หย่ากับคนฟิลิปปินส์ หย่าที่ไทยมีผลในฟิลิปปินส์ไหม? การขอศาลฟิลิปปินส์รับรองการหย่า

คนไทยที่หย่ากับคนฟิลิปปินส์มักแปลกใจเมื่อรู้ว่า แม้หย่ากันเรียบร้อยในไทยแล้ว ทะเบียนในฟิลิปปินส์อาจยังแสดงว่าทั้งคู่เป็นสามีภริยา บทความนี้อธิบายว่าทำไมจึงเป็นเช่นนั้น ทางหย่าที่คู่ไทย–ฟิลิปปินส์มีอยู่จริง และขั้นตอนขอให้ศาลฟิลิปปินส์รับรองการหย่า เพื่อให้สถานะของคุณตรงกันทั้งสองประเทศ

ฟิลิปปินส์มีการหย่าไหม

การหย่า คือการทำให้การสมรสที่สมบูรณ์สิ้นสุดลงขณะคู่สมรสทั้งสองยังมีชีวิตอยู่ ณ พฤศจิกายน 2569 ตามข้อมูลที่ตรวจได้ กฎหมายครอบครัวของฟิลิปปินส์ยังไม่มีการหย่าทั่วไปสำหรับพลเมืองฟิลิปปินส์ ศาลฟิลิปปินส์จึงไม่รับคดีฟ้องหย่าแบบที่ศาลไทยรับ และประมวลกฎหมายแพ่งฟิลิปปินส์ มาตรา 15 ให้กฎหมายเรื่องครอบครัวและสถานะบุคคลผูกพันคนฟิลิปปินส์แม้อาศัยอยู่ต่างประเทศ

ข้อยกเว้นมีสองกลุ่ม กลุ่มแรกคือผู้ที่อยู่ใต้ประมวลกฎหมายสถานะบุคคลของชาวมุสลิม ซึ่งมีการหย่าตามหลักศาสนา ต้องตรวจเป็นรายกรณี กลุ่มที่สองคือคู่สมรสต่างสัญชาติที่หย่ากันในต่างประเทศ ตามมาตรา 26 วรรคสองของประมวลกฎหมายครอบครัว ซึ่งเป็นหัวใจของบทความนี้ ส่วนคดีขอให้ศาลฟิลิปปินส์ประกาศว่าการสมรสเป็นโมฆะหรือเพิกถอนการสมรส มีอยู่จริงแต่เงื่อนไขต่างจากการหย่า ต้องให้ทนายฟิลิปปินส์ประเมิน

มาตรา 26 วรรคสอง คืออะไร ใช้กับคู่ไทย–ฟิลิปปินส์อย่างไร

ประมวลกฎหมายครอบครัวฟิลิปปินส์ (Family Code) มาตรา 26 วรรคสอง วางหลักว่า ถ้าการสมรสระหว่างพลเมืองฟิลิปปินส์กับคนต่างชาติทำโดยสมบูรณ์ และต่อมามีการหย่าที่ได้มาโดยชอบในต่างประเทศซึ่งทำให้คู่สมรสต่างชาติสมรสใหม่ได้ คู่สมรสฝ่ายฟิลิปปินส์ก็มีความสามารถสมรสใหม่ตามกฎหมายฟิลิปปินส์ด้วย สำหรับคู่ไทย–ฟิลิปปินส์ คนไทยคือคู่สมรสต่างชาติ และประเทศไทยคือ "ต่างประเทศ" ในมุมของฟิลิปปินส์

ศาลฎีกาฟิลิปปินส์ขยายความบทนี้ไว้สองเรื่องที่สำคัญกับคนไทย

  • ฝ่ายฟิลิปปินส์เป็นผู้เริ่มหย่าก็ได้ คำวินิจฉัยของที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาฟิลิปปินส์ปี 2018 ถือว่ามาตรา 26 วรรคสองไม่ได้กำหนดว่าคู่สมรสต่างชาติต้องเป็นผู้ยื่นหย่า
  • หย่าโดยความตกลงก็รับรองได้ คำวินิจฉัยของที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาฟิลิปปินส์ปี 2024 ถือว่าการหย่าโดยความตกลงของคู่สมรสที่ทำในต่างประเทศอยู่ในขอบเขตของมาตรานี้ ไม่จำเป็นต้องเป็นการหย่าผ่านศาล

