ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1453 หญิงที่การสมรสสิ้นสุดลงจะสมรสใหม่กับชายได้เมื่อพ้น 310 วันนับแต่การสมรสสิ้นสุด เว้นแต่คลอดบุตรแล้ว สมรสกับคู่สมรสเดิม มีใบรับรองแพทย์ว่าไม่ได้ตั้งครรภ์ หรือศาลสั่งให้สมรสได้ ส่วนชายไม่มีระยะรอตามมาตรานี้
หย่าแล้วกี่วัน จดทะเบียนสมรสใหม่ได้
คำตอบขึ้นกับว่าใครจะสมรสใหม่กับใคร สำหรับหญิงที่จะสมรสใหม่กับชาย ต้องรอให้การสมรสเดิมสิ้นสุดมาแล้วไม่น้อยกว่า 310 วัน เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นข้อใดข้อหนึ่ง
มาตรา 1453 ใช้ถ้อยคำว่า หญิงที่ชายผู้เป็นคู่สมรสตายหรือที่การสมรสสิ้นสุดลงด้วยประการอื่น จะทำการสมรสใหม่กับชายได้ต่อเมื่อการสิ้นสุดแห่งการสมรสผ่านพ้นไปแล้วไม่น้อยกว่าสามร้อยสิบวัน การหย่าเป็นการสมรสสิ้นสุดลงด้วยประการอื่น จึงอยู่ในหลักนี้
ส่วนชายที่หย่าแล้ว มาตรา 1453 ไม่ได้กำหนดระยะเวลารอไว้ แต่ทุกคนยังต้องผ่านเงื่อนไขการสมรสอื่นตามกฎหมายตามปกติ เช่น ต้องไม่มีคู่สมรสอยู่ในขณะนั้น
หลังกฎหมายสมรสเท่าเทียม กฎ 310 วันเปลี่ยนไปไหม
ยังคงมีอยู่ แต่ถ้อยคำถูกปรับ พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 ซึ่งใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 22 มกราคม 2568 แก้ไขมาตรา 1453 ด้วย
ฉบับปัจจุบันระบุชัดว่าใช้กับกรณีหญิงที่จะ "สมรสใหม่กับชาย" ซึ่งสอดคล้องกับเหตุผลของกฎนี้ที่เกี่ยวกับการสันนิษฐานความเป็นบิดาของเด็ก สำหรับการสมรสใหม่ในรูปแบบอื่น ถ้อยคำของมาตรานี้ไม่ได้กล่าวถึงโดยตรง หากไม่แน่ใจว่ากรณีของตนต้องรอหรือไม่ ควรสอบถามนายทะเบียนก่อนนัดวันจดทะเบียน
นับ 310 วันเริ่มจากวันไหน
นับจากวันที่การสมรสสิ้นสุดลงตามกฎหมาย ซึ่งต่างกันระหว่างการหย่าสองแบบ
| วิธีหย่า | การสมรสสิ้นสุดเมื่อ | เริ่มนับ 310 วัน |
|---|---|---|
| หย่าโดยความยินยอม | เวลาที่จดทะเบียนการหย่า (มาตรา 1531) | วันจดทะเบียนการหย่า |
| หย่าต่างสำนักทะเบียน | เมื่อสำนักทะเบียนแห่งที่สองรับจดทะเบียน | วันที่แห่งที่สองจดทะเบียน |
| หย่าโดยคำพิพากษา | เวลาที่คำพิพากษาถึงที่สุด (มาตรา 1531) | วันที่คำพิพากษาถึงที่สุด |
สำหรับการหย่าโดยคำพิพากษา วันที่ศาลอ่านคำพิพากษาอาจยังไม่ใช่วันที่คำพิพากษาถึงที่สุด เพราะยังอยู่ในระยะที่คู่ความอุทธรณ์ได้ จึงควรขอหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดจากศาลเพื่อดูวันที่แน่นอน
ข้อยกเว้นที่ไม่ต้องรอครบ 310 วันมีอะไรบ้าง
มาตรา 1453 กำหนดข้อยกเว้นไว้ 4 กรณี เข้ากรณีใดกรณีหนึ่งก็สมรสใหม่ได้ก่อนครบกำหนด
- คลอดบุตรแล้วในระหว่างนั้น คือคลอดบุตรหลังการสมรสเดิมสิ้นสุดลง ก่อนจะครบ 310 วัน
- สมรสกับคู่สมรสเดิม เช่น หย่ากันแล้วกลับมาจดทะเบียนสมรสกับคนเดิม
- มีใบรับรองแพทย์ว่าไม่ได้มีครรภ์ ต้องเป็นใบรับรองของแพทย์ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมได้ตามกฎหมาย
- มีคำสั่งศาลให้สมรสได้ โดยยื่นคำร้องต่อศาลและแสดงเหตุผลประกอบ
สำหรับคนส่วนใหญ่ ข้อ 3 มักเป็นทางที่สะดวกที่สุด เพราะไม่ต้องยื่นเรื่องต่อศาล ควรสอบถามสำนักทะเบียนล่วงหน้าว่าต้องการใบรับรองแพทย์ที่ออกภายในระยะเวลาเท่าใดก่อนวันจดทะเบียน
