คุณชนะคดีละเมิดแล้ว ศาลเห็นว่าอีกฝ่ายต้องรับผิด แต่จำนวนเงินที่ศาลให้น้อยกว่าค่ารักษา รายได้ที่เสียไป หรือความเสียหายจริงที่คุณแบกรับอยู่มาก หรือในทางกลับกัน คุณเป็นฝ่ายที่ถูกสั่งให้จ่ายสูงกว่าที่ควร คำถามคือจำนวนเงินแบบนี้อุทธรณ์ได้หรือไม่ และต้องเตรียมอะไร บทความนี้อธิบายหลักที่ศาลใช้กำหนดค่าสินไหมทดแทน ข้อจำกัดของการอุทธรณ์เรื่องจำนวนเงิน และสิ่งที่ต้องทำเมื่ออีกฝ่ายอุทธรณ์ขอลด
อุทธรณ์ค่าเสียหายคดีละเมิดได้ไหม?
ได้ แต่ต้องเข้าใจก่อนว่าศาลกำหนดจำนวนเงินอย่างไร ละเมิด คือ การที่บุคคลจงใจหรือประมาทเลินเล่อทำต่อบุคคลอื่นโดยผิดกฎหมาย ให้เขาเสียหายแก่ชีวิต ร่างกาย อนามัย เสรีภาพ ทรัพย์สิน หรือสิทธิอย่างหนึ่งอย่างใด ซึ่งผู้กระทำต้องใช้ค่าสินไหมทดแทน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 420 ส่วนจำนวนค่าสินไหมทดแทน มาตรา 438 ให้ศาลวินิจฉัยตามควรแก่พฤติการณ์และความร้ายแรงแห่งละเมิด
คำว่า "ตามควรแก่พฤติการณ์" หมายความว่ากฎหมายให้ดุลพินิจแก่ศาล ไม่มีตารางราคากลางที่ศาลต้องใช้ ศาลชั้นอุทธรณ์อาจแก้จำนวนเงินถ้าเห็นว่าศาลชั้นต้นกำหนดไม่สมควรแก่พฤติการณ์ตามพยานหลักฐานในสำนวน แต่ศาลชั้นอุทธรณ์อาจพิพากษายืนก็ได้ อุทธรณ์ที่มีน้ำหนักจึงต้องชี้ว่าหลักฐานใดถูกมองข้ามหรือรับฟังคลาดเคลื่อน ไม่ใช่เพียงบอกว่าเงินน้อยเกินไป
ละเมิดเป็นข้อหาที่ขึ้นสู่ศาลชั้นอุทธรณ์มากที่สุดในคดีแพ่ง ตามรายงานสถิติคดีศาลยุติธรรม ประจำปี พ.ศ. 2568 ของสำนักงานศาลยุติธรรม ข้อหาละเมิดที่ขึ้นสู่การพิจารณาในคดีแพ่งชั้นอุทธรณ์มี 2,355 ข้อหา คิดเป็นร้อยละ 15.14 เป็นอันดับหนึ่ง (นับเป็นข้อหา ไม่ใช่จำนวนคดี) ภาพรวมการอุทธรณ์ทั้งระบบอยู่ใน อุทธรณ์ คืออะไร คู่มือยื่นอุทธรณ์ฉบับปี 2569
ศาลกำหนดค่าสินไหมทดแทนคดีละเมิดจากอะไร?
