หย่าที่อินโดนีเซียแล้ว ใบหย่าอินโดนีเซียใช้ในไทยได้ไหม? บันทึกการหย่าที่อำเภอ

คุณหย่ากับคู่สมรสชาวอินโดนีเซียเสร็จแล้วที่ศาลในอินโดนีเซีย อาจเป็นศาลศาสนาเพราะทั้งคู่เป็นมุสลิม หรือศาลชั้นต้นทั่วไปเพราะไม่ได้นับถือศาสนาอิสลาม แต่เมื่อกลับมาติดต่อราชการในไทย ข้อมูลทะเบียนของคุณอาจยังแสดงว่าสมรสอยู่ บทความนี้อธิบายว่าใบหย่าอินโดนีเซียแต่ละแบบคือเอกสารอะไร ต้องรับรองและแปลตามลำดับไหน และนำไปบันทึกการหย่าที่อำเภอหรือเขตอย่างไร

ถ้ายังไม่ได้หย่าและกำลังตัดสินใจว่าจะหย่าที่ไทยหรือที่อินโดนีเซีย อ่านภาพรวมทุกทางได้ที่ คู่มือหย่ากับคนอินโดนีเซีย เทียบการหย่าที่ไทยและที่อินโดนีเซีย ส่วนบทความนี้เน้นขั้นตอนหลังการหย่าที่อินโดนีเซียจบแล้ว

ใบหย่าอินโดนีเซียใช้ในไทยได้ไหม

ใช้ได้ โดยใช้เป็นหลักฐานยื่นขอให้นายทะเบียนไทยบันทึกการหย่า ไม่ใช่ใช้จดทะเบียนหย่าใหม่ การบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) คือ การยื่นคำร้องให้นายทะเบียนไทยบันทึกสถานะที่เกิดขึ้นตามกฎหมายต่างประเทศ เช่น การหย่าที่ศาลอินโดนีเซียตัดสินแล้ว ลงในทะเบียนครอบครัวของไทย คู่มือของกรมการปกครองกำหนดให้ผู้มีส่วนได้เสียยื่นขอบันทึกการหย่าที่ทำในต่างประเทศได้ โดยคู่หย่าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งต้องมีสัญชาติไทยขณะยื่นคำร้อง

ทะเบียนไทยไม่เปลี่ยนเองเพียงเพราะศาลอินโดนีเซียพิพากษาแล้ว ถ้าไม่ยื่นบันทึก ข้อมูลในไทยอาจไม่ตรงกับสถานะจริงของคุณ ซึ่งอาจเป็นปัญหาเมื่อติดต่อราชการ เปลี่ยนนามสกุล หรือวางแผนจะจดทะเบียนสมรสใหม่ในอนาคต

ก่อนเริ่ม ตรวจว่าการหย่าที่อินโดนีเซียจบสมบูรณ์แล้ว

กฎหมายสมรสอินโดนีเซีย พ.ศ. 2517 มาตรา 39 กำหนดว่าการหย่าทำได้เฉพาะต่อหน้าศาล หลังจากศาลพยายามไกล่เกลี่ยแล้วไม่สำเร็จ แต่เวลาที่การหย่ามีผลขึ้นอยู่กับประเภทคดี ก่อนเตรียมเอกสารควรตรวจว่าคดีของคุณถึงจุดที่การหย่าเกิดขึ้นแล้ว

  • คู่มุสลิมที่ภรรยาเป็นผู้ฟ้องหย่า กฎหมายศาลศาสนาอินโดนีเซียกำหนดให้การหย่ามีผลนับแต่คำพิพากษาถึงที่สุด
  • คู่มุสลิมที่สามีเป็นผู้ยื่นขอหย่า ศาลศาสนาต้องมีคำสั่งอนุญาตก่อน แล้วจึงนัดให้สามีประกาศหย่าต่อหน้าศาล (ikrar talak) การสมรสสิ้นสุดนับแต่การประกาศนั้น ถ้าสามีไม่มาหรือไม่ส่งผู้แทนภายใน 6 เดือนนับแต่วันที่ศาลกำหนดนัด ทั้งที่ได้รับหมายโดยชอบ คำสั่งอนุญาตสิ้นผล
  • คู่ที่ไม่ใช่มุสลิม หลังคำพิพากษาของศาลชั้นต้นทั่วไปถึงที่สุด ผู้ที่เกี่ยวข้องต้องนำไปแจ้งสำนักงานทะเบียนราษฎรภายใน 60 วันนับแต่คำพิพากษาถึงที่สุด เพื่อให้นายทะเบียนจดทะเบียนการหย่าและออกสำเนาทะเบียนการหย่า

