จดทะเบียนสมรสที่ต่างประเทศ หย่าในไทยได้ไหม ต้องทำอะไรก่อน

คนที่จดทะเบียนสมรสที่ต่างประเทศตามกฎหมายของประเทศนั้น ฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ โดยใช้ทะเบียนสมรสต่างประเทศที่แปลและรับรองแล้วเป็นหลักฐาน ส่วนการจดทะเบียนหย่าที่เขตหรืออำเภอ ควรสอบถามก่อนว่าต้องบันทึกฐานะการสมรสในทะเบียนไทยก่อนหรือไม่

สมรสที่ต่างประเทศ กฎหมายไทยถือว่าเป็นคู่สมรสไหม

ถือว่าเป็นคู่สมรส ถ้าการสมรสทำถูกแบบตามกฎหมายของประเทศที่สมรสและคู่สมรสมีเงื่อนไขการสมรสครบ พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 มาตรา 20 กำหนดว่าการสมรสที่ทำตามแบบของประเทศที่สมรสย่อมสมบูรณ์ ส่วนเงื่อนไขการสมรส เช่น อายุและการไม่มีคู่สมรสอยู่ก่อน ใช้กฎหมายสัญชาติของแต่ละฝ่าย (มาตรา 19)

มาตรา 20 ยังรับรองการสมรสระหว่างคนไทยด้วยกัน หรือคนไทยกับคนต่างชาติ ที่ทำในต่างประเทศตามแบบของกฎหมายไทยด้วย เช่น จดทะเบียนที่สถานเอกอัครราชทูตไทย ซึ่งกรณีนี้ข้อมูลจะถูกส่งเข้าทะเบียนไทยผ่านกระทรวงการต่างประเทศ

บันทึกฐานะแห่งครอบครัวคืออะไร จำเป็นไหม

คือการนำหลักฐานการสมรสที่ทำในต่างประเทศมาบันทึกในทะเบียนครอบครัวของไทย ตามพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. 2478 มาตรา 17 ผู้มีส่วนได้เสียต้องยื่นเอกสารที่รับรองถูกต้องพร้อมคำแปลภาษาไทย และเสียค่าใช้จ่ายเอง ที่เขตหรืออำเภอเรียกว่าบันทึกทะเบียนฐานะแห่งครอบครัว (คร.22)

การบันทึกไม่ได้ทำให้การสมรสสมบูรณ์ขึ้นหรือน้อยลง เพราะความสมบูรณ์ขึ้นกับกฎหมายข้างต้น แต่ทำให้ทะเบียนไทยแสดงสถานะที่ถูกต้อง ซึ่งช่วยมากเวลาติดต่อหน่วยงาน ทำธุรกรรมที่ดิน หรือเมื่อจะหย่าในไทย

  • ทะเบียนสมรสต่างประเทศ แปลเป็นภาษาอังกฤษถ้าต้นฉบับเป็นภาษาอื่น
  • รับรองเอกสารโดยหน่วยงานของประเทศนั้นตามขั้นตอนของเขา แล้วรับรองโดยสถานทูตหรือสถานกงสุลไทย
  • แปลเป็นภาษาไทย และรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
  • นำไปยื่นที่เขตหรืออำเภอ ซึ่งอาจขอเอกสารเพิ่มได้ ควรโทรถามก่อน

จดทะเบียนสมรสต่างประเทศ หย่าในไทยได้ทางไหนบ้าง

ทางที่แน่นอนที่สุดคือฟ้องหย่าที่ศาลไทย เพราะศาลพิจารณาว่ามีการสมรสที่สมบูรณ์และมีเหตุหย่าหรือไม่ โดยไม่ต้องรอให้ทะเบียนไทยมีข้อมูลก่อน อีกสองทางคือจดทะเบียนหย่าโดยความยินยอมที่สำนักทะเบียนไทย และหย่าตามกฎหมายของประเทศที่จดสมรสแล้วนำมาบันทึก

สถานการณ์ทางที่มักเหมาะข้อควรรู้
ตกลงกันได้ และทั้งคู่อยู่ในประเทศที่จดสมรสหย่าตามกฎหมายประเทศนั้น แล้วบันทึก คร.22 ในไทยต้องรับรองและแปลเอกสารการหย่าหลายทอด
ตกลงกันได้ และอยู่ในไทยสอบถามสำนักทะเบียนเรื่องการบันทึกฐานะการสมรสและการจดทะเบียนหย่าแนวปฏิบัติอาจต่างกันตามข้อเท็จจริง ควรถามก่อนนัดพยาน
ตกลงไม่ได้ หรือติดต่ออีกฝ่ายไม่ได้ฟ้องหย่าที่ศาลเยาวชนและครอบครัวในไทยต้องมีเหตุหย่าตามมาตรา 1516 และพิสูจน์กฎหมายสัญชาติของคู่สมรส
มีทรัพย์สินหรือบุตรในไทยฟ้องหรือจัดการในไทยมักสะดวกกว่าคำพิพากษาไทยใช้กับทรัพย์ในไทยได้โดยตรง

ฟ้องหย่าในศาลไทย ต้องเตรียมอะไรเพิ่มเมื่อสมรสต่างประเทศ

นอกจากเอกสารคดีหย่าทั่วไป ต้องมีหลักฐานการสมรสต่างประเทศที่ศาลรับฟังได้ และควรพิสูจน์ว่ากฎหมายสัญชาติของคู่สมรสต่างชาติยอมให้หย่า ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย มาตรา 27

