หย่ากับสามีเยอรมัน หย่าที่ไทยแล้วต้องขอรับรองในเยอรมนีไหม? ขั้นตอนและผลต่อทรัพย์สิน

คุณเป็นคนไทยที่จดทะเบียนสมรสกับชาวเยอรมัน ตอนนี้ชีวิตคู่จบลงแล้ว และกำลังคิดว่าจะจดหย่าที่อำเภอ ฟ้องหย่าที่ศาลไทย หรือปล่อยให้สามียื่นหย่าที่เยอรมนี คำถามที่ตามมาเมื่อจะหย่ากับสามีเยอรมันคือ หย่าที่ไทยแล้วในเยอรมนีจะถือว่าหย่าหรือยัง และทรัพย์สินหรือเงินบำนาญที่สะสมในเยอรมนีระหว่างสมรสจะเป็นอย่างไร บทความนี้อธิบายขั้นตอนการขอรับรองการหย่า เอกสารที่ต้องเตรียม และเรื่องเงินที่ควรถามทนายทั้งสองประเทศก่อนตัดสินใจ

การรับรองการหย่าต่างประเทศในเยอรมนี คืออะไร

การรับรองการหย่าต่างประเทศ (Anerkennung) คือขั้นตอนที่หน่วยงานของเยอรมนีวินิจฉัยว่าการหย่าที่เกิดขึ้นนอกเยอรมนีมีผลในระบบกฎหมายเยอรมัน ตามกฎหมายวิธีพิจารณาคดีครอบครัวของเยอรมนี (FamFG) มาตรา 107 การหย่าในต่างประเทศจะได้รับการรับรองก็ต่อเมื่อหน่วยงานยุติธรรมของรัฐ (Landesjustizverwaltung) วินิจฉัยแล้วว่าครบเงื่อนไข บางรัฐมอบอำนาจนี้ให้ประธานศาลอุทธรณ์ประจำรัฐ (Oberlandesgericht) เป็นผู้พิจารณา

เมื่อหน่วยงานวินิจฉัยแล้ว คำวินิจฉัยนั้นผูกพันศาลและหน่วยงานราชการทั้งหมดในเยอรมนี ตามข้อมูลของศาลอุทธรณ์มิวนิก การรับรองทำให้ถือว่าการสมรสสิ้นสุดย้อนไปถึงวันที่หย่าในต่างประเทศ แต่ถ้ายังไม่ได้รับรอง สำนักทะเบียนเยอรมันอาจยังถือว่าคุณทั้งสองเป็นสามีภริยากันอยู่ ซึ่งกระทบการสมรสใหม่และการแก้ไขชื่อสกุลในเยอรมนี

หย่ากับสามีเยอรมันที่ไทยแล้ว ต้องขอรับรองในเยอรมนีไหม

ต้องขอ ถ้าต้องการให้การหย่ามีผลในเยอรมนี เช่น เพื่อสมรสใหม่ที่นั่น ทั้งกรณีจดหย่าที่อำเภอและกรณีศาลไทยพิพากษาให้หย่า มาตรา 107 มีข้อยกเว้นเพียงกรณีที่ศาลหรือหน่วยงานของรัฐที่คู่สมรสทั้งสองฝ่ายถือสัญชาติเป็นผู้ให้หย่า เช่น คนไทยสองคนหย่ากันที่ศาลไทย คู่ไทย–เยอรมันไม่เข้าข้อยกเว้นนี้ เพราะสามีไม่ได้ถือสัญชาติไทย

จดหย่าที่อำเภอกับฟ้องหย่าที่ศาลไทย เยอรมนีมองต่างกันอย่างไร

ต่างกันที่ลักษณะของการหย่า การจดทะเบียนหย่าโดยความยินยอมที่อำเภอหรือเขตไม่ใช่คำพิพากษา หน่วยงานเยอรมันจัดเป็นการหย่าโดยข้อตกลงของคู่สมรส (Privatscheidung) และสถานทูตเยอรมนีระบุว่าการหย่าแบบนี้ต้องขอรับรองเสมอ แม้คู่สมรสเป็นคนไทยทั้งคู่ ตามข้อมูลของศาลอุทธรณ์มิวนิก การหย่าแบบนี้รับรองได้เมื่อการหย่าเกิดขึ้นนอกเยอรมนีและไม่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยของเยอรมนี และหน่วยงานจะตรวจด้วยว่ากฎหมายที่ใช้กับการหย่าของคุณยอมให้หย่าแบบนี้หรือไม่ ซึ่งขึ้นกับถิ่นที่อยู่ของทั้งคู่ในขณะนั้น โดยเฉพาะถ้าคุณทั้งสองยังมีถิ่นที่อยู่ในเยอรมนี หรือเพิ่งแยกกันออกจากเยอรมนีไม่นาน กฎหมายที่ใช้อาจเป็นกฎหมายเยอรมัน ซึ่งไม่มีการหย่านอกศาล ใบหย่าจากอำเภอจึงเสี่ยงที่จะไม่ได้รับการรับรอง ควรให้ทนายเยอรมันตรวจก่อนไปจดหย่า

