สัญญาก่อนสมรส คู่สมรสต่างชาติ ทำอย่างไรให้มีผลตอนหย่า

สัญญาก่อนสมรสระหว่างคนไทยกับชาวต่างชาติมีผลตามกฎหมายไทยเมื่อทำตามมาตรา 1466 คือจดข้อตกลงในทะเบียนสมรสขณะจดทะเบียน หรือทำเป็นหนังสือลงชื่อคู่สมรสและพยานอย่างน้อยสองคน แล้วจดแจ้งไว้ว่าแนบท้ายทะเบียนสมรส ถ้าทำถูกแบบ ตอนหย่าจะแบ่งทรัพย์ตามสัญญาแทนการแบ่งครึ่ง

สัญญาก่อนสมรสคืออะไร ใช้กำหนดเรื่องใดได้บ้าง

สัญญาก่อนสมรสคือข้อตกลงเรื่องทรัพย์สินระหว่างคู่สมรสที่ทำไว้ก่อนสมรส ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1465 วางหลักว่า ถ้าไม่ได้ทำไว้ ความสัมพันธ์ด้านทรัพย์สินจะเป็นไปตามหลักสินส่วนตัวและสินสมรสตามกฎหมาย

สำหรับคู่สมรสไทยกับต่างชาติ สัญญาก่อนสมรสมักใช้กำหนดเรื่องต่อไปนี้

• รายได้ระหว่างสมรสของแต่ละฝ่ายจะเป็นของฝ่ายนั้นเอง ไม่เป็นสินสมรส
• ทรัพย์สินที่มีอยู่ก่อนสมรส ทั้งในไทยและต่างประเทศ รวมทั้งดอกผล จะยังเป็นของเจ้าของเดิม
• ทรัพย์สินที่จะซื้อร่วมกันในอนาคตจะถือสัดส่วนอย่างไร
• วิธีจัดการทรัพย์สินบางประเภท เช่น ธุรกิจของครอบครัวหรือการลงทุน

สัญญาก่อนสมรสเป็นเรื่องทรัพย์สิน เรื่องอำนาจปกครองบุตรและค่าเลี้ยงดูบุตรยังต้องตกลงกันตอนหย่าหรือให้ศาลชี้ขาดตามประโยชน์ของเด็ก

สัญญาก่อนสมรสต้องทำอย่างไรจึงมีผล

1. ตกลงเนื้อหาให้เสร็จก่อนวันจดทะเบียนสมรส และให้ทั้งสองฝ่ายมีเวลาอ่านและปรึกษาทนายของตน
2. เลือกแบบตามมาตรา 1466 แบบใดแบบหนึ่ง คือ จดข้อตกลงไว้ในทะเบียนสมรสขณะจดทะเบียน หรือทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อคู่สมรสและพยานอย่างน้อยสองคน
3. หากทำเป็นหนังสือ ต้องให้นายทะเบียนจดแจ้งไว้ในทะเบียนสมรสขณะจดทะเบียนว่ามีสัญญาก่อนสมรสแนบท้าย
4. เก็บสำเนาที่นายทะเบียนรับรองไว้ทั้งสองฝ่าย

เมื่อคู่สมรสฝ่ายหนึ่งไม่ได้อ่านภาษาไทย ควรทำฉบับที่ทั้งสองฝ่ายเข้าใจตรงกัน เช่น ฉบับสองภาษาที่ระบุว่าฉบับใดใช้ตีความ ใช้ล่ามที่เชื่อถือได้ และสอบถามสำนักทะเบียนล่วงหน้าว่ารับเอกสารแนบในรูปแบบใด เพื่อลดข้อโต้แย้งภายหลังว่าลงนามโดยไม่เข้าใจ

ข้อผิดพลาดที่ทำให้สัญญาก่อนสมรสใช้ไม่ได้

• ไม่ทำตามแบบในมาตรา 1466 เช่น ไม่มีพยาน หรือไม่ได้จดแจ้งในทะเบียนสมรส สัญญาตกเป็นโมฆะ
• ทำหลังจดทะเบียนสมรสแล้ว ไม่ใช่สัญญาก่อนสมรส แต่เป็นสัญญาระหว่างคู่สมรส ซึ่งมาตรา 1469 ให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งบอกล้างได้ระหว่างสมรส หรือภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่ขาดจากการเป็นคู่สมรส
• ระบุให้ใช้กฎหมายต่างประเทศ มาตรา 1465 วรรคสอง ทำให้ข้อความที่กำหนดให้ใช้กฎหมายต่างประเทศบังคับเรื่องทรัพย์สินเป็นโมฆะ
• ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดี ข้อความนั้นเป็นโมฆะเช่นกัน
• ใช้สัญญาเพื่อเลี่ยงข้อห้ามคนต่างด้าวถือที่ดิน ไม่ทำให้ฝ่ายต่างชาติมีสิทธิในที่ดิน และอาจสร้างความเสี่ยงทางกฎหมายเพิ่ม

สัญญาก่อนสมรสมีผลตอนหย่าอย่างไร

ถ้าสัญญาทำถูกแบบ ตอนหย่าทรัพย์สินจะแบ่งตามที่สัญญากำหนด แทนหลักแบ่งสินสมรสให้ได้ส่วนเท่ากัน ความต่างที่เห็นชัดมีดังนี้

ถ้าคู่สมรสจดทะเบียนสมรสในต่างประเทศ หรือทำสัญญาก่อนสมรสตามกฎหมายต่างประเทศ ศาลไทยจะพิจารณาตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 ว่ากฎหมายใดใช้กับแบบและผลของสัญญา ซึ่งเป็นประเด็นเทคนิค ผู้ที่มีทรัพย์สินทั้งในไทยและต่างประเทศควรให้ทนายของทั้งสองประเทศตรวจร่าง อ่านแนวคำพิพากษาเกี่ยวกับสัญญาก่อนสมรสได้ที่ สัญญาก่อนสมรส ทรัพย์สินระหว่างสามีภริยา ศาลฎีกาวางหลักไว้อย่างไรบ้าง

ควรเริ่มอย่างไร

เริ่มจากทำรายการทรัพย์สินและหนี้ของแต่ละฝ่ายก่อนสมรส ทั้งในไทยและต่างประเทศ แล้วคุยให้ชัดว่ารายได้และทรัพย์ที่จะได้มาในอนาคตจะเป็นของใคร จากนั้นเผื่อเวลาให้ร่างและตรวจสัญญาก่อนวันจดทะเบียนสมรสอย่างน้อยหลายสัปดาห์

เพราะสัญญาก่อนสมรสต้องทำในวันจดทะเบียนสมรสและแก้ภายหลังยาก การปรึกษาทนายความด้านครอบครัวตั้งแต่ขั้นวางแผน จะช่วยให้สัญญาเป็นไปตามแบบ ใช้ได้จริงตอนหย่า และสอดคล้องกับข้อจำกัดเรื่องทรัพย์สินของคู่สมรสต่างชาติ