หลังหย่าไปหลายปี หลายคนเก็บกวาดเอกสารเก่าแล้วเจอใบหย่าอยู่ในลิ้นชัก และสงสัยว่าใบหย่าทิ้งได้ไหม หรือยังต้องเก็บไว้อีก บางคนทำหายไปแล้วจึงกังวลว่าการหย่าจะยังมีผลหรือเปล่า บทความนี้อธิบายว่าใบหย่าคือเอกสารอะไร ต่างจากทะเบียนการหย่าอย่างไร ต้องใช้ในสถานการณ์ใดบ้าง และถ้าหายควรทำอย่างไร เพื่อให้คุณตัดสินใจได้ว่าเอกสารชุดนี้ควรเก็บอย่างไร
ใบหย่าคืออะไร คร.7 กับ คร.6 ต่างกันอย่างไร
ใบหย่า ที่คนทั่วไปเรียก คือ ใบสำคัญการหย่า (แบบ คร.7) ซึ่งนายทะเบียนมอบให้ผู้หย่าฝ่ายละหนึ่งฉบับหลังจดทะเบียนการหย่า ตามคู่มือการทะเบียนของกรมการปกครอง ส่วนทะเบียนการหย่า (แบบ คร.6) คือทะเบียนที่นายทะเบียนลงรายการ ผู้หย่า พยาน และนายทะเบียนลงลายมือชื่อไว้ และเป็นที่บันทึกข้อตกลงเรื่องทรัพย์สิน อำนาจปกครองบุตร หรือเรื่องอื่นที่ทั้งสองฝ่ายขอให้บันทึก
| เอกสาร | คืออะไร | ใช้ทำอะไร |
|---|---|---|
| ใบสำคัญการหย่า (คร.7) | เอกสารที่มอบให้ผู้หย่าฝ่ายละหนึ่งฉบับ | แสดงว่าจดทะเบียนหย่าแล้ว เมื่อใด ที่ไหน |
| ทะเบียนการหย่า (คร.6) | ทะเบียนที่สำนักทะเบียน มีลายมือชื่อและบันทึกข้อตกลง | ดูและพิสูจน์ข้อตกลงเรื่องทรัพย์และบุตร (ขอคัดสำเนาได้) |
| คำพิพากษาและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด | เอกสารจากศาล กรณีหย่าโดยคำพิพากษา | ใช้ขอบันทึกการหย่าและยืนยันผลของคำพิพากษา |
ถ้าหย่าโดยคำพิพากษา การหย่ามีผลตั้งแต่คำพิพากษาถึงที่สุด แต่ควรนำสำเนาคำพิพากษาที่รับรองถูกต้องและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดไปให้นายทะเบียนบันทึก ซึ่งฝ่ายเดียวไปยื่นได้ และนายทะเบียนจะออก คร.7 ให้ รายละเอียดเชิงลึกของแต่ละแบบอ่านได้ที่ ใบหย่า คร.6 คืออะไร ต่างจาก คร.7 อย่างไร
ใบหย่าทิ้งได้ไหม
ไม่ควรทิ้ง แม้การทิ้งหรือทำใบหย่าหายจะไม่ทำให้การหย่าสิ้นผล เพราะการหย่าโดยความยินยอมมีผลนับแต่เวลาจดทะเบียนการหย่า ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1531 และรายการยังอยู่ในทะเบียนของสำนักทะเบียน แต่ใบหย่าเป็นหลักฐานที่คุณถือไว้เองและหยิบใช้ได้ทันที ถ้าไม่มีอยู่ในมือในวันที่ต้องใช้ คุณต้องเสียเวลาไปขอคัดสำเนา และถ้าต้องใช้ในต่างประเทศ ยังต้องรับรองเอกสารและแปลต่ออีกหลายขั้น
คำถามว่าต้องเก็บใบหย่านานแค่ไหน ไม่มีตัวเลขที่ตอบได้ เพราะความจำเป็นต้องใช้อาจเกิดขึ้นได้ตลอดชีวิต ทั้งตอนสมรสใหม่ ตอนจัดการทรัพย์สินหรือมรดก และตอนลูกต้องใช้เอกสารเกี่ยวกับอำนาจปกครอง คำแนะนำที่ปลอดภัยคือเก็บต้นฉบับไว้ถาวรร่วมกับทะเบียนสมรสเดิม และถ้าจะทิ้งสำเนาที่ไม่ใช้แล้ว ควรทำลายให้อ่านไม่ได้ เพราะมีข้อมูลส่วนบุคคลของทั้งสองฝ่าย
ใบหย่าใช้ทำอะไรบ้าง
