ค่าเลี้ยงชีพหลังหย่า สิ้นสุดทันทีเมื่อผู้รับสมรสใหม่ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1528 นอกจากนั้นเปลี่ยนได้ด้วยการขอศาลให้เพิ่ม ลด หรืองด เมื่อรายได้หรือฐานะเปลี่ยนไป ส่วนการเสียชีวิตของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง โดยหลักทำให้หน้าที่จ่ายในอนาคตจบ แต่ยอดค้างยังเรียกได้
ค่าเลี้ยงชีพสิ้นสุดเพราะอะไรได้บ้าง
เหตุที่ทำให้ค่าเลี้ยงชีพจบหรือเปลี่ยน มีทั้งเหตุที่เกิดตามกฎหมายเอง และเหตุที่ต้องให้ศาลสั่ง
| เหตุ | ผลต่อค่าเลี้ยงชีพ | ต้องไปศาลไหม |
|---|---|---|
| ผู้รับจดทะเบียนสมรสใหม่ | สิทธิหมดไปตามมาตรา 1528 | สิทธิหมดตามกฎหมาย แต่ถ้ามาจากคำพิพากษา ควรขอให้ศาลมีคำสั่งให้ชัด เพื่อไม่ให้มีการบังคับคดีต่อ |
| ครบระยะเวลาที่คำพิพากษาหรือข้อตกลงกำหนด | สิ้นสุดตามกำหนด | ไม่ต้อง |
| รายได้หรือฐานะของคู่กรณีเปลี่ยน | อาจถูกเพิ่ม ลด งด หรือกลับให้ใหม่ | ต้องยื่นคำร้องต่อศาล |
| ผู้รับเสียชีวิต | สิทธิในอนาคตจบ เพราะเป็นสิทธิเฉพาะตัว | โดยทั่วไปไม่ต้อง แต่ทายาทของผู้รับยังเรียกยอดค้างได้ |
| ผู้จ่ายเสียชีวิต | หน้าที่ในอนาคตโดยหลักจบ ยอดค้างเป็นหนี้ของกองมรดก | ต้องเรียกจากทายาทหรือผู้จัดการมรดก |
ค่าเลี้ยงชีพในบทความนี้หมายถึงเงินที่ศาลให้ตามมาตรา 1526 เมื่อหย่าเพราะความผิดของอีกฝ่ายแต่ฝ่ายเดียว และการหย่าทำให้ฝ่ายหนึ่งยากจนลง ใครเรียกได้และต่างจากค่าเลี้ยงดูบุตรอย่างไร อ่านได้ที่ ค่าเลี้ยงชีพหลังหย่า ใครเรียกได้
สมรสใหม่ หมายถึงอะไร อยู่กินกับคนใหม่นับไหม
มาตรา 1528 บัญญัติว่า ถ้าฝ่ายที่รับค่าเลี้ยงชีพสมรสใหม่ สิทธิรับค่าเลี้ยงชีพย่อมหมดไป และการสมรสตามกฎหมายไทยมีได้เฉพาะเมื่อจดทะเบียนแล้ว ตามมาตรา 1457
- จดทะเบียนสมรสใหม่ ไม่ว่ากับคนเพศใด สิทธิหมดไปตามมาตรา 1528
- อยู่กินกับคนใหม่โดยไม่จดทะเบียน ไม่ทำให้สิทธิหมดไปเองตามตัวบท
- แต่การอยู่กินกับคนใหม่ที่ช่วยเลี้ยงดูกัน อาจเป็นพฤติการณ์ที่ทำให้ฐานะเปลี่ยน ผู้จ่ายจึงยกขึ้นขอให้ศาลลดหรืองดได้
ผู้จ่ายที่ต้องการพิสูจน์ว่าผู้รับสมรสใหม่ ควรมีหลักฐานจากทะเบียน เช่น สำเนาทะเบียนสมรส หรือข้อมูลที่ยื่นต่อศาลให้ตรวจสอบ ไม่ใช่เพียงรูปงานแต่งในโซเชียลมีเดีย
ขอเพิ่ม ลด หรืองดค่าเลี้ยงชีพได้เมื่อไร
ทำได้ เมื่อ พฤติการณ์ รายได้ หรือฐานะของคู่กรณีเปลี่ยนไปจริง มาตรา 1526 ให้นำมาตรา 1598/39 มาใช้กับค่าเลี้ยงชีพด้วย ศาลจึงสั่งงด ลด เพิ่ม หรือกลับให้ใหม่ได้
ตัวอย่างพฤติการณ์ที่มักยกขึ้น เช่น ผู้จ่ายถูกเลิกจ้างหรือป่วยหนัก ผู้รับมีงานทำและมีรายได้มั่นคงแล้ว หรือผู้รับได้รับมรดกจำนวนมาก
- รวบรวมหลักฐานรายได้เดิมตอนที่ศาลกำหนด และรายได้ปัจจุบัน
- เตรียมหลักฐานภาระที่เพิ่มขึ้น เช่น ค่ารักษาพยาบาล หรือบุตรที่ต้องดูแล
- ยื่นคำร้องต่อศาลที่มีคำพิพากษาเดิม หรือศาลที่มีเขตอำนาจ
- ระหว่างรอคำสั่ง ให้จ่ายตามเดิมต่อไป หรือจ่ายเท่าที่จ่ายได้พร้อมเก็บหลักฐาน
