คุณหย่ากับคู่สมรสชาวอินโดนีเซียเสร็จแล้วที่ศาลในอินโดนีเซีย อาจเป็นศาลศาสนาเพราะทั้งคู่เป็นมุสลิม หรือศาลชั้นต้นทั่วไปเพราะไม่ได้นับถือศาสนาอิสลาม แต่เมื่อกลับมาติดต่อราชการในไทย ข้อมูลทะเบียนของคุณอาจยังแสดงว่าสมรสอยู่ บทความนี้อธิบายว่าใบหย่าอินโดนีเซียแต่ละแบบคือเอกสารอะไร ต้องรับรองและแปลตามลำดับไหน และนำไปบันทึกการหย่าที่อำเภอหรือเขตอย่างไร
ถ้ายังไม่ได้หย่าและกำลังตัดสินใจว่าจะหย่าที่ไทยหรือที่อินโดนีเซีย อ่านภาพรวมทุกทางได้ที่ คู่มือหย่ากับคนอินโดนีเซีย เทียบการหย่าที่ไทยและที่อินโดนีเซีย ส่วนบทความนี้เน้นขั้นตอนหลังการหย่าที่อินโดนีเซียจบแล้ว
ใบหย่าอินโดนีเซียใช้ในไทยได้ไหม
ใช้ได้ โดยใช้เป็นหลักฐานยื่นขอให้นายทะเบียนไทยบันทึกการหย่า ไม่ใช่ใช้จดทะเบียนหย่าใหม่ การบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) คือ การยื่นคำร้องให้นายทะเบียนไทยบันทึกสถานะที่เกิดขึ้นตามกฎหมายต่างประเทศ เช่น การหย่าที่ศาลอินโดนีเซียตัดสินแล้ว ลงในทะเบียนครอบครัวของไทย คู่มือของกรมการปกครองกำหนดให้ผู้มีส่วนได้เสียยื่นขอบันทึกการหย่าที่ทำในต่างประเทศได้ โดยคู่หย่าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งต้องมีสัญชาติไทยขณะยื่นคำร้อง
ทะเบียนไทยไม่เปลี่ยนเองเพียงเพราะศาลอินโดนีเซียพิพากษาแล้ว ถ้าไม่ยื่นบันทึก ข้อมูลในไทยอาจไม่ตรงกับสถานะจริงของคุณ ซึ่งอาจเป็นปัญหาเมื่อติดต่อราชการ เปลี่ยนนามสกุล หรือวางแผนจะจดทะเบียนสมรสใหม่ในอนาคต
ก่อนเริ่ม ตรวจว่าการหย่าที่อินโดนีเซียจบสมบูรณ์แล้ว
กฎหมายสมรสอินโดนีเซีย พ.ศ. 2517 มาตรา 39 กำหนดว่าการหย่าทำได้เฉพาะต่อหน้าศาล หลังจากศาลพยายามไกล่เกลี่ยแล้วไม่สำเร็จ แต่เวลาที่การหย่ามีผลขึ้นอยู่กับประเภทคดี ก่อนเตรียมเอกสารควรตรวจว่าคดีของคุณถึงจุดที่การหย่าเกิดขึ้นแล้ว
- คู่มุสลิมที่ภรรยาเป็นผู้ฟ้องหย่า กฎหมายศาลศาสนาอินโดนีเซียกำหนดให้การหย่ามีผลนับแต่คำพิพากษาถึงที่สุด
- คู่มุสลิมที่สามีเป็นผู้ยื่นขอหย่า ศาลศาสนาต้องมีคำสั่งอนุญาตก่อน แล้วจึงนัดให้สามีประกาศหย่าต่อหน้าศาล (ikrar talak) การสมรสสิ้นสุดนับแต่การประกาศนั้น ถ้าสามีไม่มาหรือไม่ส่งผู้แทนภายใน 6 เดือนนับแต่วันที่ศาลกำหนดนัด ทั้งที่ได้รับหมายโดยชอบ คำสั่งอนุญาตสิ้นผล
- คู่ที่ไม่ใช่มุสลิม หลังคำพิพากษาของศาลชั้นต้นทั่วไปถึงที่สุด ผู้ที่เกี่ยวข้องต้องนำไปแจ้งสำนักงานทะเบียนราษฎรภายใน 60 วันนับแต่คำพิพากษาถึงที่สุด เพื่อให้นายทะเบียนจดทะเบียนการหย่าและออกสำเนาทะเบียนการหย่า
