ถ้าลูกยังเล็กจนให้ความยินยอมเองไม่ได้ อำเภอหรือเขตจะจดทะเบียนรับรองบุตรให้ไม่ได้แม้แม่จะยินยอม เพราะประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1548 กำหนดให้ต้องมีคำพิพากษาของศาล พ่อต้องยื่นคำร้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัว แล้วนำคำสั่งที่ถึงที่สุดไปจดทะเบียน
ทำไมลูกอายุไม่ถึง 7 ปี จดรับรองบุตรที่อำเภอเองไม่ได้
เพราะกฎหมายต้องการความยินยอมของตัวเด็กเอง ไม่ใช่เฉพาะของแม่ มาตรา 1548 วรรคหนึ่ง ให้บิดาจดทะเบียนเด็กเป็นบุตรได้ต่อเมื่อได้รับความยินยอมของเด็กและมารดาเด็ก
มาตรา 1548 วรรคสาม กำหนดต่อว่า ถ้าเด็กหรือมารดาไม่ให้ความยินยอม หรือไม่อาจให้ความยินยอมได้ การจดทะเบียนต้องมีคำพิพากษาของศาล เด็กทารกหรือเด็กเล็กที่ยังไม่เข้าใจเรื่องนี้จึงเข้ากรณี "ไม่อาจให้ความยินยอมได้"
ข้อควรรู้คือตัวบทไม่ได้กำหนดอายุเป็นตัวเลข ตัวเลขราว 7 ปีที่คนพูดถึงกันเป็นแนวที่พบในทางปฏิบัติ คู่มือของศาลเยาวชนและครอบครัวกลางใช้คำว่าเด็กไม่อาจแสดงเจตนาให้ความยินยอมได้ เช่น อายุยังน้อยเกินไป นายทะเบียนจะดูจากตัวเด็กจริงว่าเข้าใจและแสดงความยินยอมเองได้หรือไม่
6 ขั้นตอนร้องขอต่อศาล จนจดทะเบียนรับรองบุตรได้
ขั้นตอนต่อไปนี้สรุปจากคู่มือของศาลเยาวชนและครอบครัวกลาง ซึ่งใช้กับกรณีที่แม่ยินยอม แต่เด็กยังให้ความยินยอมเองไม่ได้ ศาลอื่นอาจมีรายละเอียดต่างกันเล็กน้อย
- บิดาในฐานะผู้ร้องยื่นคำร้องขอจดทะเบียนรับรองบุตร ต่อศาลที่มูลคดีเกิดขึ้นในเขต หรือศาลที่ผู้ร้องมีภูมิลำเนาอยู่ในเขต
- ศาลรับคำร้องและนัดไต่สวน โดยวันนัดไต่สวนจะห่างจากวันยื่นคำร้องไม่น้อยกว่า 45 วัน
- ภายใน 15 วันนับแต่ศาลมีคำสั่งรับคำร้อง ผู้ร้องต้องพาบุตรและมารดาไปให้ถ้อยคำต่อผู้อำนวยการสถานพินิจ เพื่อรายงานข้อเท็จจริงและความเห็นต่อศาล
- ในวันนัดไต่สวน ผู้ร้อง มารดา และเด็กต้องมาศาล พร้อมเอกสารและพยานตามบัญชีพยาน
- เมื่อพ้นกำหนดประมาณหนึ่งเดือนนับแต่ศาลมีคำสั่ง ผู้ร้องขอคัดสำเนาคำสั่งที่รับรองแล้ว และขอหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด
- นำคำสั่งและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดไปยื่นต่อนายทะเบียนที่อำเภอหรือเขต เพื่อจดทะเบียนรับรองบุตร
จุดที่พลาดบ่อยคือกำหนด 15 วันในการพาแม่และเด็กไปให้ถ้อยคำที่สถานพินิจ ถ้าไม่ไปตามกำหนด รายงานจะไม่ถึงศาลทันวันไต่สวน และอาจต้องเลื่อนคดีออกไป ควรนัดวันกับสถานพินิจทันทีที่ศาลรับคำร้อง
ร้องขอต่อศาล ต้องใช้เอกสารอะไรบ้าง
คู่มือของศาลเยาวชนและครอบครัวกลางระบุให้ยื่นฉบับจริงพร้อมสำเนา ของเอกสารต่อไปนี้
- บัตรประจำตัวประชาชนของผู้ร้องซึ่งเป็นบิดา และของมารดา
- ทะเบียนบ้านของผู้ร้อง มารดา และบุตร
- สูติบัตรของบุตร
- ใบมรณบัตรของมารดา ในกรณีที่มารดาเสียชีวิตแล้ว
- หนังสือสำคัญแสดงการเปลี่ยนชื่อหรือชื่อสกุลของผู้ร้อง มารดา หรือบุตร ถ้ามี
- ใบสำคัญการหย่าของมารดา ในกรณีที่มารดาเคยจดทะเบียนสมรสมาก่อน
บางศาลขอจำนวนสำเนามากกว่านี้ หรือมีเงื่อนไขเพิ่มเติมของตนเอง ควรโทรถามศาลที่จะยื่นก่อน ถ้าบิดาหรือมารดาเป็นชาวต่างชาติ ให้เตรียมหนังสือเดินทางและคำแปลภาษาไทยของเอกสารต่างประเทศที่รับรองแล้วด้วย
ร้องขอรับรองบุตรต่อศาล ใช้เวลานานแค่ไหน
ถ้าไม่มีผู้คัดค้าน กระบวนการทั้งหมดมักใช้เวลาหลายเดือน ส่วนที่กินเวลามากที่สุดคือการรอวันไต่สวนและการรอให้คำสั่งถึงที่สุด
| ช่วง | ระยะเวลาตามคู่มือศาลเยาวชนและครอบครัวกลาง |
