หย่ากับสามีออสเตรเลีย หย่าที่ไทยหรือออสเตรเลีย? การยอมรับการหย่า และกำหนดเวลาขอแบ่งทรัพย์

คุณเป็นคนไทยที่สมรสกับชาวออสเตรเลีย อาจเคยอยู่ด้วยกันที่ออสเตรเลีย หรือสามีมาอยู่ไทยแต่ยังมีบ้าน เงินเก็บ หรือกองทุนเกษียณที่นั่น เมื่อชีวิตคู่จบลงและต้องหย่ากับสามีออสเตรเลีย คำถามสำคัญคือควรหย่าที่ไทยหรือที่ออสเตรเลีย การหย่าที่ไทยจะมีผลในออสเตรเลียไหม และมีกำหนดเวลาอะไรที่ถ้าพลาดแล้วการเรียกทรัพย์ในออสเตรเลียจะยากขึ้นมาก บทความนี้ตอบทั้งสามเรื่องจากตัวบทกฎหมายครอบครัวของออสเตรเลีย

การยอมรับการหย่าต่างประเทศในออสเตรเลีย คืออะไร

การยอมรับการหย่าต่างประเทศ คือการที่กฎหมายออสเตรเลียถือว่าการหย่าที่ทำตามกฎหมายของประเทศอื่นมีผลในออสเตรเลีย โดยไม่ต้องหย่าใหม่ พระราชบัญญัติกฎหมายครอบครัว ค.ศ. 1975 (Family Law Act 1975) มาตรา 104 กำหนดว่าการหย่าที่ทำตามกฎหมายต่างประเทศได้รับการยอมรับ ถ้าในวันเริ่มกระบวนการหย่า เข้าเงื่อนไขข้อใดข้อหนึ่ง เช่น

  • ฝ่ายที่ถูกฟ้องหรือถูกร้องมีถิ่นที่อยู่ปกติในประเทศนั้น หรือมีสัญชาติของประเทศนั้น
  • ฝ่ายที่ยื่นมีถิ่นที่อยู่ปกติในประเทศนั้นต่อเนื่องอย่างน้อยหนึ่งปี หรือคู่สมรสอยู่ร่วมกันครั้งสุดท้ายในประเทศนั้น
  • ฝ่ายที่ยื่นมีสัญชาติของประเทศนั้นและมีถิ่นที่อยู่ปกติที่นั่น หรือเคยอยู่ที่นั่นต่อเนื่องหนึ่งปีในช่วงสองปีก่อนเริ่มกระบวนการ
  • ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีภูมิลำเนาในประเทศนั้น

ถ้าคุณเป็นคนไทยที่อาศัยในไทยและฟ้องหย่าที่ศาลไทย จึงเข้าเงื่อนไขเรื่องสัญชาติและถิ่นที่อยู่ ถ้าคุณย้ายไปอยู่ออสเตรเลียนานแล้วเพิ่งกลับมาฟ้องที่ไทย ต้องตรวจเงื่อนไขละเอียดขึ้น นอกจากนี้ กฎหมายไม่ยอมรับการหย่าที่ฝ่ายหนึ่งถูกปฏิเสธความยุติธรรมตามธรรมชาติ เช่น ไม่ได้รับแจ้งคดีโดยชอบ หรือที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยอย่างชัดแจ้ง

จดหย่าที่อำเภอไทย ออสเตรเลียยอมรับไหม

โดยหลัก มาตรา 104 ยอมรับการหย่าที่ทำตามกฎหมายต่างประเทศเมื่อเข้าเงื่อนไขข้างต้น แต่ยังไม่พบแนวทางทางการของออสเตรเลียที่กล่าวถึงใบหย่าจากอำเภอไทยโดยตรง ถ้าคุณจะใช้ใบหย่าอำเภอกับศาลหรือหน่วยงานในออสเตรเลีย เช่น เพื่อสมรสใหม่หรือเพื่อคดีทรัพย์สิน ควรให้ทนายออสเตรเลียยืนยันก่อน

