แม่ไปทำพาสปอร์ตลูกคนเดียวได้ ถ้าเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองแต่ผู้เดียว เช่น ไม่ได้จดทะเบียนสมรสและพ่อไม่ได้รับรองบุตร ซึ่งใช้หนังสือ ป.ค.14 หรือหย่าแล้วบันทึกการหย่าระบุให้แม่ปกครองคนเดียว ถ้าพ่อมีอำนาจปกครองร่วมแต่ไม่ยอมเซ็น ต้องขอคำสั่งศาล
ทำพาสปอร์ตลูกต้องให้ใครยินยอม
คู่มือสำหรับประชาชนเรื่องการออกหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ของกรมการกงสุล วางหลักว่า ผู้เยาว์อายุต่ำกว่า 20 ปีบริบูรณ์ บิดาและมารดาต้องมาลงนามให้ความยินยอมต่อหน้าเจ้าหน้าที่ในวันรับคำร้อง เว้นแต่เข้ากรณียกเว้นตามคู่มือ
หลักนี้สอดคล้องกับ ป.พ.พ. มาตรา 1566 ที่ให้บุตรที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะอยู่ใต้อำนาจปกครองของบิดามารดา และให้อำนาจปกครองอยู่กับฝ่ายเดียวได้ในบางกรณี เช่น อีกฝ่ายตาย หรือศาลสั่ง
คำว่า "ไม่มีพ่อ" ในทางกฎหมายจึงต้องแยกให้ชัดว่า พ่อไม่มีอำนาจปกครองตามกฎหมาย หรือแค่ไม่ได้อยู่ด้วยกัน เพราะเอกสารที่ใช้ต่างกันมาก
กรณีไหนแม่ไปทำพาสปอร์ตลูกคนเดียวได้
คู่มือของกรมการกงสุลแยกกรณีที่แม่หรือพ่อลงนามฝ่ายเดียวได้ไว้ดังนี้
| สถานการณ์ | ใครลงนามได้ | เอกสารที่ต้องแสดง |
|---|---|---|
| ไม่ได้จดทะเบียนสมรส และลูกอยู่ในความปกครองของแม่ | แม่ฝ่ายเดียว | หนังสือรับรองการใช้อำนาจปกครองบุตร หรือบันทึกคำให้การรับรองการปกครองบุตร (ป.ค.14) และบัตรประชาชนของแม่ |
| ไม่ได้จดทะเบียนสมรส แต่พ่อจดทะเบียนรับรองบุตรแล้ว | ต้องลงนามทั้งพ่อและแม่ | บัตรประชาชนของทั้งสองฝ่าย |
| จดทะเบียนหย่า และบันทึกการหย่าระบุให้แม่ปกครองแต่ผู้เดียว | แม่ฝ่ายเดียว | บันทึกการหย่าที่ระบุผู้ใช้อำนาจปกครอง และบัตรประชาชน |
| จดทะเบียนหย่า แต่ไม่ได้ระบุผู้ใช้อำนาจปกครอง | ต้องลงนามทั้งพ่อและแม่ | บัตรประชาชนของทั้งสองฝ่าย |
| พ่อเสียชีวิต | แม่ฝ่ายเดียว | มรณบัตรของพ่อ และบัตรประชาชนของแม่ |
เรื่องที่ทำให้หลายคนสับสนคือ การมีชื่อพ่อในสูติบัตรไม่เท่ากับการจดทะเบียนรับรองบุตร ถ้าพ่อแม่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสและพ่อไม่ได้จดทะเบียนรับรองบุตร ลูกเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของแม่ตามมาตรา 1546 แม่จึงใช้ ป.ค.14 ได้
ป.ค.14 คืออะไร ขอได้ที่ไหน
ป.ค.14 คือหนังสือรับรองหรือบันทึกคำให้การรับรองการใช้อำนาจปกครองบุตร ที่ใช้แสดงว่าแม่เป็นผู้ใช้อำนาจปกครองแต่ผู้เดียว
ตามคู่มือ ออกโดยอำเภอ สำนักงานเขต หรือสำนักทะเบียนท้องถิ่น และถ้าอยู่ต่างประเทศ ขอได้ที่สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทย ข้อมูลของกรมการกงสุลแนะนำให้แม่ติดต่อเขตหรืออำเภอที่มีชื่อในทะเบียนบ้าน รายการเอกสารและพยานที่ต้องใช้อาจต่างกันในแต่ละแห่ง ควรโทรสอบถามก่อน
พ่อไม่ยอมเซ็น หรือติดต่อพ่อไม่ได้ ทำอย่างไร
ถ้าพ่อมีอำนาจปกครองร่วมอยู่ เช่น ยังเป็นคู่สมรสกัน หย่าโดยไม่ได้ระบุผู้ปกครอง หรือจดทะเบียนรับรองบุตรแล้ว แม่ไม่มีทางลงนามแทนพ่อได้ ต้องให้ศาลมีคำสั่ง
- รวบรวมหลักฐานว่าพยายามขอความยินยอมแล้ว หรือหลักฐานว่าติดต่อพ่อไม่ได้
- ยื่นคำร้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัว ขอให้อำนาจปกครองอยู่กับแม่ตามมาตรา 1566 (5) หรือถ้าหย่าแล้ว ขอเปลี่ยนตัวผู้ใช้อำนาจปกครองตามมาตรา 1521
