คุณอาจหย่าเสร็จแล้วที่จีน เกาหลีใต้ อินโดนีเซีย หรือสหรัฐอเมริกา แต่เมื่อตรวจทะเบียนในไทยกลับยังแสดงว่าสมรสอยู่ เรื่องนี้เกิดขึ้นบ่อย เพราะการหย่าในต่างประเทศไม่ได้เปลี่ยนทะเบียนไทยให้เอง บทความนี้เทียบเอกสารที่แต่ละประเทศออกให้ ขั้นตอนรับรองและแปล และสิ่งที่ควรตรวจก่อนยื่น เพื่อให้คุณเตรียมเอกสารครบในรอบเดียว
บันทึก คร.22 คืออะไร
การบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) คือการขอให้นายทะเบียนไทยบันทึกเหตุการณ์ทางครอบครัวที่เกิดขึ้นในต่างประเทศ เช่น การหย่าที่ทำตามกฎหมายของประเทศอื่น ลงในทะเบียนของไทย ตามคู่มือของกรมการปกครอง หลักเกณฑ์สำคัญมีดังนี้
- ผู้มีส่วนได้เสียเป็นผู้ยื่นขอ และฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งต้องมีสัญชาติไทยขณะยื่น
- ยื่นที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขตใดก็ได้
- เอกสารภาษาต่างประเทศต้องผ่านการรับรองนิติกรณ์โดยกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
- ใช้พยานสองคน
- ไม่เสียค่าธรรมเนียมการบันทึก แต่ค่ารับรองเอกสารและค่าแปลเป็นอีกส่วน
คร.22 ไม่ใช่การจดทะเบียนหย่าใหม่ สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงโซลแจ้งชัดว่าคู่ที่หย่าตามกฎหมายเกาหลีแล้วจะจดทะเบียนหย่าตามกฎหมายไทยอีกไม่ได้ ทำได้คือบันทึก คร.22 และโดยหลักใช้แนวเดียวกันกับประเทศอื่น โดยทั่วไปการหย่าในต่างประเทศนำมาบันทึกได้ แต่ไม่ใช่ผลอัตโนมัติ ถ้ามีข้อพิพาท ศาลไทยอาจตรวจว่าการหย่านั้นสอดคล้องกับหลักกฎหมายขัดกันหรือไม่
ก่อนเริ่ม ตรวจว่าการหย่าในต่างประเทศมีผลครบแล้วหรือยัง
เอกสารที่ได้มาก่อนการหย่ามีผลครบ อาจใช้บันทึกไม่ได้ จุดที่ต้องดูในแต่ละประเทศต่างกัน
- จีน การจดหย่าที่สำนักทะเบียนมีระยะทบทวน 30 วัน แล้วทั้งสองต้องไปรับใบหย่าด้วยตนเองภายใน 30 วัน ถ้าไม่ไปถือว่าถอนคำขอ ส่วนการหย่าทางศาลต้องมีหนังสือรับรองว่าคำพิพากษามีผล
- เกาหลีใต้ การหย่าแบบตกลงกันต้องได้รับการยืนยันจากศาลครอบครัว และต้องแจ้งทะเบียนภายใน 3 เดือนนับแต่ได้รับสำเนาหนังสือยืนยัน ถ้าไม่แจ้ง การยืนยันสิ้นผล
- อินโดนีเซีย คู่ที่ไม่ใช่มุสลิมต้องแจ้งทะเบียนราษฎรภายใน 60 วันนับแต่คำพิพากษาถึงที่สุด เพื่อออกเอกสารการหย่า ส่วนคู่มุสลิม เจ้าหน้าที่ศาลศาสนาให้ akta cerai แก่คู่ความภายใน 7 วันนับแต่แจ้งว่าคำพิพากษาถึงที่สุด
- สหรัฐฯ ใช้คำพิพากษาหย่าฉบับสำเนารับรองจากศาลของรัฐ และควรตรวจว่าคำพิพากษาถึงที่สุดแล้ว
หย่าที่ต่างประเทศแล้วบันทึก คร.22 ใช้เอกสารอะไร เทียบ 4 ประเทศ
ตารางนี้สรุปเอกสารที่โดยทั่วไปใช้ ณ พฤศจิกายน 2569 ไม่ได้รับประกันว่าทุกสำนักทะเบียนจะรับเหมือนกัน ควรโทรถามสำนักทะเบียนที่จะยื่นก่อนเสมอ
