คัดค้านผู้จัดการมรดกแล้วศาลยังตั้งอีกฝ่าย อุทธรณ์คำสั่งตั้งผู้จัดการมรดกได้ไหม

คุณยื่นคัดค้านผู้จัดการมรดกไว้แล้ว นำพยานเข้าสืบจนครบ แต่ในวันฟังคำสั่ง ศาลกลับตั้งอีกฝ่ายเป็นผู้จัดการมรดก หรือคุณเป็นผู้ร้องที่ศาลยกคำร้องเสียเอง คำถามถัดมาคือจะอุทธรณ์ได้หรือไม่ ต้องรีบทำอะไร และถ้าไม่ได้คัดค้านไว้ตั้งแต่แรกยังทำอะไรได้บ้าง บทความนี้อธิบายว่าใครอุทธรณ์ได้ ศาลใช้หลักอะไรตั้งผู้จัดการมรดก และการอุทธรณ์ต่างจากการร้องขอถอนอย่างไร

ผู้จัดการมรดกคือใคร และคำร้องขอตั้งเป็นคดีแบบไหน

ผู้จัดการมรดก คือบุคคลที่ได้รับแต่งตั้งโดยพินัยกรรมหรือโดยคำสั่งศาล ให้มีสิทธิและหน้าที่ทำการที่จำเป็นเพื่อจัดการมรดกโดยทั่วไปและแบ่งปันทรัพย์มรดกให้ทายาท (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ หรือ ป.พ.พ. มาตรา 1711 และ 1719) ผู้จัดการมรดกไม่ใช่เจ้าของทรัพย์มรดก เพราะเมื่อบุคคลใดตาย มรดกของบุคคลนั้นตกทอดแก่ทายาท (ป.พ.พ. มาตรา 1599) ส่วนผู้ที่ร้องขอให้ศาลตั้งผู้จัดการมรดกได้ คือทายาท ผู้มีส่วนได้เสีย หรือพนักงานอัยการ ในกรณีที่มาตรา 1713 กำหนด

คำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกเป็นคดีไม่มีข้อพิพาทหรือไม่

ใช่ ตามหลักที่ใช้กันทั่วไป คำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกเริ่มต้นเป็นคดีไม่มีข้อพิพาท คือคดีที่เริ่มด้วยการยื่นคำร้องขอต่อศาลโดยไม่ได้ฟ้องใครเป็นจำเลย (ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง หรือ ป.วิ.พ. มาตรา 188 (1)) เรื่องที่ว่าต้องส่งสำเนาคำร้องให้ใครบ้าง อ่านได้ที่ คดีจัดการมรดกหรือคดีไม่มีข้อพิพาท ต้องส่งสำเนาคำร้องให้ใคร

ยื่นคัดค้านแล้ว ผู้คัดค้านมีฐานะอะไรในคดี

ผู้คัดค้านมีฐานะเป็นคู่ความ ป.วิ.พ. มาตรา 188 (4) บัญญัติว่า ถ้าบุคคลอื่นนอกจากผู้ร้องเข้ามาเกี่ยวข้องในคดีโดยตรงหรือโดยอ้อม เช่น ทายาทอีกคนยื่นคำคัดค้าน ให้ถือว่าบุคคลนั้นเป็นคู่ความ และให้ดำเนินคดีต่อไปตามบทบัญญัติว่าด้วยคดีอันมีข้อพิพาท เมื่อศาลมีคำสั่งแล้ว ฝ่ายที่ไม่พอใจคำสั่งจึงอุทธรณ์ได้ตามหลักคดีมีข้อพิพาท

คัดค้านผู้จัดการมรดกแล้วแพ้ ใครอุทธรณ์คำสั่งได้บ้าง

ผู้ที่อุทธรณ์ได้คือคู่ความในคดี ในคดีที่มีผู้คัดค้าน ผู้ร้องและผู้คัดค้านซึ่งเป็นคู่ความในคดีอุทธรณ์ได้ภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำสั่ง (ป.วิ.พ. มาตรา 188 (4), 223 และ 229) ส่วนคดีที่ไม่มีใครคัดค้านเลย มาตรา 188 (3) ให้อุทธรณ์ฎีกาได้เฉพาะสองกรณี คือ (ก) ศาลยกคำร้องขอของฝ่ายที่เริ่มคดีทั้งหมดหรือบางส่วน และ (ข) มีการไม่ปฏิบัติตามบทบัญญัติว่าด้วยการพิจารณาหรือพิพากษาหรือคำสั่ง

