คนที่จดทะเบียนสมรสที่ต่างประเทศตามกฎหมายของประเทศนั้น ฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ โดยใช้ทะเบียนสมรสต่างประเทศที่แปลและรับรองแล้วเป็นหลักฐาน ส่วนการจดทะเบียนหย่าที่เขตหรืออำเภอ ควรสอบถามก่อนว่าต้องบันทึกฐานะการสมรสในทะเบียนไทยก่อนหรือไม่
สมรสที่ต่างประเทศ กฎหมายไทยถือว่าเป็นคู่สมรสไหม
ถือว่าเป็นคู่สมรส ถ้าการสมรสทำถูกแบบตามกฎหมายของประเทศที่สมรสและคู่สมรสมีเงื่อนไขการสมรสครบ พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 มาตรา 20 กำหนดว่าการสมรสที่ทำตามแบบของประเทศที่สมรสย่อมสมบูรณ์ ส่วนเงื่อนไขการสมรส เช่น อายุและการไม่มีคู่สมรสอยู่ก่อน ใช้กฎหมายสัญชาติของแต่ละฝ่าย (มาตรา 19)
มาตรา 20 ยังรับรองการสมรสระหว่างคนไทยด้วยกัน หรือคนไทยกับคนต่างชาติ ที่ทำในต่างประเทศตามแบบของกฎหมายไทยด้วย เช่น จดทะเบียนที่สถานเอกอัครราชทูตไทย ซึ่งกรณีนี้ข้อมูลจะถูกส่งเข้าทะเบียนไทยผ่านกระทรวงการต่างประเทศ
บันทึกฐานะแห่งครอบครัวคืออะไร จำเป็นไหม
คือการนำหลักฐานการสมรสที่ทำในต่างประเทศมาบันทึกในทะเบียนครอบครัวของไทย ตามพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. 2478 มาตรา 17 ผู้มีส่วนได้เสียต้องยื่นเอกสารที่รับรองถูกต้องพร้อมคำแปลภาษาไทย และเสียค่าใช้จ่ายเอง ที่เขตหรืออำเภอเรียกว่าบันทึกทะเบียนฐานะแห่งครอบครัว (คร.22)
การบันทึกไม่ได้ทำให้การสมรสสมบูรณ์ขึ้นหรือน้อยลง เพราะความสมบูรณ์ขึ้นกับกฎหมายข้างต้น แต่ทำให้ทะเบียนไทยแสดงสถานะที่ถูกต้อง ซึ่งช่วยมากเวลาติดต่อหน่วยงาน ทำธุรกรรมที่ดิน หรือเมื่อจะหย่าในไทย
- ทะเบียนสมรสต่างประเทศ แปลเป็นภาษาอังกฤษถ้าต้นฉบับเป็นภาษาอื่น
- รับรองเอกสารโดยหน่วยงานของประเทศนั้นตามขั้นตอนของเขา แล้วรับรองโดยสถานทูตหรือสถานกงสุลไทย
- แปลเป็นภาษาไทย และรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
- นำไปยื่นที่เขตหรืออำเภอ ซึ่งอาจขอเอกสารเพิ่มได้ ควรโทรถามก่อน
จดทะเบียนสมรสต่างประเทศ หย่าในไทยได้ทางไหนบ้าง
ทางที่แน่นอนที่สุดคือฟ้องหย่าที่ศาลไทย เพราะศาลพิจารณาว่ามีการสมรสที่สมบูรณ์และมีเหตุหย่าหรือไม่ โดยไม่ต้องรอให้ทะเบียนไทยมีข้อมูลก่อน อีกสองทางคือจดทะเบียนหย่าโดยความยินยอมที่สำนักทะเบียนไทย และหย่าตามกฎหมายของประเทศที่จดสมรสแล้วนำมาบันทึก
| สถานการณ์ | ทางที่มักเหมาะ | ข้อควรรู้ |
|---|---|---|
| ตกลงกันได้ และทั้งคู่อยู่ในประเทศที่จดสมรส | หย่าตามกฎหมายประเทศนั้น แล้วบันทึก คร.22 ในไทย | ต้องรับรองและแปลเอกสารการหย่าหลายทอด |
| ตกลงกันได้ และอยู่ในไทย | สอบถามสำนักทะเบียนเรื่องการบันทึกฐานะการสมรสและการจดทะเบียนหย่า | แนวปฏิบัติอาจต่างกันตามข้อเท็จจริง ควรถามก่อนนัดพยาน |
| ตกลงไม่ได้ หรือติดต่ออีกฝ่ายไม่ได้ | ฟ้องหย่าที่ศาลเยาวชนและครอบครัวในไทย | ต้องมีเหตุหย่าตามมาตรา 1516 และพิสูจน์กฎหมายสัญชาติของคู่สมรส |
| มีทรัพย์สินหรือบุตรในไทย | ฟ้องหรือจัดการในไทยมักสะดวกกว่า | คำพิพากษาไทยใช้กับทรัพย์ในไทยได้โดยตรง |
ฟ้องหย่าในศาลไทย ต้องเตรียมอะไรเพิ่มเมื่อสมรสต่างประเทศ