ถ้าคุณมีเพียงคำสั่งอนุญาตแต่ยังไม่มีการประกาศหย่าต่อหน้าศาล หรือคดียังอยู่ระหว่างอุทธรณ์ ควรรอให้ขั้นตอนฝั่งอินโดนีเซียจบก่อน รายละเอียดว่าคดีหย่าในอินโดนีเซียเดินอย่างไร อ่านได้ที่ กฎหมายหย่าอินโดนีเซีย ศาลศาสนาสำหรับมุสลิมและศาลทั่วไปสำหรับศาสนาอื่น

ใบหย่าอินโดนีเซียมีกี่แบบ และต้องใช้เอกสารอะไร

คำว่า "ใบหย่าอินโดนีเซีย" ที่คนไทยเรียกกัน อาจหมายถึงเอกสารต่างกันตามศาลที่ตัดสิน ตารางนี้สรุปเอกสารหลักตามตัวบทกฎหมายอินโดนีเซีย

กรณีศาลที่ตัดสินเอกสารการหย่าหลักข้อควรรู้
คู่มุสลิมศาลศาสนาคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลศาสนา และหนังสือสำคัญการหย่าที่ศาลออกให้ (akta cerai)เจ้าหน้าที่ศาลต้องให้หนังสือสำคัญการหย่าแก่คู่ความภายใน 7 วันนับแต่แจ้งคำพิพากษาที่ถึงที่สุด และส่งสำเนาคำพิพากษาให้นายทะเบียนนิกะห์ภายใน 30 วัน
คู่ที่ไม่ใช่มุสลิมศาลชั้นต้นทั่วไป (Pengadilan Negeri) ซึ่งเป็นศาลชั้นต้นของศาลยุติธรรมทั่วไป ไม่ใช่ศาลแขวงแบบของไทยคำพิพากษาที่ถึงที่สุด และสำเนาทะเบียนการหย่า (Kutipan Akta Perceraian) จากสำนักงานทะเบียนราษฎรต้องแจ้งการหย่าต่อทะเบียนราษฎรภายใน 60 วันนับแต่คำพิพากษาถึงที่สุด นายทะเบียนจึงลงทะเบียนและออกสำเนาทะเบียนการหย่า
เอกสารที่ควรเตรียมเพิ่มฝั่งไทยหลักฐานการสมรสเดิม เอกสารประจำตัวของผู้ยื่น และพยาน 2 คนคู่มือของกรมการปกครองกำหนดพยานสองคน สำนักทะเบียนอาจขอเอกสารอื่นเพิ่ม ควรสอบถามก่อนไป

คู่ที่ไม่ใช่มุสลิมควรมีทั้งคำพิพากษาที่ถึงที่สุดและสำเนาทะเบียนการหย่า เพราะเป็นหลักฐานว่าการหย่าลงในทะเบียนอินโดนีเซียแล้ว ถ้ากลับไทยมาแล้วแต่เอกสารยังไม่ครบ ควรติดต่อศาลหรือทนายในอินโดนีเซียเพื่อขอให้ครบก่อนเริ่มรับรอง

ขั้นตอนรับรองและแปลใบหย่าอินโดนีเซียก่อนยื่นอำเภอ

เอกสารจากอินโดนีเซียต้องผ่านการรับรองหลายชั้นก่อนสำนักทะเบียนไทยจะรับ ลำดับโดยทั่วไป ณ ปี 2569 มีดังนี้ ขั้นที่สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงจาการ์ตา ควรสอบถามสถานทูตก่อนเริ่ม เพราะรายละเอียดและเงื่อนไขอาจเปลี่ยนได้