ทั้งสองคำวินิจฉัยซึ่งออกก่อนการปรับปรุงกฎปี 2569 ที่อธิบายด้านล่าง ย้ำว่าศาลฟิลิปปินส์จะรับรู้กฎหมายต่างประเทศเองไม่ได้ ผู้ร้องต้องพิสูจน์ทั้งข้อเท็จจริงของการหย่าและกฎหมายต่างประเทศที่เกี่ยวข้องด้วยเอกสารที่รับรองถูกแบบ สำหรับคู่ที่หย่าในไทย กฎหมายนั้นคือกฎหมายไทย และในทั้งสองคดี ศาลฎีกาส่งเรื่องกลับไปให้ศาลชั้นต้นสืบกฎหมายต่างประเทศเพิ่ม เพราะหลักฐานที่ยื่นไว้ยังไม่พอ

หย่ากับคนฟิลิปปินส์ในไทยทำได้กี่ทาง

คู่ไทย–ฟิลิปปินส์มีทางหลักสามทาง ทุกทางต้องคิดต่อว่าจะให้มีผลในฟิลิปปินส์อย่างไร

ทางผลในไทยผลในฟิลิปปินส์สิ่งที่ต้องทำต่อ
จดทะเบียนหย่าที่อำเภอหรือเขตในไทยรับจดได้ถ้าจดสมรสในไทย แต่ความสมบูรณ์ตามกฎหมายขัดกันยังต้องให้ทนายประเมินไม่เปลี่ยนเองยื่นคำร้องให้ศาลฟิลิปปินส์รับรองการหย่า แล้วบันทึกทะเบียน
ฟ้องหย่าที่ศาลไทยศาลต้องพิจารณากฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายก่อนพิพากษาให้หย่าไม่เปลี่ยนเองบันทึกการหย่าในไทย และยื่นคำร้องให้ศาลฟิลิปปินส์รับรองคำพิพากษา
ดำเนินคดีในฟิลิปปินส์ทะเบียนไทยไม่เปลี่ยนเองไม่มีการฟ้องหย่าทั่วไป มีเพียงคดีความเป็นโมฆะหรือเพิกถอนการสมรสทนายไทยตรวจว่าจะบันทึกผลในทะเบียนไทยอย่างไร

ทางที่ 1: จดทะเบียนหย่าที่อำเภอหรือเขต

คู่ที่จดทะเบียนสมรสตามกฎหมายไทยและตกลงกันได้ จดทะเบียนหย่าที่อำเภอหรือเขตได้ ทั้งสองฝ่ายต้องร้องขอพร้อมพยานสองคน ตามความเห็นของคณะกรรมการกฤษฎีกา นายทะเบียนรับจดทะเบียนการหย่าของคู่ไทย–ต่างชาติตามกฎหมายไทยได้ แต่การที่อำเภอรับจดไม่ได้ตัดประเด็นความสมบูรณ์ตามกฎหมายขัดกันในย่อหน้าถัดไป

สิ่งที่ต้องรู้คือ พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 (พ.ร.บ.ขัดกันฯ) มาตรา 26 ให้การหย่าโดยความยินยอมสมบูรณ์เมื่อกฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้ทำได้ ขณะที่กฎหมายฟิลิปปินส์ไม่มีการหย่าในประเทศ ถ้าภายหลังมีข้อพิพาทในไทย เช่น เรื่องทรัพย์สินหรือมรดก ความสมบูรณ์ของการหย่าอาจถูกยกขึ้นโต้แย้ง เรื่องนี้ยังไม่มีแนวทางทางการที่ยืนยัน ควรให้ทนายประเมินก่อน ส่วนคู่ที่จดสมรสที่ฟิลิปปินส์อย่างเดียว ยังไม่พบแนวทางทางการว่าอำเภอจะรับจดหย่าหรือไม่

ทางที่ 2: ฟ้องหย่าที่ศาลไทย

ถ้าตกลงกันไม่ได้ หรือฝ่ายฟิลิปปินส์กลับประเทศไปแล้ว คุณยื่นฟ้องหย่าต่อศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจได้ แต่ศาลจะพิพากษาให้หย่าหรือไม่ยังมีประเด็นกฎหมายขัดกันตามย่อหน้าถัดไป นอกจากนี้ต้องมีเหตุหย่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1516 ถ้าคุณมีสัญชาติไทยหรือมีภูมิลำเนาในไทย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 4 ตรี เปิดให้ฟ้องในไทยได้แม้จำเลยอยู่ต่างประเทศ