เปลี่ยนชื่อสกุลกลับและทำบัตรประชาชนใหม่ ใช้ใบหย่าไหม
ใช้ ถ้าคุณใช้ชื่อสกุลของอีกฝ่ายระหว่างสมรส พระราชบัญญัติชื่อบุคคล พ.ศ. 2505 มาตรา 13 ให้กลับไปใช้ชื่อสกุลเดิมเมื่อหย่า คู่มือกรมการปกครองระบุหลักฐานการสิ้นสุดการสมรส เช่น ใบสำคัญการหย่าหรือคำพิพากษาถึงที่สุด เป็นเอกสารที่ต้องใช้ยื่นที่สำนักทะเบียนที่มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน และหลังแก้ชื่อสกุลในทะเบียนบ้านแล้ว ต้องยื่นขอมีบัตรประชาชนใหม่ภายในหกสิบวัน ส่วนคำนำหน้านาม หญิงที่หย่าแล้วเลือกใช้ "นาง" หรือ "นางสาว" ได้ตามความสมัครใจ
จะจดทะเบียนสมรสใหม่ ต้องใช้ใบหย่าหรือไม่
ควรมีไว้ เพราะ ป.พ.พ. มาตรา 1452 ห้ามบุคคลทำการสมรสขณะที่ตนมีคู่สมรสอยู่ ใบหย่าจึงเป็นหลักฐานที่ช่วยยืนยันว่าการสมรสเดิมสิ้นสุดแล้วและสิ้นสุดเมื่อไร วันที่ในใบหย่ายังสำคัญกับหญิงที่จะสมรสใหม่กับชาย ซึ่งตามมาตรา 1453 ต้องรอให้การสมรสเดิมสิ้นสุดไปแล้วไม่น้อยกว่าสามร้อยสิบวัน เว้นแต่เข้าข้อยกเว้น เช่น คลอดบุตรแล้วในระหว่างนั้น สมรสกับคู่สมรสเดิม มีใบรับรองแพทย์ว่าไม่ได้ตั้งครรภ์ หรือมีคำสั่งศาลให้สมรสได้
โอนบ้าน ที่ดิน หรือทรัพย์ตามข้อตกลงหย่า ใช้เอกสารอะไร
ข้อตกลงหย่าที่ยกที่ดินหรือบ้านให้ฝ่ายหนึ่ง ยังไม่ทำให้ชื่อในโฉนดเปลี่ยนเอง เพราะ ป.พ.พ. มาตรา 1299 กำหนดว่าการได้มาโดยนิติกรรมซึ่งอสังหาริมทรัพย์ไม่บริบูรณ์ เว้นแต่ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนกับพนักงานเจ้าหน้าที่ จึงต้องไปจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน และควรเตรียมใบหย่ากับสำเนาทะเบียนการหย่าที่มีบันทึกข้อตกลงไว้ด้วย เอกสารที่ต้องใช้จริงและค่าธรรมเนียมให้สอบถามสำนักงานที่ดินก่อนไป ถ้าอีกฝ่ายไม่ยอมไปโอน อ่าน หย่าแล้วจะขายบ้านสินสมรส แต่อีกฝ่ายไม่ยอมเซ็น
เรื่องลูกและค่าเลี้ยงดู ใบหย่าช่วยอะไรได้
ข้อตกลงว่าฝ่ายใดเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตร และใครจ่ายค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรเท่าใด เป็นสิ่งที่กฎหมายให้คู่สมรสตกลงไว้เมื่อหย่าโดยความยินยอม (ป.พ.พ. มาตรา 1520 และ 1522) และนายทะเบียนบันทึกไว้ใน คร.6 ถ้าภายหลังอีกฝ่ายไม่จ่ายตามที่ตกลง โดยทั่วไปต้องยื่นฟ้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัวเพื่อให้มีคำพิพากษาก่อน เอกสารการหย่าและบันทึกข้อตกลงคือหลักฐานชิ้นแรกที่ต้องใช้ ถ้าคุณกำลังสงสัยว่าข้อตกลงที่เซ็นไว้เสียเปรียบเกินไป อ่าน เซ็นข้อตกลงหย่าแล้วเพิ่งรู้ว่าเสียเปรียบ แก้หรือเพิกถอนได้ไหม
มรดก พินัยกรรม และประกันชีวิต เกี่ยวกับใบหย่าอย่างไร
