ฟ้องหย่าชาวไต้หวัน 5 ขั้นตอน ตั้งแต่ศาลไทยถึงทะเบียนครัวเรือน

หย่ากับคู่สมรสชาวไต้หวันในไทยทำได้ทั้งแบบจดทะเบียนหย่าที่อำเภอ และแบบฟ้องหย่าที่ศาลไทย แต่การหย่าจะยังไม่ปรากฏในทะเบียนครัวเรือนของไต้หวัน จนกว่าจะนำเอกสารหย่าที่แปลและรับรองแล้ว ไปยื่นต่อสำนักงานทะเบียนครัวเรือนของไต้หวัน

ฟ้องหย่าชาวไต้หวันที่ศาลไทยได้ไหม ใช้กฎหมายอะไร

ได้ ศาลไทยพิจารณาคดีหย่าได้เมื่อคดีอยู่ในเขตอำนาจ เช่น จำเลยมีภูมิลำเนาในไทย ถ้าคู่สมรสกลับไปอยู่ไต้หวันแล้ว และเหตุไม่ได้เกิดในไทย โจทก์ที่มีสัญชาติไทยหรือมีภูมิลำเนาในไทยยื่นที่ศาลแพ่ง หรือศาลที่ตนมีภูมิลำเนาได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 4 ตรี

พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 มาตรา 27 ให้ศาลไทยพิพากษาให้หย่าได้ เมื่อกฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้หย่า ส่วนเหตุหย่าใช้กฎหมายไทย

ประมวลกฎหมายแพ่งของไต้หวันรับรองทั้งการหย่าโดยความยินยอมและการหย่าโดยคำพิพากษา ประเด็นจึงมักไม่ได้อยู่ที่ว่าหย่าได้หรือไม่ แต่อยู่ที่ ไต้หวันจะยอมบันทึกผลการหย่านั้นอย่างไร

อีกด้านหนึ่ง กฎหมายเลือกใช้กฎหมายของไต้หวัน มาตรา 50 ให้การหย่าใช้กฎหมายสัญชาติร่วมของคู่สมรส ถ้าไม่มีสัญชาติร่วม ให้ใช้กฎหมายถิ่นที่อยู่ร่วมกัน คู่สมรสไทยกับไต้หวันที่อยู่ด้วยกันในไทย จึงมักชี้ไปที่กฎหมายไทยเช่นกัน

จดทะเบียนหย่าที่อำเภอกับชาวไต้หวันได้ไหม

ได้ ถ้าทั้งสองฝ่ายตกลงกัน มาตรา 26 ของพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย ให้การหย่าโดยความยินยอมสมบูรณ์ เมื่อกฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้ทำได้ และประมวลกฎหมายแพ่งไต้หวัน มาตรา 1050 ก็รับรองการหย่าโดยความยินยอม

ฝ่ายไต้หวันใช้หนังสือเดินทางแสดงตน ถ้ามีเอกสารภาษาต่างประเทศ ต้องแปลเป็นภาษาไทยและรับรองที่กรมการกงสุลตามคู่มือของกรมการปกครอง รายการเอกสารที่ควรเตรียมดูได้ที่ จดทะเบียนหย่ากับชาวต่างชาติ ใช้เอกสารอะไรบ้าง เช็กลิสต์ก่อนไปเขต

สำหรับฝั่งไต้หวัน สำนักงานทะเบียนครัวเรือนระบุว่า การหย่าโดยความยินยอมที่ทำในต่างประเทศ ถ้าเอกสารได้รับการรับรองจากสำนักงานผู้แทนของไต้หวัน และมีข้อความกำกับว่าเป็นไปตามกฎหมายของถิ่นที่ทำ (符合行為地法) ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งยื่นจดทะเบียนหย่าในไต้หวันได้โดยลำพัง

5 ขั้นตอนจากการหย่าในไทย ถึงแก้ทะเบียนครัวเรือนที่ไต้หวัน

ขั้นตอนต่อไปนี้ เรียงตามลำดับที่เอกสารต้องผ่าน สลับลำดับไม่ได้ เพราะแต่ละหน่วยงานรับรองลายมือชื่อของหน่วยงานก่อนหน้า

1. ทำให้การหย่ามีผลในไทย ถ้าจดทะเบียนหย่า การหย่ามีผลเมื่อจดทะเบียน ถ้าศาลพิพากษา ต้องรอคำพิพากษาถึงที่สุด ขอหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด แล้วนำไปจดทะเบียนการหย่าที่สำนักทะเบียน
2. แปลเอกสารหย่าภาษาไทยเป็นภาษาอังกฤษ แล้วยื่นรับรองที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
3. นำเอกสารที่กรมการกงสุลรับรองแล้วไปยื่นที่สำนักงานเศรษฐกิจและวัฒนธรรมไทเปประจำประเทศไทย เพื่อรับรองลายมือชื่อเจ้าหน้าที่กระทรวงการต่างประเทศไทย
4. จัดทำคำแปลภาษาจีน ซึ่งทางการไต้หวันกำหนดให้ผ่านการรับรองของสำนักงานผู้แทนไต้หวัน หรือของโนตารีในไต้หวัน
5. ยื่นจดทะเบียนหย่าที่สำนักงานทะเบียนครัวเรือน (戶政事務所) ถ้าฝ่ายไต้หวันมีหรือเคยมีทะเบียนครัวเรือน จะยื่นด้วยตนเองที่สำนักงานแห่งใดก็ได้ หรือส่งเอกสารที่รับรองแล้วไปยังสำนักงานที่มีทะเบียนอยู่