หย่ากับสามีออสเตรเลีย หย่าที่ไทยหรือที่ออสเตรเลียดี

ไม่มีคำตอบเดียวที่ถูกสำหรับทุกคน ขึ้นกับว่าทรัพย์อยู่ที่ไหน และคุณพร้อมดำเนินคดีในประเทศใด ในออสเตรเลีย ตามมาตรา 48 เหตุหย่ามีเหตุเดียวคือชีวิตสมรสแตกร้าวจนไม่อาจคืนดี ซึ่งต้องพิสูจน์ว่าแยกกันอยู่ต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 12 เดือนก่อนยื่น แยกกันอยู่ในบ้านเดียวกันก็นับได้ ตามมาตรา 39 ยื่นหย่าที่ออสเตรเลียได้ถ้าฝ่ายใดเป็นพลเมืองออสเตรเลีย มีภูมิลำเนาในออสเตรเลีย หรือมีถิ่นที่อยู่ปกติที่นั่นมาแล้วหนึ่งปี สามีที่เป็นพลเมืองออสเตรเลียจึงยื่นหย่าที่ออสเตรเลียได้แม้อาศัยในไทย และตามมาตรา 55 คำสั่งหย่าโดยหลักมีผลเมื่อพ้นหนึ่งเดือนนับแต่ศาลมีคำสั่ง

ฝั่งไทย การจดหย่าที่อำเภอทำได้เมื่อทั้งสองฝ่ายยินยอมและไปร้องขอจดทะเบียน ส่วนการฟ้องหย่าต้องมีเหตุหย่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1516 และตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 มาตรา 27 ศาลไทยจะพิพากษาให้หย่าเมื่อกฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้หย่าได้

ทางหย่าผลในไทยผลในออสเตรเลียสิ่งที่ต้องทำต่อ
หย่าที่ศาลออสเตรเลียยังไม่เปลี่ยนในทะเบียนไทยจนกว่าจะบันทึกมีผลเมื่อพ้นหนึ่งเดือนนับแต่คำสั่งนับเวลา 12 เดือนสำหรับเรื่องทรัพย์ และขอบันทึกการหย่าในไทย (คร.22)
จดหย่าที่อำเภอไทยสมบูรณ์ตามกฎหมายไทยเมื่อจดทะเบียนโดยหลักยอมรับถ้าเข้าเงื่อนไขมาตรา 104 แต่ยังไม่พบแนวทางทางการเฉพาะใบหย่าอำเภอให้ทนายออสเตรเลียยืนยันก่อนใช้ และวางแผนเรื่องทรัพย์ทันที
ฟ้องหย่าที่ศาลไทยมีผลเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุดยอมรับถ้าเข้าเงื่อนไขมาตรา 104 และส่งหมายโดยชอบเก็บหลักฐานการส่งหมาย และปรึกษาเรื่องทรัพย์ในออสเตรเลีย

หมายเหตุ การจดหย่าที่อำเภอหรือเขตยืนยันได้สำหรับคู่ที่จดทะเบียนสมรสตามกฎหมายไทย ถ้าคุณสมรสตามกฎหมายออสเตรเลียอย่างเดียว ต้องสอบถามสำนักทะเบียนหรือทนายก่อน ทางที่แน่นอนกว่าคือฟ้องหย่าที่ศาลไทย การจดหย่าโดยความยินยอมของคู่ต่างสัญชาติยังมีประเด็นกฎหมายขัดกัน ซึ่งศาลหรือหน่วยงานต่างประเทศอาจตรวจ จึงไม่ควรถือว่าใบหย่าจากอำเภอมีผลในต่างประเทศแน่นอน

กำหนดเวลาขอแบ่งทรัพย์หลังหย่ากับสามีออสเตรเลีย คือเมื่อไร

ถ้าการหย่าเกิดจากคำสั่งหย่าของศาลออสเตรเลีย คุณต้องยื่นขอแบ่งทรัพย์สินหรือขอค่าเลี้ยงชีพภายใน 12 เดือนนับแต่วันที่คำสั่งหย่ามีผล ตามมาตรา 44(3) พ้นจากนั้นแล้วจะยื่นได้เฉพาะเมื่ออีกฝ่ายยินยอม หรือศาลอนุญาต ซึ่งตามมาตรา 44(4) ศาลจะอนุญาตได้ก็ต่อเมื่อพอใจว่าถ้าไม่อนุญาตจะเกิดความเดือดร้อน (hardship) กับคุณหรือบุตร หรือในเรื่องค่าเลี้ยงชีพ เมื่อคุณไม่อาจเลี้ยงตัวเองได้โดยไม่พึ่งเงินช่วยเหลือจากรัฐ ศาลครอบครัวของออสเตรเลียระบุว่าการขออนุญาตยื่นเกินกำหนดต้องทำคำร้องพร้อมคำให้การเป็นหนังสือ และไม่ได้รับอนุญาตเสมอไป