  1. ขอเอกสารฉบับที่ใช้ได้จากหน่วยงานที่ออก ได้แก่ สำเนาคำพิพากษาที่ถึงที่สุด หนังสือสำคัญการหย่าจากศาลศาสนา หรือสำเนาทะเบียนการหย่าจากทะเบียนราษฎร
  2. รับรองเอกสารที่กระทรวงกฎหมายอินโดนีเซีย สำหรับประเทศปลายทางที่ยังไม่ใช้ระบบ Apostille ซึ่งรวมถึงไทยในตอนนี้ กระทรวงการต่างประเทศอินโดนีเซียกำหนดให้รับสติกเกอร์รับรองจากกระทรวงกฎหมายก่อน
  3. รับรองต่อที่กระทรวงการต่างประเทศอินโดนีเซีย หลังได้สติกเกอร์รับรองจากกระทรวงกฎหมายแล้ว
  4. สอบถามสถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงจาการ์ตา ว่าต้องรับรองเอกสารที่สถานทูตอีกชั้นหรือไม่ ใช้เอกสารอะไร และมีเงื่อนไขอย่างไร โดยทั่วไปเอกสารต่างประเทศมักผ่านการรับรองของสถานทูตไทยในประเทศนั้นด้วย
  5. แปลเป็นภาษาไทย ชื่อ วันที่ เลขคดี และเลขเอกสารต้องตรงกับต้นฉบับทุกตัว
  6. รับรองที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ คู่มือของกรมการปกครองกำหนดให้เอกสารภาษาต่างประเทศสำหรับการบันทึกต้องผ่านการรับรองนิติกรณ์โดยกรมการกงสุล
  7. ยื่นขอบันทึก คร.22 ที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขต พร้อมพยาน 2 คน ยื่นที่สำนักทะเบียนใดก็ได้ และไม่เสียค่าธรรมเนียม

ค่าธรรมเนียมและระยะเวลาของแต่ละหน่วยงานเปลี่ยนได้ ควรตรวจประกาศล่าสุดก่อนเริ่ม

ใช้ Apostille แทนการรับรองหลายชั้นได้หรือยัง

ยังไม่ได้ ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 อินโดนีเซียใช้ระบบ Apostille มาตั้งแต่วันที่ 4 มิถุนายน 2565 แต่อนุสัญญานี้จะมีผลสำหรับไทยตั้งแต่วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ตอนนี้เอกสารอินโดนีเซียที่จะใช้ในไทยจึงยังต้องรับรองตามลำดับข้างบน หลังวันที่อนุสัญญามีผลกับไทย ขั้นตอนมีแนวโน้มง่ายขึ้น แต่ควรตรวจประกาศของกรมการกงสุลก่อนยื่น

ใครยื่นได้ และอดีตคู่สมรสต้องมาด้วยไหม

โดยหลักไม่จำเป็นต้องให้อดีตคู่สมรสชาวอินโดนีเซียเดินทางมาด้วย เพราะคู่มือของกรมการปกครองให้ผู้มีส่วนได้เสียยื่นขอบันทึกได้ เพียงคู่หย่าฝ่ายหนึ่งมีสัญชาติไทยขณะยื่นคำร้อง แต่ควรเก็บสำเนาเอกสารประจำตัวของเขาไว้ เผื่อสำนักทะเบียนขอดูประกอบ

ถ้าคุณยังอยู่อินโดนีเซียและกลับไทยไม่สะดวก ควรสอบถามสำนักทะเบียนที่จะยื่นและสถานทูตไทยก่อนว่าให้ผู้อื่นยื่นแทนได้หรือไม่ และต้องทำหนังสือมอบอำนาจแบบใด เพราะเงื่อนไขของการบันทึกและการจดทะเบียนแต่ละประเภทไม่เหมือนกัน

