ลูกที่เกิดจากสามีกับหญิงอื่น เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของมารดาเสมอ แต่จะเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของพ่อเมื่อพ่อจดทะเบียนรับรองบุตรหรือศาลพิพากษา จึงมีสิทธิเรียกค่าเลี้ยงดูได้เต็มที่ ส่วนสิทธิรับมรดกเกิดได้ทั้งจากการเป็นบุตรตามกฎหมาย และจากการที่พ่อรับรองแล้วโดยพฤตินัย
ลูกนอกสมรสของสามีมีสถานะอย่างไร
สถานะของเด็ก ขึ้นกับว่าพ่อทำอะไรไว้บ้าง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1547 ให้เด็กที่บิดามารดาไม่ได้สมรสกันเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดาได้สามทาง คือ บิดามารดาสมรสกันภายหลัง บิดาจดทะเบียนว่าเป็นบุตร หรือศาลพิพากษาว่าเป็นบุตร
ขณะที่สามียังจดทะเบียนสมรสกับภรรยาอยู่ ทางแรกเป็นไปไม่ได้ เพราะการสมรสซ้อนเป็นโมฆะตามมาตรา 1452 จึงเหลือการจดทะเบียนรับรองบุตรหรือคำพิพากษา
| สถานะของเด็ก | ค่าเลี้ยงดูจากพ่อ | มรดกของพ่อ | นามสกุลพ่อ |
|---|---|---|---|
| พ่อไม่เคยรับรองในทางใดเลย | ต้องฟ้องให้รับรองบุตรก่อน หรือฟ้องพร้อมกัน | ยังไม่มีสิทธิ | ควรสอบถามสำนักทะเบียน |
| พ่อรับรองโดยพฤตินัย เช่น ส่งเสียเลี้ยงดู ให้ใช้นามสกุล | ยังต้องเป็นบุตรตามกฎหมายก่อนจึงฟ้องได้ | มีสิทธิในฐานะผู้สืบสันดาน ตามมาตรา 1627 | การให้ใช้นามสกุลเป็นพฤติการณ์ประกอบได้ |
| พ่อจดทะเบียนรับรองบุตร หรือศาลพิพากษาแล้ว | มีสิทธิเต็มที่ตามหน้าที่ของบิดามารดา | เป็นทายาทลำดับแรก | ขอเปลี่ยนนามสกุลตามเหตุการรับรองบุตรได้ |
เรื่องสิทธิของบุตรนอกสมรสแบบละเอียดอ่านเพิ่มได้ที่ บุตรนอกกฎหมาย มีสิทธิอะไรบ้าง
ภรรยาห้ามสามีจดทะเบียนรับรองบุตรได้ไหม
ห้ามไม่ได้ กฎหมายไม่ได้ให้ภรรยาเป็นผู้ให้ความยินยอม มาตรา 1548 กำหนดให้การจดทะเบียนรับรองบุตรต้องได้ความยินยอมของเด็กและมารดาเด็ก
ถ้าเด็กหรือมารดาไม่มาให้ความยินยอม นายทะเบียนต้องแจ้งไป และถ้าไม่คัดค้านหรือไม่ให้ความยินยอมภายใน 60 วัน หรือ 180 วันถ้าอยู่ต่างประเทศ ให้สันนิษฐานว่าไม่ยินยอม ถ้าไม่ยินยอมหรือให้ความยินยอมไม่ได้ ต้องมีคำพิพากษาของศาล
ภรรยาจึงไม่ได้อยู่ในขั้นตอนนี้เลย แต่สิทธิของภรรยาในเรื่องอื่นยังอยู่ครบ ตามหัวข้อด้านล่าง
ลูกจะได้มรดกของสามีไหม และกระทบส่วนของภรรยาอย่างไร
ถ้าเป็นบุตรตามกฎหมาย หรือพ่อรับรองแล้ว ลูกคนนี้มีสิทธิรับมรดกในลำดับเดียวกับลูกของภรรยา
- เมื่อสามีเสียชีวิต ให้แยกสินสมรสก่อน ภรรยาได้ส่วนของตนครึ่งหนึ่ง ซึ่งไม่ใช่มรดก
- ส่วนของสามีที่เหลือ รวมกับสินส่วนตัวของเขา จึงเป็นกองมรดก
- ผู้สืบสันดานเป็นทายาทลำดับแรกตามมาตรา 1629 และมาตรา 1627 ให้บุตรนอกกฎหมายที่บิดารับรองแล้วถือเป็นผู้สืบสันดานเหมือนบุตรชอบด้วยกฎหมาย
- คู่สมรสที่ยังมีชีวิตได้ส่วนแบ่งเท่ากับทายาทชั้นบุตรตามมาตรา 1635
- ถ้าสามีทำพินัยกรรมไว้ ทรัพย์ส่วนของเขาจะเป็นไปตามพินัยกรรม
คำว่า "บิดารับรองแล้ว" ในมาตรา 1627 ไม่ใช่ถ้อยคำเดียวกับการเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายในมาตรา 1547 ข้อพิพาทจึงมักอยู่ที่หลักฐานว่าบิดาแสดงออกว่าเป็นบุตรของตนจริงหรือไม่
ภรรยาและสินสมรส ได้รับผลอย่างไร
การมีลูกกับหญิงอื่น ไม่ได้ลดสิทธิของภรรยาในสินสมรส แต่เปิดสิทธิใหม่ให้ภรรยาหลายข้อ
