อุทธรณ์คดีขับไล่ได้ไหม? ข้อห้ามอุทธรณ์คดีค่าเช่าน้อย และการขอทุเลาการบังคับ

คดีขับไล่กระทบชีวิตประจำวันโดยตรง ไม่ว่าคุณจะเป็นผู้เช่าที่ถูกพิพากษาให้ออกจากบ้านหรือร้าน หรือเป็นเจ้าของที่ศาลยกฟ้อง คำถามที่ตามมาคือ จะอุทธรณ์ได้หรือไม่ อุทธรณ์ประเด็นอะไรได้บ้าง และระหว่างอุทธรณ์ยังอยู่ต่อได้หรือไม่ บทความนี้อธิบายข้อห้ามอุทธรณ์ที่ใช้เฉพาะกับคดีขับไล่ค่าเช่าน้อย ทางที่ยังเปิดอยู่ และการขอทุเลาการบังคับระหว่างอุทธรณ์

อุทธรณ์คดีขับไล่ได้ไหม

คดีขับไล่ คือ คดีที่ผู้มีสิทธิในอสังหาริมทรัพย์ เช่น เจ้าของหรือผู้ให้เช่า ฟ้องขอให้ศาลบังคับให้ผู้ครอบครองหรือผู้อยู่อาศัยออกไป คำพิพากษาคดีขับไล่ของศาลชั้นต้นอุทธรณ์ได้ตามหลักทั่วไปของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 223 โดยยื่นอุทธรณ์เป็นหนังสือต่อศาลชั้นต้นที่พิพากษา ภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา (มาตรา 229) ทั้งฝ่ายผู้ถูกฟ้องขับไล่และฝ่ายผู้ฟ้องที่แพ้คดีต่างอุทธรณ์ได้ภายใต้เงื่อนไขเดียวกัน

สิ่งที่ทำให้คดีขับไล่ต่างจากคดีแพ่งทั่วไป คือ ข้อห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริงในคดีที่ค่าเช่าน้อย ซึ่งหลายคนเข้าใจผิดว่าคดีขับไล่ไม่มีทุนทรัพย์จึงอุทธรณ์ได้ทุกเรื่อง

ข้อห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริงในคดีขับไล่ค่าเช่าไม่เกิน 4,000 บาท

ป.วิ.พ. มาตรา 224 วรรคหนึ่ง ห้ามอุทธรณ์ในข้อเท็จจริงในคดีที่ทุนทรัพย์ที่พิพาทกันในชั้นอุทธรณ์ไม่เกินห้าหมื่นบาท ส่วนวรรคสองยกเว้นคดีที่ไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ออกไป คือไม่ต้องอยู่ใต้ข้อห้ามนี้ แต่วรรคสองเดียวกันกลับดึงคดีขับไล่บางประเภทให้กลับมาอยู่ใต้ข้อห้าม ได้แก่ คดีฟ้องขับไล่บุคคลออกจากอสังหาริมทรัพย์ที่มีค่าเช่าหรืออาจให้เช่าได้ในขณะยื่นคำฟ้องไม่เกินเดือนละสี่พันบาท

  • ดูค่าเช่าในขณะยื่นฟ้อง ไม่ใช่ค่าเช่าในวันที่ศาลพิพากษา หรือค่าเช่าที่ตกลงกันในอดีต
  • รวมกรณี "อาจให้เช่าได้" แม้ผู้ถูกฟ้องอยู่โดยไม่มีสัญญาเช่า ก็ต้องพิจารณาว่าทรัพย์นั้นอาจให้เช่าได้เดือนละเท่าใด
  • ห้ามเฉพาะข้อเท็จจริง ข้อกฎหมายยังอุทธรณ์ได้ แต่เมื่ออุทธรณ์เฉพาะข้อกฎหมาย ศาลอุทธรณ์ต้องถือตามข้อเท็จจริงที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยมา (มาตรา 238)

ข้อเท็จจริง คือ เรื่องว่าเหตุการณ์เกิดขึ้นอย่างไร เช่น มีการบอกเลิกสัญญาเช่าแล้วหรือไม่ ผู้เช่าชำระค่าเช่าครบหรือไม่ ส่วนข้อกฎหมาย คือ เรื่องว่าเมื่อฟังข้อเท็จจริงได้แล้ว กฎหมายใช้อย่างไร ถ้าคุณแพ้เพราะศาลเชื่อพยานอีกฝ่ายมากกว่า ประเด็นนั้นมักเป็นข้อเท็จจริง รายละเอียดเรื่องข้อห้ามนี้อยู่ใน ห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริงคดีแพ่งทุนทรัพย์ไม่เกิน 50,000 บาท จริงไหม