ศาลดูประเภทของความเสียหายและหลักฐานของแต่ละรายการ ค่าสินไหมทดแทนตามมาตรา 438 รวมถึงการคืนทรัพย์สินหรือใช้ราคาทรัพย์ และค่าเสียหายอื่นที่เกิดจากละเมิด ตารางนี้สรุปรายการหลักที่กฎหมายรับรองและหลักฐานที่มักใช้
| ความเสียหาย | ตัวบท | หลักฐานที่มักใช้ |
|---|---|---|
| ทรัพย์สินเสียหาย | ป.พ.พ. มาตรา 438 | ใบเสนอราคาหรือใบเสร็จค่าซ่อม ภาพถ่าย ราคาทรัพย์ |
| ค่าใช้จ่ายที่เสียไปจากการบาดเจ็บ | ป.พ.พ. มาตรา 444 | ใบเสร็จค่ารักษา ค่าเดินทางไปรักษา |
| เสียความสามารถประกอบการงานทั้งปัจจุบันและอนาคต | ป.พ.พ. มาตรา 444 | ความเห็นแพทย์ หลักฐานรายได้ก่อนเกิดเหตุ |
| ความเสียหายที่ไม่ใช่ตัวเงิน | ป.พ.พ. มาตรา 446 | เวชระเบียน ลักษณะและระยะเวลาของการบาดเจ็บ |
| กรณีผู้เสียหายถึงแก่ความตาย | ป.พ.พ. มาตรา 443 | ใบเสร็จค่าปลงศพ หลักฐานความสัมพันธ์และการอุปการะ |
มาตรา 446 ให้เรียกค่าเสียหายอันมิใช่ตัวเงินได้ในกรณีทำให้เสียหายแก่ร่างกาย อนามัย หรือเสรีภาพ ส่วนกรณีถึงแก่ความตาย มาตรา 443 ครอบคลุมค่าปลงศพและค่าใช้จ่ายอันจำเป็น ถ้าไม่ตายทันทีรวมค่ารักษาพยาบาลและค่าขาดประโยชน์ทำมาหาได้ และผู้ที่ขาดไร้อุปการะตามกฎหมายเรียกค่าสินไหมได้ด้วย
ผู้เสียหายมีส่วนผิดด้วย ค่าเสียหายลดลงอย่างไร?
ลดลงได้ตามสัดส่วนความผิด มาตรา 442 ให้นำหลักในมาตรา 223 มาใช้เมื่อความเสียหายเกิดเพราะความผิดของผู้เสียหายประกอบด้วย ศาลจะแบ่งความรับผิดตามพฤติการณ์ว่าฝ่ายใดเป็นผู้ก่อความเสียหายมากน้อยเพียงใด ถ้าค่าเสียหายที่ได้ต่ำกว่าที่คาด จึงควรตรวจก่อนว่าศาลลดลงเพราะเห็นว่าผู้เสียหายมีส่วนผิดหรือไม่ และสัดส่วนที่ศาลแบ่งตรงกับพยานในสำนวนหรือไม่
ศาลให้ค่าเสียหายน้อยเกินไป อุทธรณ์อย่างไรให้มีน้ำหนัก?
อุทธรณ์ต้องยื่นต่อศาลชั้นต้นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 229 และต้องกล่าวประเด็นไว้โดยชัดแจ้ง ในเรื่องที่ได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วโดยชอบในศาลชั้นต้น ตามมาตรา 225 แนวทางที่ช่วยให้อุทธรณ์เรื่องจำนวนเงินมีน้ำหนักมีดังนี้
- แยกทีละรายการ ว่าศาลให้รายการใด ไม่ให้รายการใด และให้ด้วยเหตุผลอะไร
- ชี้พยานในสำนวน ที่ศาลชั้นต้นมองข้ามหรือรับฟังคลาดเคลื่อน เช่น ความเห็นแพทย์เรื่องผลกระทบระยะยาว หรือหลักฐานรายได้
- โต้แย้งการแบ่งความรับผิด ถ้าศาลเห็นว่าคุณมีส่วนผิด ให้ชี้พยานที่แสดงว่าข้อสรุปนั้นไม่ตรงกับเหตุการณ์
- อยู่ในกรอบคำขอเดิม รายการที่ไม่ได้ฟ้องหรือไม่ได้นำสืบไว้ในศาลชั้นต้น โดยหลักยกขึ้นใหม่ในชั้นอุทธรณ์ไม่ได้
- เขียนคำขอท้ายอุทธรณ์ให้ชัด ว่าขอให้แก้จำนวนเงินรายการใดเป็นเท่าใด
แนวทางที่ศาลใช้กำหนดค่าสินไหมทดแทนอ่านเพิ่มได้ใน ดุลพินิจในการกำหนดค่าสินไหมทดแทน ศาลฎีกาพิจารณาจากอะไรบ้าง
ขอเพิ่มไม่เกิน 50,000 บาท อุทธรณ์ได้ไหม?