สถานการณ์ในศาลชั้นต้นใครอุทธรณ์ได้หลักกฎหมาย
มีผู้คัดค้าน ศาลตั้งผู้ร้องเป็นผู้จัดการมรดกผู้คัดค้าน ในฐานะคู่ความป.วิ.พ. มาตรา 188 (4), 223, 229
มีผู้คัดค้าน ศาลยกคำร้องของผู้ร้อง หรือตั้งผู้คัดค้านแทนผู้ร้อง ในฐานะคู่ความป.วิ.พ. มาตรา 188 (4), 223, 229
ไม่มีผู้คัดค้าน ศาลยกคำร้องทั้งหมดหรือบางส่วนผู้ร้องป.วิ.พ. มาตรา 188 (3) (ก)
ไม่มีผู้คัดค้าน ศาลตั้งตามที่ขอโดยหลักไม่มีทางอุทธรณ์ เว้นแต่มีเหตุไม่ปฏิบัติตามบทบัญญัติว่าด้วยการพิจารณาหรือพิพากษาหรือคำสั่งป.วิ.พ. มาตรา 188 (3) (ข)
ทายาทที่ไม่ได้เข้ามาเป็นคู่ความในศาลชั้นต้นโดยหลักมักไม่อยู่ในฐานะที่จะอุทธรณ์ ควรปรึกษาทนายทันทีป.วิ.พ. มาตรา 188, 225 (ดูหัวข้อด้านล่าง)

ไม่ใช่ทายาททุกคนจะอุทธรณ์คำสั่งตั้งผู้จัดการมรดกได้ และเรื่องที่ยกขึ้นอุทธรณ์ต้องกล่าวไว้โดยชัดแจ้ง ต้องได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้น และเป็นสาระแก่คดี (ป.วิ.พ. มาตรา 225) เว้นแต่เป็นปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน หรือข้อกฎหมายที่พฤติการณ์ไม่เปิดช่องให้ยกในศาลชั้นต้น

อุทธรณ์คำสั่งตั้งผู้จัดการมรดก ต้องยื่นเมื่อไรและที่ไหน

ต้องยื่นอุทธรณ์เป็นหนังสือต่อศาลชั้นต้นที่มีคำสั่ง ไม่ใช่ยื่นที่ศาลอุทธรณ์โดยตรง ภายในกำหนดหนึ่งเดือนนับแต่วันที่ได้อ่านคำสั่ง พร้อมวางเงินค่าธรรมเนียมที่ต้องใช้แทนคู่ความอีกฝ่ายตามคำสั่ง (ป.วิ.พ. มาตรา 229) ขั้นตอนเต็ม การขอขยายเวลา และเอกสารที่ต้องเตรียม อธิบายไว้แล้วใน อุทธรณ์คดีมรดก ยื่นภายในกี่วัน ขั้นตอน ศาลที่ยื่น และสิ่งที่ทายาทต้องเตรียม

คำสั่งตั้งผู้จัดการมรดกติดข้อห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริงเรื่องทุนทรัพย์ไหม

โดยทั่วไปไม่ติด ป.วิ.พ. มาตรา 224 ห้ามอุทธรณ์ในข้อเท็จจริงในคดีที่ทุนทรัพย์ที่พิพาทกันในชั้นอุทธรณ์ไม่เกินห้าหมื่นบาท และไม่ใช้กับคดีขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ คำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกโดยทั่วไปถือเป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ ข้อห้ามนี้จึงโดยทั่วไปไม่ใช้ แต่ถ้ามีการขอให้ส่งมอบหรือแบ่งทรัพย์รวมมาด้วย ต้องให้ทนายประเมิน ส่วนคดีฟ้องแบ่งมรดกซึ่งมีทุนทรัพย์ ดูได้ที่ ฟ้องแบ่งมรดกแล้วแพ้คดี อุทธรณ์ได้ไหม

ยื่นอุทธรณ์แล้ว ผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้งต้องหยุดทำหน้าที่หรือไม่

