อุทธรณ์คดีแพ่งภายในกี่วัน? 1 เดือน ไม่ใช่ 30 วัน นับอย่างไรไม่ให้หมดสิทธิ์

ศาลชั้นต้นเพิ่งอ่านคำพิพากษาคดีแพ่ง และผลไม่เป็นอย่างที่คุณหวัง คำถามแรกที่ควรถามตัวเองยังไม่ใช่ว่าจะชนะในชั้นอุทธรณ์หรือไม่ แต่คืออุทธรณ์คดีแพ่งภายในกี่วัน และเหลือเวลาอีกเท่าไร เพราะถ้ายื่นไม่ทันกำหนด สิทธิอุทธรณ์อาจหมดไปแม้คดีจะมีเหตุผลดีเพียงใด บทความนี้อธิบายวิธีนับกำหนดอุทธรณ์ตามตัวบท จุดที่คนนับผิดบ่อย การขอขยายเวลา และสิ่งที่เกิดขึ้นถ้ายื่นช้า

อุทธรณ์คดีแพ่งภายในกี่วันตามกฎหมาย

กำหนดอุทธรณ์คดีแพ่ง คือ ระยะเวลาหนึ่งเดือนนับแต่วันที่ศาลได้อ่านคำพิพากษาหรือคำสั่ง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 229 ซึ่งกำหนดให้ทำอุทธรณ์เป็นหนังสือยื่นต่อศาลชั้นต้นที่ตัดสินคดี พร้อมสำเนาสำหรับส่งให้อีกฝ่าย ไม่ใช่นำไปยื่นที่ศาลอุทธรณ์โดยตรง ศาลชั้นต้นจะตรวจอุทธรณ์ก่อนแล้วจึงส่งสำนวนขึ้นไป

หลักทั่วไปตาม ป.วิ.พ. มาตรา 223 คือคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลชั้นต้นอุทธรณ์ได้ เว้นแต่กฎหมายจะบัญญัติให้เป็นที่สุดหรือห้ามอุทธรณ์ไว้ ก่อนนับวันจึงควรตรวจด้วยว่าคดีของคุณมีข้อจำกัดเรื่องสิ่งที่อุทธรณ์ได้หรือไม่ เช่น ข้อห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริงในคดีทุนทรัพย์ไม่เกิน 50,000 บาท ภาพรวมของการอุทธรณ์ทั้งคดีแพ่งและอาญาอยู่ในบทความ อุทธรณ์ คืออะไร คู่มือยื่นอุทธรณ์ฉบับปี 2569

เรื่องนี้ไม่ใช่ปัญหาของคนส่วนน้อย ตามรายงานสถิติคดีศาลยุติธรรม ประจำปี พ.ศ. 2568 ของสำนักงานศาลยุติธรรม ศาลชั้นอุทธรณ์รับคดีส่วนแพ่งใหม่ 24,188 คดีในปีเดียว ทุกคดีต้องเริ่มจากการยื่นให้ทันกำหนดเวลาตามกฎหมายของคดีนั้น ซึ่งคดีแพ่งทั่วไปคือหนึ่งเดือนตามมาตรา 229 แต่คดีบางประเภท เช่น คดีแรงงาน มีกำหนดสั้นกว่านี้

ทำไมหนึ่งเดือนจึงไม่เท่ากับ 30 วัน

ตัวบทใช้คำว่า "หนึ่งเดือน" ไม่ได้ใช้คำว่า "สามสิบวัน" และการนับระยะเวลาทั้งปวงต้องเป็นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) ลักษณะว่าด้วยระยะเวลา (มาตรา 193/1) ซึ่งให้นับระยะเวลาที่เป็นเดือนตามปฏิทิน (มาตรา 193/5) ไม่ได้ให้แปลงเป็นจำนวนวัน ส่วนบทที่ให้ถือว่าเดือนหนึ่งมีสามสิบวัน (มาตรา 193/6) ใช้กับการคำนวณส่วนของเดือนในบางกรณีเท่านั้น

ผลคือจำนวนวันจริงของหนึ่งเดือนเปลี่ยนไปตามเดือนที่ระยะเวลาผ่าน บางช่วงยาวกว่า 30 วัน บางช่วงสั้นกว่า คนที่จำว่ามี 30 วันแล้วนับเองอาจยื่นช้ากว่ากำหนดจริงหนึ่งถึงสองวันโดยไม่รู้ตัว และหนึ่งวันที่ช้าก็พอให้เสียสิทธิได้