จุดที่ภรรยาไทยพลาดบ่อยคือ สามียื่นหย่าที่ออสเตรเลียขณะคุณอยู่ไทย คำสั่งหย่าออกและมีผลไปแล้ว แต่คุณไม่ได้สนใจเอกสารศาลเพราะคิดว่าเป็นแค่เรื่องหย่า เวลา 12 เดือนจึงเดินไปโดยไม่รู้ตัว ถ้าคุณได้รับเอกสารจากศาลครอบครัวออสเตรเลีย ให้จดวันที่ไว้และปรึกษาทนายทันที และคู่สมรสไม่จำเป็นต้องรอให้หย่าก่อนจึงยื่นเรื่องทรัพย์ในออสเตรเลีย จึงควรปรึกษาทนายตั้งแต่แยกกันอยู่

ถ้าหย่าที่ไทย ระยะ 12 เดือนนับอย่างไร

ตัวบทมาตรา 44(3) ผูกระยะ 12 เดือนกับวันที่คำสั่งหย่า (divorce order) มีผล ซึ่งหมายถึงคำสั่งหย่าตามกฎหมายออสเตรเลีย นักกฎหมายออสเตรเลียหลายแหล่งอธิบายว่าศาลครอบครัวชั้นอุทธรณ์เคยวินิจฉัยว่าระยะนี้ผูกกับคำสั่งหย่าตามกฎหมายออสเตรเลีย จึงไม่ใช้กับการหย่าต่างประเทศ แต่ควรให้ทนายออสเตรเลียยืนยันกับข้อเท็จจริงของคุณ และไม่ควรถือเป็นเหตุให้รอ เพราะยิ่งรอนาน หลักฐานทรัพย์สินยิ่งหายาก และทรัพย์อาจถูกจำหน่ายไปก่อน

หย่าที่ไทยแล้ว ขอแบ่งทรัพย์ในออสเตรเลียได้ไหม

ได้ในหลักการ นิยามคดีสมรส (matrimonial cause) ในมาตรา 4 ครอบคลุมคดีทรัพย์สินระหว่างคู่สมรสที่เกี่ยวกับการหย่าซึ่งทำตามกฎหมายต่างประเทศและได้รับการยอมรับตามมาตรา 104 และตามมาตรา 39(4) ยื่นคดีแบบนี้ได้เมื่อฝ่ายใดเป็นพลเมืองออสเตรเลีย มีถิ่นที่อยู่ปกติในออสเตรเลีย หรืออยู่ในออสเตรเลียในวันยื่น สามีที่เป็นพลเมืองออสเตรเลียจึงเข้าเงื่อนไขนี้แม้อาศัยในไทย ข้อควรระวังคือ ถ้าคุณลงนามข้อตกลงเรื่องทรัพย์ตอนจดหย่าที่ไทย หรือศาลไทยพิพากษาเรื่องทรัพย์ไปแล้ว อีกฝ่ายอาจยกสิ่งเหล่านี้ขึ้นอ้าง และศาลออสเตรเลียอาจนำมาพิจารณา ผลขึ้นกับว่าข้อตกลงหรือคำพิพากษานั้นครอบคลุมเรื่องใด จึงควรให้ทนายออสเตรเลียอ่านร่างข้อตกลงก่อนลงนาม

ออสเตรเลียแก้ไขกฎหมายครอบครัวในส่วนการแบ่งทรัพย์และการเงิน โดยการแก้ไขส่วนใหญ่มีผลตั้งแต่ 10 มิถุนายน 2568 และใช้กับคดีใหม่และคดีที่ยังไม่เริ่มการพิจารณาครั้งสุดท้าย การประเมินว่าคุณควรได้ส่วนแบ่งเท่าใดจึงต้องใช้หลักเกณฑ์ปัจจุบัน ซึ่งทนายออสเตรเลียเป็นผู้ประเมิน