อาจติดข้อห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริง ป.วิ.พ. มาตรา 224 ห้ามอุทธรณ์ในข้อเท็จจริงเมื่อทุนทรัพย์ที่พิพาทในชั้นอุทธรณ์ไม่เกินห้าหมื่นบาท ถ้าคุณฟ้อง 200,000 บาท ศาลให้ 160,000 บาท และอุทธรณ์ขอเพิ่มอีก 40,000 บาท ยอดที่พิพาทในชั้นอุทธรณ์อาจเป็นเพียงส่วนที่ขอเพิ่ม ไม่ใช่ยอดฟ้องเดิม และการโต้แย้งว่าศาลกำหนดจำนวนน้อยไปจากพยานหลักฐาน มักเป็นการโต้แย้งข้อเท็จจริงหรือดุลพินิจ ทางออกตามมาตรา 224 คือผู้พิพากษาที่พิจารณาคดีในศาลชั้นต้นทำความเห็นแย้งหรือรับรองว่ามีเหตุอันควรอุทธรณ์ หรืออธิบดีผู้พิพากษาอนุญาต โดยต้องยื่นคำร้องพร้อมอุทธรณ์ รายละเอียดอยู่ใน ห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริงคดีแพ่งทุนทรัพย์ไม่เกิน 50,000 บาท
ค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์ก็คิดตามทุนทรัพย์ที่พิพาทในชั้นอุทธรณ์เช่นกัน ถ้าพิพาทกันน้อยกว่าศาลชั้นต้น ให้เสียตามจำนวนที่ต่ำนั้น (ป.วิ.พ. มาตรา 150)
อีกฝ่ายอุทธรณ์ขอลดค่าเสียหาย ต้องทำอะไร?
ควรพิจารณายื่นคำแก้อุทธรณ์ต่อศาลชั้นต้นภายในสิบห้าวันนับแต่วันส่งสำเนาอุทธรณ์ ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 237 คำแก้อุทธรณ์เป็นสิทธิ ไม่ใช่หน้าที่ และกฎหมายห้ามศาลถือว่าคุณขาดนัดเพราะไม่ยื่น แต่ถ้าไม่ยื่น ศาลอุทธรณ์จะเห็นแต่ข้อโต้แย้งของอีกฝ่ายฝั่งเดียว วิธีเขียนคำแก้อุทธรณ์อยู่ใน คำแก้อุทธรณ์ คืออะไร เขียนอย่างไรให้ได้ผล
ข้อควรระวังสำคัญคือ ถ้าคุณเองก็ไม่พอใจจำนวนเงินและต้องการขอเพิ่ม ควรยื่นอุทธรณ์ของคุณเองภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา อย่ารอไปใส่คำขอเพิ่มไว้ในคำแก้อุทธรณ์ เพราะตัวบทเรื่องคำแก้อุทธรณ์ไม่ได้เขียนรองรับการขอให้แก้คำพิพากษาให้ฝ่ายผู้แก้อุทธรณ์ กำหนดหนึ่งเดือนของคุณนับจากวันอ่านคำพิพากษาวันเดียวกับอีกฝ่าย จึงไม่ควรรอดูว่าอีกฝ่ายจะอุทธรณ์หรือไม่ก่อนตัดสินใจ เพราะเมื่อรู้ว่าอีกฝ่ายยื่นแล้ว เวลาของคุณอาจหมดแล้ว
ความเสี่ยงที่ควรชั่งก่อนอุทธรณ์ขอเพิ่มค่าเสียหาย