ส่วนคำพิพากษาศาลไทย หน่วยงานเยอรมันจะดูว่าศาลไทยมีเขตอำนาจ และสามีได้รับเอกสารเริ่มคดีโดยชอบและทันเวลาที่จะต่อสู้คดีหรือไม่ ถ้าสามีไม่ได้เข้าต่อสู้และอ้างว่าไม่ได้รับหมาย หน่วยงานปฏิเสธการรับรองได้ตามมาตรา 109 ของ FamFG การส่งหมายไปเยอรมนีให้ถูกต้องตั้งแต่ต้นจึงสำคัญ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 83 จัตวา โจทก์ต้องยื่นคำร้องให้ส่งหมายไปต่างประเทศภายในเจ็ดวันนับแต่ยื่นฟ้อง พร้อมคำแปลและค่าใช้จ่าย ถ้าเพิกเฉย กฎหมายให้ถือว่าโจทก์ทิ้งฟ้อง

ทางหย่าผลในไทยผลในเยอรมนีสิ่งที่ต้องทำต่อ
สามียื่นหย่าที่ศาลเยอรมนียังไม่เปลี่ยนในทะเบียนไทยจนกว่าจะบันทึกหย่าได้ทางศาลเท่านั้น ถ้าใช้กฎหมายเยอรมัน โดยหลักต้องแยกกันอยู่หนึ่งปีรับรองเอกสารแล้วขอบันทึกการหย่าในทะเบียนไทย (คร.22)
จดหย่าที่อำเภอไทยสมบูรณ์ตามกฎหมายไทยเมื่อจดทะเบียนเป็นการหย่าโดยข้อตกลง ต้องขอรับรองเสมอ ผลขึ้นกับกฎหมายที่ใช้กับการหย่ายื่นขอรับรองตามมาตรา 107 และถามทนายเยอรมันก่อนจด
ฟ้องหย่าที่ศาลไทยมีผลเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุดต้องขอรับรอง หน่วยงานตรวจเขตอำนาจและการส่งหมายขอหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด บันทึกการหย่า แล้วยื่นขอรับรอง

หมายเหตุ การจดหย่าที่อำเภอหรือเขตยืนยันได้สำหรับคู่ที่จดทะเบียนสมรสตามกฎหมายไทย ถ้าคุณสมรสตามกฎหมายเยอรมนีอย่างเดียว ต้องสอบถามสำนักทะเบียนหรือทนายก่อน ทางที่แน่นอนกว่าคือฟ้องหย่าที่ศาลไทย การจดหย่าโดยความยินยอมของคู่ต่างสัญชาติยังมีประเด็นกฎหมายขัดกัน ซึ่งหน่วยงานต่างประเทศอาจตรวจ

ใครยื่นขอรับรองได้ และยื่นที่ไหน

ผู้ที่มีส่วนได้เสียทางกฎหมายยื่นได้ ซึ่งรวมถึงคุณในฐานะอดีตภริยา ไม่ต้องรอให้สามียื่น มาตรา 107 กำหนดว่ายื่นต่อหน่วยงานยุติธรรมของรัฐที่คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีถิ่นที่อยู่ปกติ ถ้าทั้งสองไม่ได้อยู่เยอรมนี ให้ยื่นต่อรัฐที่จะจดทะเบียนสมรสใหม่ และถ้าไม่เข้ากรณีใดเลย หน่วยงานของรัฐเบอร์ลินเป็นผู้พิจารณา

