จดทะเบียนรับรองบุตร บรรลุนิติภาวะแล้ว ต้องใช้อะไร ใครยินยอม

ลูกที่บรรลุนิติภาวะแล้วยังจดทะเบียนรับรองบุตรได้ กฎหมายไม่ได้จำกัดอายุของบุตรไว้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1548 ให้บิดาจดทะเบียนได้เมื่อได้รับความยินยอมของบุตรและมารดา ถ้าฝ่ายใดไม่ยินยอมหรือให้ความยินยอมไม่ได้ ต้องมีคำพิพากษาของศาล

ลูกอายุ 20 ปีขึ้นไป ยังจดทะเบียนรับรองบุตรได้ไหม

ได้ มาตรา 1548 ใช้คำว่าเด็กและมารดาเด็กโดย ไม่ได้กำหนดอายุสูงสุดของบุตร และคู่มือของกรมการปกครองก็ไม่ได้แยกหลักเกณฑ์สำหรับบุตรที่เป็นผู้ใหญ่แล้ว

ผู้ที่บรรลุนิติภาวะคือผู้ที่อายุครบ 20 ปีบริบูรณ์ หรือสมรสตามกฎหมาย ลูกที่โตแล้วจึงให้ความยินยอมได้ด้วยตนเองเต็มที่ ต่างจากเด็กเล็กที่อาจต้องพิจารณาว่าเข้าใจและให้ความยินยอมได้หรือไม่

สิ่งที่ต้องรู้คือการจดทะเบียนเป็นเรื่องที่ บิดาต้องเป็นผู้ยื่นคำร้องเอง ถ้าพ่อเสียชีวิตไปแล้ว จะจดทะเบียนไม่ได้ และต้องไปพิสูจน์ความเป็นบุตรด้วยวิธีอื่นซึ่งยุ่งยากกว่า

ใครต้องยินยอม ถ้าแม่เสียชีวิตแล้วทำอย่างไร

ต้องได้ ความยินยอมของทั้งลูกและแม่ จะมาให้ความยินยอมต่อหน้านายทะเบียน หรือทำหนังสือให้ความยินยอมก็ได้ ตารางนี้สรุปกรณีที่พบบ่อย

สถานการณ์	ผลตามมาตรา 1548	สิ่งที่ต้องทำ
ลูกและแม่ยินยอม	จดทะเบียนได้ที่สำนักทะเบียน	ไปพร้อมกัน หรือแนบหนังสือให้ความยินยอม
ลูกหรือแม่ไม่มาให้ความยินยอม	นายทะเบียนแจ้งไปยังลูกและแม่ ถ้าไม่คัดค้านหรือไม่ให้ความยินยอมภายใน 60 วัน ให้สันนิษฐานว่าไม่ยินยอม	ถ้าอยู่ต่างประเทศ ระยะเวลาขยายเป็น 180 วัน
ลูกหรือแม่คัดค้านหรือไม่ยินยอม	ต้องมีคำพิพากษาของศาล	ฟ้องคดีต่อศาลเยาวชนและครอบครัว
แม่เสียชีวิตแล้ว จึงให้ความยินยอมไม่ได้	ต้องมีคำพิพากษาของศาล	ยื่นคดีต่อศาล แล้วนำคำพิพากษาไปจดทะเบียน

เมื่อศาลพิพากษาให้จดทะเบียนได้ และบิดานำคำพิพากษาไปแสดง นายทะเบียนต้องจดทะเบียนให้ ศาลอาจใช้ผลตรวจดีเอ็นเอประกอบการพิจารณา อ่านเรื่องค่าตรวจได้ที่ ใครเป็นผู้มีหน้าที่จ่ายค่าตรวจดีเอ็นเอ

รับรองบุตรตอนโตแล้ว ได้ประโยชน์อะไร

ผลหลักคือลูกเป็น บุตรชอบด้วยกฎหมายของพ่อ และมาตรา 1557 ให้มีผลนับแต่วันที่เด็กเกิด แต่จะยกขึ้นอ้างให้เสื่อมสิทธิของบุคคลภายนอกที่ทำการโดยสุจริตก่อนวันจดทะเบียนไม่ได้

• มรดก ลูกเป็นผู้สืบสันดานของพ่อ จึงเป็นทายาทโดยธรรมลำดับแรก (มาตรา 1629) แม้บุตรนอกสมรสที่บิดารับรองแล้วโดยพฤติการณ์ก็มีสิทธิตามมาตรา 1627 แต่การจดทะเบียนทำให้พิสูจน์ได้ง่ายกว่ามาก
• ชื่อสกุล มาตรา 1561 ให้บุตรมีสิทธิใช้ชื่อสกุลของบิดา จะเปลี่ยนหรือไม่ก็ได้ ถ้าจะเปลี่ยนให้ยื่นคำขอที่สำนักทะเบียน
• เอกสารและสิทธิอื่น ใช้แสดงความสัมพันธ์ทางกฎหมายกับพ่อ เช่น ในเรื่องสวัสดิการหรือการติดต่อหน่วยงาน
• พ่อก็ได้สถานะบิดาโดยชอบด้วยกฎหมาย ซึ่งมีผลต่อสิทธิในมรดกของลูกด้วย