นับกำหนดหนึ่งเดือนอย่างไร

  1. ไม่นับวันแรก วันที่ศาลอ่านคำพิพากษาไม่นับรวม (ป.พ.พ. มาตรา 193/3) ให้เริ่มนับวันถัดไป
  2. สิ้นสุดก่อนวันที่ตรงกันหนึ่งวัน ระยะเวลาสิ้นสุดในวันก่อนหน้าวันของเดือนสุดท้ายที่ตรงกับวันเริ่มนับ (มาตรา 193/5)
  3. วันสุดท้ายตรงวันหยุด ให้เลื่อน ถ้าวันสุดท้ายเป็นวันหยุดทำการตามประกาศของทางราชการหรือตามประเพณี ให้นับวันที่เริ่มทำการใหม่ถัดจากวันหยุดนั้นเป็นวันสุดท้าย (มาตรา 193/8)

วันหยุดที่อยู่ระหว่างกลางของระยะเวลาไม่ได้ทำให้กำหนดยืดออก วันหยุดจะมีผลเฉพาะเมื่อตรงกับวันสุดท้ายพอดีเท่านั้น

ตัวอย่างการนับ (ตัวอย่างสมมติ)

ศาลอ่านคำพิพากษาคดีที่นายเอเป็นจำเลยในวันที่ 15 มกราคม วันแรกที่นับคือ 16 มกราคม วันที่ตรงกันในเดือนถัดไปคือ 16 กุมภาพันธ์ กำหนดหนึ่งเดือนจึงครบในวันที่ 15 กุมภาพันธ์ ถ้าวันนั้นเป็นวันหยุดทำการ วันสุดท้ายจะเลื่อนไปเป็นวันที่ศาลเริ่มทำการใหม่

อีกกรณีหนึ่ง ศาลอ่านคำพิพากษาคดีของนางบีในวันที่ 15 กุมภาพันธ์ ในปีที่เดือนกุมภาพันธ์มี 28 วัน กำหนดหนึ่งเดือนจะครบวันที่ 15 มีนาคม แต่ถ้านางบีนับเอง 30 วันเริ่มจาก 16 กุมภาพันธ์ จะได้วันที่ 17 มีนาคม ซึ่งเลยกำหนดจริงไปแล้วสองวัน ตัวอย่างนี้แสดงว่าความเข้าใจผิดเรื่อง 30 วันทำให้เสียสิทธิได้จริง

ตัวอย่างข้างต้นใช้วันกลางเดือนเพื่อให้เห็นหลัก ถ้าศาลอ่านคำพิพากษาช่วงปลายเดือน หรือมีวันหยุดต่อเนื่องใกล้วันครบกำหนด การนับจะซับซ้อนกว่านี้ ควรให้ทนายความตรวจวันครบกำหนดจริงของคดีคุณ และไม่ควรวางแผนยื่นในวันสุดท้าย

เริ่มนับเมื่อไร วันอ่านคำพิพากษาหรือวันได้รับเอกสาร

กำหนดเริ่มนับจากวันที่ศาลได้อ่านคำพิพากษาหรือคำสั่ง ไม่ใช่วันที่คุณได้รับสำเนาคำพิพากษา และไม่ใช่วันที่ทนายแจ้งผลให้ทราบ หลายคนรอคัดถ่ายคำพิพากษาอยู่หลายวันแล้วเข้าใจว่าเวลาเพิ่งเริ่ม ซึ่งไม่ถูกต้อง เวลาที่ใช้รอเอกสารถูกนับรวมอยู่ในหนึ่งเดือนแล้ว

หลักเดียวกันใช้กับขั้นต่อไปด้วย ถ้าแพ้ในชั้นอุทธรณ์และต้องการขออนุญาตฎีกา ต้องยื่นคำร้องพร้อมคำฟ้องฎีกาต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ (ป.วิ.พ. มาตรา 247) และศาลฎีกาจะพิจารณาก่อนว่าจะอนุญาตหรือไม่ จึงไม่ควรปล่อยเวลาช่วงนี้ผ่านไปเปล่า ๆ เช่นกัน

กำหนดเวลาที่เกี่ยวข้องกับการอุทธรณ์คดีแพ่ง

นอกจากกำหนดอุทธรณ์คำพิพากษาแล้ว ยังมีกำหนดเวลาอื่นที่มักสับสนกัน ตารางนี้สรุปกำหนดตาม ป.วิ.พ. ที่ใช้กับคดีแพ่งทั่วไป

เรื่องกำหนดเริ่มนับจากมาตรา
อุทธรณ์คำพิพากษาหรือคำสั่งศาลชั้นต้นหนึ่งเดือนวันอ่านคำพิพากษาหรือคำสั่ง229
อุทธรณ์คำสั่งระหว่างพิจารณาที่โต้แย้งไว้หนึ่งเดือนวันที่ศาลมีคำพิพากษา226
อุทธรณ์คำสั่งที่อุทธรณ์ได้ทันที เช่น คำสั่งเกี่ยวกับคำขอคุ้มครองประโยชน์ระหว่างพิจารณาหนึ่งเดือนวันมีคำสั่ง228
อุทธรณ์คำสั่งไม่รับอุทธรณ์15 วันวันที่ศาลมีคำสั่ง234
คำแก้อุทธรณ์ของฝ่ายที่ถูกอุทธรณ์15 วันวันส่งสำเนาอุทธรณ์237
คำร้องขออนุญาตฎีกาพร้อมคำฟ้องฎีกาหนึ่งเดือนวันอ่านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์247

