คุณเป็นคนไทยที่สมรสกับชาวอังกฤษ สามีอาจกลับไปอยู่อังกฤษแล้ว หรือทั้งคู่ยังอยู่ไทยแต่มีบ้าน เงินเก็บ หรือบำนาญอยู่ที่อังกฤษ คุณอยากรู้ว่าถ้าหย่ากับสามีอังกฤษที่ไทย อังกฤษจะถือว่าหย่าหรือไม่ และหลังหย่ายังเรียกส่วนแบ่งทรัพย์ที่อังกฤษได้อีกหรือเปล่า บทความนี้อธิบายเงื่อนไขของกฎหมายอังกฤษทั้งสองเรื่อง พร้อมจุดที่ถ้าพลาดแล้วอาจเสียสิทธิ
บทความนี้หมายถึงกฎหมายของอังกฤษและเวลส์ (England and Wales) สกอตแลนด์และไอร์แลนด์เหนือมีระบบศาลและกฎบางส่วนของตัวเอง ถ้าสามีหรือทรัพย์สินอยู่ที่นั่นต้องตรวจแยก
การยอมรับการหย่าต่างประเทศในอังกฤษ คืออะไร
การยอมรับการหย่าต่างประเทศ คือการที่กฎหมายอังกฤษถือว่าการหย่าที่เกิดนอกสหราชอาณาจักรมีผล โดยคู่สมรสไม่ต้องหย่ากันใหม่ ต่างจากเยอรมนีที่ต้องยื่นขอรับรองต่อหน่วยงาน กฎหมายอังกฤษกำหนดเงื่อนไขไว้ในพระราชบัญญัติกฎหมายครอบครัว ค.ศ. 1986 (Family Law Act 1986) มาตรา 45 ถึง 49 ถ้าการหย่าเข้าเงื่อนไข ก็ได้รับการยอมรับ ถ้าไม่เข้า ก็ไม่ได้รับการยอมรับ
กฎหมายแยกการหย่าเป็นสองประเภท คือการหย่าที่ได้มาโดยกระบวนการ (proceedings) ซึ่งกฎหมายนิยามว่าหมายถึงกระบวนการทางศาลหรือกระบวนการอื่น กับการหย่าที่ได้มาโดยไม่ผ่านกระบวนการ ประเภทหลังมีเงื่อนไขเข้มกว่ามาก การแยกประเภทนี้จึงเป็นหัวใจของการเลือกว่าจะหย่าที่ไหน
หย่ากับสามีอังกฤษที่ศาลไทย มีผลในอังกฤษไหม
โดยหลักมีผล ตามมาตรา 46(1) การหย่าโดยกระบวนการได้รับการยอมรับ ถ้าการหย่ามีผลตามกฎหมายของประเทศที่หย่า และในวันเริ่มคดี คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีถิ่นที่อยู่ปกติ มีภูมิลำเนา หรือมีสัญชาติของประเทศนั้น เมื่อคุณเป็นคนไทยและศาลไทยพิพากษาให้หย่าจนคดีถึงที่สุด เงื่อนไขเรื่องสัญชาติจึงครบ
อย่างไรก็ตาม มาตรา 51 ให้ปฏิเสธการยอมรับได้ ถ้าไม่ได้แจ้งคดีให้คู่สมรสอีกฝ่ายทราบตามสมควร ไม่ได้ให้โอกาสเข้าร่วมคดีตามสมควร หรือการยอมรับขัดต่อความสงบเรียบร้อยอย่างชัดแจ้ง การส่งหมายถึงสามีที่อังกฤษให้ถูกต้องจึงสำคัญ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 83 จัตวา โจทก์ต้องยื่นคำร้องให้ส่งหมายไปต่างประเทศภายในเจ็ดวันนับแต่ยื่นฟ้อง ถ้าเพิกเฉย กฎหมายให้ถือว่าโจทก์ทิ้งฟ้อง
จดหย่าที่อำเภอ อังกฤษนับเป็นกระบวนการหรือไม่