สถานการณ์อุทธรณ์ข้อเท็จจริงได้ไหมหมายเหตุ
ขับไล่ ค่าเช่าหรืออาจให้เช่าได้ไม่เกินเดือนละ 4,000 บาท ขณะยื่นฟ้องไม่ได้ เว้นแต่ผ่านทางออกตามมาตรา 224ข้อกฎหมายยังอุทธรณ์ได้
ขับไล่ ค่าเช่าหรืออาจให้เช่าได้เกินเดือนละ 4,000 บาท ขณะยื่นฟ้องโดยหลักได้ยังต้องผ่านเงื่อนไขอื่น เช่น ประเด็นต้องว่ากันมาแล้วในศาลชั้นต้น และถ้ามีการต่อสู้เรื่องกรรมสิทธิ์ การคิดทุนทรัพย์อาจเปลี่ยน ควรให้ทนายตรวจ
ขับไล่และเรียกค่าเสียหายมาด้วยต้องประเมินเป็นรายคดีการคิดทุนทรัพย์อาจซับซ้อน ควรให้ทนายตรวจ

ทางออกเมื่อคดีต้องห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริง

มาตรา 224 เปิดทางไว้สามทาง คือ ผู้พิพากษาที่นั่งพิจารณาคดีในศาลชั้นต้นทำความเห็นแย้งไว้ หรือรับรองว่ามีเหตุอันควรอุทธรณ์ได้ หรืออธิบดีผู้พิพากษาศาลชั้นต้นหรืออธิบดีผู้พิพากษาภาคอนุญาตให้อุทธรณ์เป็นหนังสือ คำร้องขอให้รับรองต้องยื่นพร้อมกับคำฟ้องอุทธรณ์ต่อศาลชั้นต้น ไม่ใช่ยื่นภายหลัง

ถ้าไม่มีความเห็นแย้งหรือคำรับรอง ศาลชั้นต้นจะไม่รับอุทธรณ์ในข้อเท็จจริง และคุณยื่นคำร้องถึงอธิบดีผู้พิพากษาได้ภายในเจ็ดวัน คำสั่งของอธิบดีผู้พิพากษาเป็นที่สุด ส่วนอุทธรณ์ในข้อกฎหมายศาลยังส่งต่อไปได้ (มาตรา 230) กำหนดเจ็ดวันนี้สั้นมาก ควรให้ทนายตรวจวันเริ่มนับทันทีที่ได้รับคำสั่ง

ประเด็นที่ยกขึ้นอุทธรณ์ในคดีขับไล่ได้

ไม่ว่าคดีจะห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริงหรือไม่ ข้อที่อุทธรณ์ต้องกล่าวไว้โดยชัดแจ้ง ต้องเป็นเรื่องที่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้น และต้องเป็นสาระแก่คดี (มาตรา 225) ข้อต่อสู้ที่ไม่ได้ยกไว้ในคำให้การ โดยหลักยกขึ้นใหม่ในชั้นอุทธรณ์ไม่ได้ เว้นแต่เป็นปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชนหรือข้อยกเว้นอื่นตามกฎหมาย การอุทธรณ์คดีขับไล่ที่ได้ผลจึงเริ่มจากการอ่านคำให้การและคำพิพากษาว่าประเด็นใดเคยยกไว้ และศาลชั้นต้นวินิจฉัยประเด็นนั้นอย่างไร

คดีขับไล่ไม่ใช่เรื่องที่พบน้อยในชั้นอุทธรณ์ ตามรายงานสถิติคดีศาลยุติธรรม ประจำปี พ.ศ. 2568 ของสำนักงานศาลยุติธรรม ข้อหาขับไล่เป็นข้อหาคดีแพ่งที่ขึ้นสู่การพิจารณาของศาลชั้นอุทธรณ์มากเป็นอันดับสอง จำนวน 1,219 ข้อหา รองจากละเมิด (หน่วยเป็นข้อหา ไม่ใช่จำนวนคดี เพราะคดีหนึ่งอาจมีหลายข้อหา)

อุทธรณ์แล้วยังอยู่ในบ้านหรือที่ดินต่อได้ไหม

ไม่ได้โดยอัตโนมัติ การยื่นอุทธรณ์ไม่เป็นการทุเลาการบังคับตามคำพิพากษาของศาลชั้นต้น (มาตรา 231) ถ้าศาลชั้นต้นพิพากษาให้คุณออก อีกฝ่ายขอบังคับคดีได้แม้คุณจะยื่นอุทธรณ์แล้ว เว้นแต่ศาลมีคำสั่งให้ทุเลาการบังคับ มาตรา 231 ไม่มีบทเฉพาะสำหรับคดีขับไล่ จึงใช้หลักทั่วไปดังนี้