ตัวอย่างสมมติ: นางเอกับใบหย่าจากศาลอินโดนีเซีย

ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ นางเอเป็นคนไทย จดทะเบียนสมรสกับนายบีชาวอินโดนีเซียที่อำเภอในไทย และนายบีแจ้งการสมรสต่อทางการอินโดนีเซียไว้แล้ว ทั้งสองไม่ได้นับถือศาสนาอิสลาม ต่อมาย้ายไปอยู่อินโดนีเซียและชีวิตคู่ไปต่อไม่ได้ นางเอฟ้องหย่าที่ศาลชั้นต้นทั่วไปในอินโดนีเซีย และคำพิพากษาให้หย่าถึงที่สุดแล้ว

นางเอนำคำพิพากษาไปแจ้งสำนักงานทะเบียนราษฎรภายใน 60 วันนับแต่คำพิพากษาถึงที่สุด และได้สำเนาทะเบียนการหย่า จากนั้นนำเอกสารไปรับรองที่กระทรวงกฎหมายและกระทรวงการต่างประเทศอินโดนีเซีย แล้วติดต่อสถานทูตไทยในจาการ์ตาเพื่อถามขั้นตอนของสถานทูตก่อนเดินทางกลับ เมื่อถึงไทย นางเอให้แปลเอกสารเป็นภาษาไทย รับรองที่กรมการกงสุล และยื่นขอบันทึก คร.22 ที่เขตใกล้บ้านพร้อมพยาน 2 คน

เจ้าหน้าที่อาจขอเอกสารเพิ่ม เช่น หลักฐานการสมรสเดิม และไม่มีขั้นตอนใดรับประกันว่าจะเสร็จในครั้งเดียว ถ้านางเอและนายบีเป็นมุสลิมและหย่าที่ศาลศาสนา เอกสารหลักจะเป็นเอกสารของศาลศาสนาและหนังสือสำคัญการหย่าแทน

บันทึก คร.22 แล้ว ต้องทำอะไรต่อ

หลักทั่วไปของการบันทึกการหย่าที่ทำในต่างประเทศ อ่านเพิ่มได้ที่ หย่าที่ต่างประเทศแล้ว มีผลในไทยไหม ต้องทำอะไรต่อ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อจะใช้ใบหย่าอินโดนีเซียในไทย

  • ไปขอจดทะเบียนหย่าใหม่ที่อำเภอ ทั้งที่การหย่าเกิดขึ้นแล้วตามกฎหมายอินโดนีเซีย ช่องทางสำหรับการหย่าที่ทำในต่างประเทศคือการบันทึก คร.22
  • ใช้คำสั่งอนุญาตของศาลศาสนาก่อนมีการประกาศหย่าต่อหน้าศาล ในคดีที่สามีเป็นผู้ยื่นขอ การสมรสสิ้นสุดนับแต่การประกาศต่อหน้าศาล ไม่ใช่นับแต่วันที่ศาลอนุญาต
  • มีแต่คำพิพากษา แต่ไม่ได้แจ้งทะเบียนราษฎร สำหรับคู่ที่ไม่ใช่มุสลิม กฎหมายทะเบียนราษฎรอินโดนีเซียกำหนดให้แจ้งการหย่าภายใน 60 วันนับแต่คำพิพากษาถึงที่สุด
  • ประทับ Apostille มาแทนการรับรองหลายชั้น อนุสัญญายังไม่มีผลสำหรับไทยจนถึงวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570
  • ไม่ได้สอบถามสถานทูตไทยในจาการ์ตาก่อนกลับไทย ถ้าขาดขั้นรับรองที่จำเป็น อาจต้องส่งเอกสารกลับไปทำใหม่

เมื่อไรควรให้ทนายช่วย และทนายช่วยอะไรได้บ้าง

ถ้าเอกสารครบและการหย่าจบสมบูรณ์ หลายคนยื่นเองได้ แต่ควรมีทนายช่วยเมื่อไม่แน่ใจว่าการหย่ามีผลแล้วหรือยัง เมื่อเอกสารไม่ครบ หรือเมื่อยังมีเรื่องลูกและทรัพย์สินค้างอยู่ ทนายช่วยได้ดังนี้