  1. ทะเบียนสมรสต่างประเทศฉบับที่รับรองแล้ว พร้อมคำแปลภาษาไทยที่รับรองความถูกต้อง
  2. หลักฐานสัญชาติของคู่สมรส เช่น สำเนาหนังสือเดินทาง
  3. ตัวบทกฎหมายครอบครัวของประเทศคู่สมรสเรื่องการหย่า พร้อมคำแปล หรือพยานผู้รู้กฎหมายนั้น
  4. หลักฐานเหตุหย่าตามมาตรา 1516 และหลักฐานเรื่องบุตรและทรัพย์สิน

เมื่อศาลพิพากษาให้หย่าและคดีถึงที่สุด ให้นำคำพิพากษาไปขอบันทึกในทะเบียนที่เขตหรืออำเภอ ถ้าการสมรสยังไม่เคยถูกบันทึกในทะเบียนไทย ให้ถามนายทะเบียนว่าจะบันทึกทั้งสองเรื่องอย่างไร

หย่าในไทยแล้ว ประเทศที่จดสมรสจะรู้ไหม

ไม่รู้โดยอัตโนมัติ ทะเบียนของประเทศที่จดสมรสจะยังแสดงว่าสมรสอยู่จนกว่าจะมีคนนำผลการหย่าไปแจ้งตามขั้นตอนของประเทศนั้น ซึ่งบางประเทศต้องให้ศาลหรือหน่วยงานของตนรับรองคำพิพากษาต่างประเทศก่อน

เรื่องนี้สำคัญถ้าฝ่ายใดจะสมรสใหม่ หรือมีทรัพย์สินและเงินบำนาญในประเทศนั้น ควรขอสำเนาคำพิพากษาที่รับรองและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดไว้หลายชุด เพื่อนำไปแปลและรับรองต่อ อ่านมุมมองการเลือกประเทศที่จะหย่าได้ที่ หย่าที่ไทยหรือต่างประเทศดีกว่ากัน

คำถามที่พบบ่อย

ไม่เคยบันทึกการสมรสในไทยเลย ถือว่ายังโสดตามกฎหมายไทยไหม

ไม่ใช่ ถ้าการสมรสในต่างประเทศสมบูรณ์ตามหลักที่อธิบายข้างต้น ก็เป็นคู่สมรสตามกฎหมายไทยแม้ทะเบียนไทยยังไม่มีข้อมูล การไปจดทะเบียนสมรสกับบุคคลอื่นในไทยระหว่างนั้นจึงมีความเสี่ยงเรื่องการสมรสซ้อน

ทะเบียนสมรสต่างประเทศเป็นภาษาอังกฤษ ยังต้องแปลไหม

ต้องแปลเป็นภาษาไทยเมื่อจะยื่นต่อหน่วยงานหรือศาลไทย และคำแปลต้องผ่านการรับรองตามขั้นตอน เอกสารภาษาอังกฤษช่วยให้ข้ามขั้นตอนแปลเป็นภาษาอังกฤษได้ แต่ยังต้องรับรองเอกสารจากประเทศต้นทางและสถานทูตไทย

Apostille ใช้แทนการรับรองที่สถานทูตไทยได้หรือยัง

กรมการกงสุลแจ้งว่าไทยยื่นภาคยานุวัติสารอนุสัญญา Apostille แล้วเมื่อ 30 มิถุนายน 2569 และคาดว่าจะเป็นภาคีโดยสมบูรณ์ภายใน 28 กุมภาพันธ์ 2570 ก่อนถึงวันนั้นยังใช้ขั้นตอนรับรองแบบเดิม ควรตรวจประกาศล่าสุดก่อนเตรียมเอกสาร

คู่สมรสเป็นคนไทยทั้งคู่แต่จดสมรสที่ต่างประเทศ ต้องใช้กฎหมายขัดกันไหม

เรื่องเหตุหย่ากฎหมายไทยใช้บังคับอยู่แล้วเพราะทั้งคู่มีสัญชาติไทย ประเด็นที่เหลือคือการพิสูจน์การสมรสต่างประเทศ ซึ่งใช้เอกสารที่รับรองและแปลแล้วตามปกติ

ควรเริ่มอย่างไร

เริ่มจากหาทะเบียนสมรสต่างประเทศฉบับจริงหรือฉบับรับรอง และตรวจว่าประเทศนั้นต้องรับรองเอกสารผ่านหน่วยงานใดบ้างก่อนส่งให้สถานทูตไทย ขั้นนี้มักกินเวลามากที่สุด จึงควรเริ่มก่อนตัดสินใจทางอื่น

ถ้าอีกฝ่ายไม่ร่วมมือ หรือมีบุตรและทรัพย์สินในไทย ควรปรึกษาทนายความคดีครอบครัวเพื่อเลือกระหว่างการบันทึกฐานะครอบครัว การจดทะเบียนหย่า และการฟ้องหย่าให้เหมาะกับกรณี อ่านเพิ่มเติมได้ที่ สามีภริยาเป็นชาวต่างชาติ หากฟ้องหย่าต้องใช้กฎหมายประเทศใด

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