คดีบางประเภท เช่น คดีที่พิจารณาในศาลชำนัญพิเศษหรือคดีที่มีกฎหมายวิธีพิจารณาเฉพาะ อาจมีกำหนดเวลาและขั้นตอนต่างจากตารางนี้ ต้องตรวจกฎหมายเฉพาะของคดีนั้นทุกครั้ง

ขอขยายเวลาอุทธรณ์ได้ไหม

ขอได้ แต่มีเงื่อนไขเข้มงวด ป.วิ.พ. มาตรา 23 ให้ศาลขยายระยะเวลาได้ต่อเมื่อมีพฤติการณ์พิเศษ และศาลมีคำสั่งหรือคู่ความยื่นคำขอก่อนสิ้นระยะเวลา เว้นแต่มีเหตุสุดวิสัยจึงยื่นหลังครบกำหนดได้ ข้อที่ควรรู้มีดังนี้

  • ยื่นคำร้องขอขยายเวลาภายในกำหนดเดิม ถ้ารอจนพ้นวันครบกำหนดแล้ว ต้องพิสูจน์เหตุสุดวิสัยซึ่งเป็นเกณฑ์ที่สูงกว่ามาก
  • ระบุเหตุให้เฉพาะเจาะจงและตรวจสอบได้ ศาลจะพิจารณาว่าเหตุนั้นเป็นพฤติการณ์พิเศษหรือไม่เป็นรายคดี
  • ศาลมีดุลพินิจ อาจไม่อนุญาต หรืออนุญาตน้อยกว่าที่ขอก็ได้ กฎหมายไม่ได้กำหนดจำนวนวันที่ต้องให้
  • ระหว่างรอศาลสั่งคำร้อง ควรเตรียมอุทธรณ์ต่อไปเหมือนไม่ได้ขอขยายเวลา

คำขอขยายเวลาจึงเป็นทางสำรอง ไม่ใช่แผนหลัก วิธีที่ปลอดภัยที่สุดคือเริ่มเตรียมอุทธรณ์ตั้งแต่สัปดาห์แรกหลังฟังคำพิพากษา

ยื่นอุทธรณ์ไม่ทันกำหนด เกิดอะไรขึ้น

ศาลชั้นต้นต้องตรวจอุทธรณ์ก่อนส่งไปศาลอุทธรณ์ และถ้าปฏิเสธไม่ส่งต้องแสดงเหตุไว้ในคำสั่ง (ป.วิ.พ. มาตรา 232) อุทธรณ์ที่ยื่นเกินกำหนดโดยไม่ได้รับอนุญาตให้ขยายเวลา ศาลอาจสั่งไม่รับ เมื่อไม่มีอุทธรณ์ที่ชอบด้วยกฎหมาย คำพิพากษาศาลชั้นต้นก็จะยุติสำหรับคุณ

ถ้าคุณเห็นว่าคำสั่งไม่รับอุทธรณ์ไม่ถูกต้อง เช่น ศาลนับวันคลาดเคลื่อน กฎหมายเปิดช่องให้อุทธรณ์คำสั่งนั้นภายใน 15 วันนับแต่วันที่ศาลมีคำสั่ง (มาตรา 234) และต้องวางค่าฤชาธรรมเนียมทั้งปวงกับเงินตามคำพิพากษาหรือหาประกันด้วย อ่านต่อได้ที่ ศาลไม่รับอุทธรณ์ ทำอย่างไร

อีกเรื่องที่ควรรู้คือ การยื่นอุทธรณ์ไม่ทำให้การบังคับตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นหยุดลง (มาตรา 231) ถ้าคุณกังวลเรื่องถูกยึดทรัพย์ระหว่างอุทธรณ์ ต้องยื่นคำร้องขอทุเลาการบังคับแยกต่างหาก