นอกจากเอกสารคดีหย่าทั่วไป ต้องมีหลักฐานการสมรสต่างประเทศที่ศาลรับฟังได้ และควรพิสูจน์ว่ากฎหมายสัญชาติของคู่สมรสต่างชาติยอมให้หย่า ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย มาตรา 27
- ทะเบียนสมรสต่างประเทศฉบับที่รับรองแล้ว พร้อมคำแปลภาษาไทยที่รับรองความถูกต้อง
- หลักฐานสัญชาติของคู่สมรส เช่น สำเนาหนังสือเดินทาง
- ตัวบทกฎหมายครอบครัวของประเทศคู่สมรสเรื่องการหย่า พร้อมคำแปล หรือพยานผู้รู้กฎหมายนั้น
- หลักฐานเหตุหย่าตามมาตรา 1516 และหลักฐานเรื่องบุตรและทรัพย์สิน
เมื่อศาลพิพากษาให้หย่าและคดีถึงที่สุด ให้นำคำพิพากษาไปขอบันทึกในทะเบียนที่เขตหรืออำเภอ ถ้าการสมรสยังไม่เคยถูกบันทึกในทะเบียนไทย ให้ถามนายทะเบียนว่าจะบันทึกทั้งสองเรื่องอย่างไร
หย่าในไทยแล้ว ประเทศที่จดสมรสจะรู้ไหม
ไม่รู้โดยอัตโนมัติ ทะเบียนของประเทศที่จดสมรสจะยังแสดงว่าสมรสอยู่จนกว่าจะมีคนนำผลการหย่าไปแจ้งตามขั้นตอนของประเทศนั้น ซึ่งบางประเทศต้องให้ศาลหรือหน่วยงานของตนรับรองคำพิพากษาต่างประเทศก่อน
เรื่องนี้สำคัญถ้าฝ่ายใดจะสมรสใหม่ หรือมีทรัพย์สินและเงินบำนาญในประเทศนั้น ควรขอสำเนาคำพิพากษาที่รับรองและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดไว้หลายชุด เพื่อนำไปแปลและรับรองต่อ อ่านมุมมองการเลือกประเทศที่จะหย่าได้ที่ หย่าที่ไทยหรือต่างประเทศดีกว่ากัน
คำถามที่พบบ่อย
ไม่เคยบันทึกการสมรสในไทยเลย ถือว่ายังโสดตามกฎหมายไทยไหม
ไม่ใช่ ถ้าการสมรสในต่างประเทศสมบูรณ์ตามหลักที่อธิบายข้างต้น ก็เป็นคู่สมรสตามกฎหมายไทยแม้ทะเบียนไทยยังไม่มีข้อมูล การไปจดทะเบียนสมรสกับบุคคลอื่นในไทยระหว่างนั้นจึงมีความเสี่ยงเรื่องการสมรสซ้อน
ทะเบียนสมรสต่างประเทศเป็นภาษาอังกฤษ ยังต้องแปลไหม
ต้องแปลเป็นภาษาไทยเมื่อจะยื่นต่อหน่วยงานหรือศาลไทย และคำแปลต้องผ่านการรับรองตามขั้นตอน เอกสารภาษาอังกฤษช่วยให้ข้ามขั้นตอนแปลเป็นภาษาอังกฤษได้ แต่ยังต้องรับรองเอกสารจากประเทศต้นทางและสถานทูตไทย
Apostille ใช้แทนการรับรองที่สถานทูตไทยได้หรือยัง
กรมการกงสุลแจ้งว่าไทยยื่นภาคยานุวัติสารอนุสัญญา Apostille แล้วเมื่อ 30 มิถุนายน 2569 และคาดว่าจะเป็นภาคีโดยสมบูรณ์ภายใน 28 กุมภาพันธ์ 2570 ก่อนถึงวันนั้นยังใช้ขั้นตอนรับรองแบบเดิม ควรตรวจประกาศล่าสุดก่อนเตรียมเอกสาร
คู่สมรสเป็นคนไทยทั้งคู่แต่จดสมรสที่ต่างประเทศ ต้องใช้กฎหมายขัดกันไหม
เรื่องเหตุหย่ากฎหมายไทยใช้บังคับอยู่แล้วเพราะทั้งคู่มีสัญชาติไทย ประเด็นที่เหลือคือการพิสูจน์การสมรสต่างประเทศ ซึ่งใช้เอกสารที่รับรองและแปลแล้วตามปกติ
ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มจากหาทะเบียนสมรสต่างประเทศฉบับจริงหรือฉบับรับรอง และตรวจว่าประเทศนั้นต้องรับรองเอกสารผ่านหน่วยงานใดบ้างก่อนส่งให้สถานทูตไทย ขั้นนี้มักกินเวลามากที่สุด จึงควรเริ่มก่อนตัดสินใจทางอื่น
ถ้าอีกฝ่ายไม่ร่วมมือ หรือมีบุตรและทรัพย์สินในไทย ควรปรึกษาทนายความคดีครอบครัวเพื่อเลือกระหว่างการบันทึกฐานะครอบครัว การจดทะเบียนหย่า และการฟ้องหย่าให้เหมาะกับกรณี อ่านเพิ่มเติมได้ที่ สามีภริยาเป็นชาวต่างชาติ หากฟ้องหย่าต้องใช้กฎหมายประเทศใด
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
