ฟ้องหย่ากรณีทิ้งร้างทำได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516 (4) เมื่อคู่สมรสอีกฝ่ายจงใจละทิ้งร้างไปเกิน 1 ปี โดยไม่มีเหตุอันสมควรและเราไม่ได้ยินยอม ต่างจากเหตุแยกกันอยู่ที่ต้องสมัครใจทั้งสองฝ่ายและต้องนานเกิน 3 ปี
จงใจละทิ้งร้าง หมายถึงอะไร
ตัวบทเขียนสั้น ๆ ว่า คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจงใจละทิ้งร้างอีกฝ่ายหนึ่งไปเกินหนึ่งปี อีกฝ่ายหนึ่งนั้นฟ้องหย่าได้ ในทางปฏิบัติผู้ฟ้องควรพิสูจน์ให้เห็นองค์ประกอบสามส่วน
- จงใจ อีกฝ่ายตั้งใจจากไปเอง ไม่ได้ถูกบังคับ ไม่ได้ถูกไล่ และไม่มีเหตุอันสมควร เช่น ไม่ได้ไปรักษาตัวหรือไปทำงานตามที่ตกลงกันไว้
- ละทิ้งร้าง ไม่ได้อยู่กินฉันคู่สมรสและไม่ทำหน้าที่ต่อกันแล้ว เช่น ไม่กลับบ้าน ไม่ติดต่อ ไม่ดูแลครอบครัว โดยฝ่ายที่ถูกทิ้งไม่ได้ยินยอม
- เกินหนึ่งปี สภาพการละทิ้งต้องต่อเนื่องนานกว่าหนึ่งปี
ผู้มีสิทธิฟ้องคือ "อีกฝ่ายหนึ่ง" หมายถึงฝ่ายที่ถูกทิ้ง ฝ่ายที่เป็นผู้จากไปเองจะยกเหตุนี้มาฟ้องไม่ได้
แบบไหนไม่นับว่าเป็นการทิ้งร้าง
หลายกรณีดูเหมือนทิ้งร้างแต่ไม่เข้าองค์ประกอบ ควรตรวจก่อนเลือกใช้เหตุนี้
- ไปทำงานต่างจังหวัดหรือต่างประเทศ แต่ยังติดต่อและส่งเสียครอบครัวตามปกติ
- ฝ่ายที่ออกจากบ้านไปเพราะถูกไล่ ถูกทำร้าย หรือถูกเปลี่ยนกุญแจบ้านไม่ให้เข้า ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่ากรณีถูกกันไม่ให้เข้าบ้านเช่นนี้ไม่ใช่การทิ้งร้าง
- ทั้งสองฝ่ายตกลงแยกกันอยู่ ซึ่งเข้าเหตุแยกกันอยู่ตามอนุมาตรา (4/2) มากกว่า และต้องรอเกินสามปี
- ถูกจำคุก ซึ่งมีเหตุเฉพาะตามอนุมาตรา (4/1) แทน
ในทางกลับกัน การขับไล่อีกฝ่ายออกจากบ้านอาจเป็นการกระทำที่เป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นคู่สมรสตามอนุมาตรา (6) ได้ อ่านประเด็นที่เกี่ยวข้องได้ที่ จงใจละทิ้งร้าง ถือเป็นการกระทำที่เป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นสามีภริยาหรือไม่
ทิ้งร้าง ต่างจากแยกกันอยู่และการหายสาบสูญอย่างไร
สามเหตุนี้ใกล้เคียงกันจนคนสับสนบ่อย ตารางนี้ช่วยเลือกให้ตรงกับข้อเท็จจริงของเรา
| ประเด็น | ทิ้งร้าง (4) | แยกกันอยู่ (4/2) | ไปจากภูมิลำเนาไม่ทราบข่าว (5) |
|---|---|---|---|
| ระยะเวลา | เกิน 1 ปี | เกิน 3 ปี | เกิน 3 ปี หรือมีคำสั่งศาลว่าเป็นคนสาบสูญ |
| ความสมัครใจ | ฝ่ายหนึ่งจงใจจากไป อีกฝ่ายไม่ยินยอม | สมัครใจทั้งสองฝ่าย หรือแยกตามคำสั่งศาล | ไม่ใช่สาระสำคัญ ดูว่าไม่มีใครทราบว่าเป็นตายร้ายดี |
| ผู้มีสิทธิฟ้อง | ฝ่ายที่ถูกทิ้ง | ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง | ฝ่ายที่ยังอยู่ |
| รู้ที่อยู่ของอีกฝ่ายหรือไม่ | อาจรู้หรือไม่รู้ก็ได้ | มักรู้ | ไม่มีใครทราบข่าว |
| กำหนดฟ้องภายใน 1 ปี (มาตรา 1529) | ไม่อยู่ในรายการ | ไม่อยู่ในรายการ | ไม่อยู่ในรายการ |
ถ้าอีกฝ่ายย้ายไปอยู่กับคนอื่น อาจมีเหตุตามอนุมาตรา (1) ประกอบด้วย ซึ่งเปิดทางเรียกค่าทดแทนตามมาตรา 1523 ได้ ตัวอย่างในบริบทคู่สมรสต่างชาติดูได้ที่ สามีต่างชาติไม่กลับประเทศไทย ฟ้องหย่าได้หรือไม่
