การจดทะเบียนหย่าโดยความยินยอม คู่หย่าต้องไปแสดงเจตนาและลงลายมือชื่อต่อหน้านายทะเบียนด้วยตนเอง มอบอำนาจให้คนอื่นไปแทนไม่ได้ ถ้าอยู่คนละจังหวัดหรืออีกฝ่ายอยู่ต่างประเทศ ใช้การจดทะเบียนหย่าต่างสำนักทะเบียนได้ ส่วนการหย่าตามคำพิพากษา มอบอำนาจให้ผู้อื่นนำไปบันทึกได้
จดทะเบียนหย่ามอบอำนาจได้ไหม
ไม่ได้ สำหรับการหย่าโดยความยินยอม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1514 กำหนดให้การหย่าโดยความยินยอมทำเป็นหนังสือและมีพยานลงลายมือชื่ออย่างน้อยสองคน และมาตรา 1515 ให้การหย่าสมบูรณ์เมื่อจดทะเบียนแล้ว
ในเรื่องเสร็จที่ 191/2556 ของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา กรมการปกครองซึ่งดูแลงานทะเบียนครอบครัวอธิบายแนวปฏิบัติว่า ผู้ขอจดทะเบียนหย่าต้องยื่นคำร้องและลงลายมือชื่อในทะเบียนการหย่าต่อหน้านายทะเบียนและพยานด้วยตนเอง จึงมอบอำนาจให้ผู้อื่นลงลายมือชื่อแทนไม่ได้ เอกสารของสถานเอกอัครราชทูตไทยหลายแห่งก็ระบุตรงกันว่าคู่หย่าต้องมาดำเนินการด้วยตนเอง
ข้อยกเว้นที่สำคัญคือการหย่าตามคำพิพากษา เมื่อคำพิพากษาให้หย่าถึงที่สุดแล้ว พระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช 2478 มาตรา 16 ให้ผู้มีส่วนได้เสียยื่นสำเนาคำพิพากษาที่รับรองแล้วขอให้นายทะเบียนบันทึกได้ และคณะกรรมการกฤษฎีกาเห็นว่าขั้นตอนนี้มอบอำนาจให้ผู้อื่นไปยื่นแทนได้ อ่านพื้นฐานเพิ่มเติมได้ที่ การจดทะเบียนสมรสหรือจดทะเบียนหย่ามอบอำนาจได้หรือไม่
หย่าต่างสำนักทะเบียนคืออะไร ใช้เมื่อไร
การหย่าต่างสำนักทะเบียน คือการหย่าโดยความยินยอมของทั้งสองฝ่าย ในกรณีที่ต่างฝ่ายอยู่คนละแห่งและไปสำนักทะเบียนเดียวกันไม่ได้ เช่น อยู่คนละจังหวัด หรือฝ่ายหนึ่งอยู่ต่างประเทศ โดยแต่ละฝ่ายไปแสดงตนที่สำนักทะเบียนใกล้ตัว และสถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทยทำหน้าที่เป็นสำนักทะเบียนในต่างประเทศ
คู่หย่าต้องตกลงกันก่อนว่าฝ่ายใดจะยื่นเรื่องก่อนที่สำนักทะเบียนใด และสำนักทะเบียนใดจะเป็นผู้จดทะเบียน การหย่าจะสมบูรณ์เมื่อสำนักทะเบียนแห่งที่สองจดทะเบียนเรียบร้อยแล้ว และสำนักทะเบียนแห่งที่สองเป็นผู้ออกใบสำคัญการหย่า
ขั้นตอนหย่าต่างสำนักทะเบียน เมื่ออีกฝ่ายอยู่ต่างประเทศ
ตามคำแนะนำของสถานเอกอัครราชทูตไทย ทำได้สองแบบ ขึ้นกับว่าฝ่ายใดเริ่มก่อน
- ฝ่ายที่อยู่ไทยเริ่มก่อน ยื่นคำร้องที่สำนักงานเขตหรืออำเภอในไทย ซึ่งเป็นสำนักทะเบียนแห่งที่หนึ่ง เอกสารจะถูกส่งผ่านกระทรวงการต่างประเทศไปยังสถานทูต แล้วสถานทูตนัดฝ่ายที่อยู่ต่างประเทศมาลงลายมือชื่อด้วยตนเอง สถานทูตเป็นผู้จดทะเบียนและออกใบสำคัญการหย่า
- ฝ่ายที่อยู่ต่างประเทศเริ่มก่อน ฝ่ายที่อยู่ไทยลงลายมือชื่อในหนังสือสัญญาหย่าพร้อมพยานคนไทยสองคนต่อหน้าเจ้าหน้าที่เขตหรืออำเภอให้รับรองไว้ก่อน แล้วส่งเอกสารให้ฝ่ายที่อยู่ต่างประเทศนำไปยื่นที่สถานทูต สถานทูตส่งเรื่องผ่านกระทรวงการต่างประเทศมายังสำนักทะเบียนในไทย ซึ่งเป็นผู้จดทะเบียนและออกใบสำคัญการหย่า
ทั้งสองแบบใช้เวลามากกว่าการหย่าที่สำนักทะเบียนเดียว เพราะต้องส่งเอกสารผ่านกระทรวงการต่างประเทศ และบางสถานทูตให้ส่งสำเนาเอกสารล่วงหน้าเพื่อตรวจก่อนนัดหมาย ควรสอบถามสถานทูตที่จะใช้บริการก่อนเริ่ม
