ฟ้องหย่าใช้เวลาต่างกันมากตามท่าทีของอีกฝ่าย ข้อมูลที่ศาลเยาวชนและครอบครัวจังหวัดสิงห์บุรีเผยแพร่ประมาณว่า ถ้าจำเลยไม่มาศาลใช้ราว 3 เดือน ถ้าตกลงกันได้ราว 2–6 เดือน ถ้าต่อสู้คดีในศาลชั้นต้นราว 6–9 เดือน และถ้าอุทธรณ์หรือฎีกาอาจเพิ่มอีก 6 เดือนถึง 2 ปี
ระยะเวลาฟ้องหย่าโดยประมาณแต่ละกรณีเป็นอย่างไร
ตัวเลขด้านล่างเป็นประมาณการทั่วไปจากข้อมูลที่ศาลเผยแพร่ ไม่ใช่กำหนดตามกฎหมาย แต่ละศาลมีจำนวนคดีไม่เท่ากัน และแต่ละคดีมีความซับซ้อนต่างกัน จึงควรใช้เป็นกรอบในการวางแผนเท่านั้น
| กรณี | ระยะเวลาโดยประมาณ | สิ่งที่เกิดขึ้น |
|---|---|---|
| จำเลยไม่มาศาลและไม่ต่อสู้คดี | ประมาณ 3 เดือน นับแต่ฟ้องจนได้คำพิพากษาและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด | ศาลสืบพยานโจทก์ไปฝ่ายเดียว แล้วพิพากษา |
| จำเลยมาศาลและตกลงกันได้ | ประมาณ 2–6 เดือน นับแต่ฟ้องจนได้จดทะเบียนหย่า | ทำสัญญาประนีประนอมยอมความ ศาลพิพากษาตามยอม |
| จำเลยต่อสู้คดีและตกลงกันไม่ได้ | ประมาณ 6–9 เดือน ในศาลชั้นต้น | ไกล่เกลี่ยไม่สำเร็จ สืบพยานทั้งสองฝ่าย |
| มีการอุทธรณ์หรือฎีกา | อาจเพิ่มอีกประมาณ 6 เดือนถึง 2 ปี | คดียังไม่ถึงที่สุด จึงยังจดทะเบียนการหย่าไม่ได้ |
อีกเรื่องที่คนมักลืมคือช่วงรอนัดแรก ศาลข้างต้นระบุว่าเมื่อยื่นฟ้องแล้ว ศาลจะนัดพิจารณาครั้งแรกไม่น้อยกว่า 45 วัน หรือประมาณ 2–3 เดือน ขึ้นอยู่กับปริมาณคดีของแต่ละศาล อ่านประสบการณ์ประกอบได้ที่ ฟ้องหย่าต้องใช้เวลานานแค่ไหนถึงได้จดทะเบียนหย่า
แต่ละขั้นตอนของคดีหย่ามีกำหนดเวลาอะไรบ้าง
ภายในประมาณการเหล่านั้น มีกำหนดเวลาตามกฎหมายที่บังคับให้คดีเดินช้าหรือเร็วไม่ได้เกินกรอบ ได้แก่
- 15 วัน ให้จำเลยยื่นคำให้การนับแต่ได้รับหมายเรียกและสำเนาคำฟ้อง (ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 177)
- 15 วัน หรือนานกว่าตามที่ศาลกำหนด ก่อนการส่งหมายโดยวิธีอื่น เช่น ปิดหมาย มีผล (มาตรา 79)
- 15 วัน ให้โจทก์ยื่นคำขอให้ศาลพิพากษาโดยขาดนัด เมื่อจำเลยไม่ยื่นคำให้การ (มาตรา 198)
- 7 วัน อย่างน้อยก่อนวันสืบพยาน ที่ต้องยื่นบัญชีระบุพยาน (มาตรา 88)
- 1 เดือน นับแต่วันอ่านคำพิพากษา สำหรับการยื่นอุทธรณ์ (มาตรา 229)
- 15 วัน นับแต่ส่งคำบังคับ ที่จำเลยซึ่งขาดนัดยื่นคำให้การอาจขอให้พิจารณาคดีใหม่ (มาตรา 199 จัตวา)
เมื่อพ้นระยะเหล่านี้และไม่มีการอุทธรณ์ คดีจึงถึงที่สุด การหย่ามีผลนับแต่เวลานั้น (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1531)
อะไรทำให้คดีหย่าช้ากว่าที่คิด
- ส่งหมายถึงจำเลยไม่ได้ ต้องสืบหาที่อยู่หรือขอส่งโดยวิธีอื่น
- จำเลยอยู่ต่างประเทศ ต้องแปลเอกสารและส่งผ่านช่องทางพิเศษ ศาลข้างต้นประมาณว่าใช้เวลามากกว่าคดีปกติราว 1–2 เดือน
- มีประเด็นพิพาทหลายเรื่องพร้อมกัน เช่น อำนาจปกครองบุตร ค่าเลี้ยงดู และสินสมรสจำนวนมาก
- ต้องตรวจสอบทรัพย์สิน ประเมินราคา หรือเรียกเอกสารจากธนาคารและหน่วยงานอื่น
- มีการขอเลื่อนนัด เปลี่ยนทนาย หรือพยานไม่มาตามนัด