ไม่หยุดโดยอัตโนมัติ หน้าที่ของผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้งเริ่มนับแต่วันที่ได้ฟังหรือถือว่าได้ฟังคำสั่งศาล (ป.พ.พ. มาตรา 1716) และการยื่นอุทธรณ์ไม่ได้ทำให้คำสั่งตั้งผู้จัดการมรดกหยุดมีผลโดยอัตโนมัติ (ป.วิ.พ. มาตรา 231) ถ้ากังวลว่าจะมีการโอนทรัพย์มรดก คู่ความอาจขอให้ศาลทุเลาหรือสั่งคุ้มครองไว้ ซึ่งศาลจะพิจารณาตามเหตุผล ดู ผู้จัดการมรดกขายที่ดินระหว่างอุทธรณ์ ทายาทป้องกันอย่างไร

ศาลใช้หลักอะไรตั้งผู้จัดการมรดก

ศาลตั้งตามข้อกำหนดพินัยกรรมถ้ามี และถ้าไม่มี ศาลตั้งเพื่อประโยชน์แก่กองมรดกตามพฤติการณ์ โดยคำนึงถึงเจตนาของเจ้ามรดก แล้วแต่ศาลจะเห็นสมควร (ป.พ.พ. มาตรา 1713 วรรคสอง) กฎหมายจึงไม่ได้บังคับให้ศาลต้องตั้งทายาทลำดับแรก หรือต้องตั้งคนที่ทายาทส่วนใหญ่เลือก นอกจากนี้ มาตรา 1718 กำหนดบุคคลที่เป็นผู้จัดการมรดกไม่ได้ไว้ 3 กลุ่ม

  • ผู้ซึ่งยังไม่บรรลุนิติภาวะ
  • บุคคลวิกลจริต หรือบุคคลซึ่งศาลสั่งให้เป็นผู้เสมือนไร้ความสามารถ
  • บุคคลซึ่งศาลสั่งให้เป็นคนล้มละลาย

อุทธรณ์ควรโต้แย้งประเด็นอะไร

อุทธรณ์ที่มีน้ำหนักต้องชี้ว่าคำสั่งคลาดเคลื่อนตรงไหน เช่น ผู้ที่ศาลตั้งมีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 1718 มีข้อกำหนดพินัยกรรมที่มีผลแต่ศาลไม่ได้ตั้งตามนั้น หรือพยานหลักฐานที่สืบไว้แสดงว่าการตั้งบุคคลนั้นไม่เป็นประโยชน์แก่กองมรดก ทุกข้อต้องเป็นเรื่องที่ยกขึ้นและนำสืบไว้แล้วในศาลชั้นต้น และไม่มีหลักประกันว่าศาลอุทธรณ์จะกลับคำสั่ง

ขอให้ตั้งเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกันได้ไหม

อาจทำได้ ศาลอาจตั้งผู้จัดการมรดกหลายคนให้จัดการร่วมกัน แต่ไม่มีหลักประกันว่าศาลจะตั้งร่วมในคดีใด และควรขอไว้ตั้งแต่ศาลชั้นต้น เมื่อมีผู้จัดการมรดกหลายคน ป.พ.พ. มาตรา 1726 ให้การทำหน้าที่ต้องถือเอาเสียงข้างมาก เว้นแต่พินัยกรรมกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น ถ้าเสียงเท่ากัน ผู้มีส่วนได้เสียร้องขอให้ศาลชี้ขาดได้

ไม่ได้คัดค้านไว้ในศาลชั้นต้น ทำอะไรได้บ้าง

โดยหลัก ผู้ที่ไม่ได้เข้ามาเป็นคู่ความในศาลชั้นต้นมักไม่อยู่ในฐานะที่จะอุทธรณ์คำสั่งนั้นได้ เพราะสิทธิอุทธรณ์เป็นของคู่ความ และเรื่องที่อุทธรณ์ต้องเคยว่ากันมาแล้วในศาลชั้นต้น ทางที่กฎหมายเปิดไว้ชัดเจนคือร้องขอให้ศาลถอนผู้จัดการมรดกตาม ป.พ.พ. มาตรา 1727 อย่างไรก็ดี ควรปรึกษาทนายทันที เพราะอาจมีทางอื่นตามข้อเท็จจริงของคุณ โดยเฉพาะถ้าคุณไม่เคยได้รับแจ้งเรื่องคดีเลย