| ประเด็น | จีน (แผ่นดินใหญ่) | เกาหลีใต้ | อินโดนีเซีย | สหรัฐอเมริกา |
|---|---|---|---|---|
| เอกสารการหย่าหลัก | ใบหย่า (离婚证) จากสำนักทะเบียน หรือคำพิพากษาหย่าพร้อมหนังสือรับรองว่ามีผล (生效证明) หรือบันทึกไกล่เกลี่ยหย่า (调解书) | ตามรายการของสถานทูตไทยในโซล: เอกสารแสดงการหย่า (이혼관계증명서 หรือ 이혼증명서) เอกสารทะเบียนครอบครัว และสำเนาหนังสือเดินทางของฝ่ายเกาหลี | มุสลิม: คำพิพากษาหรือคำสั่งศาลศาสนา และ akta cerai ไม่ใช่มุสลิม: คำพิพากษา และ Kutipan Akta Perceraian จากทะเบียนราษฎร | คำพิพากษาหย่า (divorce decree) ฉบับสำเนารับรองจากศาลของรัฐ |
| รับรองในประเทศนั้น | สำนักงานโนตารีจีน แล้วกระทรวงการต่างประเทศจีนหรือสำนักงานการต่างประเทศระดับมณฑล | แปลอังกฤษถ้าจำเป็น แล้วรับรองที่หน่วยงานรัฐเกาหลี | สติกเกอร์รับรองที่กระทรวงกฎหมาย แล้วกระทรวงการต่างประเทศอินโดนีเซีย | Secretary of State ของรัฐที่ออกเอกสาร แล้ว U.S. Department of State |
| รับรองโดยฝ่ายไทยในต่างประเทศ | สถานทูตหรือสถานกงสุลไทยในจีน | สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงโซล ภายใน 3 เดือนนับแต่รับรองฝั่งเกาหลี | โดยทั่วไปสถานทูตไทยในจาการ์ตา ควรตรวจขั้นตอนล่าสุดก่อน | สถานทูตหรือสถานกงสุลใหญ่ไทยที่ดูแลรัฐนั้น |
| ให้คนในไทยยื่นแทน | ยังไม่ได้ตรวจแนวทาง ควรสอบถามสถานทูตไทย | ทำหนังสือมอบอำนาจที่สถานทูตไทยในโซลได้ | ยังไม่ได้ตรวจแนวทาง ควรสอบถามสถานทูตไทย | ยังไม่ได้ตรวจแนวทาง ควรสอบถามสถานทูตหรือสถานกงสุลไทย |
| จุดที่ควรถามสำนักทะเบียนก่อน | เอกสารยืนยันการมีผลของคำพิพากษาหรือบันทึกไกล่เกลี่ยที่ต้องแนบ | ชนิดเอกสารเกาหลีที่สำนักทะเบียนรับ | เอกสารชุดใดครบสำหรับกรณีของคุณ | เอกสารยืนยันว่าคำพิพากษาถึงที่สุด |
ทุกประเทศมีขั้นสุดท้ายในไทยเหมือนกัน คือแปลเป็นภาษาไทยและรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล แล้วจึงยื่นขอบันทึกที่สำนักทะเบียน
จีน
ถ้าหย่าที่สำนักทะเบียนจีน เอกสารหลักคือใบหย่า ถ้าหย่าทางศาลจีน ใช้คำพิพากษาหรือบันทึกไกล่เกลี่ยพร้อมเอกสารยืนยันว่ามีผล ซึ่งยังไม่พบว่าสำนักทะเบียนไทยเรียกแบบใดแน่ ควรโทรถามก่อน รายละเอียดอยู่ใน หย่าที่จีนแล้ว บันทึกการหย่าในไทยอย่างไร
เกาหลีใต้
รายการเอกสารปัจจุบันของสถานทูตไทยในโซลเรียกเอกสารแสดงการหย่าจากระบบทะเบียนครอบครัวเกาหลี พร้อมเอกสารทะเบียนครอบครัวและสำเนาหนังสือเดินทางของฝ่ายเกาหลี ถ้าหย่าโดยคำพิพากษาของศาลเกาหลี ควรถามก่อนว่าต้องแนบคำพิพากษาด้วยหรือไม่ ดู หย่าที่เกาหลีแล้ว ใบหย่าเกาหลีใช้ในไทยได้ไหม
อินโดนีเซีย