- ศาลต้องให้สถานพินิจหรือผู้เชี่ยวชาญสืบเสาะข้อเท็จจริงเกี่ยวกับบุตรผู้เยาว์
ทำอย่างไรให้คดีหย่าเร็วขึ้นโดยไม่เสียสิทธิ
ความเร็วที่ดีคือความเร็วที่ไม่ทำให้ต้องกลับมาฟ้องใหม่ภายหลัง แนวทางที่ช่วยได้จริง ได้แก่
- เตรียมเอกสารและรายชื่อพยานให้ครบก่อนยื่นฟ้อง พร้อมที่อยู่ปัจจุบันของจำเลยที่ถูกต้อง
- ใส่คำขอทุกเรื่องที่ต้องการไว้ในคดีเดียว ทั้งบุตร ค่าเลี้ยงดู และทรัพย์สิน
- เปิดใจกับการไกล่เกลี่ย ซึ่งเป็นขั้นตอนที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับคดีครอบครัวที่มีข้อพิพาท และคู่ความยุติได้ตลอดเวลาถ้าไม่พอใจ
- เมื่อตกลงกันได้ ให้เขียนข้อตกลงให้ละเอียด เพื่อไม่ให้เกิดข้อพิพาทรอบใหม่
- มาศาลตามนัดทุกครั้ง และแจ้งทนายทันทีเมื่อมีข้อเท็จจริงใหม่
ถ้าอีกฝ่ายยอมหย่าตั้งแต่ต้น การจดทะเบียนหย่าโดยความยินยอมที่สำนักทะเบียนมักจบได้ในวันเดียว ส่วนการตกลงระหว่างคดีดูได้ที่ ฟ้องหย่าแล้วตกลงกันได้ มีขั้นตอนอย่างไร และกรณีจำเลยมาต่อสู้ดูได้ที่ คดีหย่าในกรณีที่จำเลยมาศาลหรือมาต่อสู้คดี
คำถามที่พบบ่อย
ศาลอ่านคำพิพากษาให้หย่าแล้ว ถือว่าหย่าตั้งแต่วันนั้นเลยไหม
ยังไม่ถือว่าหย่าทันที การหย่าโดยคำพิพากษามีผลเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด คือเมื่อพ้นกำหนดอุทธรณ์โดยไม่มีใครอุทธรณ์ หรือเมื่อศาลสูงตัดสินแล้ว จากนั้นจึงขอหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดไปบันทึกการหย่า
ระหว่างรอคดีถึงที่สุด จดทะเบียนสมรสใหม่ได้หรือไม่
ไม่ได้ เพราะในทางกฎหมายยังเป็นคู่สมรสกันอยู่ บุคคลจะสมรสในขณะที่ตนมีคู่สมรสอยู่ไม่ได้ จึงควรรอให้คดีถึงที่สุดและบันทึกการหย่าเรียบร้อยก่อน และตรวจเงื่อนไขอื่นของการสมรสใหม่ด้วย
ไกล่เกลี่ยต้องไปกี่ครั้ง
ไม่มีจำนวนตายตัว บางคดีตกลงกันได้ในนัดแรก บางคดีต้องนัดหลายครั้งเพื่อคุยเรื่องบุตรหรือทรัพย์สิน การไกล่เกลี่ยตั้งอยู่บนความสมัครใจ ถ้าฝ่ายใดไม่พอใจก็ยุติได้ แล้วคดีจะเข้าสู่การสืบพยาน
มีทนายความแล้วคดีจะเร็วขึ้นไหม
ทนายช่วยให้คำฟ้อง เอกสาร และพยานพร้อมตั้งแต่ต้น ซึ่งลดการเลื่อนนัดและลดโอกาสถูกยกฟ้องเพราะขาดพยาน แต่ทนายควบคุมปริมาณคดีของศาลหรือท่าทีของอีกฝ่ายไม่ได้ จึงไม่ควรมีใครรับประกันวันจบคดีที่แน่นอน
อีกฝ่ายขอพิจารณาคดีใหม่หลังขาดนัด ต้องเริ่มใหม่ทั้งหมดไหม
ถ้าศาลอนุญาตให้พิจารณาคดีใหม่ กระบวนพิจารณาจะย้อนกลับไปเปิดโอกาสให้อีกฝ่ายต่อสู้ ทำให้ใช้เวลาเพิ่มขึ้น แต่การขอพิจารณาคดีใหม่มีกำหนดเวลาและต้องแสดงเหตุตามมาตรา 199 ตรี และ 199 จัตวา ไม่ใช่ขอได้ทุกกรณี
ควรเริ่มอย่างไร
ถ้าต้องการวางแผนชีวิตหลังหย่าให้ใกล้ความจริง ให้เริ่มจากประเมินว่าอีกฝ่ายน่าจะยอมหรือต่อสู้ มีประเด็นพิพาทกี่เรื่อง และอีกฝ่ายอยู่ในหรือนอกประเทศ คำตอบสามข้อนี้บอกได้ว่าคดีของเราน่าจะอยู่ในกรอบเวลาแบบใด
จากนั้นเตรียมเอกสารให้พร้อมและปรึกษาทนายความคดีครอบครัว เพื่อวางคำฟ้องให้ครบในคราวเดียว ซึ่งเป็นวิธีที่ช่วยประหยัดเวลาได้มากที่สุดในทางปฏิบัติ
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