ส่วนทรัพย์ในไทย ศาลไทยแบ่งสินสมรสในคดีหย่าได้ ที่ดินและบ้านในไทยใช้กฎหมายไทย แต่ทรัพย์อื่นของคู่ต่างสัญชาติมีประเด็นว่าต้องใช้กฎหมายประเทศใด ทนายต้องตรวจก่อน และคำพิพากษาไทยไม่ได้บังคับกับบ้านหรือบัญชีในออสเตรเลียโดยอัตโนมัติ คดีที่มีทรัพย์สองประเทศจึงมักต้องมีทนายทั้งสองฝั่งวางแผนร่วมกันว่าจะดำเนินการที่ใดก่อน ดู หย่ากับชาวต่างชาติต้องจ้างทนายไหม กรณีที่ควรมีทนายตั้งแต่ต้น

ตัวอย่างสมมติ

นางบี คนไทย สมรสกับนายเอ ชาวออสเตรเลีย อยู่ด้วยกันที่ออสเตรเลียหลายปี แล้วนางบีกลับมาอยู่ไทยกับลูก นายเอยื่นหย่าที่ศาลออสเตรเลียหลังแยกกันอยู่เกินหนึ่งปี และส่งเอกสารมาให้นางบี ซึ่งนางบีเก็บไว้โดยไม่ได้อ่าน คำสั่งหย่ามีผลไปแล้วหลายเดือน เมื่อนางบีปรึกษาทนายไทย ทนายนับวันจากคำสั่งหย่าทันที และแนะนำให้นางบีให้ทนายออสเตรเลียยื่นเรื่องทรัพย์ก่อนครบ 12 เดือน ถ้าเลยกำหนดไปแล้ว นางบีจะต้องขออนุญาตศาลและแสดงความเดือดร้อน ตัวอย่างนี้แสดงลำดับการคิด ไม่ใช่ผลที่รับประกันได้

เช็กลิสต์เอกสารและกำหนดเวลา

  • วันที่สำคัญ วันแยกกันอยู่ วันยื่นหย่า วันที่ศาลออสเตรเลียมีคำสั่ง และวันที่คำสั่งหย่ามีผล
  • เอกสารสมรสและหย่า ทะเบียนสมรส คำสั่งหย่าหรือคำพิพากษา หนังสือรับรองคดีถึงที่สุด หรือใบหย่าจากอำเภอ
  • หลักฐานทรัพย์สิน บ้าน บัญชีธนาคาร กองทุนเกษียณ และหนี้ ทั้งในไทยและออสเตรเลีย
  • หลักฐานการส่งหมาย ถ้าฟ้องที่ศาลไทยและสามีอยู่ต่างประเทศ ต้องยื่นคำร้องส่งหมายภายในเจ็ดวันนับแต่ยื่นฟ้อง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 83 จัตวา ถ้าเพิกเฉย กฎหมายให้ถือว่าโจทก์ทิ้งฟ้อง ไทยกับออสเตรเลียมีความตกลงว่าด้วยความช่วยเหลือทางการศาลในคดีแพ่ง ทนายจะตรวจว่าต้องส่งช่องทางใด
  • บันทึกการหย่าในไทย ถ้าหย่าที่ออสเตรเลีย ต้องรับรองเอกสาร แปล แล้วขอบันทึกที่สำนักทะเบียน ดู หย่าที่ต่างประเทศแล้วบันทึก คร.22 ต้องใช้อะไรบ้าง

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • ไม่อ่านเอกสารศาลออสเตรเลีย ทำให้พลาดกำหนด 12 เดือน
  • คิดว่าหย่าที่ไทยแล้วเรื่องทรัพย์ในออสเตรเลียจบ การหย่ากับการแบ่งทรัพย์เป็นคนละเรื่อง
  • คิดว่าต้องแยกกันอยู่ 12 เดือนก่อนหย่าที่ไทย นั่นเป็นเงื่อนไขของศาลออสเตรเลีย
  • ใช้กฎของคู่ที่อยู่กินโดยไม่สมรส บทความนี้ใช้กับคู่ที่สมรสกัน คู่ที่อยู่กินแบบ de facto มีกำหนดเวลาและกฎแยกต่างหาก
  • ไม่วางแผนเรื่องลูกก่อนเดินทาง อนุสัญญาเฮกว่าด้วยการลักพาตัวเด็กมีผลระหว่างไทยกับออสเตรเลียตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2547 การพาลูกข้ามประเทศโดยอีกฝ่ายไม่ยินยอมอาจถูกขอให้ส่งเด็กกลับ