เอกสารขึ้นกับว่าหย่าที่ศาลศาสนาหรือศาลทั่วไป อย่าเรียกรวมว่าใบหย่าโดยไม่ดูว่าเป็นฉบับใด เพราะคู่มุสลิมได้ akta cerai จากศาลศาสนา ส่วนคู่ที่ไม่ใช่มุสลิมได้ Kutipan Akta Perceraian จากทะเบียนราษฎร ดู หย่าที่อินโดนีเซียแล้ว ใบหย่าอินโดนีเซียใช้ในไทยได้ไหม
สหรัฐอเมริกา
การหย่าในสหรัฐฯ เป็นคำพิพากษาของศาลรัฐ เอกสารที่ใช้จึงเป็นสำเนารับรองของคำพิพากษาจากศาลนั้น ซึ่งต้องรับรองต่อตามลำดับของรัฐที่ออกเอกสาร ดู ใบหย่าอเมริกาใช้ในไทยได้ไหม บันทึกการหย่าที่อำเภอ
ขั้นตอนบันทึก คร.22 หลังหย่าที่ต่างประเทศ
- ขอเอกสารการหย่าฉบับที่ใช้ได้จากหน่วยงานของประเทศที่หย่า และตรวจว่าการหย่ามีผลครบแล้ว
- รับรองเอกสารตามลำดับของประเทศนั้น แล้วรับรองที่สถานทูตหรือสถานกงสุลไทยที่ดูแล
- แปลเป็นภาษาไทยและรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล
- นำเอกสารพร้อมบัตรประจำตัวหรือหนังสือเดินทาง และพยานสองคน ไปยื่นขอบันทึก คร.22 ที่สำนักทะเบียน
- เก็บสำเนาบันทึกไว้ใช้แก้ไขเอกสารอื่น เช่น คำนำหน้านาม นามสกุล หรือเอกสารธนาคาร
ณ พฤศจิกายน 2569 ยังใช้ Apostille แทนขั้นสถานทูตไทยไม่ได้ เพราะอนุสัญญาจะมีผลสำหรับไทยวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 และเฉพาะกับรัฐที่ไม่คัดค้าน ดู Apostille ไทยเริ่ม 28 ก.พ. 2570 เอกสารหย่าจะง่ายขึ้นไหม ถ้าการสมรสของคุณทำในต่างประเทศและไม่เคยบันทึกในทะเบียนไทย ควรถามสำนักทะเบียนก่อนว่าต้องทำอะไรเพิ่มหรือไม่
ตัวอย่างสมมติ: หย่าที่ศาลศาสนาอินโดนีเซีย
นางเอ คนไทย หย่ากับนายบี ชาวอินโดนีเซีย ที่ศาลศาสนาในอินโดนีเซีย หลังคำพิพากษาถึงที่สุด เธอได้ akta cerai จากศาล เธอนำคำพิพากษาและ akta cerai ไปติดสติกเกอร์รับรองที่กระทรวงกฎหมาย รับรองที่กระทรวงการต่างประเทศอินโดนีเซีย และสอบถามขั้นตอนของสถานทูตไทยในจาการ์ตาก่อนยื่น เมื่อกลับไทยจึงแปลเป็นภาษาไทย รับรองคำแปลที่กรมการกงสุล แล้วยื่นขอบันทึก คร.22 พร้อมพยานสองคน ก่อนเดินทางเธอโทรถามสำนักทะเบียนว่าต้องใช้เอกสารใดบ้าง จึงไม่ต้องย้อนกลับไปขอเอกสารซ้ำ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อบันทึกการหย่าจากต่างประเทศ
- คิดว่าทะเบียนไทยเปลี่ยนเอง ต้องยื่นขอบันทึก คร.22 เอง ไม่เช่นนั้นทะเบียนไทยยังแสดงว่าสมรสอยู่
- ไปขอจดทะเบียนหย่าซ้ำที่อำเภอ สิ่งที่ทำได้คือบันทึก คร.22 ไม่ใช่จดหย่าใหม่
- ยื่นเอกสารก่อนการหย่ามีผลครบ เช่น ยังไม่ได้รับใบหย่าจีน หรือยังไม่ได้แจ้งทะเบียนเกาหลี
- เลือกเอกสารผิดฉบับ โดยเฉพาะเอกสารอินโดนีเซียที่ต่างกันตามศาล และเอกสารยืนยันการมีผลของคำพิพากษาจีน
- ไม่ได้รับรองที่กรมการกงสุล เอกสารภาษาต่างประเทศต้องผ่านการรับรองนิติกรณ์ก่อนยื่น