ถ้าคุณมีเพียงคำสั่งอนุญาตแต่ยังไม่มีการประกาศหย่าต่อหน้าศาล หรือคดียังอยู่ระหว่างอุทธรณ์ ควรรอให้ขั้นตอนฝั่งอินโดนีเซียจบก่อน รายละเอียดว่าคดีหย่าในอินโดนีเซียเดินอย่างไร อ่านได้ที่ กฎหมายหย่าอินโดนีเซีย ศาลศาสนาสำหรับมุสลิมและศาลทั่วไปสำหรับศาสนาอื่น
ใบหย่าอินโดนีเซียมีกี่แบบ และต้องใช้เอกสารอะไร
คำว่า "ใบหย่าอินโดนีเซีย" ที่คนไทยเรียกกัน อาจหมายถึงเอกสารต่างกันตามศาลที่ตัดสิน ตารางนี้สรุปเอกสารหลักตามตัวบทกฎหมายอินโดนีเซีย
| กรณี | ศาลที่ตัดสิน | เอกสารการหย่าหลัก | ข้อควรรู้ |
|---|---|---|---|
| คู่มุสลิม | ศาลศาสนา | คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลศาสนา และหนังสือสำคัญการหย่าที่ศาลออกให้ (akta cerai) | เจ้าหน้าที่ศาลต้องให้หนังสือสำคัญการหย่าแก่คู่ความภายใน 7 วันนับแต่แจ้งคำพิพากษาที่ถึงที่สุด และส่งสำเนาคำพิพากษาให้นายทะเบียนนิกะห์ภายใน 30 วัน |
| คู่ที่ไม่ใช่มุสลิม | ศาลชั้นต้นทั่วไป (Pengadilan Negeri) ซึ่งเป็นศาลชั้นต้นของศาลยุติธรรมทั่วไป ไม่ใช่ศาลแขวงแบบของไทย | คำพิพากษาที่ถึงที่สุด และสำเนาทะเบียนการหย่า (Kutipan Akta Perceraian) จากสำนักงานทะเบียนราษฎร | ต้องแจ้งการหย่าต่อทะเบียนราษฎรภายใน 60 วันนับแต่คำพิพากษาถึงที่สุด นายทะเบียนจึงลงทะเบียนและออกสำเนาทะเบียนการหย่า |
| เอกสารที่ควรเตรียมเพิ่ม | ฝั่งไทย | หลักฐานการสมรสเดิม เอกสารประจำตัวของผู้ยื่น และพยาน 2 คน | คู่มือของกรมการปกครองกำหนดพยานสองคน สำนักทะเบียนอาจขอเอกสารอื่นเพิ่ม ควรสอบถามก่อนไป |
คู่ที่ไม่ใช่มุสลิมควรมีทั้งคำพิพากษาที่ถึงที่สุดและสำเนาทะเบียนการหย่า เพราะเป็นหลักฐานว่าการหย่าลงในทะเบียนอินโดนีเซียแล้ว ถ้ากลับไทยมาแล้วแต่เอกสารยังไม่ครบ ควรติดต่อศาลหรือทนายในอินโดนีเซียเพื่อขอให้ครบก่อนเริ่มรับรอง
ขั้นตอนรับรองและแปลใบหย่าอินโดนีเซียก่อนยื่นอำเภอ
เอกสารจากอินโดนีเซียต้องผ่านการรับรองหลายชั้นก่อนสำนักทะเบียนไทยจะรับ ลำดับโดยทั่วไป ณ ปี 2569 มีดังนี้ ขั้นที่สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงจาการ์ตา ควรสอบถามสถานทูตก่อนเริ่ม เพราะรายละเอียดและเงื่อนไขอาจเปลี่ยนได้
- ขอเอกสารฉบับที่ใช้ได้จากหน่วยงานที่ออก ได้แก่ สำเนาคำพิพากษาที่ถึงที่สุด หนังสือสำคัญการหย่าจากศาลศาสนา หรือสำเนาทะเบียนการหย่าจากทะเบียนราษฎร
- รับรองเอกสารที่กระทรวงกฎหมายอินโดนีเซีย สำหรับประเทศปลายทางที่ยังไม่ใช้ระบบ Apostille ซึ่งรวมถึงไทยในตอนนี้ กระทรวงการต่างประเทศอินโดนีเซียกำหนดให้รับสติกเกอร์รับรองจากกระทรวงกฎหมายก่อน
