ถ้าไม่ได้จดทะเบียนสมรส จะฟ้องชู้เรียกค่าทดแทนไม่ได้ เพราะประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1523 ให้สิทธินี้แก่คู่สมรสตามกฎหมายเท่านั้น แต่ยังมีสิทธิอื่นที่สำคัญ เช่น สิทธิเกี่ยวกับลูก ค่าเลี้ยงดูบุตรเมื่อมีการรับรองบุตร และส่วนแบ่งทรัพย์ที่ทำมาหาได้ร่วมกัน
ไม่ได้จดทะเบียนสมรส ฟ้องชู้ได้ไหม
ฟ้องไม่ได้ ป.พ.พ. มาตรา 1457 บัญญัติว่าการสมรสจะมีได้เฉพาะเมื่อได้จดทะเบียนแล้วเท่านั้น และมาตรา 1523 ให้สิทธิเรียกค่าทดแทนแก่คู่สมรสที่ถูกล่วงเกินหรือถูกกระทบจากผู้ที่แสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์ฉันชู้สาวกับคู่สมรสของตน
คนที่อยู่กินกันโดยไม่จดทะเบียนจึงไม่ใช่คู่สมรสตามกฎหมาย แม้จะอยู่ด้วยกันนาน มีลูกด้วยกัน จัดงานแต่งงาน หรือให้สินสอดกันแล้วก็ตาม ทั้งนี้ใช้กับทุกคู่ไม่ว่าเพศใด หลังกฎหมายสมรสเท่าเทียมมีผลเมื่อ 22 มกราคม 2568 คู่รักทุกเพศจดทะเบียนสมรสได้ แต่หลักว่าต้องจดทะเบียนจึงจะมีสิทธิในฐานะคู่สมรสยังเหมือนเดิม
จัดงานแต่งหรือหมั้นกันแล้ว มีสิทธิอะไรบ้างไหม
งานแต่งงานไม่ทำให้เกิดสิทธิแบบคู่สมรส แต่การหมั้นที่ชอบด้วยกฎหมายมีผลบางอย่าง ถ้ามีการหมั้นโดยมีของหมั้น และสัญญาหมั้นถูกบอกเลิกโดยชอบตามมาตรา 1442 หรือ 1443 มาตรา 1445 ให้คู่หมั้นเรียกค่าทดแทนจากผู้ที่ร่วมประเวณีกับคู่หมั้นของตนได้ หากผู้นั้นรู้หรือควรรู้ถึงการหมั้น
สิทธินี้มีเงื่อนไขเฉพาะและใช้กับช่วงที่ยังเป็นคู่หมั้นเท่านั้น จึงควรตรวจข้อเท็จจริงเรื่องการหมั้นกับทนายก่อนตัดสินใจ
ไม่ได้จดทะเบียนสมรส ยังมีสิทธิอะไรเหลืออยู่
แม้จะฟ้องชู้ไม่ได้ สิทธิที่สำคัญต่อชีวิตหลังแยกทางยังมีอยู่หลายเรื่อง
- สิทธิเกี่ยวกับลูก ตามมาตรา 1546 เด็กที่เกิดจากมารดาซึ่งไม่ได้สมรสเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของมารดา มารดาจึงใช้อำนาจปกครองได้
- ค่าเลี้ยงดูบุตรจากบิดา เรียกได้เมื่อเด็กเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดาตามมาตรา 1547 คือ บิดามารดาสมรสกันภายหลัง บิดาจดทะเบียนรับรองบุตร หรือศาลพิพากษาว่าเป็นบุตร
- ทรัพย์ที่ทำมาหาได้ร่วมกัน ไม่ใช่สินสมรส แต่ถ้าร่วมกันทำมาหาได้ ศาลมักใช้หลักกรรมสิทธิ์รวมตามมาตรา 1356 และ 1357 ซึ่งสันนิษฐานว่าเจ้าของรวมมีส่วนเท่ากัน
- สิทธิทั่วไปตามกฎหมาย เช่น ถ้าถูกทำร้ายร่างกาย ถูกข่มขู่ หรือถูกโกงเงิน ยังดำเนินคดีอาญาหรือฟ้องละเมิดได้ตามปกติ
- เรื่องหนี้สิน เพราะไม่มีหลักเรื่องหนี้ร่วมระหว่างคู่สมรส หนี้ที่อีกฝ่ายก่อไว้ในนามตนเองโดยหลักไม่ผูกพันเรา เว้นแต่เราร่วมลงชื่อเป็นผู้กู้ร่วมหรือผู้ค้ำประกัน
อ่านเพิ่มเติมเรื่องค่าเลี้ยงดูได้ที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดูได้หรือไม่
จดทะเบียนกับไม่จดทะเบียน สิทธิต่างกันอย่างไร
ความต่างหลักอยู่ที่สิทธิระหว่างคู่ ส่วนสิทธิของลูกยังได้รับความคุ้มครองเมื่อสถานะบิดามารดาชัดเจน
| เรื่อง | จดทะเบียนสมรส | ไม่จดทะเบียนสมรส |
|---|---|---|
| ฟ้องชู้เรียกค่าทดแทน | ได้ ตามมาตรา 1523 | ไม่ได้ |