ในทางปฏิบัติยื่นผ่านสำนักทะเบียนเยอรมัน (Standesamt) ได้ หรือถ้าอยู่ไทย ลงนามคำร้องให้สถานทูตเยอรมนีในกรุงเทพฯ รับรอง แล้วส่งคำร้องไปยังหน่วยงานที่มีอำนาจเอง ถ้าคุณเคยสมรสและหย่ามาก่อนมากกว่าหนึ่งครั้ง ต้องขอรับรองการหย่าทุกครั้งที่เกี่ยวข้อง

ต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้างเมื่อขอรับรองการหย่าไทย

เช็กลิสต์นี้รวบรวมจากหน้าข้อมูลประเทศไทยของศาลอุทธรณ์เดรสเดน (ธันวาคม 2568) และเอกสารของสถานทูตเยอรมนี หน่วยงานของแต่ละรัฐอาจขอเพิ่มตามข้อเท็จจริงของคดี

  • ทะเบียนสมรส และบันทึกการจดทะเบียนสมรส ถ้ามี
  • ถ้าจดหย่าที่อำเภอ ใบสำคัญการหย่าหรือทะเบียนหย่า และบันทึกการหย่าที่ระบุข้อตกลง
  • ถ้าหย่าโดยคำพิพากษา คำพิพากษาพร้อมหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด ศาลอุทธรณ์เดรสเดนระบุว่าพิสูจน์การถึงที่สุดด้วยใบหย่าที่บันทึกในทะเบียนไทยแล้วได้
  • การรับรองเอกสาร เอกสารจากไทยต้องผ่านการรับรอง (Legalisation) โดยสถานทูตหรือสถานกงสุลเยอรมนี
  • คำแปลภาษาเยอรมัน โดยผู้แปลที่ได้รับแต่งตั้งในเยอรมนี สถานทูตไม่รับรองคำแปลให้

อนุสัญญา Apostille จะมีผลกับไทยในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 และจะใช้ระหว่างไทยกับเยอรมนีได้ถ้าเยอรมนีไม่คัดค้านการเข้าร่วมของไทย ณ พฤศจิกายน 2569 ยังต้องรับรองเอกสารแบบเดิม อ่านเพิ่มที่ Apostille ไทยเริ่ม 28 ก.พ. 2570 เอกสารหย่าจากต่างประเทศจะง่ายขึ้นไหม

ถ้าสามียื่นหย่าที่เยอรมนี ต้องรู้อะไร

ในเยอรมนีการหย่าทำได้โดยคำวินิจฉัยของศาลเท่านั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน (BGB) มาตรา 1564 และกฎหมายยังห้ามหย่านอกศาลภายในเยอรมนีด้วย เมื่อศาลเยอรมันใช้กฎหมายเยอรมัน มาตรา 1565 และ 1566 วางหลักว่าศาลให้หย่าเมื่อชีวิตสมรสล้มเหลว กฎหมายถือเป็นเด็ดขาดว่าล้มเหลวเมื่อแยกกันอยู่หนึ่งปีและทั้งสองยื่นหรืออีกฝ่ายยินยอม หรือเมื่อแยกกันอยู่สามปี แยกกันอยู่ไม่ถึงหนึ่งปีจะหย่าได้เฉพาะกรณีที่การอยู่ต่อเป็นความลำบากเกินสมควรด้วยเหตุจากอีกฝ่าย

ศาลเยอรมันรับคดีหย่าได้เมื่อคู่สมรสฝ่ายหนึ่งเป็นคนเยอรมัน ตามมาตรา 98 ของ FamFG สามีที่อาศัยในไทยจึงยื่นหย่าที่เยอรมนีได้ ส่วนกฎหมายที่ศาลใช้ตัดสินเรื่องหย่า ตามระเบียบสหภาพยุโรปที่เรียกว่า Rome III โดยหลักผูกกับถิ่นที่อยู่ปกติของคู่สมรส และคู่สมรสเลือกกฎหมายที่ใช้ได้ตามเงื่อนไข ถ้าคุณได้รับเอกสารจากศาลเยอรมัน อย่าเพิกเฉย ควรให้ทนายเยอรมันอ่านเพื่อดูว่าคดีนั้นจัดการเรื่องเงินด้วยหรือไม่

