หย่าที่ต่างประเทศแล้ว มีผลในไทยไหม ต้องทำอะไรต่อ

การหย่าที่ทำถูกต้องตามกฎหมายต่างประเทศมีผลในไทยได้ แต่ทะเบียนครอบครัวของไทยจะยังแสดงว่าสมรสอยู่ จนกว่าจะนำเอกสารการหย่าที่รับรองและแปลเป็นภาษาไทยแล้วไปบันทึกทะเบียนฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ที่เขตหรืออำเภอ ซึ่งมอบอำนาจให้คนในไทยไปยื่นแทนได้

หย่าที่ต่างประเทศ ถือว่าหย่าแล้วในไทยไหม

ในหลายกรณีถือว่าหย่าแล้ว โดยเฉพาะเมื่อจดทะเบียนสมรสตามกฎหมายของประเทศนั้นและหย่าตามขั้นตอนของประเทศนั้นครบถ้วน แนวปฏิบัติที่สถานทูตไทยเผยแพร่ระบุว่า ถ้าหย่าตามกฎหมายของประเทศนั้นแล้วจะจดทะเบียนหย่าซ้ำตามกฎหมายไทยไม่ได้ สิ่งที่ทำได้คือบันทึกสถานภาพการหย่าในทะเบียนไทย

ปัญหาที่พบบ่อยคือทะเบียนไทยยังไม่เปลี่ยน ทำให้สถานะในหน่วยงานไทยยังเป็นสมรส ซึ่งกระทบการจดทะเบียนสมรสใหม่ การทำธุรกรรมที่ดิน การกู้เงิน และเรื่องมรดก ถ้าการหย่าเป็นคำพิพากษาของศาลต่างประเทศ ควรอ่านประเด็นการใช้คำพิพากษาต่างประเทศเพิ่มที่ คำพิพากษาหย่าจากต่างประเทศ ใช้ในไทยได้ไหม

ต้องบันทึกการหย่าที่ไหน ใช้กฎหมายอะไร

บันทึกที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือสำนักงานเขต ตามพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. 2478 มาตรา 17 ซึ่งให้ผู้มีส่วนได้เสียขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัวที่ทำในต่างประเทศตามแบบของประเทศนั้นได้ โดยต้องยื่นเอกสารที่รับรองถูกต้องพร้อมคำแปลภาษาไทย และเสียค่าใช้จ่ายเอง

เอกสารที่สำนักทะเบียนบันทึกเรียกว่าบันทึกทะเบียนฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) แต่ละแห่งอาจขอเอกสารเพิ่มตามข้อเท็จจริง จึงควรติดต่อสอบถามล่วงหน้า

ต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง

• เอกสารการหย่าของประเทศนั้น เช่น ทะเบียนหย่า ใบสำคัญการหย่า หรือคำพิพากษาหย่า
• ถ้าเป็นคำพิพากษา ควรมีเอกสารยืนยันว่าคำพิพากษาถึงที่สุดหรือมีผลแล้ว
• เอกสารทะเบียนครอบครัวของประเทศนั้น ถ้าระบบของประเทศนั้นใช้
• สำเนาหนังสือเดินทางของคู่หย่าฝ่ายต่างชาติ
• บัตรประจำตัวประชาชนและทะเบียนสมรสของฝ่ายไทย (ถ้ามี)
• หนังสือมอบอำนาจ ถ้าให้คนอื่นไปยื่นแทน

ขั้นตอนรับรองและแปลเอกสารการหย่าต่างประเทศ

เอกสารต้องผ่านการรับรองเป็นทอด ๆ ก่อนหน่วยงานไทยจะรับ ลำดับทั่วไปที่สถานทูตไทยหลายแห่งเผยแพร่มีดังนี้ รายละเอียดแต่ละประเทศต่างกันเล็กน้อย

1. ขอเอกสารการหย่าฉบับทางการจากหน่วยงานของประเทศนั้น
2. แปลเป็นภาษาอังกฤษ ถ้าต้นฉบับเป็นภาษาอื่นและหน่วยงานนั้นออกฉบับภาษาอังกฤษไม่ได้
3. รับรองเอกสารโดยหน่วยงานของประเทศนั้น เช่น โนตารีพับลิกหรือกระทรวงการต่างประเทศของประเทศนั้น
4. รับรองเอกสารที่สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลใหญ่ไทยในประเทศนั้น บางแห่งรับเฉพาะเอกสารที่รับรองจากต้นทางมาไม่เกินระยะเวลาที่กำหนด เช่น 3 เดือน
5. แปลเป็นภาษาไทย และรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ซึ่งคู่มือประชาชนของกรมการกงสุลระบุค่าธรรมเนียม 200 บาทต่อตราประทับสำหรับบริการปกติ และ 400 บาทสำหรับบริการด่วน
6. นำเอกสารทั้งหมดไปยื่นขอบันทึก คร.22 ที่เขตหรืออำเภอ

ข้อควรรู้ ไทยยื่นภาคยานุวัติสารอนุสัญญา Apostille แล้ว และกรมการกงสุลคาดว่าไทยจะเป็นภาคีโดยสมบูรณ์ภายใน 28 กุมภาพันธ์ 2570 หลังจากนั้นขั้นตอนรับรองเอกสารจากประเทศภาคีอาจสั้นลง ก่อนถึงวันนั้นยังใช้ขั้นตอนแบบเดิม

สถานทูตไทยทำอะไรได้ และทำอะไรไม่ได้

คำพิพากษาต่างประเทศมีเรื่องลูกหรือทรัพย์ในไทย บังคับได้เลยไหม

ไม่ได้เกิดผลโดยอัตโนมัติ การบันทึก คร.22 ทำให้ทะเบียนแสดงสถานะการหย่า แต่ถ้าต้องการบังคับเอาทรัพย์สินในไทย หรือให้หน่วยงานไทยปฏิบัติตามคำสั่งเรื่องบุตรของศาลต่างประเทศ มักต้องดำเนินการผ่านศาลไทยเพิ่มเติม

ถ้ามีที่ดิน บ้าน หรือบัญชีในไทยที่ยังเป็นชื่อร่วม หรือมีบุตรอาศัยอยู่ในไทย ควรปรึกษาทนายก่อนวางแผนว่าจะใช้คำพิพากษาต่างประเทศอย่างไร

ควรเริ่มอย่างไร

เริ่มจากขอเอกสารการหย่าฉบับทางการจากประเทศที่หย่า และตรวจขั้นตอนรับรองของประเทศนั้นกับเว็บไซต์ของสถานทูตไทยประจำประเทศนั้น จากนั้นทำการรับรองและแปลต่อเนื่องกันให้จบในรอบเดียว

ถ้าการหย่าในต่างประเทศมีเรื่องบุตรหรือทรัพย์สินในไทย หรือฝ่ายไทยไม่เคยได้รับแจ้งเรื่องคดีที่ต่างประเทศเลย ควรปรึกษาทนายความคดีครอบครัวก่อน อ่านเพิ่มเติมได้ที่ หย่าที่ไทยหรือต่างประเทศดีกว่ากัน