พ่อขอสิทธิเลี้ยงดูบุตรได้ และไม่มีกฎหมายที่ให้ลูกอยู่กับแม่เสมอ ศาลตัดสินจากความผาสุกและประโยชน์ของเด็กเป็นหลัก พ่อที่ได้อำนาจปกครองมักเป็นพ่อที่พิสูจน์ได้ว่าดูแลลูกจริงในชีวิตประจำวัน และมีแผนเลี้ยงดูที่ทำได้
ศาลให้ลูกอยู่กับแม่เสมอจริงไหม
ไม่จริง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1520 ให้ศาลเป็นผู้ชี้ว่าฝ่ายใดจะเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตร เมื่อตกลงกันไม่ได้ หรือเมื่อหย่ากันโดยคำพิพากษา และให้ศาลคำนึงถึงความผาสุกและประโยชน์ของบุตรเป็นสำคัญ
ตัวบทไม่ได้ให้สิทธิพิเศษแก่พ่อหรือแม่ ความเข้าใจว่าแม่ได้ลูกเสมอ เกิดจากข้อเท็จจริงที่พบบ่อยว่าแม่เป็นผู้ดูแลหลักในหลายครอบครัว ไม่ใช่จากกฎหมาย
เมื่อเป็นเช่นนี้ สิ่งที่พ่อต้องทำคือแสดงให้ศาลเห็นข้อเท็จจริงของครอบครัวตนเอง ว่าใครดูแลลูกจริง และการอยู่กับใครดีต่อลูกมากกว่า
ศาลดูอะไรบ้าง เมื่อพ่อขออำนาจปกครองบุตร
ศาลดูภาพรวมของชีวิตลูก ไม่ได้ดูว่าใครมีรายได้สูงกว่าเพียงอย่างเดียว ปัจจัยที่มักถูกพิจารณามีดังนี้
| ปัจจัย | คำถามที่ศาลมักสนใจ |
|---|---|
| การดูแลที่ผ่านมา | ใครพาไปโรงเรียน ไปหาหมอ ดูการบ้าน และอยู่กับลูกในชีวิตประจำวัน |
| ความต่อเนื่องของชีวิตลูก | ลูกจะต้องย้ายบ้าน ย้ายโรงเรียน หรือห่างจากพี่น้องหรือไม่ |
| เวลาและผู้ช่วยดูแล | เวลาทำงานของพ่อเป็นอย่างไร มีใครช่วยดูแลเมื่อพ่อไม่อยู่ |
| สุขภาพและพฤติกรรม | มีปัญหาสุรา ยาเสพติด ความรุนแรง หรือการพนันหรือไม่ |
| ความเห็นของลูก | ลูกที่โตพอเข้าใจ ต้องการอยู่กับใคร และเหตุผลคืออะไร |
| ท่าทีต่ออีกฝ่าย | พ่อสนับสนุนให้ลูกได้พบแม่หรือไม่ เพราะบิดามารดามีสิทธิติดต่อกับบุตรตามมาตรา 1584/1 |
รายได้ยังสำคัญ แต่เป็นเพียงส่วนหนึ่ง เพราะฝ่ายที่ไม่ได้อำนาจปกครองยังต้องร่วมจ่ายค่าเลี้ยงดูอยู่แล้ว ดูรายละเอียดการแบ่งอำนาจปกครองได้ที่ อำนาจปกครองบุตรหลังหย่า ร่วมกันหรือคนเดียว ศาลชี้จากอะไร
พ่อต้องเตรียมหลักฐานการดูแลลูกอย่างไร
หลักฐานที่ดีที่สุดคือหลักฐานที่แสดงการดูแลจริงอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่หลักฐานที่ทำขึ้นช่วงก่อนฟ้อง
- บันทึกจากโรงเรียน เช่น ผู้ปกครองที่มารับส่ง ผู้ติดต่อฉุกเฉิน และการเข้าประชุมผู้ปกครอง
- เอกสารการรักษาพยาบาล ที่แสดงว่าพ่อพาลูกไปหาหมอ หรือเป็นผู้ดูแลเมื่อป่วย
- หลักฐานการจ่ายค่าเทอม ค่าเรียนพิเศษ และค่าใช้จ่ายประจำของลูก
- รูปถ่ายและข้อความที่แสดงกิจวัตรร่วมกัน เช่น ทำการบ้าน กินข้าว หรือพาไปกิจกรรม
- พยานบุคคลที่เห็นการดูแลจริง เช่น ครู พี่เลี้ยง เพื่อนบ้าน หรือญาติ
- แผนการเลี้ยงดู ที่ระบุที่อยู่ โรงเรียน ตารางรับส่ง และผู้ช่วยดูแล
ถ้าพ่อทำงานเป็นกะหรือเดินทางบ่อย ควรมีหลักฐานว่าปรับตารางงานได้ หรือมีคนในครอบครัวที่ช่วยดูแลแทนได้อย่างมั่นคง
อย่าพาลูกไปซ่อน ตัดการติดต่อกับแม่ หรือพูดให้ลูกเกลียดแม่ แม้จะทำไปเพราะกลัวเสียลูก ศาลมองเรื่องนี้ว่ากระทบประโยชน์ของเด็ก และมักเป็นเหตุให้พ่อเสียเปรียบในคดี มากกว่าจะช่วยให้ได้ลูก