- รับรองต่อที่กระทรวงการต่างประเทศอินโดนีเซีย หลังได้สติกเกอร์รับรองจากกระทรวงกฎหมายแล้ว
- สอบถามสถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงจาการ์ตา ว่าต้องรับรองเอกสารที่สถานทูตอีกชั้นหรือไม่ ใช้เอกสารอะไร และมีเงื่อนไขอย่างไร โดยทั่วไปเอกสารต่างประเทศมักผ่านการรับรองของสถานทูตไทยในประเทศนั้นด้วย
- แปลเป็นภาษาไทย ชื่อ วันที่ เลขคดี และเลขเอกสารต้องตรงกับต้นฉบับทุกตัว
- รับรองที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ คู่มือของกรมการปกครองกำหนดให้เอกสารภาษาต่างประเทศสำหรับการบันทึกต้องผ่านการรับรองนิติกรณ์โดยกรมการกงสุล
- ยื่นขอบันทึก คร.22 ที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขต พร้อมพยาน 2 คน ยื่นที่สำนักทะเบียนใดก็ได้ และไม่เสียค่าธรรมเนียม
ค่าธรรมเนียมและระยะเวลาของแต่ละหน่วยงานเปลี่ยนได้ ควรตรวจประกาศล่าสุดก่อนเริ่ม
ใช้ Apostille แทนการรับรองหลายชั้นได้หรือยัง
ยังไม่ได้ ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 อินโดนีเซียใช้ระบบ Apostille มาตั้งแต่วันที่ 4 มิถุนายน 2565 แต่อนุสัญญานี้จะมีผลสำหรับไทยตั้งแต่วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ตอนนี้เอกสารอินโดนีเซียที่จะใช้ในไทยจึงยังต้องรับรองตามลำดับข้างบน หลังวันที่อนุสัญญามีผลกับไทย ขั้นตอนมีแนวโน้มง่ายขึ้น แต่ควรตรวจประกาศของกรมการกงสุลก่อนยื่น
ใครยื่นได้ และอดีตคู่สมรสต้องมาด้วยไหม
โดยหลักไม่จำเป็นต้องให้อดีตคู่สมรสชาวอินโดนีเซียเดินทางมาด้วย เพราะคู่มือของกรมการปกครองให้ผู้มีส่วนได้เสียยื่นขอบันทึกได้ เพียงคู่หย่าฝ่ายหนึ่งมีสัญชาติไทยขณะยื่นคำร้อง แต่ควรเก็บสำเนาเอกสารประจำตัวของเขาไว้ เผื่อสำนักทะเบียนขอดูประกอบ
ถ้าคุณยังอยู่อินโดนีเซียและกลับไทยไม่สะดวก ควรสอบถามสำนักทะเบียนที่จะยื่นและสถานทูตไทยก่อนว่าให้ผู้อื่นยื่นแทนได้หรือไม่ และต้องทำหนังสือมอบอำนาจแบบใด เพราะเงื่อนไขของการบันทึกและการจดทะเบียนแต่ละประเภทไม่เหมือนกัน
ตัวอย่างสมมติ: นางเอกับใบหย่าจากศาลอินโดนีเซีย
ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ นางเอเป็นคนไทย จดทะเบียนสมรสกับนายบีชาวอินโดนีเซียที่อำเภอในไทย และนายบีแจ้งการสมรสต่อทางการอินโดนีเซียไว้แล้ว ทั้งสองไม่ได้นับถือศาสนาอิสลาม ต่อมาย้ายไปอยู่อินโดนีเซียและชีวิตคู่ไปต่อไม่ได้ นางเอฟ้องหย่าที่ศาลชั้นต้นทั่วไปในอินโดนีเซีย และคำพิพากษาให้หย่าถึงที่สุดแล้ว