| ทรัพย์ที่ได้มาระหว่างอยู่ด้วยกัน | เป็นสินสมรส แบ่งเมื่อหย่า | พิสูจน์การร่วมทำมาหาได้ ใช้หลักกรรมสิทธิ์รวม |
| ค่าเลี้ยงชีพหลังเลิกกัน | อาจได้ ถ้าเข้ามาตรา 1526 | ไม่มีสิทธิตามมาตรานี้ |
| อำนาจปกครองลูก | พ่อแม่ใช้ร่วมกัน แล้วตกลงหรือให้ศาลชี้เมื่อหย่า | มารดา เว้นแต่บิดาเป็นบิดาตามกฎหมายแล้ว |
| ค่าเลี้ยงดูบุตร | เรียกได้ทันที | เรียกจากบิดาได้เมื่อมีการรับรองบุตรหรือศาลพิพากษาว่าเป็นบุตร |
| สิทธิรับมรดกระหว่างคู่ | เป็นทายาทโดยธรรมของกันและกัน | ไม่เป็นทายาทโดยธรรมของกันและกัน |
อยากได้ค่าเลี้ยงดูลูก แต่พ่อไม่ยอมรับรองบุตร ทำอย่างไร
ฟ้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัวขอให้พิพากษาว่าเด็กเป็นบุตรของบิดา และขอค่าอุปการะเลี้ยงดูไปในคดีเดียวกันได้ เมื่อศาลพิพากษาแล้ว เด็กจะเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดาตามมาตรา 1547
- รวบรวมหลักฐานความสัมพันธ์ เช่น ภาพถ่าย แชต และการอยู่กินด้วยกัน
- เก็บหลักฐานที่บิดาเคยแสดงว่าเป็นลูก เช่น ส่งเงิน ไปโรงเรียน หรือโพสต์เกี่ยวกับลูก
- เตรียมสูติบัตรและค่าใช้จ่ายของลูก
- หากมีข้อโต้แย้งเรื่องความเป็นบิดา ศาลอาจให้ตรวจพิสูจน์ทางพันธุกรรม
อ่านประกอบบุตรที่เกิดโดยบิดามารดาไม่ได้จดทะเบียนสมรส มีสิทธิฟ้องค่าอุปการะเลี้ยงดูหรือไม่
คำถามที่พบบ่อย
ถ้ารีบไปจดทะเบียนสมรสตอนนี้ จะฟ้องชู้ย้อนหลังได้ไหม
ไม่ได้ สิทธิตามมาตรา 1523 ต้องมีสถานะคู่สมรสในขณะที่เกิดพฤติการณ์ การจดทะเบียนภายหลังไม่ทำให้มีสิทธิย้อนไปถึงเหตุการณ์ก่อนจดทะเบียน แต่จะคุ้มครองเหตุการณ์ที่เกิดหลังจดทะเบียน
เป็นภรรยาที่ไม่ได้จดทะเบียน ถูกภรรยาที่จดทะเบียนฟ้องชู้ได้ไหม
อาจถูกฟ้องได้ ถ้าเข้าเงื่อนไขของมาตรา 1523 และอยู่ในอายุความ เพราะสิทธินี้เป็นของคู่สมรสที่จดทะเบียน ฝ่ายที่ไม่ได้จดทะเบียนควรปรึกษาทนายเพื่อประเมินข้อต่อสู้ เช่น ไม่รู้ว่าอีกฝ่ายมีคู่สมรส
อยู่กินกันสิบปีแต่บ้านใส่ชื่ออีกฝ่ายคนเดียว ขอแบ่งได้ไหม
อาจขอได้ ถ้าพิสูจน์ได้ว่าร่วมกันทำมาหาได้หรือร่วมกันออกเงิน เช่น หลักฐานการผ่อนชำระ การโอนเงิน หรือการร่วมทำกิจการ ชื่อในเอกสารสิทธิไม่ใช่ข้อยุติเสมอไป แต่ภาระพิสูจน์หนักกว่าคู่ที่จดทะเบียน
เลิกกันแล้ว อีกฝ่ายไม่ให้พบลูก ทำอย่างไร
ถ้าเป็นบิดาที่ยังไม่ได้เป็นบิดาตามกฎหมาย ควรดำเนินการให้เด็กเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายก่อน แล้วจึงขอให้ศาลกำหนดสิทธิติดต่อพบบุตรตามมาตรา 1584/1
ควรเริ่มอย่างไร
แยกปัญหาเป็นสามกอง คือ เรื่องลูก เรื่องทรัพย์สิน และเรื่องความรู้สึกเสียหายจากมือที่สาม สองเรื่องแรกยังมีช่องทางตามกฎหมายชัดเจน และมักสำคัญต่อชีวิตระยะยาวมากกว่า
รวบรวมสูติบัตรลูก หลักฐานค่าใช้จ่าย และหลักฐานการร่วมทำมาหาได้ เช่น สัญญากู้ บัญชีผ่อนบ้าน และการโอนเงิน แล้วปรึกษาทนายความด้านครอบครัว เพื่อเลือกว่าจะเริ่มจากเจรจา ไกล่เกลี่ย หรือฟ้องเรื่องใดก่อน
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