อีกด้านที่ควรรู้คือ เมื่อเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายแล้ว มาตรา 1563 กำหนดให้ บุตรต้องอุปการะเลี้ยงดูบิดามารดา ลูกจึงควรเข้าใจทั้งสิทธิและหน้าที่ก่อนให้ความยินยอม

ขั้นตอนจดทะเบียนรับรองบุตรที่บรรลุนิติภาวะแล้ว

1. พ่อ ลูก และแม่ตกลงกันให้ชัด หรือเตรียมหนังสือให้ความยินยอมถ้าไปด้วยตนเองไม่ได้
2. เลือกสำนักทะเบียนอำเภอหรือเขตใดก็ได้ โดยไม่ต้องคำนึงถึงภูมิลำเนา หรือสถานทูตสถานกงสุลไทยในต่างประเทศ
3. เตรียมเอกสารตามรายการด้านล่าง และพยานบุคคล 2 คน
4. พ่อยื่นคำร้องต่อนายทะเบียน ลูกและแม่ให้ความยินยอม
5. ทุกฝ่ายและพยานลงชื่อในทะเบียนการรับรองบุตร แล้วรับหลักฐานการจดทะเบียน
6. ถ้าต้องการ ยื่นคำขอเปลี่ยนชื่อสกุลและแก้ไขข้อมูลทะเบียนราษฎร

• บัตรประจำตัวประชาชน หรือยืนยันตัวตนผ่านแอป ThaiD
• หนังสือเดินทางหรือใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว ถ้าพ่อเป็นชาวต่างชาติ
• หนังสือให้ความยินยอมของลูกหรือแม่ ถ้าไม่ได้มาด้วยตนเอง
• คำพิพากษาและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด ถ้าเป็นกรณีที่ต้องมีคำพิพากษา
• พยาน 2 คน

ตามคู่มือของกรมการปกครอง การจดทะเบียนที่สำนักทะเบียนไม่มีค่าธรรมเนียม ถ้าขอให้ไปจดนอกสำนักทะเบียน มีค่าธรรมเนียม 200 บาท และค่าคัดสำเนาฉบับละ 10 บาท

ถ้าพ่ออายุมากหรือป่วยหนัก อย่ารอ การจดทะเบียนรับรองบุตรต้องให้พ่อเป็นผู้ยื่นเอง หากพ่อเสียชีวิตก่อน ลูกจะต้องไปพิสูจน์สิทธิในศาลซึ่งใช้เวลาและหลักฐานมากกว่ามาก

คำถามที่พบบ่อย

ลูกอยู่ต่างประเทศ ต้องบินกลับมาไหม

ไม่จำเป็นเสมอไป ลูกทำหนังสือให้ความยินยอมได้ หรือจดทะเบียนผ่านสถานทูตหรือสถานกงสุลไทย ถ้านายทะเบียนต้องแจ้งไปถึงลูกที่อยู่นอกประเทศ ระยะเวลาให้ตอบจะขยายเป็น 180 วัน

พ่อเป็นชาวต่างชาติ จดทะเบียนรับรองบุตรได้ไหม

ได้ ใช้หนังสือเดินทางหรือใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวแทนบัตรประชาชน เอกสารภาษาต่างประเทศบางรายการอาจต้องแปลและรับรอง ควรสอบถามสำนักทะเบียนที่จะไปยื่นล่วงหน้า

รับรองแล้ว ลูกต้องเปลี่ยนไปใช้นามสกุลพ่อไหม

ไม่บังคับ มาตรา 1561 ให้สิทธิใช้ชื่อสกุลของบิดา ลูกที่โตแล้วตัดสินใจเองได้ ถ้าเปลี่ยน ควรวางแผนแก้เอกสารสำคัญ เช่น บัญชีธนาคารและใบอนุญาตต่าง ๆ ให้ครบ

พี่น้องฝั่งพ่อคัดค้านได้ไหม

ผู้ที่ต้องให้ความยินยอมตามมาตรา 1548 คือลูกและแม่เท่านั้น แต่ถ้ามีผู้มีส่วนได้เสียเห็นว่าผู้จดทะเบียนไม่ใช่บิดาจริง กฎหมายเปิดให้ฟ้องขอถอนการจดทะเบียนได้ภายในกำหนดเวลาตามมาตรา 1554

ควรเริ่มอย่างไร

เริ่มจาก คุยกันให้ชัดทั้งสามฝ่าย แล้วตรวจว่าแม่ยังให้ความยินยอมได้หรือไม่ เพราะเป็นตัวตัดสินว่าจะจดที่สำนักทะเบียนได้เลย หรือต้องผ่านศาลก่อน

ถ้ามีประเด็นมรดก แม่เสียชีวิตแล้ว หรือมีญาติคัดค้าน การปรึกษาทนายความคดีครอบครัวช่วยเลือกช่องทางที่เร็วและมั่นคงที่สุด อ่านการเตรียมคดีได้ที่ เทคนิคเตรียมคดีฟ้องรับรองบุตร