|---|---|
| ยื่นคำร้องถึงวันนัดไต่สวน | ไม่น้อยกว่า 45 วัน |
| พาแม่และเด็กไปให้ถ้อยคำที่สถานพินิจ | ภายใน 15 วันนับแต่ศาลมีคำสั่งรับคำร้อง |
| หลังศาลมีคำสั่ง ถึงขอหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด | ประมาณหนึ่งเดือน |
| จดทะเบียนที่อำเภอหรือเขต | มักเสร็จในวันที่ไปยื่น |
ตัวเลขในตารางเป็นกรอบขั้นต่ำ เวลาจริงขึ้นกับคิวของศาลแต่ละแห่ง ความครบถ้วนของเอกสาร และการเลื่อนนัด ถ้ามีผู้คัดค้านหรือต้องตรวจพิสูจน์ความเป็นบิดา คดีจะใช้เวลานานขึ้นอีก
ถ้าแม่ไม่ยินยอม หรือแม่เสียชีวิต ต่างกันอย่างไร
ทั้งสองกรณีต้องผ่านศาลเช่นกัน แต่ลักษณะคดีต่างกัน ซึ่งกระทบทั้งวิธียื่นและพยานที่ต้องใช้
- แม่ยินยอม แต่เด็กยังเล็ก เป็นกรณีตามขั้นตอนข้างต้น แม่มาศาลเพื่อยืนยันความยินยอมและข้อเท็จจริง
- แม่เสียชีวิตแล้ว มารดาไม่อาจให้ความยินยอมได้ ต้องแนบใบมรณบัตร และศาลจะพิจารณาข้อเท็จจริงเรื่องความเป็นบิดาและประโยชน์ของเด็กจากพยานอื่น
- แม่คัดค้านว่าผู้ขอไม่ใช่บิดา หรือไม่ยินยอม เรื่องจะกลายเป็นคดีที่มีข้อพิพาท และอาจต้องใช้ผลตรวจทางพันธุกรรมประกอบ
คำถามว่ากรณีใดยื่นเป็นคำร้องหรือต้องทำเป็นคำฟ้อง มีรายละเอียดเฉพาะ ดูได้ที่ การขอให้รับรองบุตรในคดีครอบครัว ต้องทำเป็นคำร้องหรือคำฟ้อง และเทคนิคเตรียมพยานดูได้ที่ เทคนิคเตรียมคดีฟ้องรับรองบุตร
คำถามที่พบบ่อย
ลูกกี่ขวบ ถึงจะไปจดรับรองบุตรที่อำเภอได้เลย
ไม่มีอายุตายตัวในกฎหมาย นายทะเบียนจะพิจารณาว่าเด็กเข้าใจและแสดงความยินยอมเองได้หรือไม่ ถ้าลูกโตพอสมควรแล้วแต่ไม่แน่ใจ ควรโทรถามสำนักทะเบียนก่อน และพาเด็กไปให้เจ้าหน้าที่พบ เพื่อไม่ต้องยื่นศาลโดยไม่จำเป็น
ต้องตรวจ DNA ในคดีร้องขอรับรองบุตรไหม
กฎหมายไม่ได้บังคับให้ต้องตรวจทุกคดี ถ้าแม่ยืนยันความเป็นบิดาและพยานอื่นสอดคล้องกัน ศาลอาจไม่ต้องใช้ผลตรวจ แต่ถ้ามีข้อสงสัยหรือมีผู้คัดค้าน ผลตรวจทางพันธุกรรมมักเป็นพยานสำคัญ
พ่อเป็นชาวต่างชาติ ยื่นคำร้องต่อศาลได้ไหม
ยื่นได้ แต่ต้องเตรียมหนังสือเดินทาง และเอกสารภาษาต่างประเทศต้องแปลและรับรองให้ถูกต้อง บางศาลมีแนวปฏิบัติเรื่องผู้ร้องและเอกสารเพิ่มเติม จึงควรสอบถามศาลที่จะยื่นหรือปรึกษาทนายก่อน
ยื่นคำร้องเองโดยไม่มีทนายได้ไหม
ได้ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 60 ให้คู่ความดำเนินคดีเองได้ แต่ผู้ร้องต้องร่างคำร้อง ยื่นบัญชีพยาน และนำพยานเข้าไต่สวนเอง หลายคนจึงใช้ทนายเพื่อไม่ให้พลาดกำหนดเวลาและเอกสาร
ได้คำสั่งศาลแล้ว ต้องไปจดที่อำเภอเดิมไหม
ไม่ต้อง คู่มือของกรมการปกครองระบุว่าจดทะเบียนรับรองบุตรได้ทุกสำนักทะเบียนโดยไม่ต้องคำนึงถึงภูมิลำเนา และมาตรา 1548 กำหนดว่าเมื่อบิดานำคำพิพากษาไปยื่น ให้นายทะเบียนจดทะเบียนให้
ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มจากตรวจว่าแม่พร้อมยืนยันความยินยอมและมาศาลได้หรือไม่ แล้วรวบรวมเอกสารตามรายการข้างต้นให้ครบทั้งฉบับจริงและสำเนา จากนั้นโทรถามศาลเยาวชนและครอบครัวที่จะยื่นเรื่องเอกสารและจำนวนสำเนา
ถ้าแม่เสียชีวิต แม่ไม่ยินยอม หรือพ่อเป็นชาวต่างชาติ ควรปรึกษาทนายความด้านครอบครัวก่อนยื่น เพื่อเลือกรูปแบบคดีและพยานให้ถูกตั้งแต่ต้น ภาพรวมของการทำให้เด็กเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายดูได้ที่ 3 วิธีทำให้เด็กเป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของบิดา
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