ทรัพย์สินและเงินบำนาญในเยอรมนี แบ่งอย่างไร

การรับรองการหย่าไม่ได้แบ่งทรัพย์สินหรือบำนาญให้ ศาลอุทธรณ์มิวนิกอธิบายว่าการรับรองครอบคลุมเฉพาะสถานะการหย่า ไม่รวมค่าเลี้ยงดู อำนาจปกครองบุตร หรือการแบ่งบำนาญ เรื่องเงินจึงต้องดูแยกจากเรื่องสถานะ ภาพรวมของกฎหมายเยอรมันมีสองระบบที่ควรรู้ระดับหลักการ

  • การแบ่งส่วนทรัพย์ที่งอกเงย (Zugewinnausgleich) ถ้าคู่สมรสไม่ได้ทำสัญญาก่อนสมรส ทรัพย์ของแต่ละฝ่ายยังเป็นของแต่ละฝ่าย แต่เมื่อระบบทรัพย์สิ้นสุด ฝ่ายที่ทรัพย์เพิ่มขึ้นระหว่างสมรสมากกว่า ต้องชดใช้ครึ่งหนึ่งของส่วนที่มากกว่าให้อีกฝ่าย (BGB มาตรา 1363 และ 1378)
  • การแบ่งสิทธิบำนาญ (Versorgungsausgleich) สิทธิบำนาญที่สะสมระหว่างสมรส เช่น บำนาญประกันสังคม บำนาญข้าราชการ หรือบำนาญจากนายจ้าง โดยหลักแบ่งคนละครึ่ง (BGB มาตรา 1587) โดยมีข้อยกเว้นบางกรณี กฎหมายขัดกันของเยอรมันยังเปิดช่องให้ขอแบ่งตามกฎหมายเยอรมันโดยยื่นคำขอในบางกรณี เช่น เมื่อฝ่ายหนึ่งสะสมสิทธิกับกองทุนบำนาญในเยอรมนีระหว่างสมรส และศาลเห็นว่าเป็นธรรม

ระบบเหล่านี้ใช้กับคู่ของคุณหรือไม่ ขึ้นกับว่ากฎหมายประเทศใดใช้กับทรัพย์สินระหว่างสมรส ซึ่งดูจากวันที่สมรสและถิ่นที่อยู่ของทั้งคู่ คำถามที่ควรให้ทนายเยอรมันตอบก่อนเลือกทางหย่ามีดังนี้

  1. ทรัพย์สินระหว่างสมรสของเราใช้กฎหมายไทยหรือกฎหมายเยอรมัน
  2. ถ้าหย่าที่ไทย ยังขอแบ่งบำนาญหรือส่วนทรัพย์ที่งอกเงยในเยอรมนีได้หรือไม่ ต้องยื่นที่ใด และมีกำหนดเวลาเท่าใด
  3. ข้อตกลงหย่าที่ทำในไทยจะมีผลกับสิทธิเหล่านี้อย่างไร

ส่วนทรัพย์ในไทย ศาลไทยแบ่งสินสมรสในคดีหย่าได้ ที่ดินและบ้านในไทยใช้กฎหมายไทย แต่ทรัพย์อื่นของคู่ต่างสัญชาติมีประเด็นว่าต้องใช้กฎหมายประเทศใด ทนายต้องตรวจก่อน และคำพิพากษาไทยไม่ได้บังคับกับทรัพย์ที่อยู่เยอรมนีโดยอัตโนมัติ รายละเอียดอยู่ใน สินสมรสอยู่ต่างประเทศ หย่าแล้วแบ่งได้ไหม ศาลไทยสั่งได้แค่ไหน

ตัวอย่างสมมติ

นางบี คนไทย สมรสกับนายเอ ชาวเยอรมัน อยู่ด้วยกันที่เยอรมนีหลายปี นายเอทำงานและสะสมบำนาญที่นั่น ต่อมานางบีกลับไทย ทั้งสองตกลงจะไปจดหย่าที่อำเภอเพราะเร็ว นางบีปรึกษาทนายไทยก่อน ทนายชี้ว่าการจดหย่าที่อำเภอเยอรมนีจะตรวจเป็นการหย่าโดยข้อตกลง และการหย่าไม่ได้แบ่งบำนาญให้ และแนะนำให้นางบีปรึกษาทนายเยอรมันเรื่องกฎหมายที่ใช้และสิทธิบำนาญก่อนเซ็นข้อตกลงใด ๆ ตัวอย่างนี้แสดงลำดับการคิด ไม่ใช่ผลที่รับประกันได้