หย่าต่างสำนักทะเบียน ต้องใช้เอกสารอะไรบ้าง
- หนังสือสัญญาหย่า ระบุข้อตกลงเรื่องทรัพย์สิน บุตร เรื่องอื่น และคำนำหน้านามของฝ่ายหญิงหลังหย่า
- ถ้ามีบุตรอายุต่ำกว่า 20 ปีบริบูรณ์ ต้องระบุชื่อบุตรแต่ละคนและผู้ใช้อำนาจปกครองหลังหย่าตามมาตรา 1520
- บัตรประจำตัวประชาชนหรือหนังสือเดินทางฉบับจริงที่ยังไม่หมดอายุ กรณีชาวต่างชาติใช้หนังสือเดินทางของประเทศตน
- สำเนาทะเบียนบ้านของฝ่ายคนไทย
- ใบสำคัญการสมรสฉบับจริง หรือสำเนาที่สำนักงานเขตหรืออำเภอรับรอง
- พยานสองคนพร้อมบัตรประจำตัวประชาชน และสำเนาเอกสารที่รับรองถูกต้อง
สิ่งที่ทำได้และทำไม่ได้ เมื่ออยู่คนละที่
| สถานการณ์ | ทำได้ไหม | วิธีที่ใช้ |
|---|---|---|
| ให้ญาติหรือทนายไปจดทะเบียนหย่าโดยความยินยอมแทน | ไม่ได้ | คู่หย่าต้องลงลายมือชื่อต่อหน้านายทะเบียนเอง |
| อยู่คนละจังหวัด | ได้ | หย่าต่างสำนักทะเบียน |
| ฝ่ายหนึ่งอยู่ต่างประเทศ | ได้ | หย่าต่างสำนักทะเบียนผ่านสถานทูตหรือสถานกงสุลไทย |
| นำคำพิพากษาหย่าที่ถึงที่สุดไปบันทึก | ได้ และมอบอำนาจได้ | ยื่นสำเนาคำพิพากษาที่รับรองแล้วต่อนายทะเบียน |
| อีกฝ่ายไม่ยอมไปลงชื่อ | หย่าโดยความยินยอมไม่ได้ | ฟ้องหย่าโดยอาศัยเหตุตามมาตรา 1516 |
คำถามที่พบบ่อย
คู่หย่าที่อยู่ต่างประเทศเป็นชาวต่างชาติ ใช้วิธีนี้ได้ไหม
ได้ เอกสารของสถานทูตไทยระบุว่าคู่หย่าชาวต่างชาติใช้หนังสือเดินทางของประเทศตนแสดงตน ส่วนเอกสารอื่นและการนัดหมายเป็นไปตามที่สถานทูตแต่ละแห่งกำหนด
ลงชื่อฝ่ายเดียวแล้ว อีกฝ่ายเปลี่ยนใจไม่ไปลงชื่อ จะเป็นอย่างไร
การหย่ายังไม่สมบูรณ์ เพราะต้องรอให้สำนักทะเบียนแห่งที่สองจดทะเบียนก่อน ถ้าอีกฝ่ายไม่ยอมดำเนินการ ทางที่เหลือคือฟ้องหย่าต่อศาลโดยต้องมีเหตุตามกฎหมาย
ทำสัญญายอมในศาลว่าจะไปจดทะเบียนหย่า แล้วอีกฝ่ายไม่ไป ทำอย่างไร
ขึ้นกับถ้อยคำในสัญญาและคำพิพากษาตามยอม ในเรื่องเสร็จที่ 191/2556 คณะกรรมการกฤษฎีกาเห็นว่าคำพิพากษาตามยอมที่คู่ความตกลงหย่าขาดจากกันเป็นการหย่าโดยคำพิพากษา จึงนำไปให้นายทะเบียนบันทึกได้ ควรให้ทนายตรวจถ้อยคำในคดีของคุณ
ต้องกลับไปจดที่สำนักทะเบียนที่จดทะเบียนสมรสไหม
คู่หย่าตกลงเลือกได้ว่าจะยื่นที่สำนักทะเบียนใดและให้แห่งใดเป็นผู้จดทะเบียน ควรโทรสอบถามสำนักทะเบียนที่เลือกล่วงหน้าเรื่องเอกสารและวันเวลาที่รับเรื่อง
ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มจากคุยกับอีกฝ่ายให้ชัดว่ายินยอมหย่าจริง และตกลงเรื่องลูกกับทรัพย์สินให้ครบก่อน แล้วเลือกว่าจะใช้สำนักทะเบียนหรือสถานทูตใด เตรียมหนังสือสัญญาหย่า พยานสองคน และเอกสารประจำตัวให้พร้อม เพื่อไม่ต้องเดินทางซ้ำ
ถ้าอีกฝ่ายติดต่อยาก ไม่แน่ใจว่าจะร่วมมือจนจบ หรือข้อตกลงเรื่องลูกและทรัพย์สินซับซ้อน ควรปรึกษาทนายความด้านครอบครัวก่อน เพราะอาจคุ้มกว่าที่จะเตรียมทางฟ้องหย่าไว้ควบคู่กัน อ่านกรณีที่อีกฝ่ายเงียบหายได้ที่ สามีต่างชาติกลับประเทศแล้วไม่ติดต่อกลับ จะหย่ายังไง?
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