พ่อหรือแม่ทุกคนมีสิทธิติดต่อกับลูกตามควรแก่พฤติการณ์ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1584/1 แม้อีกฝ่ายจะเป็นผู้ใช้อำนาจปกครอง ถ้าถูกกีดกัน ให้ขอศาลกำหนดตารางเยี่ยม วิธีรับส่ง และเงื่อนไขให้ชัด แล้วใช้คำสั่งนั้นเป็นหลักเมื่ออีกฝ่ายไม่ทำตาม
ไม่ได้อำนาจปกครอง ยังมีสิทธิเจอลูกไหม
มี มาตรา 1584/1 บัญญัติว่าบิดาหรือมารดามีสิทธิติดต่อกับบุตรของตนได้ตามควรแก่พฤติการณ์ ไม่ว่าบุคคลใดจะเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองหรือผู้ปกครอง สิทธินี้จึงแยกจากเรื่องว่าลูกอยู่กับใคร
คำว่า "ตามควรแก่พฤติการณ์" หมายความว่าสิทธินี้ไม่ใช่สิทธิเด็ดขาด ศาลปรับรูปแบบได้ตามอายุ ความปลอดภัย การเรียน และระยะทางของเด็ก แต่การตัดขาดไม่ให้พบเลยโดยไม่มีเหตุ ไม่สอดคล้องกับหลักนี้
ถ้าเป็นพ่อที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกับแม่และยังไม่ได้รับรองบุตร ควรทำให้ความเป็นพ่อชัดเจนตามกฎหมายก่อน เพราะจะเป็นฐานของสิทธิทุกเรื่องที่ตามมา
ก่อนไปศาล ควรทำอะไรบ้าง
ศาลอยากเห็นว่าคุณพยายามอย่างสมเหตุสมผลแล้ว ไม่ใช่มาเพื่อเอาชนะอีกฝ่าย ขั้นตอนที่ช่วยทั้งเด็กและรูปคดี ได้แก่
- เสนอตารางเยี่ยมที่ชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษร เช่น ทุกเสาร์เว้นเสาร์ เวลาใด รับส่งที่ไหน
- จดบันทึกทุกครั้งที่ขอพบแล้วถูกปฏิเสธ พร้อมวันเวลาและเหตุผลที่อีกฝ่ายให้
- เก็บข้อความทั้งหมดไว้ และสื่อสารด้วยถ้อยคำสุภาพ เพราะข้อความทุกฉบับอาจถูกนำขึ้นศาล
- ขอไกล่เกลี่ย ทั้งที่ศูนย์ไกล่เกลี่ยของศาลหรือหน่วยงานอื่นที่ทั้งสองฝ่ายยอมรับ
- จ่ายค่าเลี้ยงดูตามที่ตกลงต่อไปตามปกติ
อย่าหยุดจ่ายค่าเลี้ยงดูเพื่อกดดันให้อีกฝ่ายยอมให้เจอลูก และอย่ากักลูกไว้ไม่ส่งคืนหลังวันเยี่ยมเพื่อตอบโต้ ทั้งสองอย่างทำให้คุณดูเป็นฝ่ายที่ไม่คำนึงถึงประโยชน์ของเด็ก ซึ่งศาลให้น้ำหนักมากกว่าเหตุผลของผู้ใหญ่
ขอศาลกำหนดตารางเยี่ยม ศาลกำหนดอะไรได้บ้าง
ศาลกำหนดรายละเอียดได้มากกว่าคำว่า "ให้เยี่ยมได้ตามสมควร" และควรขอให้ละเอียด เพราะคำสั่งที่กว้างเกินไปมักเป็นต้นเหตุของการทะเลาะครั้งต่อไป
| ปัญหาที่พบบ่อย | ควรขอให้ศาลกำหนดอย่างไร |
|---|---|
| นัดแล้วอีกฝ่ายยกเลิกบ่อย | วันเวลาที่แน่นอน และวิธีแจ้งเลื่อนล่วงหน้า |
| ทะเลาะกันตอนรับส่ง | จุดรับส่งที่เป็นกลาง เช่น หน้าโรงเรียน หรือให้บุคคลที่สามรับส่ง |
| อยู่คนละจังหวัด | เยี่ยมช่วงปิดภาคเรียน และการแบ่งค่าเดินทาง |
| เด็กยังเล็กมาก | เยี่ยมระยะสั้นแต่ถี่ และค่อยเพิ่มเวลาเมื่อเด็กคุ้นเคย |
| วันสำคัญ | แบ่งวันเกิด เทศกาล และวันหยุดยาวแบบสลับปี |
| ติดต่อไม่ได้เลยระหว่างสัปดาห์ | โทรศัพท์หรือวิดีโอคอลตามเวลาที่กำหนด |
คำขอนี้ยื่นได้ทั้งในคดีหย่า หรือยื่นเป็นคดีแยกหลังหย่าแล้ว เรื่องอำนาจปกครองที่มักขอไปพร้อมกัน อ่านได้ที่ อำนาจปกครองบุตรหลังหย่า ร่วมกันหรือคนเดียว
อีกฝ่ายไม่ทำตามคำสั่งศาลเรื่องเยี่ยมลูก ทำอย่างไร