การอุทธรณ์มีต้นทุน ทั้งค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์ เวลา และความเสี่ยงเรื่องค่าฤชาธรรมเนียม หลักตาม ป.วิ.พ. มาตรา 161 คือฝ่ายที่แพ้คดีรับผิดค่าฤชาธรรมเนียมในชั้นที่สุด แต่ศาลใช้ดุลพินิจสั่งเป็นอย่างอื่นได้ และศาลชั้นอุทธรณ์ก็สั่งค่าฤชาธรรมเนียมรวมถึงค่าทนายความให้ใช้แทนในชั้นอุทธรณ์ได้ ถ้าอุทธรณ์ไม่สำเร็จ คุณอาจต้องรับผิดในส่วนนี้ด้วย ดูรายละเอียดที่ แพ้คดีต้องจ่ายค่าทนายอีกฝ่ายไหม
ข้อมูลประกอบจากรายงานสถิติฉบับเดียวกัน ปี 2568 ในคดีส่วนแพ่งที่ศาลชั้นอุทธรณ์พิพากษาเสร็จ มีคดีที่พิพากษายืน 4,803 คดี แก้ 5,266 คดี และกลับ 1,591 คดี และยังมีคดีรออ่านคำพิพากษาอีก 9,333 คดีที่ยังไม่จัดผล ตัวเลขนี้เป็นภาพรวมคดีแพ่งทุกประเภท คำว่า "แก้" ไม่ได้บอกว่าแก้มากน้อยหรือเป็นประโยชน์แก่ฝ่ายใด จึงใช้ประเมินโอกาสของคดีใดคดีหนึ่งไม่ได้
ตัวอย่างสมมติ: ศาลไม่ให้ค่าเสียความสามารถในอนาคต
ตัวอย่างนี้เป็นตัวอย่างสมมติ นายเอถูกรถของนางบีชนจนขาหัก ฟ้องเรียกค่ารักษาพยาบาล ค่าขาดรายได้ระหว่างรักษา ค่าเสียความสามารถประกอบการงานในอนาคต และค่าเสียหายที่ไม่ใช่ตัวเงิน ศาลชั้นต้นเห็นว่านางบีประมาท แต่นายเอมีส่วนผิดด้วย จึงลดค่าเสียหายลง และไม่ให้ค่าเสียความสามารถในอนาคตเพราะเห็นว่าไม่มีหลักฐานพอ
ถ้าในสำนวนมีความเห็นแพทย์ว่านายเอเดินได้ไม่เป็นปกติถาวร และมีหลักฐานรายได้จากงานที่ต้องใช้แรง นายเออาจอุทธรณ์ว่าศาลชั้นต้นมองข้ามพยานเหล่านี้ และโต้แย้งข้อสรุปเรื่องส่วนผิดของตน ถ้ายอดที่ขอเพิ่มเกินห้าหมื่นบาท การโต้แย้งข้อเท็จจริงทำได้ ส่วนนางบีอาจอุทธรณ์ขอลดจำนวนเงินเช่นกัน นายเอจึงควรเตรียมทั้งอุทธรณ์ของตนเองและคำแก้อุทธรณ์ ผลจริงขึ้นกับพยานหลักฐานและดุลพินิจของศาล
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการอุทธรณ์ค่าเสียหาย
- ขอเพิ่มรายการที่ไม่ได้ฟ้องไว้ ในศาลชั้นต้น ซึ่งโดยหลักยกขึ้นใหม่ในชั้นอุทธรณ์ไม่ได้ ส่วนการแยกไปฟ้องรายการนั้นเป็นคดีใหม่อาจติดทั้งอายุความละเมิด (ป.พ.พ. มาตรา 448) และหลักที่ห้ามฟ้องซ้ำในเรื่องที่ศาลวินิจฉัยแล้ว ควรให้ทนายตรวจก่อน
- เขียนอุทธรณ์ด้วยความรู้สึก แทนการชี้พยานหลักฐานที่อยู่ในสำนวน
- ไม่คำนวณทุนทรัพย์ในชั้นอุทธรณ์ จนเขียนอุทธรณ์ข้อเท็จจริงในคดีที่ต้องห้าม
- รอใส่คำขอเพิ่มไว้ในคำแก้อุทธรณ์ แทนการยื่นอุทธรณ์ของตนเองให้ทันหนึ่งเดือน