ถ้าค่าเลี้ยงชีพมาจากสัญญาประนีประนอมยอมความในคดีหย่า ก็มีแนวคำพิพากษาว่าศาลแก้ไขได้เมื่อพฤติการณ์เปลี่ยน รายละเอียดอ่านที่ ทำสัญญาประนีประนอมจ่ายค่าเลี้ยงชีพอดีตภรรยา ต่อมารายได้เปลี่ยนแปลง และวิธียื่นอ่านที่ วิธีการขอแก้ไขเปลี่ยนแปลงค่าอุปการะเลี้ยงดู
อย่าหยุดจ่ายเองเพียงเพราะคิดว่าอีกฝ่ายมีรายได้ดีขึ้น จนกว่าศาลจะสั่งงดหรือลด ยอดตามคำพิพากษาเดิมยังบังคับคดีได้ และยอดที่ค้างจะกลายเป็นหนี้ที่ต้องจ่ายย้อนหลัง
ถ้าผู้จ่ายเสียชีวิต อดีตคู่สมรสยังได้เงินไหม
ต้องแยก ยอดที่ค้างก่อนตาย ออกจากเงินงวดในอนาคต
- ยอดค้างชำระก่อนผู้จ่ายเสียชีวิต เป็นหนี้ที่เรียกจากกองมรดกได้ ทายาทรับผิดไม่เกินทรัพย์มรดกที่ตกทอดแก่ตน ตามมาตรา 1601
- เงินงวดหลังจากนั้น โดยหลักเป็นหน้าที่เฉพาะตัวของผู้จ่าย จึงไม่ตกทอดเป็นภาระของทายาทต่อไป เว้นแต่ข้อตกลงกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น เช่น ตกลงจ่ายเป็นเงินก้อนที่ยังค้างอยู่
- ค่าอุปการะเลี้ยงดูที่ค้างเป็นงวด มีอายุความ 5 ปีตามมาตรา 193/33 จึงไม่ควรปล่อยยอดค้างไว้นาน
ถ้าค่าเลี้ยงชีพมาจากข้อตกลงที่เขียนไว้ละเอียด เช่น มีประกันชีวิตเป็นหลักประกัน ผลอาจต่างจากหลักทั่วไป ควรให้ทนายอ่านข้อตกลงฉบับจริง
สละสิทธิค่าเลี้ยงชีพ หรือโอนให้คนอื่นได้ไหม
มาตรา 1526 นำมาตรา 1598/41 มาใช้ด้วย ซึ่งบัญญัติว่า สิทธิที่จะได้ค่าอุปการะเลี้ยงดูจะสละหรือโอนมิได้ และไม่อยู่ในข่ายแห่งการบังคับคดี
ผลในทางปฏิบัติคือ เจ้าหนี้ของผู้รับจะยึดสิทธิรับค่าเลี้ยงชีพไม่ได้ และผู้รับจะโอนสิทธินี้ให้คนอื่นไม่ได้ ส่วนการจ่ายเป็นงวด มาตรา 1598/40 ให้จ่ายเป็นเงินเป็นคราวตามกำหนด เว้นแต่ตกลงหรือศาลกำหนดวิธีอื่น
คำถามที่พบบ่อย
ผู้รับแต่งงานใหม่แล้วไม่บอก ยังรับเงินต่อ ต้องคืนไหม
เมื่อสมรสใหม่ สิทธิรับค่าเลี้ยงชีพหมดไปตามมาตรา 1528 เงินที่รับต่อหลังจากนั้นจึงอาจถูกเรียกคืน ผู้จ่ายควรเก็บหลักฐานวันที่จดทะเบียนสมรสใหม่ และยอดที่จ่ายไปหลังวันนั้น
หย่าโดยความยินยอมที่อำเภอ เรียกค่าเลี้ยงชีพตามมาตรา 1526 ได้ไหม
มาตรา 1526 ใช้กับการหย่าที่ศาลพิพากษาเพราะความผิดของอีกฝ่าย และต้องเรียกไว้ในคดีหย่าหรือฟ้องแย้ง ถ้าจดทะเบียนหย่า เงินช่วยเหลือหลังหย่าจะเป็นไปตามที่ตกลงกันในบันทึกการหย่า
ค่าเลี้ยงชีพสิ้นสุดแล้ว ค่าเลี้ยงดูบุตรจบด้วยไหม
ไม่จบ ค่าเลี้ยงดูบุตรเป็นสิทธิของลูกตามหน้าที่ของบิดามารดา แยกจากค่าเลี้ยงชีพของอดีตคู่สมรส การสมรสใหม่ของพ่อหรือแม่ไม่ทำให้หน้าที่ต่อลูกหมดไป
ผู้จ่ายมีครอบครัวใหม่ ขอลดได้ไหม
ภาระใหม่ เช่น บุตรคนใหม่ อาจเป็นพฤติการณ์ที่ศาลนำมาพิจารณาประกอบ แต่ศาลจะดูภาพรวมของรายได้และความจำเป็นทั้งสองฝ่าย การมีครอบครัวใหม่จึงไม่ได้ทำให้ลดได้เสมอไป
ควรเริ่มอย่างไร
เปิดคำพิพากษาหรือข้อตกลงฉบับจริงดูก่อนว่า ค่าเลี้ยงชีพกำหนดไว้กี่งวด จ่ายถึงเมื่อไร และมีเงื่อนไขสิ้นสุดอื่นหรือไม่ แล้วจดเหตุการณ์ที่เปลี่ยนไปพร้อมหลักฐาน
ถ้าจะขอเพิ่ม ลด งด หรือจะเรียกยอดค้างจากกองมรดก ควรปรึกษาทนายความคดีครอบครัว เพื่อยื่นคำร้องให้ถูกศาลและมีพยานหลักฐานครบตั้งแต่ครั้งแรก
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