จุดยากอยู่ที่ พ.ร.บ.ขัดกันฯ มาตรา 27 วรรคหนึ่ง ซึ่งกำหนดว่าศาลไทยจะไม่พิพากษาให้หย่า เว้นแต่กฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้หย่าได้ คำถามว่ากฎหมายฟิลิปปินส์ "ยอมให้หย่า" ในกรณีนี้หรือไม่ ยังไม่มีแนวทางที่ยืนยันได้ ฝ่ายหนึ่งอาจอ้างว่ามาตรา 26 วรรคสองยอมรับการหย่าในต่างประเทศของคู่ต่างสัญชาติ อีกฝ่ายอาจอ้างว่าบทนี้เพียงรับรองผล ไม่ได้อนุญาตให้หย่า นี่คือประเด็นที่ทนายต้องวางแนวนำสืบกฎหมายฟิลิปปินส์ให้ศาลเห็น หลักทั่วไปเรื่องกฎหมายที่ใช้กับการหย่าคู่ต่างสัญชาติอ่านได้ใน หย่ากับคู่สมรสต่างชาติ ใช้กฎหมายไทยหรือกฎหมายต่างประเทศ

มาตรา 8 ของ พ.ร.บ. ฉบับเดียวกันให้ศาลใช้กฎหมายไทยเมื่อไม่มีการพิสูจน์กฎหมายต่างประเทศ แต่ถ้าต้องนำคำพิพากษาไปขอรับรองในฟิลิปปินส์ การพึ่งหลักนี้แทนการนำสืบอาจไม่ใช่แนวที่ดีที่สุด วิธีส่งหมายก็สำคัญ ถ้าจำเลยไม่ได้รับแจ้งคดีโดยชอบ อาจเป็นเหตุคัดค้านการรับรองในฟิลิปปินส์ได้

ทางที่ 3: ดำเนินคดีที่ฟิลิปปินส์

เมื่อไม่มีการฟ้องหย่าทั่วไป ทางในฟิลิปปินส์คือคดีความเป็นโมฆะหรือการเพิกถอนการสมรส ซึ่งเงื่อนไขต่างจากเหตุหย่าตามกฎหมายไทย ทางนี้ต้องใช้ทนายฟิลิปปินส์ และทนายไทยควรตรวจว่าจะนำผลมาบันทึกในทะเบียนไทยอย่างไร

ขั้นตอนขอศาลฟิลิปปินส์รับรองการหย่า

การรับรองการหย่าต่างประเทศ คือการยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นของฟิลิปปินส์ (Regional Trial Court) ให้รับรองว่าการหย่าที่ทำในต่างประเทศมีผล ไม่ใช่การฟ้องหย่าใหม่ และสถานทูตฟิลิปปินส์บันทึกการหย่าแทนศาลไม่ได้

ก่อนดูขั้นตอน ควรรู้ว่าเดือนตุลาคม 2569 ศาลฎีกาฟิลิปปินส์ประกาศปรับปรุงกฎวิธีพิจารณาเพื่อลดภาระการพิสูจน์ในคดีนี้ ตามที่มีการเผยแพร่ ผู้ร้องอาจไม่ต้องพิสูจน์กฎหมายต่างประเทศแบบเดิม แต่ยังต้องยื่นคำร้องต่อศาล และเงื่อนไขของมาตรา 26 วรรคสองไม่เปลี่ยน รายละเอียดและวันมีผลควรตรวจกับทนายฟิลิปปินส์ ขั้นตอนด้านล่างจึงเป็นภาพรวม