- ไม่ชั่งต้นทุนและความเสี่ยงค่าฤชาธรรมเนียม เทียบกับจำนวนเงินที่ขอเพิ่ม
หลักการเรียกค่าสินไหมทดแทนกรณีบาดเจ็บอ่านเพิ่มได้ใน ค่าสินไหมทดแทนแก่ร่างกายหรืออนามัย เรียกอะไรได้บ้าง
การอุทธรณ์ขอเพิ่มหรือขอลดค่าเสียหายเป็นงานที่ต้องอ่านสำนวนละเอียด แยกรายการ และคำนวณทั้งทุนทรัพย์และความเสี่ยงให้ชัดก่อนตัดสินใจ ถ้าคุณต้องการให้ทนายประเมินว่าจำนวนเงินที่ศาลให้ยังมีประเด็นโต้แย้งได้จริงหรือไม่ ก่อนครบกำหนดหนึ่งเดือน ติดต่อสำนักงาน พร้อมคำพิพากษาและหลักฐานความเสียหายที่มี
คำถามที่พบบ่อย
ศาลให้ค่าเสียหายน้อยกว่าที่ฟ้อง อุทธรณ์ขอเพิ่มได้ไหม?
ได้ ถ้ายื่นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำพิพากษา และชี้ได้ว่าศาลชั้นต้นกำหนดจำนวนไม่สมควรแก่พฤติการณ์ตามพยานหลักฐานในสำนวน แต่ถ้าส่วนที่ขอเพิ่มไม่เกินห้าหมื่นบาท อาจติดข้อห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริง
อุทธรณ์ขอเพิ่มค่าเสียหายต้องเสียค่าขึ้นศาลไหม?
ต้องเสีย โดยคิดตามทุนทรัพย์ที่พิพาทในชั้นอุทธรณ์ ซึ่งอาจเป็นเพียงส่วนที่ขอเพิ่ม ถ้าไม่มีทรัพย์สินพอเสียค่าธรรมเนียม อาจยื่นขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลพร้อมอุทธรณ์ได้ และศาลจะพิจารณาด้วยว่าอุทธรณ์มีเหตุผลอันสมควร
อีกฝ่ายอุทธรณ์ขอลดค่าเสียหาย ไม่ยื่นคำแก้อุทธรณ์ได้หรือไม่?
ได้ และศาลจะถือว่าคุณขาดนัดเพราะไม่ยื่นไม่ได้ แต่คุณจะเสียโอกาสโต้แย้งข้อกล่าวอ้างของอีกฝ่าย คำแก้อุทธรณ์ต้องยื่นภายในสิบห้าวันนับแต่วันส่งสำเนาอุทธรณ์
ผู้เสียหายมีส่วนผิดด้วย ศาลลดค่าเสียหายไหม?
อาจลด ป.พ.พ. มาตรา 442 ให้ศาลแบ่งความรับผิดตามพฤติการณ์ เมื่อความเสียหายเกิดเพราะความผิดของผู้เสียหายประกอบด้วย ถ้าคุณเห็นว่าศาลแบ่งความรับผิดไม่ตรงกับพยาน ประเด็นนี้โต้แย้งในชั้นอุทธรณ์ได้ ภายใต้ข้อห้ามอุทธรณ์ข้อเท็จจริงเมื่อยอดที่พิพาทไม่เกินห้าหมื่นบาท
บาดเจ็บยังรักษาไม่จบ ศาลกำหนดค่าเสียหายอย่างไร?
ศาลอาจกำหนดตามหลักฐานเท่าที่มี และถ้ายังไม่อาจหยั่งรู้ผลของการบาดเจ็บได้แน่ ป.พ.พ. มาตรา 444 เปิดให้ศาลสงวนสิทธิที่จะแก้ไขคำพิพากษาได้ภายในระยะเวลาไม่เกินสองปี ควรให้ทนายพิจารณาขอให้ศาลสงวนสิทธินี้
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
