณาอุทธรณ์คดียาเสพติด คดีค้ามนุษย์ และคดีทุจริตและประพฤติมิชอบจากทั่วประเทศ ส่วนคดีจากศาลชำนัญพิเศษและศาลเยาวชนและครอบครัวไปศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ ซึ่งอธิบายละเอียดในศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ คืออะไร และสำหรับคดีครอบครัวโดยเฉพาะ อ่านต่อได้ที่อุทธรณ์คดีหย่าและค่าเลี้ยงดูไปศาลไหน
ศาลอุทธรณ์ภาคต่างจากศาลอุทธรณ์อย่างไร?
ต่างกันที่เขตอำนาจและประเภทคดีที่รับ ศาลอุทธรณ์ภาครับคดีทั่วไปจากศาลชั้นต้นในเขตของตน ส่วนศาลอุทธรณ์ตั้งอยู่ที่ถนนรัชดาภิเษก เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร โดยทั่วไปรับคดีจากศาลชั้นต้นในกรุงเทพมหานคร และยังรับคดีบางประเภทจากทุกจังหวัดตามที่กล่าวข้างต้น ศาลอุทธรณ์จึงมีแผนกคดีเฉพาะหลายแผนก เช่น แผนกคดีสิ่งแวดล้อม แผนกคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ แผนกคดียาเสพติด แผนกคดีค้ามนุษย์ แผนกคดีผู้บริโภค และแผนกคดีเลือกตั้ง
ความต่างนี้สะท้อนในสถิติปี 2568 ศาลอุทธรณ์ภาค 1–9 รวมกันรับคดีใหม่ 40,236 คดี ศาลอุทธรณ์รับคดีใหม่ 32,786 คดี และศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษรับคดีใหม่ 3,346 คดี อัตราพิพากษาเสร็จเมื่อเทียบกับคดีที่เข้าสู่การพิจารณาทั้งปีของศาลอุทธรณ์ภาค 1–9 อยู่ที่ร้อยละ 82.42 ขณะที่ศาลอุทธรณ์อยู่ที่ร้อยละ 39.86 รายงานอธิบายว่าศาลอุทธรณ์รับอุทธรณ์คดียาเสพติด ค้ามนุษย์ และทุจริตจากทั่วประเทศ ตัวเลขนี้จึงไม่ควรอ่านว่าศาลใดทำงานดีกว่า แต่บอกว่าคดีของคุณขึ้นศาลใดมีผลต่อระยะเวลารอคำพิพากษาได้
ในคดีที่พิพากษาเสร็จปี 2568 ของศาลอุทธรณ์ภาค 1–9 จำนวน 39,880 คดี มี 27,495 คดีที่ใช้เวลาไม่เกิน 3 เดือน หรือราวเจ็ดในสิบ ขณะที่ศาลอุทธรณ์มีคดีที่ใช้เวลาเกิน 1 ปีแต่ไม่เกิน 2 ปีถึง 19,571 คดีจาก 27,933 คดี อย่างไรก็ดีรายงานไม่ได้อธิบายชัดว่านับเวลาจากจุดใด และคดีที่นับว่าเสร็จรวมคดีที่ยังรออ่านคำพิพากษาด้วย ตัวเลขนี้จึงเป็นภาพรวมของศาล ไม่ใช่คำมั่นต่อคดีของคุณ
ยื่นอุทธรณ์ที่ไหน ต้องไปศาลอุทธรณ์ภาคไหม?
ไม่ต้อง อุทธรณ์ยื่นต่อศาลชั้นต้นที่ตัดสินคดี ไม่ใช่ยื่นตรงที่ศาลอุทธรณ์ภาค คดีแพ่งเป็นไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 229 ซึ่งให้ทำเป็นหนังสือยื่นต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษาหรือคำสั่ง ส่วนคดีอาญาเป็นไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ป.วิ.อ.) มาตรา 198 ซึ่งให้ยื่นต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนเช่นกัน วิธีนับวันครบกำหนดอธิบายไว้ในอุทธรณ์คดีแพ่งภายในกี่วัน และฝั่งคดีอาญาอยู่ในยื่นอุทธรณ์คดีอาญาภายในกี่วัน
เมื่อศาลชั้นต้นตรวจรับอุทธรณ์และส่งสำเนาให้อีกฝ่ายแก้อุทธรณ์แล้ว ศาลชั้นต้นจะส่งอุทธรณ์ คำแก้อุทธรณ์ และสำนวนไปยังศาลชั้นอุทธรณ์ (ป.วิ.พ. มาตรา 235) ศาลชั้นอุทธรณ์ส่วนใหญ่วินิจฉัยจากสำนวนและเอกสาร คู่ความจึงไม่ได้ต้องเดินทางไปศาลอุทธรณ์ภาคเป็นประจำ และเมื่อพิพากษาแล้ว ศาลชั้นอุทธรณ์อาจอ่านคำพิพากษาเองหรือส่งให้ศาลชั้นต้นอ่านให้คู่ความฟังตามวันนัด
ข้อควรระวังคือกำหนดเวลาไม่ได้เท่ากันทุกคดี เช่น คดีแรงงานอุทธรณ์ได้ภายในสิบห้าวันและเฉพาะข้อกฎหมาย ส่วนจำเลยในคดีอาญาที่ถูกพิพากษาจำคุกโดยไม่รอการลงโทษและไม่ได้ถูกคุมขัง ต้องไปแสดงตนต่อเจ้าพนักงานศาลขณะยื่นอุทธรณ์ ไม่เช่นนั้นศาลไม่รับอุทธรณ์ คดียาเสพติดและคดีทุจริตมีหลักการแสดงตนตามกฎหมายเฉพาะ ควรให้ทนายตรวจ