ทำไมกฎหมายจึงกำหนดระยะเวลา 310 วัน
เพื่อป้องกันความสับสนว่าใครเป็นบิดาตามกฎหมายของเด็กที่เกิดหลังการสมรสเดิมสิ้นสุด
มาตรา 1536 สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเด็กที่เกิดแต่หญิงขณะเป็นคู่สมรสกับชาย หรือภายใน 310 วันนับแต่วันที่การสมรสสิ้นสุดลง เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของชายผู้เป็นหรือเคยเป็นคู่สมรส หากหญิงสมรสใหม่เร็วเกินไป ข้อสันนิษฐานของสามีเก่าและสามีใหม่จะซ้อนกัน
กฎหมายจึงมีมาตรา 1537 รองรับไว้ว่า ถ้าหญิงสมรสใหม่ฝ่าฝืนมาตรา 1453 ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเด็กที่เกิดเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของชายผู้เป็นคู่สมรสคนใหม่ ทั้งนี้การฝ่าฝืนมาตรา 1453 ไม่อยู่ในรายการเหตุที่ทำให้การสมรสเป็นโมฆะตามมาตรา 1495 แต่ในทางปฏิบัตินายทะเบียนจะไม่รับจดทะเบียนสมรสหากยังไม่ครบกำหนดและไม่เข้าข้อยกเว้น
คำถามที่พบบ่อย
หย่ามาไม่ถึง 310 วัน แต่ไม่ได้ตั้งครรภ์ ต้องทำอย่างไร
ไปตรวจและขอใบรับรองแพทย์ว่าไม่ได้มีครรภ์ แล้วนำไปแสดงต่อนายทะเบียนในวันจดทะเบียนสมรส เมื่อเข้าข้อยกเว้นตามมาตรา 1453 (3) ก็ไม่ต้องรอให้ครบ 310 วัน
กลับมาจดทะเบียนสมรสกับสามีคนเดิม ต้องรอไหม
ไม่ต้องรอ เพราะการสมรสกับคู่สมรสเดิมเป็นข้อยกเว้นตามมาตรา 1453 (2) แต่ควรทราบว่าเป็นการจดทะเบียนสมรสครั้งใหม่ ผลเรื่องทรัพย์สินจะเริ่มต้นใหม่นับแต่วันจดทะเบียนครั้งนี้
สามีหย่าแล้วอยากแต่งงานใหม่ทันที ได้ไหม
มาตรา 1453 ไม่ได้กำหนดระยะรอสำหรับชาย หากการหย่ามีผลสมบูรณ์แล้ว เช่น จดทะเบียนการหย่าเสร็จ หรือคำพิพากษาถึงที่สุดแล้ว ก็จดทะเบียนสมรสใหม่ได้เมื่อครบเงื่อนไขอื่นตามกฎหมาย
ใบรับรองแพทย์ต้องออกจากโรงพยาบาลรัฐเท่านั้นหรือไม่
มาตรา 1453 (3) กำหนดเพียงว่าต้องเป็นใบรับรองของแพทย์ที่ประกอบวิชาชีพเวชกรรมได้ตามกฎหมาย ไม่ได้ระบุว่าต้องเป็นโรงพยาบาลรัฐ อย่างไรก็ดี สำนักทะเบียนแต่ละแห่งอาจมีแนวปฏิบัติเรื่องรูปแบบและอายุของใบรับรอง จึงควรสอบถามก่อนไปตรวจ
ศาลสั่งให้หย่าแล้ว แต่ยังไม่ได้ไปบันทึกการหย่าที่อำเภอ นับวันอย่างไร
การหย่าโดยคำพิพากษามีผลเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุดตามมาตรา 1531 จึงนับจากวันนั้น แต่ควรนำคำพิพากษาและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดไปจดทะเบียนการหย่าก่อน เพื่อให้ข้อมูลในทะเบียนถูกต้องเมื่อไปจดทะเบียนสมรสใหม่
ควรเริ่มอย่างไร
ตรวจวันที่การสมรสเดิมสิ้นสุดให้แน่ชัดจากใบสำคัญการหย่าหรือหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด แล้วดูว่าครบ 310 วันหรือยัง ถ้ายังไม่ครบ ให้พิจารณาว่าเข้าข้อยกเว้นข้อใด และโทรสอบถามสำนักทะเบียนเรื่องเอกสารที่ต้องใช้
หากการหย่าครั้งก่อนยังมีเรื่องค้าง เช่น ยังไม่ได้แบ่งสินสมรส หรือมีบุตรที่อาจเกิดภายใน 310 วัน การปรึกษาทนายความก่อนสมรสใหม่ช่วยให้วางแผนเรื่องทรัพย์สินและสถานะของบุตรได้ถูกต้อง ดูเพิ่มเติมได้ที่ แบ่งสินสมรสและหนี้สินตอนหย่า
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