ประกาศของสำนักงานไทเปในไทยฉบับปรับปรุงเดือนกรกฎาคม 2569 ระบุว่า สำนักงานไม่รับรองทะเบียนสมรสฉบับภาษาอังกฤษที่สำนักทะเบียนไทยออกให้ เพราะเนื้อหาไม่ครบ สำหรับเอกสารหย่าจึงควรใช้ฉบับภาษาไทยพร้อมคำแปลเช่นกัน ส่วนค่าธรรมเนียมคิดตามจำนวนลายมือชื่อที่รับรอง รายการละ 510 บาท ควรตรวจอัตราล่าสุดก่อนยื่น

เมื่อจดทะเบียนหย่าในไต้หวัน ถ้าฝ่ายใดเคยเปลี่ยนไปใช้นามสกุลของอีกฝ่ายเมื่อสมรส ต้องกลับไปใช้นามสกุลเดิม และถ้ามีบุตรผู้เยาว์ อาจยื่นข้อตกลงเรื่องการใช้สิทธิและหน้าที่ต่อบุตรไปพร้อมกันได้

คำพิพากษาหย่าของศาลไทย ไต้หวันยอมรับไหม

โดยหลักยอมรับได้ แต่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งของไต้หวัน มาตรา 402 กำหนด กรณีที่ไม่ยอมรับผลคำพิพากษาต่างประเทศ ไว้ 4 กรณี

• ศาลต่างประเทศไม่มีเขตอำนาจตามกฎหมายไต้หวัน
• จำเลยที่แพ้คดีไม่ได้เข้าสู้คดี และไม่ได้รับหมายเรียกโดยชอบในเวลาที่เพียงพอ
• เนื้อหาหรือกระบวนพิจารณาขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของไต้หวัน
• ไม่มีการยอมรับคำพิพากษาซึ่งกันและกัน

ข้อที่พบบ่อยในคดีหย่าคือข้อสอง ถ้าคู่สมรสชาวไต้หวันไม่มาศาล และศาลไทยพิพากษาไปฝ่ายเดียว ควรเก็บหลักฐานการส่งหมายให้ครบ เรื่องการส่งหมายไปต่างประเทศอ่านได้ที่ ฟ้องหย่า อีกฝ่ายอยู่ต่างประเทศ ส่งหมายศาลอย่างไร ใช้เวลาเท่าไร

ถ้าเลือกฟ้องหย่าที่ศาลไทยโดยที่อีกฝ่ายอยู่ไต้หวัน ให้ทนายวางแผนส่งหมายตั้งแต่วันยื่นฟ้อง เพราะคำพิพากษาที่ส่งหมายไม่ครบ อาจชนะในไทย แต่ไปแก้ทะเบียนที่ไต้หวันไม่ได้

เอกสารจากไต้หวันที่จะใช้ในไทย ต้องรับรองอย่างไร

ทิศทางกลับกันก็ต้อง ผ่านการรับรองหลายชั้นเช่นกัน เพราะตามตารางสถานะของ HCCH ไต้หวันไม่ได้อยู่ในระบบ Apostille แม้ไทยจะเข้าเป็นภาคีโดยมีผลวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570

ประกาศของสำนักงานการค้าฯ ที่พบเป็นฉบับปี 2557 ระบุค่าธรรมเนียม 500 ดอลลาร์ไต้หวันต่อฉบับ จึงควรสอบถามอัตราและเงื่อนไขปัจจุบันก่อนยื่น เอกสารที่ใช้บ่อยในคดีหย่า เช่น สำเนาทะเบียนครัวเรือนไต้หวัน (戶籍謄本) และสูติบัตรของบุตร

ควรเริ่มอย่างไร

คดีหย่ากับคู่สมรสชาวไต้หวัน จบจริงเมื่อทะเบียนของทั้งสองประเทศตรงกัน ไม่ใช่แค่เมื่อได้เอกสารหย่าในไทย

1. ตรวจว่าการสมรสจดไว้ที่ไทย ไต้หวัน หรือทั้งสองที่
2. เลือกวิธีหย่า ถ้าตกลงกันได้ การจดทะเบียนหย่ามักง่ายกว่า ถ้าไม่ได้ ให้วางแผนส่งหมายตั้งแต่ต้น
3. ทำรายการเอกสารที่ต้องแปลและรับรองทั้งสองทิศทาง
4. ปรึกษาทนายความครอบครัวในไทย และสอบถามสำนักงานทะเบียนครัวเรือนที่ไต้หวันเรื่องเอกสารที่รับ

การวางลำดับเอกสารให้ถูกตั้งแต่แรก ช่วยไม่ให้ต้องเดินเรื่องรับรองซ้ำหลายรอบ