  • ตรวจเอกสารจากศาลศาสนาหรือศาลชั้นต้นทั่วไปว่าครบ และคดีถึงที่สุดแล้ว
  • วางลำดับการรับรองและการแปล และตรวจคำแปลภาษาไทยให้ตรงต้นฉบับ
  • ประสานกับสถานทูตและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อยืนยันขั้นตอนล่าสุดก่อนเริ่ม
  • ช่วยตอบคำถามของสำนักทะเบียน และหาทางออกถ้าสำนักทะเบียนขอเอกสารที่หาไม่ได้
  • ประเมินเรื่องที่ยังค้าง เช่น การปกครองบุตร ค่าเลี้ยงดู และทรัพย์สินที่อยู่ในสองประเทศ

ถ้าคุณอยากให้ทะเบียนไทยตรงกับสถานะจริงโดยไม่ต้องเดินเรื่องซ้ำหลายรอบ เริ่มจากรวบรวมเอกสารที่มีอยู่ตอนนี้แล้วให้ทนายตรวจก่อนเริ่มรับรอง หากต้องการให้ช่วยตรวจเอกสาร วางขั้นตอน และประสานการยื่นในไทย ติดต่อสำนักงาน ได้

คำถามที่พบบ่อย

ใบหย่าอินโดนีเซียใช้จดทะเบียนหย่าใหม่ที่อำเภอได้ไหม

ไม่ใช่ทางที่ใช้ เมื่อการหย่าเกิดขึ้นแล้วตามกฎหมายอินโดนีเซีย สิ่งที่ทำคือนำเอกสารการหย่าที่รับรองและแปลแล้ว ไปยื่นขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขต เพื่อให้ทะเบียนไทยแสดงสถานะหย่าตรงกับความจริง

หย่าที่ศาลศาสนาอินโดนีเซีย ต้องใช้เอกสารอะไรยื่นในไทย

เอกสารหลักคือคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลศาสนา และหนังสือสำคัญการหย่าที่ศาลออกให้ ซึ่งกฎหมายกำหนดให้เจ้าหน้าที่ศาลส่งให้คู่ความภายใน 7 วันนับแต่แจ้งคำพิพากษาที่ถึงที่สุด เอกสารต้องผ่านการรับรองและแปลก่อนยื่น และสำนักทะเบียนอาจขอเอกสารเพิ่ม

อดีตสามีหรือภรรยาชาวอินโดนีเซียต้องมาที่อำเภอด้วยไหม

โดยหลักไม่ต้อง คู่มือของกรมการปกครองให้ผู้มีส่วนได้เสียยื่นขอบันทึกได้ และคู่หย่าฝ่ายหนึ่งต้องมีสัญชาติไทยขณะยื่น แต่ควรเก็บสำเนาเอกสารประจำตัวของอดีตคู่สมรสไว้ เผื่อสำนักทะเบียนขอดูประกอบ

ใช้ Apostille กับใบหย่าอินโดนีเซียได้เมื่อไร

ยังไม่ได้ ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 แม้อินโดนีเซียใช้ระบบนี้ตั้งแต่ปี 2565 แต่อนุสัญญาจะมีผลสำหรับไทยวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ตอนนี้จึงยังต้องรับรองหลายชั้น หลังวันนั้นขั้นตอนอาจง่ายขึ้น แต่ควรรอประกาศของกรมการกงสุลก่อน

ยื่นบันทึก คร.22 ที่อำเภอไหนก็ได้หรือไม่

ได้ คู่มือของกรมการปกครองระบุว่ายื่นที่สำนักทะเบียนใดก็ได้ ไม่เสียค่าธรรมเนียม และต้องมีพยาน 2 คน แต่ละแห่งอาจขอเอกสารเพิ่มต่างกัน ควรโทรสอบถามสำนักทะเบียนที่จะไปก่อน

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