- ศาลพิจารณาโดยคำนึงถึงประโยชน์ของเด็กเป็นสำคัญ
- นำคำสั่งศาลที่ระบุชื่อผู้มีอำนาจปกครอง ไปแสดงในวันยื่นคำร้องทำหนังสือเดินทาง
คู่มือของกรมการกงสุลยังระบุกรณีอื่นที่ต้องมีคำสั่งศาล เช่น พ่อแม่เสียชีวิตทั้งคู่ หรือเด็กอยู่กับบุคคลอื่นและติดตามพ่อแม่มาให้ความยินยอมไม่ได้ ถ้าพ่อมีพฤติกรรมที่เป็นอันตรายต่อเด็ก อาจพิจารณาเรื่องการถอนอำนาจปกครอง อ่านได้ที่ เหตุใดบ้างที่ศาลจะสั่งถอนอำนาจปกครองบุตร
ก่อนจองตั๋วหรือนัดวันเดินทาง ให้ตรวจเอกสารอำนาจปกครองให้เรียบร้อยก่อน เพราะถ้าต้องขอคำสั่งศาล จะใช้เวลามากกว่าการทำหนังสือเดินทางหลายเท่า และเจ้าหน้าที่ไม่สามารถยกเว้นความยินยอมของผู้มีอำนาจปกครองให้ได้
เอกสารและค่าธรรมเนียมทำพาสปอร์ตเด็ก
เอกสารหลักคือเอกสารของเด็ก เอกสารของผู้ลงนามยินยอม และเอกสารแสดงอำนาจปกครองตามกรณีของครอบครัว
- บัตรประชาชนฉบับจริงของเด็ก (เด็กอายุ 7 ปีขึ้นไปต้องมีบัตรประชาชน) หรือสูติบัตรฉบับจริงสำหรับเด็กเล็ก
- หนังสือเดินทางเล่มเดิม ถ้ามี
- บัตรประชาชนฉบับจริงของผู้ลงนามให้ความยินยอม
- เอกสารแสดงอำนาจปกครองตามกรณี เช่น ป.ค.14 บันทึกการหย่า มรณบัตร หรือคำสั่งศาล
- ถ้าผู้มีอำนาจปกครองมาไม่ได้ ใช้หนังสือยินยอมให้ผู้เยาว์ทำหนังสือเดินทางจากเขต อำเภอ หรือสถานทูตไทย และถ้าเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปีโดยพ่อแม่มาไม่ได้ทั้งคู่ ต้องมีหนังสือมอบอำนาจให้ผู้บรรลุนิติภาวะพาเด็กมาด้วย
ผู้เยาว์ขอได้เฉพาะเล่มอายุไม่เกิน 5 ปี ค่าธรรมเนียมเล่มปกติ 1,000 บาท เล่มด่วนรับในวันเดียวกัน 3,000 บาท และค่าส่งไปรษณีย์ 40 บาท ตามคู่มือของกรมการกงสุล
คำถามที่พบบ่อย
มีชื่อพ่อในสูติบัตร แต่ไม่ได้จดทะเบียนรับรองบุตร ต้องให้พ่อเซ็นไหม
ตามคู่มือ กรณีพ่อแม่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสและเด็กอยู่ในความปกครองของแม่ แม่ลงนามฝ่ายเดียวได้โดยแสดง ป.ค.14 ต่างจากกรณีที่พ่อจดทะเบียนรับรองบุตรแล้ว ซึ่งต้องลงนามทั้งสองฝ่าย
ลูกอายุ 16 ปี ไปทำพาสปอร์ตเองได้ไหม
ผู้เยาว์อายุต่ำกว่า 20 ปียังต้องมีความยินยอมของผู้มีอำนาจปกครอง แต่ถ้าอายุ 15 ปีขึ้นไป และพ่อแม่มาไม่ได้ ใช้หนังสือยินยอมโดยไม่ต้องมีหนังสือมอบอำนาจให้ผู้อื่นพามา
แม่ทำงานอยู่ต่างประเทศ ให้ยายพาลูกไปทำพาสปอร์ตได้ไหม
ได้ แม่ทำหนังสือยินยอมและหนังสือมอบอำนาจ (กรณีเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี) ที่สถานทูตหรือสถานกงสุลไทยในประเทศที่อยู่ แล้วให้ยายนำไปพร้อมเอกสารแสดงอำนาจปกครองของแม่
หย่ากับสามีชาวต่างชาติ ใครต้องเซ็นพาสปอร์ตไทยของลูก
ใช้หลักเดียวกัน คือดูบันทึกการหย่าหรือคำพิพากษาว่าใครเป็นผู้ใช้อำนาจปกครอง ถ้าเป็นแม่คนเดียว แม่ลงนามได้ฝ่ายเดียว อ่านภาพรวมได้ที่ อำนาจปกครองบุตร หย่ากับชาวต่างชาติ ใครได้ลูก
ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มจากดูเอกสารครอบครัวของตัวเองว่าเข้ากรณีไหนในตารางข้างต้น แล้วเตรียมเอกสารแสดงอำนาจปกครองให้ครบก่อนนัดหมายกับสำนักงานหนังสือเดินทาง
ถ้าพ่อยังมีอำนาจปกครองร่วมแต่ไม่ยอมเซ็นหรือติดต่อไม่ได้ ควรปรึกษาทนายความด้านครอบครัวเพื่อยื่นคำร้องต่อศาลโดยเร็ว ภาพรวมเรื่องอำนาจปกครองหลังหย่าอ่านได้ที่ อำนาจปกครองบุตรหลังหย่า ร่วมกันหรือคนเดียว
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