ให้กลับไปแจ้งศาลที่ออกคำสั่ง พร้อมบันทึกว่าไม่ได้พบลูกวันใดบ้าง และขอให้ศาลดำเนินการตามคำสั่ง หรือกำหนดรายละเอียดใหม่ให้บังคับได้จริงยิ่งขึ้น เช่น เปลี่ยนจุดรับส่ง หรือให้มีบุคคลที่สามเป็นผู้ประสาน
ถ้าการกีดกันเกิดซ้ำจนเห็นว่าผู้ใช้อำนาจปกครองประพฤติไม่สมควร หรือพฤติการณ์เปลี่ยนไป ป.พ.พ. มาตรา 1521 ให้ศาลตั้งบิดาหรือมารดาอีกฝ่ายเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองแทนได้ โดยคำนึงถึงประโยชน์ของเด็กเป็นหลัก
ศาลไม่ได้เปลี่ยนตัวผู้ใช้อำนาจปกครองง่าย ๆ เพียงเพราะผิดนัดครั้งสองครั้ง หลักฐานที่แสดงรูปแบบการกีดกันต่อเนื่องจึงสำคัญมาก เหตุที่ศาลเคยใช้เปลี่ยนหรือถอนอำนาจปกครองดูได้ที่ เหตุที่ศาลใช้เปลี่ยนแปลงหรือถอนอำนาจปกครองบุตร
เมื่อไรศาลอาจจำกัดการเยี่ยม
เมื่อการพบกันอาจไม่ปลอดภัยต่อเด็ก ศาลอาจกำหนดเงื่อนไขเพิ่ม เช่น ให้เยี่ยมในสถานที่ที่มีคนดูแล ห้ามพาค้างคืน หรือห้ามพาออกนอกจังหวัดหรือนอกประเทศ
- มีประวัติทำร้ายร่างกายเด็กหรือคนในครอบครัว
- ติดสุราหรือยาเสพติดในระดับที่กระทบการดูแลเด็ก
- มีความเสี่ยงชัดเจนว่าจะพาเด็กหนี
- ใช้เวลาเยี่ยมเพื่อพูดให้เด็กเกลียดอีกฝ่าย
ถ้าอีกฝ่ายอ้างเหตุเหล่านี้โดยไม่มีหลักฐาน คุณมีสิทธิโต้แย้งและขอให้ศาลตรวจข้อเท็จจริง ส่วนถ้าเหตุนั้นจริง การยอมรับเงื่อนไขชั่วคราวเพื่อพิสูจน์ตัวเองมักเป็นทางที่ได้พบลูกเร็วที่สุด
คำถามที่พบบ่อย
ลูกบอกว่าไม่อยากเจอ ต้องทำอย่างไร
ศาลฟังความเห็นของเด็กตามวัยและวุฒิภาวะ แต่จะดูด้วยว่าความไม่อยากนั้นเกิดจากประสบการณ์จริงหรือจากการถูกชักจูง การเริ่มด้วยการพบสั้น ๆ ในที่ที่เด็กสบายใจมักช่วยได้มากกว่าการบังคับ
ปู่ย่าตายายขอเยี่ยมหลานได้ไหม
มาตรา 1584/1 พูดถึงสิทธิของบิดาและมารดา ญาติจึงไม่มีสิทธิตามมาตรานี้โดยตรง ทางที่ใช้กันคือให้พ่อหรือแม่ฝ่ายนั้นพาเด็กไปพบในช่วงเวลาเยี่ยมของตน
อีกฝ่ายย้ายลูกไปต่างประเทศ จะเยี่ยมอย่างไร
ขอให้ศาลกำหนดการติดต่อทางออนไลน์และการพบช่วงปิดภาคเรียนได้ ถ้ากังวลว่าจะถูกพาออกไปโดยไม่ตกลง ควรรีบปรึกษาเรื่องการป้องกันก่อน ดูเพิ่มที่ หย่าแล้วลูกอยู่กับใคร และอีกฝ่ายยังมีสิทธิพบลูกไหม
แจ้งความได้ไหมถ้าไม่ให้เจอลูก
การไม่ให้พบลูกโดยทั่วไปเป็นเรื่องทางแพ่งที่ต้องแก้ด้วยคำสั่งศาล เว้นแต่มีการกระทำที่เป็นความผิดอาญาร่วมด้วย เช่น ทำร้ายร่างกาย บันทึกประจำวันใช้เป็นหลักฐานประกอบได้
ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มจากเขียนตารางเยี่ยมที่คุณคิดว่าเหมาะกับชีวิตของลูกจริง ไม่ใช่ตารางที่ดีที่สุดสำหรับตัวคุณ แล้วส่งให้อีกฝ่ายเป็นลายลักษณ์อักษรพร้อมเก็บหลักฐาน
ถ้ายังถูกปฏิเสธ ควรปรึกษาทนายความคดีครอบครัว เพื่อยื่นคำร้องให้ศาลกำหนดการติดต่อบุตรอย่างละเอียด ซึ่งช่วยลดการทะเลาะซ้ำ และทำให้ลูกได้ความสัมพันธ์กับพ่อแม่ทั้งสองฝ่ายอย่างมั่นคง
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