เมื่อหย่ามีผลแล้ว อดีตคู่สมรสไม่ใช่ทายาทโดยธรรมในฐานะคู่สมรสอีกต่อไป (ป.พ.พ. มาตรา 1629) ใบหย่าจึงอาจต้องใช้ในวันที่จัดการมรดก แต่การหย่าไม่ได้ทำให้พินัยกรรมเดิมหรือชื่อผู้รับประโยชน์ในกรมธรรม์เปลี่ยนไปเอง ถ้าไม่ต้องการให้อดีตคู่สมรสได้รับ ควรทำพินัยกรรมใหม่หรือเพิกถอนตามแบบ และติดต่อบริษัทประกันเพื่อตรวจว่าแก้ไขผู้รับประโยชน์ได้หรือไม่ตามเงื่อนไขของกรมธรรม์
ใช้ใบหย่าไทยในต่างประเทศได้ไหม
ได้ แต่โดยทั่วไปต้องผ่านการรับรองเอกสาร (นิติกรณ์) ที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ก่อน โดยใช้ต้นฉบับ คร.7 หรือ คร.6 พร้อมสำเนา และคำแปลภาษาอังกฤษที่ผู้แปลลงนามรับรอง หลายประเทศยังต้องให้สถานทูตของประเทศนั้นในไทยรับรองต่อ ณ พฤศจิกายน 2569 ไทยยังไม่ได้ใช้ระบบ Apostille โดยมีกำหนดมีผลสำหรับไทยวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 กับประเทศภาคีที่ไม่คัดค้าน ส่วนการหย่าจะได้รับการยอมรับในประเทศของคู่สมรสหรือไม่ ขึ้นกับกฎหมายของประเทศนั้น
ใบหย่าหาย ทำอย่างไร
ใบหย่าหายไม่ทำให้การหย่าสิ้นผล ขอคัดสำเนาจากสำนักทะเบียนได้ โดยคู่มือกรมการปกครองกำหนดค่าคัดสำเนาฉบับละ 10 บาท (อัตรา ณ ปี 2569) ก่อนไปควรสอบถามสำนักทะเบียนว่าขอคัดที่ใดได้และต้องใช้เอกสารใด รายละเอียดอยู่ใน ใบหย่าหาย ขอได้ที่ไหน คัดสำเนาใหม่อย่างไร ถ้ามีแผนใช้เอกสารในต่างประเทศ กรมการกงสุลระบุว่าขอคัดฉบับภาษาอังกฤษได้จากสำนักงานเขตหรือที่ว่าการอำเภอ แต่ควรถามกรมการกงสุลก่อนว่าต้องดำเนินการต่ออย่างไร
ตัวอย่างสมมติ: ทิ้งใบหย่าไปแล้ว เพิ่งรู้ว่าต้องใช้
นางบีหย่ากับนายเอโดยความยินยอมเมื่อหลายปีก่อน ตกลงกันว่าที่ดินแปลงหนึ่งเป็นของนางบี แต่ไม่เคยไปโอน และทิ้งใบหย่าไปตอนย้ายบ้าน วันหนึ่งนางบีจะสมรสใหม่กับคู่ชาวต่างชาติและอยากขายที่ดินแปลงนั้น เธอต้องขอคัดสำเนาทะเบียนการหย่าที่มีบันทึกข้อตกลง ขอแปลและรับรองเอกสารสำหรับประเทศของคู่ใหม่ และต้องตามนายเอไปจดทะเบียนโอนที่ดินก่อนจึงขายได้ ถ้านายเอไม่ยอมไป ต้องใช้ทางศาล ซึ่งการฟ้องบังคับตามข้อตกลงก็มีอายุความ ตัวอย่างสมมตินี้แสดงว่าเอกสารที่ดูเหมือนไม่ได้ใช้แล้ว อาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นของหลายเรื่องพร้อมกัน
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเกี่ยวกับใบหย่า
- ทิ้งใบหย่าเพราะคิดว่าเรื่องจบแล้ว แล้วต้องเสียเวลาขอคัดสำเนาในวันที่ต้องใช้ด่วน
- เก็บแค่ คร.7 ไม่มีสำเนา คร.6 ทั้งที่ข้อตกลงเรื่องทรัพย์และบุตรถูกบันทึกไว้ใน คร.6
- หย่าโดยคำพิพากษาแล้วไม่ไปบันทึกการหย่า ซึ่งตาม ป.พ.พ. มาตรา 1531 จะอ้างการหย่าเป็นเหตุเสื่อมสิทธิของบุคคลภายนอกผู้กระทำการโดยสุจริตไม่ได้จนกว่าจะจดทะเบียน
- คิดว่าตกลงยกที่ดินในบันทึกหย่าแล้ว โฉนดเป็นของตนทันที ทั้งที่ยังต้องไปจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน
