ฟ้องหย่าคดีแพ่งหรืออาญา ติดคุกไหม และเมื่อไรกลายเป็นคดีอาญา

ฟ้องหย่าเป็นคดีแพ่งประเภทคดีครอบครัว ผลที่ศาลสั่งได้คือให้หย่า และชี้ขาดเรื่องลูก ทรัพย์สิน และค่าเลี้ยงดู ไม่มีใครติดคุกเพราะถูกฟ้องหย่า แต่ถ้ามีการทำร้ายร่างกาย ข่มขู่ หรือความรุนแรงในครอบครัว การกระทำนั้นเป็นคดีอาญาที่แยกดำเนินการต่างหาก

ฟ้องหย่าเป็นคดีแพ่งหรือคดีอาญา

เป็น คดีแพ่ง ที่อยู่ในกลุ่มคดีครอบครัว ใช้หลักประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 และยื่นต่อศาลเยาวชนและครอบครัว เป้าหมายของคดีคือจัดการความสัมพันธ์และสิทธิหน้าที่ ไม่ใช่ลงโทษใคร

ดูว่าคดีหย่าต้องยื่นศาลไหนตามภูมิลำเนาได้ที่ ฟ้องหย่ายื่นศาลไหน

ถูกฟ้องหย่า ติดคุกไหม

ไม่ติด การถูกฟ้องหย่าไม่มีโทษจำคุกหรือปรับ ผลเลวร้ายที่สุดในคดีหย่าคือศาลพิพากษาให้หย่า และอาจสั่งให้จ่ายค่าเลี้ยงดูบุตร ค่าเลี้ยงชีพ ค่าทดแทน หรือแบ่งสินสมรส

ถ้าไม่ทำตามคำพิพากษาเรื่องเงิน อีกฝ่ายใช้กระบวนการบังคับคดีกับทรัพย์สินหรือรายได้ได้ แต่ตัวการไม่จ่ายค่าเลี้ยงดูไม่ได้เป็นความผิดอาญาในตัวเอง

สิ่งที่อาจกลายเป็นคดีอาญาในระหว่างคดีหย่า คือการกระทำอื่น เช่น เบิกความเท็จในศาล ปลอมเอกสารเพื่อใช้เป็นพยาน หรือข่มขู่พยาน การต่อสู้คดีอย่างตรงไปตรงมาจึงปลอดภัยที่สุด

พฤติกรรมแบบไหนในชีวิตคู่เป็นคดีอาญา

การกระทำที่เป็นความผิดตามกฎหมายอาญา ไม่ได้รับยกเว้นเพราะเป็นคู่สมรสกัน ตัวอย่างที่พบบ่อย ได้แก่

• ทำร้ายร่างกายจนได้รับอันตราย ซึ่งเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา
• ข่มขู่ให้กลัวหรือบังคับให้ทำหรือไม่ทำสิ่งใด
• ความรุนแรงในครอบครัว ซึ่งมีกฎหมายเฉพาะคือพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ. 2550
• การบังคับร่วมประเวณีโดยไม่ยินยอม แม้เป็นคู่สมรส
• หมิ่นประมาทอีกฝ่ายต่อบุคคลอื่นหรือทางโซเชียล

พระราชบัญญัติ พ.ศ. 2550 นิยามสมาชิกในครอบครัวไว้กว้าง รวมถึงคู่สมรส คู่สมรสเดิม และผู้ที่อยู่กินฉันสามีภริยาโดยไม่ได้จดทะเบียน กำหนดให้แจ้งเจ้าหน้าที่ได้หลายช่องทาง และมีมาตรการคุ้มครองระหว่างดำเนินคดี ทั้งนี้รัฐบาลอยู่ระหว่างปรับปรุงกฎหมายฉบับนี้ ควรตรวจสอบฉบับที่ใช้บังคับล่าสุดกับเจ้าหน้าที่

เรื่องทรัพย์สินระหว่างคู่สมรส บางความผิด เช่น ลักทรัพย์ระหว่างกัน กฎหมายอาญามีบทยกเว้นโทษไว้เฉพาะ ดูรายละเอียดได้ที่ สามีขโมยทรัพย์สินภรรยามีความผิดทางอาญาหรือไม่ และเรื่องการบังคับร่วมประเวณีที่ สามีข่มขืนภรรยาตนเองมีความผิดหรือไม่

ถ้ากำลังตกอยู่ในอันตราย ให้ออกจากสถานที่และติดต่อตำรวจที่ 191 ก่อน ความปลอดภัยของตัวเองและลูกสำคัญกว่าการเก็บหลักฐาน หลักฐานเก็บย้อนหลังได้ เช่น ใบรับรองแพทย์และบันทึกประจำวัน

คดีอาญาเกี่ยวข้องกับคดีหย่าอย่างไร

ทั้งสองคดี เดินแยกกัน แต่ใช้ข้อเท็จจริงชุดเดียวกันได้ การทำร้ายร่างกายหรือจิตใจอย่างร้ายแรงเป็นเหตุฟ้องหย่าตามมาตรา 1516 ได้ โดยไม่ต้องรอให้ศาลอาญาพิพากษาลงโทษก่อน

• ใบรับรองแพทย์ ภาพบาดแผล และบันทึกประจำวันตำรวจ ใช้ได้ทั้งในคดีอาญาและเป็นหลักฐานเหตุหย่า
• การยอมความหรือถอนคำร้องทุกข์ในคดีอาญา ไม่ได้ทำให้คดีหย่าจบไปด้วย
• ในคดีหย่า ขอให้ศาลมีคำสั่งเรื่องลูกและค่าเลี้ยงดูระหว่างพิจารณาได้ ซึ่งช่วยคุ้มครองครอบครัวในช่วงที่คดีอาญายังไม่จบ

คดีไหนขึ้นศาลไหน

ศาลที่รับคดี ขึ้นกับประเภทของคดี ไม่ได้ขึ้นกับว่าคู่กรณีเป็นคู่สมรสกันเพียงอย่างเดียว

ควรเริ่มอย่างไร

ถ้ามีความรุนแรง ให้เริ่มจากความปลอดภัย ไปพบแพทย์ และแจ้งความเพื่อลงบันทึกไว้ หลังจากนั้นจึงค่อยวางแผนเรื่องหย่า ลูก และทรัพย์สิน

ถ้าไม่มีความรุนแรง แต่กังวลว่าการฟ้องหย่าจะทำให้ตัวเองหรืออีกฝ่ายมีความผิด ให้ปรึกษาทนายความด้านครอบครัว เพื่อแยกให้ชัดว่าเรื่องใดเป็นเรื่องแพ่งที่ตกลงกันได้ และเรื่องใดมีประเด็นทางอาญาที่ต้องระวัง