สามีสัญชาติอื่นมีกลไกต่างกัน เทียบได้ที่ หย่ากับสามีเยอรมัน ต้องขอรับรองในเยอรมนีไหม หย่ากับสามีอังกฤษ หย่าที่ไทยมีผลในอังกฤษไหม และ หย่ากับคนญี่ปุ่น หย่าที่ไทยหรือที่ญี่ปุ่น

ข้อมูลกฎหมายออสเตรเลียในบทความนี้มาจากตัวบทที่รัฐบาลออสเตรเลียเผยแพร่ และเป็นข้อมูลทั่วไป ควรให้ทนายในออสเตรเลียตรวจกับข้อเท็จจริงของคุณ ถ้าคุณกำลังจะหย่าหรือเพิ่งได้รับเอกสารจากศาลออสเตรเลีย อย่ารอจนใกล้ครบกำหนด คดีแบบนี้มักต้องมีทั้งทนายไทยและทนายในออสเตรเลีย ทนายไทยช่วยดูแลคดีฝั่งไทย เตรียมเอกสารไทย และเตรียมข้อมูลสำหรับทนายในออสเตรเลียของคุณได้ ติดต่อสำนักงาน พร้อมวันที่ในคำสั่งศาลและรายการทรัพย์สินที่ทราบ

คำถามที่พบบ่อย

หย่าที่ศาลไทยแล้ว ออสเตรเลียยอมรับไหม

โดยหลักยอมรับ ถ้าเข้าเงื่อนไขมาตรา 104 เช่น คุณเป็นคนไทยที่มีถิ่นที่อยู่ปกติในไทยในวันเริ่มคดี และสามีได้รับแจ้งคดีโดยชอบ ถ้าฝ่ายหนึ่งถูกปฏิเสธความยุติธรรมตามธรรมชาติ ออสเตรเลียไม่ยอมรับ

ต้องแยกกันอยู่ 12 เดือนก่อนหย่าที่ไทยหรือไม่

ไม่ต้อง ระยะแยกกันอยู่ 12 เดือนเป็นเงื่อนไขของการหย่าที่ศาลออสเตรเลีย การหย่าที่ไทยใช้กฎหมายไทย คือจดหย่าโดยความยินยอม หรือฟ้องหย่าโดยมีเหตุตาม ป.พ.พ. มาตรา 1516

สามีหย่าที่ออสเตรเลียไปแล้ว ต้องยื่นขอแบ่งทรัพย์ภายในเมื่อไร

ภายใน 12 เดือนนับแต่วันที่คำสั่งหย่ามีผล ซึ่งโดยหลักคือหนึ่งเดือนหลังศาลมีคำสั่ง เกินกว่านั้นต้องให้อีกฝ่ายยินยอม หรือขออนุญาตศาลโดยแสดงว่าจะเกิดความเดือดร้อนกับคุณหรือบุตร

ยื่นขอแบ่งทรัพย์เกิน 12 เดือนแล้ว ศาลออสเตรเลียอนุญาตได้ไหม

อนุญาตได้ แต่ไม่ได้อนุญาตเสมอไป ศาลต้องพอใจว่าถ้าไม่อนุญาตจะเกิดความเดือดร้อนกับคุณหรือบุตร หรือในเรื่องค่าเลี้ยงชีพ คุณไม่อาจเลี้ยงตัวเองได้โดยไม่พึ่งเงินช่วยเหลือจากรัฐ

อยู่กินกับสามีออสเตรเลียโดยไม่ได้จดทะเบียนสมรส ใช้กำหนด 12 เดือนนี้ไหม

ไม่ใช้ กฎหมายออสเตรเลียแยกคู่ที่อยู่กินแบบ de facto ออกจากคู่สมรส คู่ de facto ต้องยื่นเรื่องทรัพย์ภายในสองปีนับแต่ความสัมพันธ์สิ้นสุด แต่สิทธินี้มีเงื่อนไขเรื่องลักษณะความสัมพันธ์และความเกี่ยวพันกับออสเตรเลีย คู่ที่อยู่กินกันในไทยตลอดอาจไม่เข้าเกณฑ์ ควรให้ทนายตรวจ

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