  1. ใครขอได้และขอเมื่อไร คู่ความที่ยื่นอุทธรณ์ยื่นคำร้องขอทุเลาการบังคับได้ไม่ว่าเวลาใดก่อนศาลอุทธรณ์พิพากษา โดยต้องชี้แจงเหตุผลอันสมควร
  2. ยื่นที่ศาลไหน ยื่นที่ศาลชั้นต้นได้จนถึงเวลาที่ศาลชั้นต้นสั่งรับอุทธรณ์ หลังจากนั้นยื่นต่อศาลอุทธรณ์ ถ้ามีเหตุฉุกเฉินอย่างยิ่ง ศาลชั้นต้นอาจสั่งทุเลาไว้ก่อนเพื่อรอคำสั่งศาลอุทธรณ์
  3. ศาลอาจตั้งเงื่อนไข เช่น ให้ทำทัณฑ์บนว่าจะไม่ยักย้ายทรัพย์ ให้หาประกัน หรือให้วางเงิน ถ้าไม่ปฏิบัติตาม ศาลอาจสั่งยึดหรืออายัดทรัพย์ของผู้อุทธรณ์
  4. ผลไม่แน่นอน ศาลอาจอนุญาตหรือไม่อนุญาตก็ได้ ขึ้นกับเหตุผลที่ชี้แจงและพฤติการณ์ของคดี

วิธียื่นและสิ่งที่ศาลพิจารณาอธิบายไว้ใน ทุเลาการบังคับคดีระหว่างอุทธรณ์ มาตรา 231 ระหว่างนี้ควรวางแผนที่อยู่หรือที่ทำการสำรองไว้ด้วย เพราะผลของคำร้องไม่แน่นอน

ตัวอย่างสมมติ

ตัวอย่างสมมติ นางบีเช่าห้องพักเดือนละ 3,500 บาท ผู้ให้เช่าฟ้องขับไล่อ้างว่านางบีค้างค่าเช่าและบอกเลิกสัญญาแล้ว นางบีต่อสู้ว่าชำระครบโดยจ่ายเป็นเงินสด แต่ศาลชั้นต้นเชื่อพยานผู้ให้เช่า ประเด็นว่าชำระครบหรือไม่เป็นข้อเท็จจริง และค่าเช่าขณะยื่นฟ้องไม่เกินเดือนละสี่พันบาท นางบีจึงต้องยื่นคำร้องขอให้ผู้พิพากษารับรองพร้อมอุทธรณ์ ถ้าไม่ได้รับรอง ก็ต้องรีบยื่นคำร้องถึงอธิบดีผู้พิพากษาภายในเจ็ดวัน และควรยื่นขอทุเลาการบังคับไปพร้อมกัน

เปรียบเทียบกับนายเอที่เช่าอาคารพาณิชย์เดือนละ 25,000 บาท แพ้คดีด้วยเหตุผลเดียวกัน โดยหลักนายเออุทธรณ์ข้อเท็จจริงได้โดยไม่ต้องขอรับรอง แต่ยังต้องอุทธรณ์ให้ชัดแจ้งในประเด็นที่ยกไว้ในศาลชั้นต้น และยังถูกบังคับให้ออกได้ถ้าไม่ได้รับคำสั่งทุเลา

สิ่งที่ควรทำทันทีหลังแพ้คดีขับไล่

  1. จดวันอ่านคำพิพากษาและวันครบกำหนดอุทธรณ์หนึ่งเดือน
  2. ตรวจค่าเช่าหรือค่าเช่าที่อาจให้เช่าได้ในขณะยื่นฟ้อง เพื่อรู้ว่าคดีอยู่ใต้ข้อห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริงหรือไม่
  3. แยกว่าประเด็นที่จะอุทธรณ์เป็นข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมาย และเคยยกไว้ในศาลชั้นต้นหรือไม่
  4. ถ้าต้องห้าม เตรียมคำร้องขอรับรองให้ยื่นพร้อมอุทธรณ์
  5. ยื่นคำร้องขอทุเลาการบังคับโดยเร็ว พร้อมเหตุผลและความพร้อมเรื่องหลักประกัน
  6. พิจารณาเจรจากับอีกฝ่ายเรื่องระยะเวลาย้ายออกหรือเงื่อนไขอื่นเป็นหนังสือ เป็นทางเลือกคู่ขนาน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • คิดว่าคดีขับไล่ไม่มีทุนทรัพย์จึงอุทธรณ์ข้อเท็จจริงได้เสมอ คดีที่ค่าเช่าไม่เกินเดือนละสี่พันบาทขณะยื่นฟ้องยังอยู่ใต้ข้อห้าม
  • คิดว่าอุทธรณ์แล้วอยู่ต่อได้จนคดีจบ ต้องได้คำสั่งทุเลาการบังคับ
  • ยื่นขอรับรองหลังยื่นอุทธรณ์ คำร้องต้องยื่นพร้อมคำฟ้องอุทธรณ์
  • ปล่อยกำหนดเจ็ดวันผ่านไป เมื่อศาลชั้นต้นไม่รับอุทธรณ์ข้อเท็จจริง
  • คำนวณทุนทรัพย์เองเมื่อมีการเรียกค่าเสียหายรวมมา ควรให้ทนายตรวจ