มาตรา 1727 ให้ผู้มีส่วนได้เสียคนหนึ่งคนใดร้องขอให้ศาลสั่งถอนผู้จัดการมรดกได้ เพราะเหตุผู้จัดการมรดกละเลยไม่ทำการตามหน้าที่ หรือเพราะเหตุอย่างอื่นที่สมควร แต่ต้องร้องขอเสียก่อนที่การปันมรดกเสร็จสิ้นลง การปันมรดกเสร็จสิ้นเมื่อใดขึ้นกับข้อเท็จจริงแต่ละกรณี อ่านเพิ่มได้ที่ ระยะเวลาในการร้องขอถอนผู้จัดการมรดก ต้องร้องก่อนเมื่อใด

อุทธรณ์กับร้องขอถอนผู้จัดการมรดก ต่างกันอย่างไร

การอุทธรณ์โต้แย้งว่าคำสั่งตั้งของศาลชั้นต้นไม่ถูกต้อง ส่วนการร้องขอถอนอ้างว่าผู้จัดการมรดกละเลยหน้าที่หรือมีเหตุอื่นที่สมควรให้ถอน

หัวข้ออุทธรณ์คำสั่งตั้งผู้จัดการมรดกร้องขอถอนผู้จัดการมรดก
ใครยื่นได้คู่ความในคดี คือผู้ร้องหรือผู้คัดค้านผู้มีส่วนได้เสียคนหนึ่งคนใด
กำหนดเวลาหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำสั่งก่อนการปันมรดกเสร็จสิ้นลง
ยื่นที่ไหนศาลชั้นต้นที่มีคำสั่งยื่นคำร้องต่อศาล
เหตุที่อ้างคำสั่งไม่ถูกต้องตามข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายที่ว่ากันมาในศาลชั้นต้นผู้จัดการมรดกละเลยไม่ทำการตามหน้าที่ หรือเหตุอย่างอื่นที่สมควร
หลักกฎหมายป.วิ.พ. มาตรา 223, 225, 229ป.พ.พ. มาตรา 1727

ตัวอย่างสมมติ: คัดค้านแล้วแพ้ ต้องทำอะไรต่อ

ตัวอย่างสมมติ: นายเอยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกของบิดา นางบีพี่สาวยื่นคำคัดค้านและขอเป็นผู้จัดการมรดกแทน โดยอ้างว่านายเอไม่ได้ระบุทรัพย์บางรายการ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งตั้งนายเอ นางบีซึ่งเป็นคู่ความในฐานะผู้คัดค้านอุทธรณ์ได้ โดยยื่นต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำสั่ง และยกได้เฉพาะเรื่องที่สืบกันมาแล้ว ส่วนนายซีน้องคนเล็กซึ่งไม่ได้คัดค้านไว้ ถ้าต่อมาพบว่านายเอละเลยหน้าที่ ทางที่กฎหมายเปิดไว้ชัดเจนคือร้องขอถอนตามมาตรา 1727 ก่อนการปันมรดกเสร็จสิ้น และควรปรึกษาทนายว่ามีทางอื่นหรือไม่ ไม่ว่าทางใด ผลขึ้นกับพยานหลักฐานและดุลพินิจของศาล

สิ่งที่ควรทำทันทีหลังศาลมีคำสั่งตั้งผู้จัดการมรดก

  1. จดวันที่ศาลอ่านคำสั่งไว้ และนับกำหนดหนึ่งเดือนจากวันนั้น
  2. ขอคัดสำเนาคำสั่งและรายงานกระบวนพิจารณา เพื่อดูว่าศาลให้เหตุผลอย่างไร
  3. ทบทวนว่าประเด็นที่จะโต้แย้งเคยยกและนำสืบไว้ในศาลชั้นต้นแล้วหรือไม่
  4. ถ้าเตรียมไม่ทัน ให้ขอขยายเวลาก่อนครบกำหนด ซึ่งต้องมีพฤติการณ์พิเศษ เว้นแต่มีเหตุสุดวิสัย (ป.วิ.พ. มาตรา 23) และศาลไม่จำเป็นต้องอนุญาต
  5. ติดตามว่าผู้จัดการมรดกลงมือทำบัญชีทรัพย์มรดกภายในสิบห้าวัน และทำให้เสร็จภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันเริ่มหน้าที่ เว้นแต่ศาลอนุญาตให้ขยาย (ป.พ.พ. มาตรา 1728 และ 1729)