ขั้นตอนที่พ่อควรทำ เมื่ออยากได้อำนาจปกครอง
- ตรวจสถานะความเป็นพ่อ ถ้าไม่ได้จดทะเบียนสมรสกับแม่ และยังไม่ได้รับรองบุตร ต้องทำให้ลูกเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของพ่อก่อน ตามมาตรา 1547
- จดบันทึกการดูแลลูก ทำเป็นลำดับเวลาย้อนหลัง และบันทึกต่อจากนี้อย่างสม่ำเสมอ
- ลองตกลงก่อน ถ้าหย่าโดยความยินยอม ต้องทำความตกลงเป็นหนังสือว่าใครเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรคนใด ตามมาตรา 1520
- ถ้าตกลงไม่ได้ ให้ศาลชี้ ยื่นคำขอในคดีหย่า หรือร้องขอให้ศาลสั่งให้อำนาจปกครองอยู่กับพ่อ ตามมาตรา 1566 (5)
- ขอคำสั่งระหว่างพิจารณาเมื่อจำเป็น ถ้ามีเหตุเร่งด่วนเรื่องความปลอดภัยของลูก ให้ทนายพิจารณาขอให้ศาลมีคำสั่งคุ้มครองชั่วคราว
ได้ลูกไปแล้ว อีกฝ่ายขอเปลี่ยนได้ไหม
ได้ ถ้าผู้ใช้อำนาจปกครองประพฤติตนไม่สมควร หรือพฤติการณ์เปลี่ยนไป ศาลสั่งเปลี่ยนตัวผู้ใช้อำนาจปกครองได้ ตามมาตรา 1521 และถ้าใช้อำนาจปกครองโดยมิชอบหรือประพฤติชั่วร้าย ศาลอาจถอนอำนาจปกครองทั้งหมดหรือบางส่วน ตามมาตรา 1582
ข้อนี้ใช้ได้ทั้งสองทาง พ่อที่ไม่ได้ลูกในครั้งแรกก็ขอเปลี่ยนได้ ถ้ามีข้อเท็จจริงใหม่ อ่านเพิ่มที่ เหตุใดบ้าง ที่ศาลใช้เปลี่ยนแปลงหรือถอนอำนาจปกครองบุตร
คำถามที่พบบ่อย
ลูกยังเล็กมาก พ่อมีโอกาสได้อำนาจปกครองไหม
มีโอกาส ถ้าพ่อเป็นผู้ดูแลหลักจริง หรือมีเหตุที่ทำให้การอยู่กับแม่ไม่เป็นผลดีต่อเด็ก ศาลดูข้อเท็จจริงของเด็กคนนั้น ไม่ได้ใช้อายุเพียงอย่างเดียวตัดสิน
พ่อรายได้สูงกว่า จะได้ลูกแน่ไหม
ไม่แน่ รายได้ช่วยแสดงความพร้อม แต่ถ้าพ่อไม่มีเวลาดูแลลูกเลย ศาลอาจเห็นว่าฝ่ายที่ดูแลจริงเหมาะกว่า และให้พ่อช่วยค่าเลี้ยงดูแทน
แม่มีแฟนใหม่ เป็นเหตุให้พ่อได้ลูกไหม
การมีแฟนใหม่เพียงอย่างเดียวไม่ใช่เหตุ ศาลดูว่าส่งผลต่อความปลอดภัยและความเป็นอยู่ของลูกหรือไม่ เช่น มีพฤติกรรมรุนแรงหรือไม่ดูแลลูก
ถ้าลูกบอกว่าอยากอยู่กับพ่อ ศาลจะทำตามไหม
ความเห็นของลูกเป็นปัจจัยสำคัญ โดยเฉพาะเด็กที่โตพอ แต่ศาลจะดูว่าเป็นความต้องการจริงหรือถูกชักจูง และยังต้องสอดคล้องกับประโยชน์ของเด็กด้วย
พ่อกับแม่ใช้อำนาจปกครองร่วมกันหลังหย่าได้ไหม
ได้ ถ้าตกลงกันได้และเห็นว่าดีต่อลูก หลายครอบครัวเลือกให้ลูกอยู่กับฝ่ายหนึ่ง แต่ตัดสินใจเรื่องสำคัญร่วมกัน ข้อตกลงต้องเขียนให้ชัดว่าลูกอยู่กับใคร วันใดพบอีกฝ่าย และใครรับผิดชอบค่าใช้จ่ายใด เพื่อลดข้อพิพาทในภายหลัง
ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มจากเขียนตารางชีวิตของลูกในหนึ่งสัปดาห์ ว่าใครทำอะไรให้ลูกบ้าง แล้วรวบรวมหลักฐานที่ยืนยันแต่ละข้อ พร้อมรายชื่อพยานที่เห็นการดูแลจริง
นำทั้งหมดไปปรึกษาทนายความด้านครอบครัว เพื่อประเมินว่าควรเจรจาเรื่องอำนาจปกครองร่วม หรือควรขอให้ศาลชี้ อ่านภาพรวมเพิ่มเติมได้ที่ หย่าแล้วลูกอยู่กับใคร อำนาจปกครองบุตรศาลพิจารณาจากอะไร
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