  1. เก็บหลักฐานการหย่าจากไทย เช่น ทะเบียนการหย่า (คร.6) ใบสำคัญการหย่า (คร.7) หนังสือสัญญาหย่า หรือคำพิพากษาพร้อมหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด
  2. รับรองและแปลเอกสาร ฟิลิปปินส์ใช้อนุสัญญา Apostille ตั้งแต่ปี 2562 ส่วนไทยจะเริ่มมีผล 28 กุมภาพันธ์ 2570 กับประเทศที่ไม่คัดค้าน ก่อนถึงวันนั้นเอกสารไทยยังต้องรับรองหลายทอดตามที่หน่วยงานฟิลิปปินส์กำหนด ควรสอบถามสถานทูตฟิลิปปินส์ประจำประเทศไทย
  3. เตรียมหลักฐานกฎหมายไทยตามที่ทนายฟิลิปปินส์แนะนำ แนวเดิมต้องพิสูจน์บทบัญญัติกฎหมายไทยด้วยเอกสารที่รับรองถูกแบบ แต่กฎที่ปรับปรุงข้างต้นลดภาระส่วนนี้ลง
  4. ทนายฟิลิปปินส์ยื่นคำร้องต่อศาลและนำสืบ ผู้มีส่วนได้เสียหรือฝ่ายรัฐอาจคัดค้านได้
  5. เมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด นำไปบันทึกที่สำนักทะเบียนท้องถิ่น แล้วหน่วยงานทะเบียนกลาง (PSA) จะบันทึกหมายเหตุในทะเบียนสมรส ซึ่งเป็นหลักฐานที่ฝ่ายฟิลิปปินส์ใช้แสดงว่าสมรสใหม่ได้

ถ้าไม่ขอให้ศาลฟิลิปปินส์รับรอง จะเกิดอะไรขึ้น

  • ฝ่ายฟิลิปปินส์ยังสมรสอยู่ตามทะเบียนฟิลิปปินส์ และสมรสใหม่ในฟิลิปปินส์ไม่ได้
  • ทะเบียนสองประเทศไม่ตรงกัน คุณหย่าแล้วในไทย แต่บันทึกในฟิลิปปินส์ยังแสดงว่าสมรสกับคุณ ซึ่งอาจกระทบเรื่องทรัพย์สิน มรดก หรือเอกสารของบุตรในฟิลิปปินส์

ตัวอย่างสมมติ: หย่าที่เขตแล้ว แต่สมรสใหม่ที่มะนิลาไม่ได้

ตัวอย่างสมมติ นางเอ สัญชาติไทย จดทะเบียนสมรสกับนายบี สัญชาติฟิลิปปินส์ ที่เขตแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ และรายงานการสมรสต่อทางการฟิลิปปินส์แล้ว ต่อมาทั้งสองจดทะเบียนหย่าที่เขต หลายปีต่อมานายบีจะสมรสใหม่ที่มะนิลา แต่ทะเบียนในฟิลิปปินส์ยังแสดงว่าเขาสมรสกับนางเอ

นายบีต้องยื่นคำร้องให้ศาลฟิลิปปินส์รับรองการหย่า และต้องใช้เอกสารหย่าจากไทยที่รับรองถูกแบบ ซึ่งบางฉบับต้องขอจากสำนักทะเบียนไทยใหม่ นางเอจึงถูกติดต่อขอเอกสารอีกครั้ง ถ้าทั้งสองเตรียมชุดเอกสารและคำแปลไว้ตั้งแต่วันจดหย่า ขั้นตอนนี้จะง่ายขึ้นมาก

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย และส่วนที่ควรมีทนาย

  • คิดว่าหย่าที่อำเภอแล้ว ทะเบียนฟิลิปปินส์เปลี่ยนเอง
  • เก็บเอกสารหย่าไม่ครบหรือรับรองไม่ถูกแบบ จนต้องย้อนกลับมาขอใหม่
  • ฟ้องศาลไทยโดยไม่วางแนวเรื่องกฎหมายฟิลิปปินส์ตั้งแต่ต้น
  • ส่งหมายแบบที่ทำให้อีกฝ่ายอ้างได้ว่าไม่ได้รับแจ้งคดี
  • ไม่ตกลงเรื่องบุตรให้ชัดตั้งแต่วันหย่า ทั้งที่ ณ พฤศจิกายน 2569 อนุสัญญาเฮกว่าด้วยการลักพาตัวเด็กข้ามชาติยังไม่มีผลระหว่างไทยกับฟิลิปปินส์