ยังไม่มีแนวทางทางการที่ยืนยันได้สำหรับใบหย่าจากอำเภอไทย การจดทะเบียนหย่าโดยความยินยอมเป็นการที่นายทะเบียนรับจดตามที่คู่สมรสตกลง ไม่มีการพิจารณาคดี ถ้าถูกมองว่าไม่ใช่กระบวนการ มาตรา 46(2) จะกำหนดว่าในวันที่หย่า คู่สมรสทั้งสองต้องมีภูมิลำเนาในไทย หรือฝ่ายหนึ่งมีภูมิลำเนาในไทยและอีกฝ่ายมีภูมิลำเนาในประเทศที่ยอมรับการหย่านั้น และต้องไม่มีฝ่ายใดมีถิ่นที่อยู่ปกติในสหราชอาณาจักรตลอดหนึ่งปีก่อนวันหย่า ภูมิลำเนาตามกฎหมายอังกฤษ (domicile) ไม่ใช่ที่อยู่ตามทะเบียนบ้าน แต่หมายถึงประเทศที่บุคคลถือเป็นบ้านถาวร ชาวอังกฤษที่มาอยู่ไทยหลายปีก็อาจยังมีภูมิลำเนาในอังกฤษ
อีกเรื่องที่ควรรู้คือ มาตรา 44(1) กำหนดว่าการหย่าที่ได้มาในสหราชอาณาจักรจะมีผลในสหราชอาณาจักรเฉพาะเมื่อศาลเป็นผู้ให้หย่า ตามถ้อยคำนี้ การจดหย่าที่สถานทูตไทยในสหราชอาณาจักรจะไม่ถือว่ามีผลในสหราชอาณาจักร แม้มีผลตามกฎหมายไทย ควรให้ทนายอังกฤษยืนยันก่อนเลือกทางนี้
| ทางหย่า | ผลในไทย | ผลในอังกฤษ | สิ่งที่ต้องทำต่อ |
|---|---|---|---|
| หย่าที่ศาลอังกฤษ | ยังไม่เปลี่ยนในทะเบียนไทยจนกว่าจะบันทึก | มีผลเมื่อมีคำสั่งหย่าขั้นสุดท้าย เรื่องเงินต้องขอคำสั่งแยก | รับรองเอกสารแล้วขอบันทึกการหย่า (คร.22) |
| จดหย่าที่อำเภอไทย | สมบูรณ์ตามกฎหมายไทยเมื่อจดทะเบียน | ยังไม่มีแนวทางยืนยันว่าเป็นกระบวนการ ถ้าไม่ใช่ เงื่อนไขภูมิลำเนาเข้มมาก | ให้ทนายอังกฤษประเมินก่อนจด โดยเฉพาะถ้ามีทรัพย์ในอังกฤษ |
| ฟ้องหย่าที่ศาลไทย | มีผลเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด | โดยหลักยอมรับเพราะคุณเป็นคนไทย ถ้าส่งหมายและให้โอกาสต่อสู้คดีตามสมควร | เก็บหลักฐานการส่งหมาย ขอหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด |
หมายเหตุ การจดหย่าที่อำเภอหรือเขตยืนยันได้สำหรับคู่ที่จดทะเบียนสมรสตามกฎหมายไทย ถ้าคุณสมรสตามกฎหมายอังกฤษอย่างเดียว ต้องสอบถามสำนักทะเบียนหรือทนายก่อน ทางที่แน่นอนกว่าคือฟ้องหย่าที่ศาลไทย การจดหย่าโดยความยินยอมของคู่ต่างสัญชาติยังมีประเด็นกฎหมายขัดกัน ซึ่งศาลหรือหน่วยงานต่างประเทศอาจตรวจ จึงไม่ควรถือว่าใบหย่าจากอำเภอมีผลในต่างประเทศแน่นอน
หย่าที่ไทยแล้ว ขอแบ่งทรัพย์ในอังกฤษได้หรือไม่
อาจได้ พระราชบัญญัติกระบวนพิจารณาคดีสมรสและครอบครัว ค.ศ. 1984 (Matrimonial and Family Proceedings Act 1984) ภาคที่ 3 เปิดให้คู่สมรสที่หย่าในต่างประเทศขอให้ศาลอังกฤษออกคำสั่งทางการเงินได้ เช่น ให้จ่ายเงินหรือโอนทรัพย์ แต่มีเงื่อนไขหลายชั้น