หลักฐานที่ใช้พิสูจน์การทิ้งร้างมีอะไรบ้าง
หัวใจของคดีทิ้งร้างคือการแสดงวันเริ่มต้น ความต่อเนื่อง และเจตนาของอีกฝ่าย หลักฐานที่มักใช้ ได้แก่
- ข้อความหรือแชตวันที่อีกฝ่ายออกจากบ้าน หรือที่บอกว่าจะไม่กลับ
- ข้อความที่เราพยายามติดต่อหรือขอให้กลับ แต่ไม่ได้รับการตอบ ซึ่งแสดงว่าเราไม่ได้ยินยอม
- พยานบุคคล เช่น ญาติ เพื่อนบ้าน ผู้นำชุมชน ที่ยืนยันว่าอีกฝ่ายไม่ได้กลับมาอยู่เลย
- หลักฐานว่าอีกฝ่ายไม่ได้ส่งเสียหรือดูแลครอบครัว เช่น รายการเดินบัญชีที่ไม่มีเงินเข้า
- บันทึกประจำวันของตำรวจหรือเอกสารจากหน่วยงานที่บันทึกการหายไป ถ้ามี
การนับหนึ่งปีควรเริ่มจากวันที่จากไปจริง ถ้าระหว่างนั้นกลับมาอยู่กินกันอีก การนับอาจต้องเริ่มใหม่ และอาจถูกอ้างว่าให้อภัยแล้วตามมาตรา 1518 จึงควรเล่าข้อเท็จจริงให้ทนายฟังให้ครบ
ฟ้องหย่าเพราะถูกทิ้งร้าง เรียกอะไรได้บ้าง
นอกจากขอให้หย่า ผู้ฟ้องยังขอเรื่องอื่นในคดีเดียวกันได้ เช่น ให้ศาลชี้ขาดผู้ใช้อำนาจปกครองบุตร (มาตรา 1520) ค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร (มาตรา 1522) และการแบ่งสินสมรส
ถ้าการทิ้งร้างเกิดจากการที่อีกฝ่ายมุ่งประสงค์ให้เราทนไม่ได้จนต้องฟ้องหย่า อาจเรียกค่าทดแทนได้ตามมาตรา 1524 และถ้าเหตุหย่าเป็นความผิดของอีกฝ่ายแต่ฝ่ายเดียว จนการหย่าทำให้เรายากจนลง อาจขอค่าเลี้ยงชีพตามมาตรา 1526 ซึ่งต้องขอในคดีหย่าเท่านั้น
คำถามที่พบบ่อย
สามีไปทำงานต่างประเทศแล้วไม่ส่งเงินเลย ถือว่าทิ้งร้างไหม
ขึ้นกับว่าเขายังติดต่อและมีเจตนาจะกลับมาใช้ชีวิตคู่หรือไม่ ถ้ายังติดต่อแต่ไม่ช่วยเหลือเลย อาจเข้าเหตุไม่อุปการะเลี้ยงดูตามอนุมาตรา (6) มากกว่า ถ้าขาดการติดต่อและไม่กลับมาเกินหนึ่งปีโดยไม่มีเหตุอันสมควร จึงใกล้กับการทิ้งร้าง
ฝ่ายที่ย้ายออกจากบ้านเอง ฟ้องหย่าโดยอ้างว่าทิ้งร้างได้ไหม
ไม่ได้ เหตุนี้ให้สิทธิฟ้องแก่ฝ่ายที่ถูกทิ้ง ฝ่ายที่จากไปต้องหาเหตุอื่นที่ตรงกับข้อเท็จจริง เช่น ถ้าออกจากบ้านเพราะถูกทำร้าย อาจเป็นเหตุตามอนุมาตรา (3) หรือ (6) แทน
ถูกทิ้งร้างแล้วไม่รู้ว่าอีกฝ่ายอยู่ที่ไหน ฟ้องได้ไหม
ฟ้องได้ ศาลจะพยายามส่งหมายไปยังที่อยู่ที่ทราบ ถ้าส่งไม่ได้ ศาลอาจสั่งให้ส่งโดยวิธีอื่น เช่น ปิดหมายหรือลงโฆษณา และถ้าไม่มีใครทราบข่าวเกินสามปี ก็อาจอ้างอนุมาตรา (5) ประกอบได้
ทิ้งร้างมาหลายปีแล้ว ยังฟ้องได้อยู่หรือเปล่า
โดยหลักยังฟ้องได้ เพราะเหตุตามอนุมาตรา (4) ไม่อยู่ในรายการที่ต้องฟ้องภายใน 1 ปีตามมาตรา 1529 แต่ถ้าระหว่างนั้นกลับมาคืนดีอยู่กินกันอีก อาจถูกโต้แย้งว่าให้อภัยหรือว่าการทิ้งร้างสิ้นสุดไปแล้ว
ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มจากจดวันที่อีกฝ่ายจากไป วิธีที่จากไป และทุกครั้งที่พยายามติดต่อ จากนั้นรวบรวมหลักฐานการเงินและรายชื่อพยานที่รู้เห็น เพื่อให้เห็นภาพว่าเข้าเหตุทิ้งร้าง แยกกันอยู่ หรือเหตุอื่นมากกว่า
ทนายความคดีครอบครัวจะช่วยเลือกเหตุที่ตรงที่สุด และวางคำขอเรื่องบุตร ค่าเลี้ยงดู และทรัพย์สินให้ครบในคราวเดียว ซึ่งช่วยลดโอกาสที่ต้องกลับมาฟ้องใหม่ในภายหลัง
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