หย่าแล้วต้องเปลี่ยนนามสกุลไหม คำนำหน้า บัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน

ถ้าระหว่างสมรสใช้นามสกุลของอีกฝ่าย เมื่อหย่าแล้วต้องกลับไปใช้นามสกุลเดิมของตนตามกฎหมายว่าด้วยชื่อบุคคล แต่ถ้าใช้นามสกุลเดิมมาตลอดก็ไม่ต้องเปลี่ยน ส่วนคำนำหน้านาม หญิงที่หย่าแล้วเลือกใช้ "นาง" หรือ "นางสาว" ได้ตามความสมัครใจ

หย่าแล้ว ต้องเปลี่ยนนามสกุลไหม

ต้องเปลี่ยนเฉพาะฝ่ายที่ใช้นามสกุลของคู่สมรสอยู่ คู่มือทางการทะเบียนของกรมการปกครองอธิบายหลักตามพระราชบัญญัติชื่อบุคคล พ.ศ. 2505 มาตรา 13 ว่า เมื่อการสมรสสิ้นสุดลงด้วยการหย่าหรือศาลพิพากษาให้เพิกถอนการสมรส ให้ฝ่ายซึ่งใช้ชื่อสกุลของอีกฝ่ายหนึ่งกลับไปใช้ชื่อสกุลเดิมของตน

ถ้อยคำนี้ใช้คำว่า "ฝ่าย" ไม่ได้จำกัดว่าเป็นหญิงหรือชาย ใครก็ตามที่ใช้นามสกุลของคู่สมรสจึงอยู่ในหลักเดียวกัน ส่วนผู้ที่ใช้นามสกุลเดิมของตนมาตลอดระหว่างสมรส ไม่มีอะไรต้องเปลี่ยนในเรื่องนามสกุล

นามสกุลของลูกไม่ได้เปลี่ยนตามการหย่าของพ่อแม่โดยอัตโนมัติ หากต้องการเปลี่ยนนามสกุลบุตรเป็นอีกเรื่องหนึ่งที่มีเงื่อนไขของตัวเอง อ่านเพิ่มได้ที่ บิดาหรือมารดาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งขอให้บุตรใช้นามสกุลของตนได้หรือไม่

กลับไปใช้นามสกุลเดิม ต้องทำอย่างไร

ยื่นคำขอที่สำนักงานเขตหรือที่ว่าการอำเภอที่มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน ตามคู่มือของกรมการปกครองใช้แบบคำขอ ช.1 และไม่เสียค่าธรรมเนียม

1. เตรียมบัตรประจำตัวประชาชน
2. เตรียมหลักฐานว่าการสมรสสิ้นสุดแล้ว เช่น ใบสำคัญการหย่า หรือคำพิพากษาถึงที่สุด
3. เตรียมใบสำคัญการเปลี่ยนชื่อสกุล (ช.5) ฉบับเดิมที่ได้ตอนเปลี่ยนไปใช้นามสกุลคู่สมรส หากหาย ใช้หลักฐานการแจ้งความหรือเอกสารแสดงการสูญหาย
4. ยื่นคำขอที่สำนักทะเบียนตามทะเบียนบ้าน นายทะเบียนตรวจหลักฐานและฐานข้อมูล
5. เมื่ออนุมัติ นายทะเบียนบันทึกในทะเบียนและออกใบสำคัญการเปลี่ยนชื่อสกุล (ช.5) ฉบับใหม่ให้

เก็บใบสำคัญ ช.5 ฉบับใหม่ไว้ให้ดี เพราะต้องใช้เป็นหลักฐานในการแก้ไขเอกสารอื่นแทบทุกรายการ

หย่าแล้ว ใช้ "นาง" หรือ "นางสาว"

เลือกได้ตามความสมัครใจ พระราชบัญญัติคำนำหน้านามหญิง พ.ศ. 2551 มาตรา 6 กำหนดว่าหญิงที่จดทะเบียนสมรสแล้ว หากต่อมาการสมรสสิ้นสุดลง จะใช้คำนำหน้านามว่า "นาง" หรือ "นางสาว" ได้ตามความสมัครใจ โดยแจ้งต่อนายทะเบียนตามกฎหมายว่าด้วยการจดทะเบียนครอบครัว

กฎหมายจึงไม่ได้บังคับให้ต้องกลับไปใช้ "นางสาว" ผู้ที่ใช้ "นาง" และต้องการคงไว้ก็คงได้ ส่วนผู้ที่ต้องการเปลี่ยนควรแจ้งความประสงค์ต่อนายทะเบียน ซึ่งทำได้ตั้งแต่ตอนจดทะเบียนการหย่า หรือสอบถามสำนักทะเบียนว่าต้องยื่นแยกภายหลังอย่างไร

บัตรประชาชนและทะเบียนบ้าน ต้องแก้อะไรบ้าง

ถ้าเปลี่ยนนามสกุล ต้องยื่นขอมีบัตรประจำตัวประชาชนใหม่ภายใน 60 วัน ตามคู่มือของกรมการปกครอง การเปลี่ยนบัตรกรณีแก้ไขชื่อตัวหรือชื่อสกุลเสียค่าธรรมเนียม 100 บาท และหากยื่นเกินกำหนดอาจถูกปรับไม่เกิน 100 บาท ส่วนกรณีเปลี่ยนเฉพาะคำนำหน้านาม ควรสอบถามสำนักทะเบียนว่าต้องเปลี่ยนบัตรอย่างไร

สิ่งที่ต้องนำไปคือบัตรประจำตัวประชาชนเดิมและหลักฐานการเปลี่ยนชื่อสกุล ส่วนรายการในทะเบียนบ้าน ควรตรวจกับสำนักทะเบียนในวันที่ยื่นเปลี่ยนชื่อสกุลว่ารายการได้รับการปรับแล้วหรือต้องยื่นแก้ไขเพิ่ม เพราะคู่มือไม่ได้ระบุว่าทะเบียนบ้านเปลี่ยนเองโดยอัตโนมัติ

หลังหย่าแล้ว ต้องแก้เอกสารอะไรอีกบ้าง

เมื่อชื่อสกุลหรือคำนำหน้าในบัตรเปลี่ยน ควรตามแก้เอกสารอื่นให้ตรงกัน ไม่เช่นนั้นการทำธุรกรรมหรือเดินทางภายหลังอาจติดขัด

ระเบียบของหน่วยงานเหล่านี้อาจเปลี่ยนได้ ควรตรวจรายการเอกสารกับหน่วยงานโดยตรงก่อนไปติดต่อ และพกใบสำคัญการหย่ากับ ช.5 ฉบับใหม่ไปด้วยทุกครั้ง

ควรเริ่มอย่างไร

หลังได้ใบสำคัญการหย่า ให้ไปเปลี่ยนชื่อสกุลที่สำนักทะเบียนตามทะเบียนบ้านก่อน ตัดสินใจเรื่องคำนำหน้านาม แล้วทำบัตรประจำตัวประชาชนใหม่ภายใน 60 วัน จากนั้นจึงไล่แก้เอกสารอื่นตามตาราง

หากการหย่ายังมีเรื่องค้าง เช่น การโอนบ้านหรือที่ดินตามข้อตกลง หรือสงสัยว่ากรณีของตนมีข้อยกเว้นเรื่องการใช้นามสกุล การปรึกษาทนายความจะช่วยจัดลำดับงานให้ไม่ต้องแก้เอกสารซ้ำหลายรอบ