- ส่งต้นฉบับให้ผู้อื่นโดยไม่ทำสำเนาเก็บไว้ หรือทิ้งสำเนาที่มีข้อมูลส่วนตัวรวมกับขยะทั่วไป
เช็กลิสต์เก็บเอกสารการหย่าให้ใช้ได้เมื่อต้องการ
- ต้นฉบับใบสำคัญการหย่า (คร.7) ในแฟ้มเอกสารสำคัญ คู่กับทะเบียนสมรสเดิม
- สำเนาทะเบียนการหย่า (คร.6) ที่มีบันทึกข้อตกลงเรื่องทรัพย์และบุตร
- คำพิพากษาและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด ถ้าหย่าโดยคำพิพากษา
- สำเนาสแกนเก็บไว้ในที่ปลอดภัย แยกจากต้นฉบับ
- หลักฐานการโอนทรัพย์ที่ทำตามข้อตกลงแล้ว และรายการที่ยังไม่ได้ทำ
ถ้าการหย่าของคุณมีทรัพย์ที่ยังไม่ได้โอน มีข้อตกลงเรื่องลูกที่อีกฝ่ายไม่ทำตาม หรือต้องใช้เอกสารในต่างประเทศ สิ่งเหล่านี้มักซับซ้อนกว่าการเก็บใบหย่า ขั้นตอนการจดทะเบียนหย่าทั้งหมดดูได้ใน คู่มือจดทะเบียนหย่าที่ไหน ครบขั้นตอน 2569
ใบหย่าเป็นเอกสารแผ่นเดียวที่ดูเหมือนหมดหน้าที่แล้ว แต่เป็นหลักฐานที่ต้องใช้อีกหลายครั้งในชีวิต เก็บต้นฉบับไว้ ขอสำเนาทะเบียนการหย่าที่มีบันทึกข้อตกลงไว้ด้วย และถ้ามีข้อตกลงที่ยังไม่ได้ทำตามหรือต้องใช้เอกสารต่างประเทศ ควรให้ทนายตรวจว่าต้องเตรียมอะไรก่อน หากต้องการปรึกษาเรื่องของคุณ ติดต่อสำนักงาน
คำถามที่พบบ่อย
ใบหย่าหาย การหย่ายังมีผลอยู่ไหม?
ยังมีผล การหย่าโดยความยินยอมมีผลนับแต่เวลาจดทะเบียนการหย่า ไม่ได้ขึ้นกับว่าคุณยังถือใบหย่าอยู่หรือไม่ และรายการยังอยู่ในทะเบียนของสำนักทะเบียน ขอคัดสำเนาใหม่เพื่อใช้แทนได้
ใบหย่าต้องเก็บต้นฉบับ หรือสำเนาก็พอ?
ควรเก็บต้นฉบับ เพราะบางงานต้องใช้ต้นฉบับ เช่น การรับรองเอกสารที่กรมการกงสุลใช้ต้นฉบับพร้อมสำเนา สำเนาที่สแกนไว้ช่วยให้ค้นข้อมูลได้เร็ว แต่ไม่ควรใช้แทนต้นฉบับในทุกกรณี
ขอใบหย่าใหม่เสียค่าใช้จ่ายเท่าไร?
คู่มือการทะเบียนของกรมการปกครองกำหนดค่าคัดสำเนาฉบับละ 10 บาท (อัตรา ณ ปี 2569) ส่วนการจดทะเบียนหย่าเองไม่เสียค่าธรรมเนียม ถ้าต้องแปลหรือรับรองเอกสารเพื่อใช้ต่างประเทศ จะมีค่าใช้จ่ายของขั้นตอนนั้นแยกต่างหาก
ใบหย่า คร.7 ใช้แทนบันทึกข้อตกลงหย่าได้ไหม?
ไม่ควรถือว่าแทนกันได้ ข้อตกลงเรื่องทรัพย์สินและบุตรถูกบันทึกไว้ในทะเบียนการหย่า (คร.6) ถ้าต้องพิสูจน์ข้อตกลง เช่น ฟ้องให้อีกฝ่ายโอนทรัพย์หรือจ่ายค่าเลี้ยงดู ควรขอสำเนา คร.6 เก็บไว้ด้วย
ใบหย่าไทยใช้ในต่างประเทศได้ทันทีไหม?
โดยทั่วไปยังไม่ได้ ต้องแปลเป็นภาษาอังกฤษและรับรองที่กรมการกงสุลก่อน และหลายประเทศต้องให้สถานทูตของตนรับรองต่อ ไทยมีกำหนดเข้าระบบ Apostille วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ซึ่งยังไม่มีผล ณ พฤศจิกายน 2569 ควรถามหน่วยงานที่จะรับเอกสารก่อนเริ่ม
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