- การหย่าต้องเป็นการหย่าโดยกระบวนการและได้รับการยอมรับ มาตรา 12(1) ใช้คำว่าการหย่าโดยกระบวนการทางศาลหรือกระบวนการอื่นในต่างประเทศ ประเด็นใบหย่าอำเภอข้างต้นจึงกระทบสิทธินี้ด้วย
- ต้องได้รับอนุญาตจากศาลก่อน ตามมาตรา 13 ศาลจะไม่อนุญาต เว้นแต่เห็นว่ามีเหตุอันสำคัญ (substantial ground) ที่จะยื่น แม้ศาลต่างประเทศเคยมีคำสั่งเรื่องเงินไปแล้ว ศาลอังกฤษก็อนุญาตได้
- ศาลอังกฤษต้องมีเขตอำนาจ ตามมาตรา 15 เช่น ฝ่ายใดมีภูมิลำเนาในอังกฤษและเวลส์ มีถิ่นที่อยู่ปกติที่นั่นตลอดหนึ่งปีก่อนวันที่กฎหมายกำหนด หรือฝ่ายใดยังมีสิทธิในบ้านที่อังกฤษหรือเวลส์ซึ่งเคยเป็นบ้านของคู่สมรส แต่ถ้าศาลมีเขตอำนาจเพราะเรื่องบ้านอย่างเดียว มาตรา 20 จำกัดคำสั่งไว้ที่ส่วนในบ้านหลังนั้น เช่น โอนหรือขายส่วนในบ้าน และเงินก้อนที่ไม่เกินมูลค่าส่วนนั้น
- ศาลต้องเห็นว่าอังกฤษเป็นที่เหมาะสม ตามมาตรา 16 ศาลพิจารณาความเกี่ยวพันของคู่สมรสกับแต่ละประเทศ ประโยชน์ที่คุณได้จากการหย่าในไทย สิทธิที่คุณเคยมีในต่างประเทศแต่ไม่ได้ใช้และเหตุผล ทรัพย์ที่อยู่ในอังกฤษ และระยะเวลาที่ผ่านไปนับแต่หย่า
จุดที่เสียสิทธิทันที มาตรา 12(2) กำหนดว่าคู่สมรสที่สมรสใหม่หรือจดทะเบียนคู่ชีวิตหลังหย่า ยื่นขอคำสั่งทางการเงินตามภาคนี้ไม่ได้ แม้การสมรสใหม่จะเป็นโมฆะหรือโมฆียะก็ตาม ถ้าคุณมีแผนจะสมรสใหม่ ต้องคุยเรื่องนี้กับทนายก่อน
นอกจากนี้ มาตรา 16 ให้ศาลพิจารณาเวลาที่ผ่านไปนับแต่หย่าและเหตุที่ไม่ใช้สิทธิในประเทศที่หย่า ตัวบทไม่ได้กำหนดเส้นตายเป็นตัวเลข แต่ยิ่งรอนาน ศาลก็อาจมองว่าไม่เหมาะสม และหลักฐานทรัพย์สินก็หายากขึ้น
ถ้าสามียื่นหย่าในอังกฤษ จะเป็นอย่างไร
ตั้งแต่ 6 เมษายน 2565 อังกฤษและเวลส์ใช้การหย่าแบบไม่ต้องพิสูจน์ความผิด ตามพระราชบัญญัติคดีสมรส ค.ศ. 1973 (Matrimonial Causes Act 1973) ที่แก้ไขแล้ว เหตุหย่ามีเหตุเดียวคือชีวิตสมรสแตกร้าวจนไม่อาจคืนดี และคำแถลงของผู้ยื่นถือเป็นหลักฐานเด็ดขาด ยื่นคนเดียวหรือยื่นร่วมกันได้ ผู้ยื่นยืนยันให้ดำเนินต่อได้เมื่อพ้น 20 สัปดาห์นับแต่เริ่มคดี ศาลออกคำสั่งหย่าแบบมีเงื่อนไข (conditional order) และทำให้เป็นคำสั่งขั้นสุดท้าย (final order) ได้เมื่อพ้นหกสัปดาห์นับแต่คำสั่งแบบมีเงื่อนไข และยื่นหย่าภายในหนึ่งปีแรกของการสมรสไม่ได้