นางเอนำคำพิพากษาไปแจ้งสำนักงานทะเบียนราษฎรภายใน 60 วันนับแต่คำพิพากษาถึงที่สุด และได้สำเนาทะเบียนการหย่า จากนั้นนำเอกสารไปรับรองที่กระทรวงกฎหมายและกระทรวงการต่างประเทศอินโดนีเซีย แล้วติดต่อสถานทูตไทยในจาการ์ตาเพื่อถามขั้นตอนของสถานทูตก่อนเดินทางกลับ เมื่อถึงไทย นางเอให้แปลเอกสารเป็นภาษาไทย รับรองที่กรมการกงสุล และยื่นขอบันทึก คร.22 ที่เขตใกล้บ้านพร้อมพยาน 2 คน
เจ้าหน้าที่อาจขอเอกสารเพิ่ม เช่น หลักฐานการสมรสเดิม และไม่มีขั้นตอนใดรับประกันว่าจะเสร็จในครั้งเดียว ถ้านางเอและนายบีเป็นมุสลิมและหย่าที่ศาลศาสนา เอกสารหลักจะเป็นเอกสารของศาลศาสนาและหนังสือสำคัญการหย่าแทน
บันทึก คร.22 แล้ว ต้องทำอะไรต่อ
- แก้ชื่อสกุลและเอกสารอื่น ถ้าคุณใช้นามสกุลของอดีตคู่สมรส ดูขั้นตอนได้ที่ หย่าสามีต่างชาติ เปลี่ยนนามสกุลกลับ ต้องแก้เอกสารอะไรบ้าง
- ลูก เก็บคำพิพากษาส่วนที่เกี่ยวกับการปกครองบุตรและค่าใช้จ่ายของลูกไว้ให้ครบ กฎหมายสมรสอินโดนีเซียกำหนดให้พ่อและแม่ยังมีหน้าที่เลี้ยงดูและให้การศึกษาบุตรแม้หย่ากันแล้ว ดู หย่าสามีอินโดนีเซีย ลูกอยู่กับใคร
- ทรัพย์สิน สำหรับคู่มุสลิม กฎหมายศาลศาสนาอินโดนีเซียเปิดให้ยื่นคำขอเรื่องทรัพย์ร่วมพร้อมคดีหย่า หรือหลังคำพิพากษาหย่าถึงที่สุดได้ ถ้ายังไม่ได้จัดการ ดู แบ่งสินสมรสกับสามีอินโดนีเซีย ทรัพย์ในไทยและในอินโดนีเซีย
หลักทั่วไปของการบันทึกการหย่าที่ทำในต่างประเทศ อ่านเพิ่มได้ที่ หย่าที่ต่างประเทศแล้ว มีผลในไทยไหม ต้องทำอะไรต่อ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อจะใช้ใบหย่าอินโดนีเซียในไทย
- ไปขอจดทะเบียนหย่าใหม่ที่อำเภอ ทั้งที่การหย่าเกิดขึ้นแล้วตามกฎหมายอินโดนีเซีย ช่องทางสำหรับการหย่าที่ทำในต่างประเทศคือการบันทึก คร.22
- ใช้คำสั่งอนุญาตของศาลศาสนาก่อนมีการประกาศหย่าต่อหน้าศาล ในคดีที่สามีเป็นผู้ยื่นขอ การสมรสสิ้นสุดนับแต่การประกาศต่อหน้าศาล ไม่ใช่นับแต่วันที่ศาลอนุญาต
- มีแต่คำพิพากษา แต่ไม่ได้แจ้งทะเบียนราษฎร สำหรับคู่ที่ไม่ใช่มุสลิม กฎหมายทะเบียนราษฎรอินโดนีเซียกำหนดให้แจ้งการหย่าภายใน 60 วันนับแต่คำพิพากษาถึงที่สุด
- ประทับ Apostille มาแทนการรับรองหลายชั้น อนุสัญญายังไม่มีผลสำหรับไทยจนถึงวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570
- ไม่ได้สอบถามสถานทูตไทยในจาการ์ตาก่อนกลับไทย ถ้าขาดขั้นรับรองที่จำเป็น อาจต้องส่งเอกสารกลับไปทำใหม่
เมื่อไรควรให้ทนายช่วย และทนายช่วยอะไรได้บ้าง
ถ้าเอกสารครบและการหย่าจบสมบูรณ์ หลายคนยื่นเองได้ แต่ควรมีทนายช่วยเมื่อไม่แน่ใจว่าการหย่ามีผลแล้วหรือยัง เมื่อเอกสารไม่ครบ หรือเมื่อยังมีเรื่องลูกและทรัพย์สินค้างอยู่ ทนายช่วยได้ดังนี้