คดีขับไล่มีทั้งกำหนดเวลาสั้น ข้อห้ามเฉพาะ และความเสี่ยงที่จะถูกบังคับให้ออกระหว่างอุทธรณ์ ถ้าคุณเพิ่งฟังคำพิพากษา ให้เตรียมคำพิพากษา คำฟ้อง คำให้การ สัญญาเช่า และหลักฐานค่าเช่า แล้วให้ทนายช่วยประเมินว่าควรอุทธรณ์ประเด็นใด ต้องขอรับรองหรือไม่ และควรขอทุเลาการบังคับอย่างไร หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะคดี ติดต่อสำนักงาน ได้ ภาพรวมเรื่องอุทธรณ์อยู่ใน คู่มืออุทธรณ์คดีแพ่งและอาญา ฉบับปี 2569 ถ้าศาลชั้นต้นไม่รับอุทธรณ์ ดู ศาลไม่รับอุทธรณ์ ทำอย่างไร และถ้าสัญญาเช่าครบแล้วแต่ยังไม่ย้ายออก อ่านเพิ่มที่ ครบสัญญาเช่าบ้านแล้วไม่ยอมออก ผู้เช่ามีความผิดบุกรุกหรือไม่

คำถามที่พบบ่อย

คดีขับไล่ค่าเช่าไม่เกิน 4,000 บาท อุทธรณ์ได้ไหม?

ได้ แต่อุทธรณ์ได้เฉพาะข้อกฎหมาย เว้นแต่ผู้พิพากษาที่นั่งพิจารณาในศาลชั้นต้นทำความเห็นแย้ง รับรองให้อุทธรณ์ หรืออธิบดีผู้พิพากษาอนุญาต ค่าเช่าที่ใช้วัดคือค่าเช่าหรือค่าเช่าที่อาจให้เช่าได้ในขณะยื่นฟ้อง

อุทธรณ์คดีขับไล่แล้ว ต้องย้ายออกหรือไม่?

อาจต้องย้าย ถ้าไม่ได้รับคำสั่งทุเลาการบังคับ เพราะการยื่นอุทธรณ์ไม่ทุเลาการบังคับตามคำพิพากษา คุณต้องยื่นคำร้องขอทุเลาพร้อมเหตุผลอันสมควร และศาลอาจกำหนดเงื่อนไข เช่น ให้หาประกันหรือวางเงิน

ขอให้ผู้พิพากษารับรองให้อุทธรณ์ข้อเท็จจริงต้องยื่นเมื่อไร?

ต้องยื่นคำร้องพร้อมกับคำฟ้องอุทธรณ์ต่อศาลชั้นต้น ภายในกำหนดอุทธรณ์หนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา การยื่นแยกภายหลังเสี่ยงที่จะไม่ได้รับการพิจารณา

ศาลชั้นต้นไม่รับอุทธรณ์ข้อเท็จจริง ทำอะไรต่อได้บ้าง?

ยื่นคำร้องถึงอธิบดีผู้พิพากษาได้ภายในเจ็ดวัน และคำสั่งของอธิบดีผู้พิพากษาเป็นที่สุด ส่วนอุทธรณ์ในข้อกฎหมายศาลยังส่งต่อไปยังศาลอุทธรณ์ได้

เจ้าของบ้านแพ้คดีขับไล่ อุทธรณ์ได้ไหม?

ได้ ภายใต้เงื่อนไขเดียวกับฝ่ายผู้เช่า คือยื่นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา และถ้าค่าเช่าหรือค่าเช่าที่อาจให้เช่าได้ขณะยื่นฟ้องไม่เกินเดือนละสี่พันบาท ก็อุทธรณ์ข้อเท็จจริงไม่ได้เช่นกัน เว้นแต่ได้รับการรับรองหรืออนุญาต

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