งานคดีนี้แบ่งชัด ทนายไทยดูแลการเลือกทางหย่าในไทย การฟ้องและนำสืบกฎหมายฟิลิปปินส์ต่อศาลไทย และการรับรองเอกสารฝั่งไทย ส่วนทนายฟิลิปปินส์ยื่นคำร้องต่อศาลฟิลิปปินส์และดูแลการบันทึกทะเบียน การวางแผนร่วมกันตั้งแต่ต้นช่วยให้เอกสารชุดเดียวใช้ได้ทั้งสองประเทศ อ่านวิธีแบ่งงานได้ใน คดีหย่าข้ามประเทศ ทนายไทยกับทนายต่างประเทศทำงานร่วมกันอย่างไร

เช็กลิสต์เอกสารที่ควรเตรียม

  • หนังสือเดินทางของทั้งสองฝ่าย และบัตรประจำตัวประชาชนของฝ่ายไทย
  • หลักฐานการจดทะเบียนสมรสในไทย และหลักฐานการรายงานหรือจดสมรสในฟิลิปปินส์
  • เอกสารการหย่าฉบับรับรอง และคำแปลภาษาอังกฤษ
  • สูติบัตรของบุตร และข้อตกลงเรื่องอำนาจปกครองและค่าเลี้ยงดู
  • ที่อยู่ปัจจุบันของฝ่ายฟิลิปปินส์ ถ้าต้องฟ้องและส่งหมาย

เปรียบเทียบกับคู่สมรสสัญชาติอื่นได้ใน หย่ากับคนญี่ปุ่น หย่าที่ไทยหรือที่ญี่ปุ่น หย่ากับสามีอังกฤษ และ หย่ากับสามีออสเตรเลีย ถ้าคุณสมรสกับคนฟิลิปปินส์และต้องการให้การหย่ามีผลทั้งสองประเทศ ควรให้ทนายประเมินทางหย่าและเอกสารก่อนเริ่ม ติดต่อสำนักงาน

คำถามที่พบบ่อย

หย่าที่อำเภอไทยแล้ว คนฟิลิปปินส์สมรสใหม่ได้เลยไหม?

ไม่ได้ทันทีในมุมกฎหมายฟิลิปปินส์ ต้องยื่นคำร้องให้ศาลฟิลิปปินส์รับรองการหย่าก่อน เมื่อคำพิพากษาถึงที่สุดและบันทึกหมายเหตุในทะเบียนสมรสแล้ว จึงมีหลักฐานว่ามีความสามารถสมรสใหม่

ฝ่ายฟิลิปปินส์เป็นคนขอหย่าเอง ศาลฟิลิปปินส์ยังรับรองได้หรือไม่?

ได้ ศาลฎีกาฟิลิปปินส์วินิจฉัยปี 2018 ว่ามาตรา 26 วรรคสองไม่ได้กำหนดว่าคู่สมรสต่างชาติต้องเป็นผู้เริ่มหย่า แต่ยังต้องพิสูจน์การหย่าและกฎหมายที่เกี่ยวข้องตามที่ศาลกำหนด

หย่าโดยความยินยอมที่อำเภอ ไม่ผ่านศาล ฟิลิปปินส์รับรองได้ไหม?

ได้ตามหลัก ศาลฎีกาฟิลิปปินส์วินิจฉัยปี 2024 ว่าการหย่าโดยความตกลงที่ทำในต่างประเทศอยู่ในขอบเขตมาตรา 26 วรรคสอง ผลของแต่ละคดียังขึ้นกับพยานหลักฐานที่ยื่นต่อศาล

สถานทูตฟิลิปปินส์บันทึกการหย่าให้ได้ไหม?

ไม่ได้ ตามแนวปฏิบัติที่เผยแพร่ การหย่าในต่างประเทศต้องได้รับการรับรองจากศาลฟิลิปปินส์ก่อน แล้วจึงนำคำพิพากษาที่ถึงที่สุดไปบันทึกที่สำนักทะเบียน

ศาลไทยพิพากษาให้หย่ากับคนฟิลิปปินส์ได้หรือไม่?

ยังไม่มีคำตอบแน่นอน เพราะ พ.ร.บ.ขัดกันฯ มาตรา 27 ให้ศาลดูว่ากฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้หย่าหรือไม่ และยังไม่พบแนวทางที่ยืนยันสำหรับกฎหมายฟิลิปปินส์ ทนายต้องนำสืบกฎหมายฟิลิปปินส์และวางแนวให้คำพิพากษาใช้ต่อในฟิลิปปินส์ได้

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