- ถ้าสามีอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องหญิงอื่นฉันคู่สมรส เข้าเหตุฟ้องหย่าตามมาตรา 1516 (1)
- เรียกค่าทดแทนจากหญิงนั้นได้ตามมาตรา 1523 และเรียกจากสามีได้เมื่อศาลพิพากษาให้หย่าด้วยเหตุนี้
- ค่าเลี้ยงดูลูกเป็นหน้าที่ตามกฎหมายของพ่อ ภรรยาขอให้หยุดไม่ได้ แต่ถ้าสามีนำสินสมรสไปให้หญิงนั้นเกินหน้าที่ต่อลูก เช่น ซื้อบ้านให้ อาจใช้สิทธิเพิกถอนหรือนับคืนเข้ากองสินสมรส
- ภรรยาไม่มีหน้าที่เลี้ยงดูลูกคนนี้ เพราะหน้าที่เลี้ยงดูเป็นของบิดามารดาของเด็ก
อย่าระบายความโกรธใส่เด็ก การโพสต์ประจานหรือเปิดเผยข้อมูลของเด็ก อาจกลายเป็นคดีกับตัวเราเอง และทำให้เสียเปรียบในคดีหลักที่ควรชนะ
กรณีสามีพาหญิงอื่นและลูกเข้ามาอยู่ในบ้าน อ่านแนวทางเรื่องเหตุหย่าได้ที่ ผัวนำเมียน้อยเข้ามาอยู่ในบ้าน มีบุตรด้วยกันและให้ใช้นามสกุล
ถ้าพ่อไม่ยอมรับ ลูกต้องทำอย่างไร
ลูกหรือแม่ ฟ้องคดีขอให้รับเด็กเป็นบุตรได้ โดยมาตรา 1555 กำหนดข้อเท็จจริงที่ทำให้ศาลสันนิษฐานว่าเป็นบุตร เช่น มีเอกสารที่บิดาทำไว้ว่าเป็นบุตร หรือเด็กมีชื่อเสียงปรากฏว่าเป็นบุตรด้วยพฤติการณ์อย่างการส่งเสียเลี้ยงดูหรือการให้ใช้นามสกุล
มาตรา 1556 ให้ผู้แทนโดยชอบธรรมฟ้องแทนเด็กที่อายุยังไม่ครบ 15 ปี ถ้าเด็กอายุ 15 ปีขึ้นไปฟ้องเองได้ และถ้าบรรลุนิติภาวะแล้วต้องฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่วันบรรลุนิติภาวะ การฟ้องรับรองบุตรกับเรียกค่าเลี้ยงดูทำในคดีเดียวกันได้ ดู คดีฟ้องให้รับรองบุตร และฟ้องเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดู ฟ้องคดีเดียวกันได้หรือไม่
คำถามที่พบบ่อย
ชื่อสามีอยู่ในสูติบัตรของเด็กแล้ว ถือว่าเป็นลูกตามกฎหมายเลยไหม
ยังไม่ใช่ ชื่อในสูติบัตรอย่างเดียวไม่ได้ทำให้เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดา แต่ถ้าบิดาเป็นผู้แจ้งเกิดหรือรู้และยอมให้ระบุชื่อ เป็นข้อสันนิษฐานในคดีรับรองบุตรตามมาตรา 1555 (4)
หลังจดทะเบียนรับรองบุตรแล้ว เด็กต้องเปลี่ยนมาใช้นามสกุลพ่อไหม
ไม่บังคับ แต่ขอเปลี่ยนนามสกุลด้วยเหตุการรับรองบุตรได้ที่สำนักทะเบียน โดยใช้สำเนาทะเบียนรับรองบุตรประกอบ ควรตกลงกับมารดาและคำนึงถึงความรู้สึกของเด็กด้วย
ลูกคนนี้มีสิทธิในบ้านที่เป็นสินสมรสของเราไหม
ขณะที่สามียังมีชีวิต ลูกไม่มีสิทธิในสินสมรส เมื่อสามีเสียชีวิต ลูกอาจได้ส่วนในฐานะทายาท เฉพาะจากส่วนของสามี ส่วนครึ่งหนึ่งของภรรยาไม่ใช่มรดก
สามีส่งเงินเลี้ยงลูกคนนั้นจากเงินเดือน ภรรยาเรียกคืนได้ไหม
ค่าเลี้ยงดูบุตรในระดับที่สมควรเป็นหน้าที่ของพ่อตามกฎหมาย จึงเรียกคืนได้ยาก แต่ถ้าจ่ายเกินสมควร หรือให้ทรัพย์สินก้อนใหญ่แก่หญิงนั้น ควรปรึกษาทนายเรื่องการเพิกถอนและการนับคืนเข้ากองสินสมรส
ควรเริ่มอย่างไร
ถ้าคุณเป็นภรรยา ให้แยกเรื่องของเด็กออกจากเรื่องของสามีและหญิงนั้น แล้วรวบรวมหลักฐานการเลี้ยงดูหรือยกย่อง รายการสินสมรส และวันที่รู้เรื่อง เพราะสิทธิบางอย่างมีอายุความสั้น
ถ้าคุณเป็นมารดาของเด็ก ให้เก็บหลักฐานความเป็นพ่อและการส่งเสียไว้ แล้วปรึกษาทนายความคดีครอบครัวเรื่องการรับรองบุตรและค่าเลี้ยงดู เพื่อให้สิทธิของเด็กชัดเจนก่อนเกิดเรื่องมรดก
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