ศาลอังกฤษรับคดีหย่าได้ในหลายกรณี รวมถึงเมื่อคู่สมรสฝ่ายใดมีภูมิลำเนาในอังกฤษและเวลส์ สามีจึงยื่นหย่าที่อังกฤษได้แม้อาศัยอยู่ไทย สิ่งที่ภรรยาไทยต้องระวังคือ คำสั่งหย่าไม่ได้แบ่งทรัพย์ให้เอง เรื่องเงินต้องขอคำสั่งทางการเงินแยกต่างหาก และตามมาตรา 28(3) ฝ่ายที่สมรสใหม่หลังคำสั่งหย่า จะยื่นขอคำสั่งเงินหรือการปรับทรัพย์สินเพื่อตนเองไม่ได้ เว้นแต่ได้ยื่นคำขอไว้ก่อนสมรสใหม่ ซึ่งควรให้ทนายอังกฤษตรวจ ถ้าคุณได้รับเอกสารจากศาลอังกฤษ ควรให้ทนายอังกฤษอ่านทันที
ตัวอย่างสมมติ
นางบี คนไทย สมรสกับนายเอ ชาวอังกฤษ ทั้งคู่ซื้อบ้านที่อังกฤษและอยู่ด้วยกันระยะหนึ่งก่อนย้ายมาไทย เมื่อแยกทางกัน นายเอเสนอให้ไปจดหย่าที่อำเภอเพราะง่าย นางบีปรึกษาทนายไทยก่อน ทนายชี้ว่าใบหย่าอำเภออาจถูกตั้งคำถามว่าเป็นกระบวนการตามกฎหมายอังกฤษหรือไม่ ซึ่งกระทบสิทธิขอให้ศาลอังกฤษสั่งเรื่องบ้าน นางบีจึงปรึกษาทนายอังกฤษก่อน แล้วจึงตัดสินใจระหว่างฟ้องหย่าที่ศาลไทยกับดำเนินการที่อังกฤษ ตัวอย่างนี้แสดงลำดับการคิด ไม่ใช่ผลที่รับประกันได้
เช็กลิสต์ก่อนเลือกว่าจะหย่าที่ไหน
- ทรัพย์สินอยู่ที่ไหนบ้าง บ้าน บัญชี หรือบำนาญในอังกฤษ มีชื่อใคร
- สามียังมีภูมิลำเนาในอังกฤษหรือไม่ และใครอยู่ประเทศใดมานานเท่าใด
- ถ้าจะจดหย่าที่อำเภอ ทนายอังกฤษเห็นว่าใบหย่าจะได้รับการยอมรับและยังขอคำสั่งเงินได้หรือไม่
- ถ้าฟ้องที่ศาลไทยและสามีอยู่ต่างประเทศ มีที่อยู่ของสามีสำหรับส่งหมาย และยื่นคำร้องส่งหมายภายในเจ็ดวันนับแต่ยื่นฟ้อง
- มีแผนจะสมรสใหม่หรือไม่ เพราะการสมรสใหม่ตัดสิทธิขอคำสั่งเงินในอังกฤษ
- มีบุตรที่อาจย้ายประเทศหรือไม่ ณ พฤศจิกายน 2569 ตารางของที่ประชุมเฮกฯ ไม่แสดงว่าสหราชอาณาจักรยอมรับการเข้าเป็นภาคีอนุสัญญาว่าด้วยการลักพาตัวเด็กของไทย อนุสัญญาจึงยังไม่มีผลระหว่างไทยกับสหราชอาณาจักร ดู พาลูกข้ามประเทศหลังหย่า อนุสัญญาเฮกใช้กับประเทศใดได้
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- เชื่อว่าอังกฤษยอมรับการหย่าไทยทุกแบบ กฎหมายแยกการหย่าโดยกระบวนการกับไม่ใช่กระบวนการ
- จดหย่าที่สถานทูตไทยในอังกฤษ ตามถ้อยคำมาตรา 44(1) ไม่ถือว่ามีผลในสหราชอาณาจักร
- สมรสใหม่ก่อนจัดการเรื่องเงิน ทำให้เสียสิทธิขอคำสั่งเงินในอังกฤษ
- รอหลายปีแล้วค่อยเรียกทรัพย์ ศาลพิจารณาเวลาที่ผ่านไปได้
- คิดว่าคำสั่งเรื่องเงินของศาลไทยบังคับในอังกฤษได้ทันที มาตรา 51(5) ไม่ได้บังคับให้อังกฤษยอมรับคำสั่งประกอบเรื่องค่าเลี้ยงดูหรือการเงินที่มากับการหย่า