- ตรวจเอกสารจากศาลศาสนาหรือศาลชั้นต้นทั่วไปว่าครบ และคดีถึงที่สุดแล้ว
- วางลำดับการรับรองและการแปล และตรวจคำแปลภาษาไทยให้ตรงต้นฉบับ
- ประสานกับสถานทูตและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อยืนยันขั้นตอนล่าสุดก่อนเริ่ม
- ช่วยตอบคำถามของสำนักทะเบียน และหาทางออกถ้าสำนักทะเบียนขอเอกสารที่หาไม่ได้
- ประเมินเรื่องที่ยังค้าง เช่น การปกครองบุตร ค่าเลี้ยงดู และทรัพย์สินที่อยู่ในสองประเทศ
ถ้าคุณอยากให้ทะเบียนไทยตรงกับสถานะจริงโดยไม่ต้องเดินเรื่องซ้ำหลายรอบ เริ่มจากรวบรวมเอกสารที่มีอยู่ตอนนี้แล้วให้ทนายตรวจก่อนเริ่มรับรอง หากต้องการให้ช่วยตรวจเอกสาร วางขั้นตอน และประสานการยื่นในไทย ติดต่อสำนักงาน ได้
คำถามที่พบบ่อย
ใบหย่าอินโดนีเซียใช้จดทะเบียนหย่าใหม่ที่อำเภอได้ไหม
ไม่ใช่ทางที่ใช้ เมื่อการหย่าเกิดขึ้นแล้วตามกฎหมายอินโดนีเซีย สิ่งที่ทำคือนำเอกสารการหย่าที่รับรองและแปลแล้ว ไปยื่นขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขต เพื่อให้ทะเบียนไทยแสดงสถานะหย่าตรงกับความจริง
หย่าที่ศาลศาสนาอินโดนีเซีย ต้องใช้เอกสารอะไรยื่นในไทย
เอกสารหลักคือคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลศาสนา และหนังสือสำคัญการหย่าที่ศาลออกให้ ซึ่งกฎหมายกำหนดให้เจ้าหน้าที่ศาลส่งให้คู่ความภายใน 7 วันนับแต่แจ้งคำพิพากษาที่ถึงที่สุด เอกสารต้องผ่านการรับรองและแปลก่อนยื่น และสำนักทะเบียนอาจขอเอกสารเพิ่ม
อดีตสามีหรือภรรยาชาวอินโดนีเซียต้องมาที่อำเภอด้วยไหม
โดยหลักไม่ต้อง คู่มือของกรมการปกครองให้ผู้มีส่วนได้เสียยื่นขอบันทึกได้ และคู่หย่าฝ่ายหนึ่งต้องมีสัญชาติไทยขณะยื่น แต่ควรเก็บสำเนาเอกสารประจำตัวของอดีตคู่สมรสไว้ เผื่อสำนักทะเบียนขอดูประกอบ
ใช้ Apostille กับใบหย่าอินโดนีเซียได้เมื่อไร
ยังไม่ได้ ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 แม้อินโดนีเซียใช้ระบบนี้ตั้งแต่ปี 2565 แต่อนุสัญญาจะมีผลสำหรับไทยวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ตอนนี้จึงยังต้องรับรองหลายชั้น หลังวันนั้นขั้นตอนอาจง่ายขึ้น แต่ควรรอประกาศของกรมการกงสุลก่อน
ยื่นบันทึก คร.22 ที่อำเภอไหนก็ได้หรือไม่
ได้ คู่มือของกรมการปกครองระบุว่ายื่นที่สำนักทะเบียนใดก็ได้ ไม่เสียค่าธรรมเนียม และต้องมีพยาน 2 คน แต่ละแห่งอาจขอเอกสารเพิ่มต่างกัน ควรโทรสอบถามสำนักทะเบียนที่จะไปก่อน
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