สิ่งที่ควรทำทันทีหลังฟังคำพิพากษา

  1. จดวันที่ศาลอ่านคำพิพากษา คำนวณวันครบกำหนดหนึ่งเดือน แล้วให้ทนายความตรวจซ้ำ
  2. ขอคัดถ่ายคำพิพากษาและเอกสารในสำนวนที่จำเป็น เช่น บันทึกคำเบิกความพยาน โดยเร็ว
  3. ตรวจว่าคดีอุทธรณ์ได้ในประเด็นใด ทั้งข้อเท็จจริงและข้อกฎหมาย
  4. เตรียมค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์และเงินที่ต้องวางพร้อมอุทธรณ์ หรือเตรียมคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมถ้าไม่มีเงิน
  5. ประเมินความเสี่ยงเรื่องการบังคับคดี และพิจารณาขอทุเลาการบังคับ
  6. ถ้าเห็นแล้วว่าเตรียมไม่ทัน ให้ยื่นคำร้องขอขยายเวลาก่อนครบกำหนด พร้อมเหตุที่ชัดเจน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเรื่องกำหนดอุทธรณ์

  • นับ 30 วันแทนหนึ่งเดือน ทำให้ยื่นช้าได้ในเดือนที่สั้น
  • เริ่มนับจากวันได้รับสำเนาคำพิพากษา กฎหมายนับจากวันอ่าน
  • นำอุทธรณ์ไปยื่นที่ศาลอุทธรณ์ ต้องยื่นต่อศาลชั้นต้นที่ตัดสินคดี
  • ขอขยายเวลาหลังครบกำหนด โดยไม่มีเหตุสุดวิสัย
  • คิดว่าอุทธรณ์แล้วการบังคับคดีหยุด ต้องขอทุเลาแยกต่างหาก

กำหนดหนึ่งเดือนเดินทุกวันนับแต่วันอ่านคำพิพากษา ทนายความที่ทำคดีชั้นอุทธรณ์ช่วยคุณได้ตั้งแต่การคำนวณวันครบกำหนดที่ถูกต้อง อ่านสำนวนเพื่อหาประเด็นที่อุทธรณ์ได้จริง ไปจนถึงยื่นขอทุเลาการบังคับหรือขอขยายเวลาเมื่อจำเป็น ถ้าคุณเพิ่งฟังคำพิพากษา ควรนำคำพิพากษาและวันที่ศาลอ่านมาปรึกษาโดยเร็ว ดูขั้นตอนที่ควรทำทั้งหมดได้ใน แพ้คดีศาลชั้นต้น ทำอะไรต่อ หรือ ติดต่อสำนักงาน เพื่อให้ทนายตรวจกำหนดเวลาของคดีคุณ

คำถามที่พบบ่อย

อุทธรณ์คดีแพ่งนับวันเสาร์อาทิตย์ด้วยไหม?

นับด้วย การนับเป็นเดือนตามปฏิทินจึงรวมวันหยุดที่อยู่ระหว่างกลางไว้แล้ว วันหยุดจะมีผลเฉพาะเมื่อวันสุดท้ายตรงกับวันหยุดทำการ ซึ่งกฎหมายให้นับวันที่เริ่มทำการใหม่เป็นวันสุดท้ายแทน

อุทธรณ์คดีแพ่งต้องยื่นที่ศาลไหน?

ยื่นที่ศาลชั้นต้นที่ตัดสินคดี ไม่ใช่ศาลอุทธรณ์ ศาลชั้นต้นจะตรวจอุทธรณ์ ส่งสำเนาให้อีกฝ่าย แล้วส่งสำนวนขึ้นไปยังศาลอุทธรณ์

ขอขยายเวลาอุทธรณ์ได้กี่วัน?

ไม่มีจำนวนวันตายตัว ศาลจะพิจารณาจากเหตุที่อ้างว่าเป็นพฤติการณ์พิเศษหรือไม่ และอาจอนุญาตน้อยกว่าที่ขอหรือไม่อนุญาตเลย จึงควรยื่นก่อนครบกำหนดและเตรียมอุทธรณ์คู่ขนานไว้

อุทธรณ์คดีแพ่งกับคดีอาญามีกำหนดเวลาเท่ากันไหม?

เท่ากันในหลักทั่วไป คือหนึ่งเดือน คดีแพ่งอยู่ใน ป.วิ.พ. มาตรา 229 ส่วนคดีอาญาอยู่ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 198 แต่เงื่อนไขอื่นต่างกัน เช่น คดีอาญาบางกรณีจำเลยต้องไปแสดงตนขณะยื่น อ่านเพิ่มได้ที่ ยื่นอุทธรณ์คดีอาญาภายในกี่วัน

ครบกำหนดแล้วแต่ยังไม่ได้ยื่น มีทางอื่นไหม?

โดยหลักไม่มี เว้นแต่มีเหตุสุดวิสัยที่ทำให้ยื่นคำขอขยายเวลาภายหลังได้ ถ้าคุณแพ้คดีเพราะขาดนัดยื่นคำให้การและยังไม่ได้อุทธรณ์ อาจมีช่องทางขอให้พิจารณาคดีใหม่ ซึ่งต้องยื่นภายใน 15 วันนับจากวันที่ได้ส่งคำบังคับ ควรรีบปรึกษาทนายความทันที

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