เหตุฟ้องหย่าบางเหตุมีกำหนดเวลา คือ เหตุตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516 (1) (2) (3) และ (6) ต้องฟ้องภายในหนึ่งปีนับแต่รู้หรือควรรู้ความจริงตามมาตรา 1529 และไม่ว่าเหตุใด สิทธิฟ้องหย่าหมดไปเมื่อฝ่ายที่มีสิทธิแสดงให้เห็นว่าให้อภัยแล้วตามมาตรา 1518
เหตุฟ้องหย่าเหตุใดมีอายุความหนึ่งปี
มาตรา 1529 กำหนดให้สิทธิฟ้องโดยอาศัยเหตุตามมาตรา 1516 (1) (2) (3) หรือ (6) ระงับไปเมื่อพ้นหนึ่งปีนับแต่วันที่ผู้มีสิทธิรู้หรือควรรู้ความจริงที่จะยกขึ้นกล่าวอ้าง เหตุอื่นไม่มีกำหนดหนึ่งปีนี้ แต่ต้องดูว่าข้อเท็จจริงยังเข้าเงื่อนไขในวันฟ้องหรือไม่
| เหตุหย่าตามมาตรา 1516 | สาระโดยย่อ | กำหนดหนึ่งปีตามมาตรา 1529 |
|---|---|---|
| (1) | อุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องผู้อื่นฉันคู่สมรส เป็นชู้ หรือร่วมประเวณีกับผู้อื่นเป็นอาจิณ | มี |
| (2) | ประพฤติชั่วจนอีกฝ่ายได้รับความอับอาย ถูกดูหมิ่นเกลียดชัง หรือเดือดร้อนเกินควร | มี |
| (3) | ทำร้าย ทรมานร่างกายหรือจิตใจ หรือหมิ่นประมาทหรือเหยียดหยามอย่างร้ายแรง | มี |
| (4) (4/1) (4/2) | จงใจละทิ้งร้างเกินหนึ่งปี ต้องคำพิพากษาจำคุกเกินหนึ่งปี หรือแยกกันอยู่เกินสามปี | ไม่มี แต่ต้องครบระยะเวลาตามเหตุนั้น |
| (5) | ถูกศาลสั่งให้เป็นคนสาบสูญ หรือไปจากภูมิลำเนาเกินสามปีโดยไม่มีใครทราบแน่ว่าเป็นตายร้ายดีอย่างไร | ไม่มี |
| (6) | ไม่ให้ความช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูตามสมควร หรือทำการเป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นคู่สมรสอย่างร้ายแรง | มี |
| (7) ถึง (10) | วิกลจริตเกินสามปี ผิดทัณฑ์บน โรคติดต่ออย่างร้ายแรงที่รักษาไม่หาย หรือสภาพร่างกายที่ร่วมประเวณีไม่ได้ตลอดกาล | ไม่มี |
สาระในตารางเป็นการสรุปอย่างย่อ ถ้อยคำเต็มของแต่ละเหตุมีรายละเอียดและเงื่อนไขมากกว่านี้ อ่านเพิ่มเติมได้ที่เหตุฟ้องหย่าตามกฎหมายมีอะไรบ้าง
อายุความหนึ่งปีนับจากวันไหน
นับจากวันที่ผู้มีสิทธิฟ้องรู้หรือควรรู้ข้อเท็จจริงที่จะใช้ฟ้อง ไม่ใช่วันที่เหตุเริ่มเกิด คนที่เพิ่งรู้ว่าคู่สมรสมีชู้มาหลายปี จึงเริ่มนับจากวันที่รู้
สำหรับพฤติการณ์ที่ยังดำเนินต่อเนื่อง เช่น ความสัมพันธ์กับผู้อื่นที่ยังไม่ยุติ หรือการเป็นปฏิปักษ์ที่ยังเกิดซ้ำ ศาลมักพิจารณาพฤติการณ์ที่ยังมีอยู่ถึงช่วงใกล้วันฟ้องประกอบด้วย แต่ไม่ควรรอโดยหวังพึ่งข้อนี้ อ่านการนับอายุความกรณีเป็นปฏิปักษ์เพิ่มเติมได้ที่การนับอายุความการหย่า การเป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นสามีภรรยากันอย่างร้ายแรง
ให้อภัยแล้ว ยังฟ้องหย่าได้ไหม
โดยหลักไม่ได้ มาตรา 1518 บัญญัติว่าสิทธิฟ้องหย่าหมดไปเมื่อฝ่ายที่มีสิทธิฟ้องได้กระทำการอันแสดงให้เห็นว่าได้ให้อภัยในการกระทำของอีกฝ่ายที่เป็นเหตุหย่านั้นแล้ว
ศาลดูจากการกระทำ ไม่ได้ดูเพียงคำพูด และพิจารณาภาพรวมของพฤติการณ์หลังรู้เหตุ ตัวอย่างที่มักถูกยกขึ้นต่อสู้ ได้แก่
- กลับมาใช้ชีวิตคู่ตามปกติเป็นเวลานานหลังรู้เรื่อง
- ทำหนังสือหรือข้อความยอมรับว่าจะลืมเรื่องเดิมและเริ่มต้นใหม่
- ยอมรับเงื่อนไขของอีกฝ่ายว่าจะกลับมาอยู่ด้วยกันโดยไม่ติดใจ