ตัวอย่างสมมติ: คดีจากศาลเดียวกัน แต่ขึ้นศาลอุทธรณ์คนละแห่ง
นายเอถูกฟ้องคดีผิดสัญญากู้ยืมที่ศาลจังหวัดนครราชสีมา ส่วนนายบีถูกฟ้องคดียาเสพติดที่ศาลเดียวกัน ทั้งสองแพ้คดีในศาลชั้นต้นและต้องการอุทธรณ์ ทั้งคู่ยื่นอุทธรณ์ที่ศาลจังหวัดนครราชสีมาภายในหนึ่งเดือนเหมือนกัน แต่สำนวนของนายเอจะถูกส่งไปศาลอุทธรณ์ภาค 3 เพราะนครราชสีมาอยู่ในเขตภาค 3 ขณะที่สำนวนของนายบีจะถูกส่งไปศาลอุทธรณ์ แผนกคดียาเสพติด ที่กรุงเทพมหานคร ขั้นตอนต่อจากชั้นอุทธรณ์ของคดียาเสพติดก็ต่างจากคดีอาญาทั่วไป ดูได้ในขออนุญาตฎีกา คดีอาญาต้องทำไหม
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเรื่องศาลอุทธรณ์ภาค
- ส่งอุทธรณ์ไปที่ศาลอุทธรณ์ภาคโดยตรง อุทธรณ์ต้องยื่นที่ศาลชั้นต้นที่ตัดสินคดี การส่งผิดที่อาจทำให้ยื่นไม่ทันกำหนด
- เข้าใจว่าคดีจากต่างจังหวัดขึ้นศาลอุทธรณ์ภาคทุกคดี คดียาเสพติด คดีทุจริต คดีค้ามนุษย์ คดีแรงงาน และคดีครอบครัวไปศาลอื่น
- ใช้ข้อมูลที่ตั้งศาลเก่า เช่น เข้าใจว่าศาลอุทธรณ์ภาค 7 อยู่กรุงเทพฯ ทั้งที่ย้ายไปจังหวัดนครปฐมตั้งแต่ปี 2562
- ใช้กำหนดเวลาของคดีแพ่งกับทุกคดี คดีแรงงานมีกำหนดสิบห้าวัน และคดีบางประเภทมีเงื่อนไขเฉพาะ
- รอให้รู้ว่าคดีจะขึ้นศาลใดก่อนแล้วค่อยเตรียมอุทธรณ์ เวลาหนึ่งเดือนผ่านไปเร็ว การอ่านสำนวนและหาประเด็นควรเริ่มตั้งแต่วันที่ฟังคำพิพากษา
ถ้าคุณเพิ่งฟังคำพิพากษาของศาลชั้นต้น ให้จดวันที่อ่านคำพิพากษา ขอคัดสำเนาคำพิพากษาและเอกสารสำคัญในสำนวน แล้วให้ทนายความตรวจว่าคดีอยู่ในอำนาจศาลชั้นอุทธรณ์ใด ครบกำหนดยื่นวันไหน และมีข้อห้ามอุทธรณ์ที่ต้องระวังหรือไม่ หากต้องการให้ช่วยตรวจคำพิพากษาและวางแผนอุทธรณ์ ติดต่อสำนักงาน
คำถามที่พบบ่อย
ศาลอุทธรณ์ภาค 7 อยู่ที่ไหน?
ศาลอุทธรณ์ภาค 7 ตั้งอยู่ที่อำเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม โดยย้ายจากกรุงเทพมหานครมีผลตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2562 แต่คุณไม่ต้องไปยื่นอุทธรณ์ที่นั่น เพราะอุทธรณ์ยื่นที่ศาลชั้นต้นที่ตัดสินคดี
คดียาเสพติดในต่างจังหวัดอุทธรณ์ไปศาลอุทธรณ์ภาคได้ไหม?
ไม่ได้ คดียาเสพติดจากทุกจังหวัดอุทธรณ์ไปศาลอุทธรณ์ แผนกคดียาเสพติด ที่กรุงเทพมหานคร แต่ยังยื่นอุทธรณ์ที่ศาลชั้นต้นที่ตัดสินคดีภายในหนึ่งเดือนเหมือนเดิม
ศาลอุทธรณ์ภาคพิจารณาคดีนานแค่ไหน?
ไม่มีระยะเวลาตายตัว ตามรายงานสถิติปี 2568 คดีที่ศาลอุทธรณ์ภาค 1–9 พิพากษาเสร็จราวเจ็ดในสิบใช้เวลาไม่เกิน 3 เดือน แต่รายงานไม่ได้ระบุจุดเริ่มนับชัดเจน และคดีที่ซับซ้อนอาจใช้เวลานานกว่านั้น
ต้องจ้างทนายในจังหวัดที่ศาลอุทธรณ์ภาคตั้งอยู่หรือไม่?
ไม่จำเป็น เพราะการยื่นอุทธรณ์และเอกสารส่วนใหญ่ทำที่ศาลชั้นต้น ศาลชั้นอุทธรณ์ส่วนใหญ่วินิจฉัยจากสำนวน สิ่งที่ควรดูคือทนายมีเวลาอ่านสำนวนและเข้าใจประเด็นของคดีทันกำหนดหรือไม่
แพ้คดีที่ศาลอุทธรณ์ภาคแล้วทำอะไรต่อได้บ้าง?
คดีแพ่งยื่นคำร้องขออนุญาตฎีกาพร้อมฎีกาต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค และศาลฎีกาจะอนุญาตเฉพาะปัญหาสำคัญ ส่วนคดีอาญาทั่วไปฎีกาได้ภายในหนึ่งเดือนภายใต้ข้อห้ามฎีกาที่กฎหมายกำหนด
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