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • นับกำหนดอุทธรณ์เป็น 30 วัน หรือนำอุทธรณ์ไปยื่นที่ศาลอุทธรณ์โดยตรง
  • เข้าใจว่าทายาททุกคนอุทธรณ์ได้ แม้ไม่เคยเข้ามาเป็นคู่ความ
  • ยกข้อเท็จจริงใหม่ที่ไม่เคยกล่าวอ้างในศาลชั้นต้น
  • รอจนการปันมรดกเสร็จสิ้นไปแล้วจึงคิดเรื่องร้องขอถอน
  • เข้ายึดทรัพย์หรือเก็บโฉนดไว้เองเพื่อกดดันอีกฝ่าย ซึ่งอาจทำให้ตัวเองมีปัญหาทางกฎหมาย

ถ้าศาลเพิ่งมีคำสั่งตั้งผู้จัดการมรดก เวลาหนึ่งเดือนผ่านไปเร็วกว่าที่คิด ควรนำคำสั่ง รายงานกระบวนพิจารณา และเอกสารในคดีไปให้ทนายประเมินโดยเร็ว ว่าควรอุทธรณ์ ร้องขอถอน หรือมีทางอื่นที่เหมาะกับข้อเท็จจริงของคุณ หากต้องการให้ช่วยตรวจเอกสาร ติดต่อสำนักงาน

คำถามที่พบบ่อย

ทายาทที่ไม่ได้ยื่นคัดค้าน อุทธรณ์คำสั่งตั้งผู้จัดการมรดกได้ไหม?

โดยหลักมักทำไม่ได้ เพราะสิทธิอุทธรณ์เป็นของคู่ความ และเรื่องที่อุทธรณ์ต้องเคยว่ากันในศาลชั้นต้น ทางที่กฎหมายเปิดไว้ชัดเจนคือร้องขอถอนผู้จัดการมรดกตาม ป.พ.พ. มาตรา 1727 ก่อนการปันมรดกเสร็จสิ้น แต่ควรปรึกษาทนายทันที เพราะอาจมีทางอื่นตามข้อเท็จจริง

อุทธรณ์คำสั่งตั้งผู้จัดการมรดกต้องยื่นภายในกี่วัน?

ต้องยื่นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันที่ศาลอ่านคำสั่ง ไม่ใช่นับเป็น 30 วัน และต้องยื่นต่อศาลชั้นต้นที่มีคำสั่ง ถ้าเตรียมไม่ทัน ต้องขอขยายเวลาก่อนครบกำหนดและต้องมีพฤติการณ์พิเศษ เว้นแต่มีเหตุสุดวิสัย

ศาลต้องตั้งคนที่ทายาทส่วนใหญ่เลือกเป็นผู้จัดการมรดกหรือไม่?

ไม่จำเป็น ถ้ามีพินัยกรรมตั้งไว้ ศาลตั้งตามข้อกำหนดพินัยกรรม ถ้าไม่มี ศาลตั้งเพื่อประโยชน์แก่กองมรดกตามพฤติการณ์ โดยคำนึงถึงเจตนาของเจ้ามรดก (ป.พ.พ. มาตรา 1713) ความเห็นของทายาทเป็นข้อเท็จจริงที่ศาลอาจรับฟัง แต่ไม่ผูกมัดศาล

แพ้ในศาลอุทธรณ์แล้ว ฎีกาต่อได้ไหม?

ได้เมื่อศาลฎีกาอนุญาต ต้องยื่นคำร้องขออนุญาตฎีกาพร้อมคำฟ้องฎีกาต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลอุทธรณ์ (ป.วิ.พ. มาตรา 247) ถ้าเป็นคดีที่ไม่มีผู้คัดค้าน ยังติดข้อจำกัดสองกรณีของมาตรา 188 (3) ด้วย รายละเอียดอยู่ใน ฎีกาคดีมรดกต้องขออนุญาตไหม

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