การให้อภัยมีผลเฉพาะกับการกระทำที่ให้อภัยไปแล้ว ถ้าอีกฝ่ายกลับไปทำซ้ำหรือมีเหตุใหม่ภายหลัง เหตุใหม่นั้นยังใช้ฟ้องได้ อ่านข้อต่อสู้เรื่องนี้เพิ่มเติมที่ข้อต่อสู้คดีฟ้องหย่า ให้อภัยแล้ว สิทธิฟ้องหย่าหมดไปหรือไม่
ยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจ ต่างจากการให้อภัยอย่างไร
การยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจเกิดก่อนหรือระหว่างที่อีกฝ่ายกระทำ ส่วนการให้อภัยเกิดหลังรู้เรื่องแล้ว มาตรา 1517 บัญญัติว่าเหตุตามมาตรา 1516 (1) และ (2) ถ้าฝ่ายที่มีสิทธิฟ้องได้ยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจในการกระทำนั้น จะยกเป็นเหตุฟ้องหย่าไม่ได้
มาตรา 1517 ยังมีหลักอีกว่า เหตุตามมาตรา 1516 (10) ที่เกิดจากการกระทำของฝ่ายที่จะฟ้องเอง ยกเป็นเหตุฟ้องหย่าไม่ได้ และในเหตุผิดทัณฑ์บนตามมาตรา 1516 (8) ถ้าเป็นการกระทำเล็กน้อย ศาลจะไม่พิพากษาให้หย่าก็ได้
ฟ้องหย่าย้อนหลังได้ไหม ถ้าเหตุเกิดนานแล้ว
ถ้าเป็นเหตุที่มีกำหนดหนึ่งปีและรู้มาเกินหนึ่งปีแล้ว จะใช้เหตุนั้นอย่างเดียวฟ้องไม่ได้ แต่ยังมีทางเลือกที่ควรพิจารณา
- ตรวจว่ามีเหตุใหม่ที่ยังอยู่ในกำหนดหรือไม่
- ตรวจว่าเข้าเหตุที่ไม่มีกำหนดหนึ่งปี เช่น แยกกันอยู่เกินสามปีตามมาตรา 1516 (4/2) หรือไม่
- ใช้เหตุเก่าเป็นพยานหลักฐานสนับสนุน เพราะมาตรา 1529 ให้เหตุที่ยกขึ้นฟ้องไม่ได้แล้ว นำสืบสนับสนุนคดีฟ้องหย่าที่อาศัยเหตุอื่นได้
- ถ้าอีกฝ่ายยินยอม พิจารณาการจดทะเบียนหย่าโดยความยินยอมซึ่งไม่ต้องมีเหตุหย่า
คำถามที่พบบ่อย
แยกกันอยู่มานานแล้ว แต่เหตุเดิมคือคู่สมรสมีชู้ ควรฟ้องด้วยเหตุไหน
อาจฟ้องได้หลายเหตุพร้อมกัน ถ้าเหตุชู้รู้มาเกินหนึ่งปี อาจใช้เหตุแยกกันอยู่หรือเหตุอื่นที่ยังอยู่ในกำหนดเป็นหลัก แล้วนำเรื่องชู้มาเป็นพยานประกอบ ทนายจะช่วยเลือกเหตุที่พิสูจน์ได้ดีที่สุด
ยังอยู่บ้านเดียวกันเพราะลูก ถือว่าให้อภัยแล้วหรือไม่
ไม่จำเป็นเสมอไป ศาลดูพฤติการณ์ทั้งหมด การอยู่บ้านเดียวกันเพราะความจำเป็นแต่ไม่ได้กลับมาใช้ชีวิตคู่ตามปกติ อาจไม่ใช่การให้อภัย แต่ควรมีหลักฐานแสดงเจตนาว่ายังไม่ยอมรับการกระทำนั้น
อายุความหนึ่งปีใช้กับค่าทดแทนจากชู้ด้วยไหม
ใช้ด้วย มาตรา 1529 ครอบคลุมสิทธิตามมาตรา 1523 ซึ่งเป็นเรื่องค่าทดแทน จึงต้องวางแผนทั้งเรื่องหย่าและค่าทดแทนไปพร้อมกัน
อีกฝ่ายทำร้ายร่างกายมาตลอดหลายปี เพิ่งกล้าฟ้อง ยังทันไหม
การทำร้ายที่เกิดภายในหนึ่งปีก่อนฟ้องยังใช้เป็นเหตุได้ ส่วนเหตุการณ์เก่ากว่านั้นใช้เป็นพยานประกอบได้ และหากมีความเสี่ยงต่อความปลอดภัย ควรขอความช่วยเหลือจากเจ้าหน้าที่และขอคำสั่งคุ้มครองโดยเร็ว
ควรเริ่มอย่างไร
ทำลำดับเหตุการณ์ตั้งแต่เริ่มมีปัญหา ระบุว่าแต่ละเหตุเกิดเมื่อไร รู้เมื่อไร และหลังจากนั้นเราทำอะไรบ้าง ลำดับนี้จะบอกได้ว่าเหตุใดยังอยู่ในกำหนด และมีพฤติการณ์ใดที่อีกฝ่ายอาจอ้างว่าเป็นการให้อภัย
นำลำดับเหตุการณ์และหลักฐานไปปรึกษาทนายความด้านครอบครัว ก่อนส่งข้อความหรือทำหนังสือใด ๆ ถึงอีกฝ่าย เพราะข้อความเพียงประโยคเดียวอาจถูกอ้างเป็นการให้อภัยได้
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