ถอนอำนาจปกครองบางส่วนคืออะไร ต่างจากถอนทั้งหมดอย่างไร

ถอนอำนาจปกครองบางส่วน คือการที่ศาลตัดอำนาจของพ่อหรือแม่เฉพาะบางเรื่อง ที่พบบ่อยคือการจัดการทรัพย์สินของลูก เมื่อผู้ใช้อำนาจปกครองล้มละลาย หรือจัดการทรัพย์สินของลูกในทางที่ผิดจนอาจเป็นภัย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1582 ส่วนเรื่องอื่นยังใช้อำนาจปกครองได้ตามเดิม

ถอนอำนาจปกครองบางส่วน คืออะไร

อำนาจปกครองมีหลายส่วน ทั้ง อำนาจเกี่ยวกับตัวเด็ก เช่น ที่อยู่ การศึกษา การอบรม และอำนาจจัดการทรัพย์สินของเด็ก การถอนบางส่วนคือการตัดเฉพาะส่วนที่มีปัญหา โดยไม่ต้องตัดความสัมพันธ์ในเรื่องอื่น

มาตรา 1582 แบ่งเป็นสองวรรค

• วรรคหนึ่ง ถ้าผู้ใช้อำนาจปกครองเป็นคนไร้ความสามารถหรือเสมือนไร้ความสามารถ ใช้อำนาจปกครองเกี่ยวแก่ตัวผู้เยาว์โดยมิชอบ หรือประพฤติชั่วร้าย ศาลถอนอำนาจปกครองได้ทั้งหมดหรือบางส่วน
• วรรคสอง ถ้าผู้ใช้อำนาจปกครองล้มละลาย หรือจัดการทรัพย์สินของผู้เยาว์ในทางที่ผิดจนอาจเป็นภัยแก่ทรัพย์สินนั้น ศาลถอนอำนาจจัดการทรัพย์สินได้

ศาลถอนอำนาจจัดการทรัพย์สินของลูกเมื่อไร

ใช้เมื่อปัญหาอยู่ที่ เงินหรือทรัพย์สินของลูก แต่การดูแลตัวเด็กยังไม่มีเหตุร้ายแรง ตัวอย่างสถานการณ์ที่มักเป็นคำถาม ได้แก่

• ผู้ใช้อำนาจปกครองถูกพิพากษาให้ล้มละลาย
• นำเงินมรดก เงินประกันชีวิต หรือเงินชดเชยที่ลูกได้รับไปใช้เป็นประโยชน์ของตัวเอง
• ขายหรือจำนองที่ดินของลูกโดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาล
• นำทรัพย์สินของลูกไปค้ำประกันหนี้ของตัวเอง

มาตรา 1574 กำหนดนิติกรรมเกี่ยวกับทรัพย์สินของผู้เยาว์ที่ผู้ใช้อำนาจปกครองต้องได้รับอนุญาตจากศาลก่อน การทำโดยไม่ขออนุญาตจึงเป็นสัญญาณเตือนสำคัญ

ใครยื่นคำร้องขอถอนอำนาจปกครองได้

มาตรา 1582 ให้ ศาลสั่งเอง หรือเมื่อญาติของผู้เยาว์หรืออัยการร้องขอ ในทางปฏิบัติ ผู้ยื่นมักเป็นพ่อหรือแม่อีกฝ่าย หรือปู่ย่าตายายที่เห็นปัญหาใกล้ตัว

ถ้าพ่อแม่หย่ากันแล้วและอีกฝ่ายต้องการเป็นผู้ดูแลลูกแทน อาจมีอีกทางคือขอเปลี่ยนตัวผู้ใช้อำนาจปกครองตามมาตรา 1521 เมื่อผู้ใช้อำนาจปกครองประพฤติตนไม่สมควรหรือพฤติการณ์เปลี่ยนไป ควรเลือกให้ตรงกับเป้าหมาย ว่าต้องการคุ้มครองทรัพย์ของลูก หรือต้องการย้ายผู้ดูแลตัวเด็ก

ถ้าทรัพย์ของลูกกำลังจะถูกขายหรือโอน ให้รีบปรึกษาทนายทันที เพราะเงินที่ถูกใช้ไปแล้วตามคืนยาก การยื่นคำร้องเร็วพร้อมขอให้ศาลคุ้มครองระหว่างพิจารณา ช่วยรักษาทรัพย์ไว้ได้มากกว่ารอให้เสียหายก่อน

ถอนบางส่วนกับถอนทั้งหมด ต่างกันอย่างไร

ความต่างอยู่ที่ ขอบเขตของอำนาจที่ถูกตัด และใครเข้ามาทำหน้าที่แทน

ไม่ว่าถอนแบบใด โดยทั่วไปไม่ได้ทำให้พ่อหรือแม่พ้นหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูลูก อ่านเหตุที่ศาลใช้ถอนทั้งหมดเพิ่มเติมได้ที่ เหตุใดบ้างที่ศาลจะสั่งถอนอำนาจปกครองบุตร

ยื่นคำร้องอย่างไร ต้องใช้หลักฐานอะไร

1. รวบรวมข้อมูลว่าลูกมีทรัพย์สินอะไรบ้าง ได้มาจากไหน และอยู่ในชื่อใคร
2. เก็บหลักฐานการกระทำที่เป็นปัญหา เช่น สำเนาโฉนดที่มีรายการจดทะเบียนขายหรือจำนอง รายการเดินบัญชีของลูก หรือคำสั่งศาลเรื่องล้มละลาย
3. ตรวจว่ามีการขออนุญาตศาลตามมาตรา 1574 หรือไม่
4. เสนอบุคคลที่เหมาะจะเป็นผู้ปกครองจัดการทรัพย์สิน พร้อมเหตุผลว่าทำไมไว้ใจได้
5. ยื่นคำร้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ และขอมาตรการคุ้มครองระหว่างพิจารณาถ้ามีความเร่งด่วน

ศาลจะคำนึงถึงประโยชน์ของเด็กเป็นสำคัญ หลักฐานที่ชี้ให้เห็นความเสียหายต่อทรัพย์ของเด็กอย่างเป็นรูปธรรม จึงมีน้ำหนักกว่าความไม่ไว้ใจโดยทั่วไป ดูแนวที่ศาลใช้ประกอบได้ที่ เหตุที่ศาลใช้เปลี่ยนแปลงหรือถอนอำนาจปกครองบุตร

ควรเริ่มอย่างไร

เริ่มจากทำรายการทรัพย์สินของลูกให้ครบ และตรวจสถานะล่าสุดที่สำนักงานที่ดินหรือธนาคารเท่าที่ทำได้โดยชอบ ข้อมูลที่ชัดเจนช่วยให้เห็นว่าปัญหาอยู่ที่ทรัพย์ชิ้นใด

จากนั้นปรึกษาทนายความด้านครอบครัวว่ากรณีของเราควรใช้การถอนบางส่วน ถอนทั้งหมด หรือเปลี่ยนผู้ใช้อำนาจปกครอง เพราะแต่ละทางมีผลต่อเด็กและครอบครัวต่างกันมาก