สามีสัญชาติอื่นมีกลไกต่างกัน เทียบได้ที่ หย่ากับสามีเยอรมัน ต้องขอรับรองในเยอรมนีไหม หย่ากับสามีออสเตรเลีย และกำหนดเวลาขอแบ่งทรัพย์ และ หย่ากับคนฟิลิปปินส์ หย่าที่ไทยมีผลในฟิลิปปินส์ไหม ส่วนการแบ่งงานระหว่างทนายสองประเทศ อ่านได้ที่ คดีหย่าข้ามประเทศ ทนายไทยกับทนายต่างประเทศทำงานร่วมกันอย่างไร
ข้อมูลกฎหมายอังกฤษในบทความนี้มาจากตัวบทที่เผยแพร่โดยรัฐบาลสหราชอาณาจักร และเป็นข้อมูลทั่วไป ควรให้ทนายในอังกฤษตรวจกับข้อเท็จจริงของคุณ ถ้าคุณยังไม่ได้เลือกว่าจะหย่าที่ไหน นี่คือเวลาที่เหมาะที่สุดในการวางแผน คดีแบบนี้มักต้องมีทั้งทนายไทยและทนายในอังกฤษ ทนายไทยช่วยดูแลคดีฝั่งไทย เตรียมเอกสารไทย และเตรียมข้อมูลสำหรับทนายในอังกฤษของคุณได้ ติดต่อสำนักงาน พร้อมทะเบียนสมรสและรายการทรัพย์สินที่ทราบ
คำถามที่พบบ่อย
ฟ้องหย่าสามีอังกฤษที่ศาลไทย ต้องไปจดทะเบียนที่อังกฤษอีกไหม
ไม่ต้องยื่นขอรับรองต่อหน่วยงานแบบเยอรมนี ถ้าเข้าเงื่อนไขของกฎหมาย การหย่าก็ได้รับการยอมรับ แต่หน่วยงานที่คุณนำไปใช้ เช่น สำนักทะเบียนเมื่อจะสมรสใหม่ อาจตรวจเอกสาร จึงควรมีคำพิพากษา หนังสือรับรองคดีถึงที่สุด คำแปล และหลักฐานการส่งหมาย
ใบหย่าจากอำเภอใช้ในอังกฤษได้ไหม
ยังตอบแน่นอนไม่ได้ เพราะยังไม่มีแนวทางทางการยืนยันว่าเป็นการหย่าโดยกระบวนการหรือไม่ ถ้าไม่ใช่ ต้องผ่านเงื่อนไขภูมิลำเนาที่เข้มกว่า จึงควรให้ทนายอังกฤษประเมินก่อนเลือกทางนี้
หย่าที่ไทยแล้ว เรียกส่วนแบ่งบ้านที่อังกฤษได้อีกไหม
อาจได้ ถ้าศาลอังกฤษอนุญาตให้ยื่นเพราะมีเหตุอันสำคัญ ศาลมีเขตอำนาจ และเห็นว่าอังกฤษเป็นที่เหมาะสม การที่บ้านเคยเป็นบ้านของคู่สมรสเป็นเหตุหนึ่งที่ทำให้ศาลอังกฤษมีเขตอำนาจได้ แต่ถ้าเป็นเหตุเดียว คำสั่งของศาลจะจำกัดอยู่ที่ส่วนในบ้านหลังนั้น
แต่งงานใหม่แล้วยังเรียกทรัพย์จากอดีตสามีอังกฤษได้ไหม
ไม่ได้ตามภาคที่ 3 ของกฎหมาย ค.ศ. 1984 เพราะผู้ที่สมรสใหม่หรือจดทะเบียนคู่ชีวิตหลังหย่าหมดสิทธิยื่น ถ้าหย่าที่ศาลอังกฤษ ฝ่ายที่สมรสใหม่ก็ยื่นคำขอคำสั่งเงินเพื่อตนเองไม่ได้เช่นกัน เว้นแต่ได้ยื่นไว้ก่อน จึงควรจัดการเรื่องเงินก่อนสมรสใหม่
ต้องยื่นขอแบ่งทรัพย์ในอังกฤษภายในเมื่อไร
ตัวบทไม่ได้กำหนดเส้นตายเป็นตัวเลขสำหรับกรณีหย่าต่างประเทศ แต่ศาลต้องพิจารณาเวลาที่ผ่านไปนับแต่หย่า และการสมรสใหม่ตัดสิทธิทันที จึงควรปรึกษาทนายตั้งแต่ก่อนหย่า
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