เมื่อไรควรให้ทนายช่วย และทนายช่วยอะไรได้บ้าง
กรณีทั่วไปผู้มีส่วนได้เสียยื่นเองได้ แต่ควรปรึกษาทนายถ้าสำนักทะเบียนไม่รับบันทึก ถ้าอีกฝ่ายโต้แย้งผลการหย่า ถ้ามีเรื่องลูกหรือทรัพย์สินในไทยที่ต้องจัดการต่อ หรือถ้าคุณอยู่ต่างประเทศและไม่สะดวกเดินทาง งานที่ทนายช่วยได้ เช่น
- ตรวจว่าการหย่าในต่างประเทศมีผลครบ และเอกสารที่มีอยู่เพียงพอสำหรับการบันทึกหรือไม่
- ทำรายการเอกสารและลำดับการรับรองของประเทศนั้นให้ครบในรอบเดียว
- ตรวจคำแปลภาษาไทยของคำพิพากษาหรือเอกสารทะเบียนก่อนยื่นกรมการกงสุล
- ประเมินทางเลือกเมื่อสำนักทะเบียนไม่รับ หรือเมื่อยังไม่ได้หย่าและอีกฝ่ายอยู่ต่างประเทศ ซึ่งอาจต้องฟ้องหย่าที่ศาลไทยและส่งหมาย ดู ส่งหมายฟ้องหย่าไปต่างประเทศ
หลักทั่วไปของการหย่าในต่างประเทศอยู่ใน หย่าที่ต่างประเทศแล้ว มีผลในไทยไหม ต้องทำอะไรต่อ ถ้าคุณอยู่ต่างประเทศ ดู อยู่ต่างประเทศ ปรึกษาทนายไทยเรื่องหย่าออนไลน์ได้ไหม และภาพรวมทั้งสี่ประเทศอยู่ใน หย่ากับชาวต่างชาติ จีน เกาหลี อินโดนีเซีย อเมริกา ต่างกันอย่างไร หากต้องการให้ทนายตรวจชุดเอกสารก่อนยื่น ติดต่อสำนักงาน
คำถามที่พบบ่อย
หย่าที่ต่างประเทศแล้ว ต้องจดทะเบียนหย่าที่อำเภออีกไหม?
ไม่ต้องจดซ้ำ สิ่งที่ทำคือขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ที่สำนักทะเบียน สถานทูตไทยในโซลแจ้งชัดว่าคู่ที่หย่าตามกฎหมายเกาหลีแล้วจดหย่าตามกฎหมายไทยอีกไม่ได้ และโดยหลักใช้แนวเดียวกันกับประเทศอื่น
ใครยื่นขอบันทึก คร.22 ได้บ้าง?
ผู้มีส่วนได้เสียยื่นได้ แต่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งต้องมีสัญชาติไทยขณะยื่น ยื่นที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขตใดก็ได้ ใช้พยานสองคน และไม่เสียค่าธรรมเนียมการบันทึก แต่ค่ารับรองเอกสารและค่าแปลเป็นอีกส่วน
อยู่ต่างประเทศ ให้ญาติในไทยยื่นแทนได้ไหม?
บางกรณีได้ สถานทูตไทยในโซลระบุว่าทำหนังสือมอบอำนาจที่สถานทูตให้คนในไทยยื่นแทนได้ ส่วนจีน อินโดนีเซีย และสหรัฐฯ ยังไม่ได้ตรวจแนวทาง ควรสอบถามสถานทูตหรือสถานกงสุลไทยในประเทศนั้นก่อน
ใบหย่าจากต่างประเทศใช้บันทึกในไทยได้แน่นอนไหม?
ไม่ใช่ผลอัตโนมัติ โดยทั่วไปเอกสารการหย่าที่รับรองและแปลครบนำมาบันทึกได้ แต่สำนักทะเบียนเป็นผู้ตรวจ และถ้ามีข้อพิพาท ศาลไทยอาจตรวจว่าการหย่านั้นสอดคล้องกับหลักกฎหมายขัดกันหรือไม่
ตอนนี้ใช้ Apostille แทนการรับรองที่สถานทูตไทยได้ไหม?
ยังไม่ได้ ณ พฤศจิกายน 2569 อนุสัญญาจะมีผลสำหรับไทยวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 และเฉพาะกับรัฐที่ไม่คัดค้าน ระหว่างนี้ต้องรับรองที่สถานทูตหรือสถานกงสุลไทย แล้วแปลและรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