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • คิดว่าหย่าที่ไทยแล้วเยอรมนีรู้และเปลี่ยนสถานะเอง ถ้าต้องใช้สถานะหย่าในเยอรมนี ต้องยื่นขอรับรอง
  • รอให้สามียื่นเอง คุณยื่นได้เองในฐานะผู้มีส่วนได้เสีย
  • เซ็นข้อตกลงหย่าโดยไม่รู้เรื่องบำนาญ ถ้าสามีทำงานในเยอรมนีนาน สิทธินี้อาจมีมูลค่าสูง
  • ใช้คำแปลจากร้านแปลในไทยอย่างเดียว หน่วยงานเยอรมันต้องการผู้แปลที่ได้รับแต่งตั้งในเยอรมนี

ถ้าสามีของคุณเป็นชาวอังกฤษหรือออสเตรเลีย กลไกต่างจากเยอรมนีมาก อ่านเทียบที่ หย่ากับสามีอังกฤษ หย่าที่ไทยมีผลในอังกฤษไหม และ หย่ากับสามีออสเตรเลีย และกำหนดเวลาขอแบ่งทรัพย์ ส่วนคู่สมรสชาวญี่ปุ่นอ่านได้ที่ หย่ากับคนญี่ปุ่น หย่าที่ไทยหรือที่ญี่ปุ่น

ข้อมูลกฎหมายเยอรมันในบทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปจากตัวบทและหน่วยงานของเยอรมนี ควรให้ทนายในเยอรมนีตรวจกับข้อเท็จจริงของคุณ คดีหย่าข้ามประเทศมักต้องมีทั้งทนายไทยและทนายในเยอรมนี ถ้าคุณกำลังตัดสินใจว่าจะหย่าทางใด ทนายไทยช่วยวางแผนและเตรียมเอกสารฝั่งไทย และสรุปประเด็นที่ต้องถามทนายเยอรมันได้ ติดต่อสำนักงาน พร้อมทะเบียนสมรสและข้อมูลทรัพย์สินที่มี

คำถามที่พบบ่อย

จดหย่าที่อำเภอกับสามีเยอรมัน มีผลในเยอรมนีไหม

ยังไม่มีผลจนกว่าจะได้รับการรับรองตามมาตรา 107 ของ FamFG สถานทูตเยอรมนีระบุว่าการหย่าโดยข้อตกลงแบบนี้ต้องขอรับรองเสมอ และหน่วยงานจะตรวจว่ากฎหมายที่ใช้กับการหย่ายอมรับการหย่าแบบนี้หรือไม่

ภรรยาไทยยื่นขอรับรองการหย่าในเยอรมนีเองได้ไหม

ได้ ผู้ที่แสดงได้ว่ามีส่วนได้เสียทางกฎหมายยื่นคำร้องได้ ยื่นผ่านสำนักทะเบียนเยอรมันได้ หรือถ้าอยู่ไทย ให้สถานทูตเยอรมนีรับรองคำร้องแล้วส่งไปยังหน่วยงานที่มีอำนาจเอง

ได้รับรองการหย่าแล้ว ได้ส่วนแบ่งบำนาญของสามีด้วยหรือไม่

ไม่ได้โดยอัตโนมัติ การรับรองครอบคลุมเฉพาะสถานะการหย่า เรื่องแบ่งบำนาญหรือทรัพย์ต้องดำเนินการแยกตามกฎหมายที่ใช้กับคู่ของคุณ ควรให้ทนายเยอรมันประเมินว่ายังขอได้หรือไม่และต้องยื่นที่ใด

คำพิพากษาหย่าศาลไทยถูกปฏิเสธในเยอรมนีได้เมื่อไร

ถูกปฏิเสธได้ เช่น เมื่อสามีไม่ได้รับเอกสารเริ่มคดีโดยชอบหรือไม่ทันต่อสู้คดี เมื่อศาลไทยไม่มีเขตอำนาจตามหลักของกฎหมายเยอรมัน หรือเมื่อผลขัดต่อหลักสำคัญของกฎหมายเยอรมันอย่างชัดแจ้ง

หย่าที่ศาลเยอรมนีแล้ว ต้องทำอะไรในไทยอีก

ต้องขอบันทึกการหย่าในทะเบียนไทย (คร.22) โดยเอกสารเยอรมันต้องผ่านการรับรองและแปลตามขั้นตอนก่อน ถ้าไม่บันทึก ทะเบียนไทยยังแสดงว่าคุณสมรสอยู่

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