สามีอเมริกันหายตัว ติดต่อไม่ได้ ฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ไหม? ส่งหมายไปสหรัฐฯ

สามีชาวอเมริกันกลับสหรัฐฯ แล้วเงียบหายไป โทรไม่ติด ข้อความไม่มีการตอบ บางคนยังพอรู้ว่าเขาอยู่รัฐไหน แต่บางคนไม่รู้แม้แต่ว่าเขายังมีชีวิตอยู่หรือไม่ ขณะที่คุณยังมีสถานะสมรสค้างอยู่ในทะเบียน บทความนี้อธิบายว่ากรณีแบบไหนเป็นเหตุฟ้องหย่าได้ ศาลไทยส่งหมายไปสหรัฐฯ อย่างไร และถ้าไม่รู้ที่อยู่เลยจะทำอย่างไร

สามีอเมริกันหายตัว ฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ไหม

ได้ การฟ้องหย่า คือการขอให้ศาลพิพากษาให้การสมรสสิ้นสุดลงเมื่อมีเหตุตามที่กฎหมายกำหนด โดยไม่ต้องได้ความยินยอมจากอีกฝ่าย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 4 ตรี เปิดให้โจทก์ที่มีสัญชาติไทยหรือมีภูมิลำเนาในไทยฟ้องที่ศาลไทยได้ แม้จำเลยไม่มีภูมิลำเนาในไทย คดีหย่ายื่นที่ศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ

เมื่อคู่สมรสเป็นชาวอเมริกัน ศาลต้องพิจารณาพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 (พ.ร.บ.ขัดกันฯ) มาตรา 27 ด้วย ศาลไทยจะพิพากษาให้หย่าได้เมื่อกฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้หย่า ส่วนเหตุหย่าใช้กฎหมายไทยเพราะฟ้องในไทย เรื่องหย่าในสหรัฐฯ เป็นกฎหมายของแต่ละรัฐ ทนายจึงต้องวางแนวนำสืบ ถ้าไม่ได้พิสูจน์ให้ศาลพอใจ มาตรา 8 ให้ศาลใช้กฎหมายภายในของไทย ถ้าคุณจดทะเบียนสมรสที่สหรัฐฯ ดูเรื่องสถานะการสมรสใน จดทะเบียนสมรสที่อเมริกา หย่าในไทยได้ไหม

หายตัวแบบไหนเป็นเหตุฟ้องหย่าตามมาตรา 1516

การที่สามีติดต่อไม่ได้ยังไม่ใช่เหตุหย่าในตัวเอง ต้องดูว่าข้อเท็จจริงเข้าเหตุใดในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1516 เหตุที่มักเกี่ยวข้องกับกรณีสามีกลับสหรัฐฯ แล้วขาดการติดต่อมีสี่เหตุ แต่ละเหตุมีเงื่อนไขและระยะเวลาต่างกัน

เหตุฟ้องหย่าเงื่อนไขสำคัญระยะเวลาข้อควรระวัง
มาตรา 1516 (4) จงใจละทิ้งร้างอีกฝ่ายตั้งใจทิ้งคุณไปเกินหนึ่งปีต้องพิสูจน์ความ "จงใจ" ไม่ใช่นับแค่เวลาที่ติดต่อไม่ได้
มาตรา 1516 (4/2) สมัครใจแยกกันอยู่แยกกันอยู่เพราะอยู่ร่วมกันฉันคู่สมรสโดยปกติสุขไม่ได้ตลอดมาเกินสามปีต้องเป็นการแยกกันอยู่โดยสมัครใจ
มาตรา 1516 (5) ไปโดยไม่มีใครทราบข่าวไปจากภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่ โดยไม่มีใครทราบแน่ว่าเป็นตายร้ายดีอย่างไร หรือศาลสั่งให้เป็นคนสาบสูญเกินสามปีถ้ายังรู้ว่าเขามีชีวิตอยู่ที่สหรัฐฯ อาจไม่เข้าเหตุนี้
มาตรา 1516 (6) ไม่อุปการะเลี้ยงดูไม่ให้ความช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูตามสมควร จนอีกฝ่ายเดือดร้อนเกินควรตัวบทไม่กำหนดระยะเวลาสิทธิฟ้องระงับเมื่อพ้นหนึ่งปีนับแต่รู้หรือควรรู้ตามมาตรา 1529

เหตุตามมาตรา 1516 (4) (4/2) และ (5) ไม่อยู่ในมาตรา 1529 จึงไม่มีกำหนดหนึ่งปีนับแต่รู้แบบเหตุ (6) แต่ทุกเหตุต้องมีพยานหลักฐานรองรับ

รู้ว่าสามีอยู่สหรัฐฯ แต่เขาไม่ติดต่อ ใช้เหตุใด

กรณีนี้พบบ่อยที่สุด คุณอาจเห็นว่าเขายังใช้โซเชียลมีเดีย หรือญาติของเขายืนยันว่าเขาอยู่ที่รัฐหนึ่ง เหตุตามมาตรา 1516 (5) ส่วนที่ว่า "ไม่มีใครทราบแน่ว่าเป็นตายร้ายดีอย่างไร" จึงอาจไม่ตรงกับข้อเท็จจริง ทนายจะพิจารณาเหตุจงใจละทิ้งร้างเกินหนึ่งปีตามมาตรา 1516 (4) หรือเหตุไม่อุปการะเลี้ยงดูตามมาตรา 1516 (6) แทน โดยดูหลักฐานว่าเขาตั้งใจไม่กลับมา เช่น ข้อความที่บอกว่าจะไม่กลับ การขนของออกจากบ้าน หรือการหยุดส่งเงินโดยไม่มีเหตุผล รายละเอียดการพิสูจน์อยู่ใน ฟ้องหย่ากรณีทิ้งร้างเกิน 1 ปี ต้องพิสูจน์อะไรบ้าง

ไม่รู้ข่าวเลยว่าเป็นตายร้ายดีอย่างไร

ถ้าสามีไปจากภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่ และไม่มีใครทราบแน่ว่าเป็นตายร้ายดีอย่างไรเกินสามปี คุณใช้เหตุตามมาตรา 1516 (5) ได้โดยไม่ต้องขอให้ศาลสั่งให้เขาเป็นคนสาบสูญก่อน เพราะมาตรานี้มีสองทางเลือกแยกกัน แต่ถ้ายังไม่ถึงสามปี ให้ดูเหตุจงใจละทิ้งร้างเกินหนึ่งปี หรือเหตุไม่อุปการะเลี้ยงดูแทน

ส่งหมายศาลไทยไปสหรัฐฯ อย่างไร

เมื่อจำเลยอยู่ต่างประเทศ ศาลต้องส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องไปให้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 83 ทวิ ถึงมาตรา 83 อัฏฐ ขั้นตอนหลักเป็นดังนี้

  1. ยื่นฟ้องที่ศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ
  2. ภายในเจ็ดวันนับแต่ยื่นฟ้อง ยื่นคำร้องขอให้ส่งหมายไปต่างประเทศ พร้อมคำแปลภาษาอังกฤษ คำรับรองคำแปล และวางค่าใช้จ่ายตามมาตรา 83 จัตวา ถ้าเพิกเฉยไม่ดำเนินการ กฎหมายให้ถือว่าโจทก์ทิ้งฟ้องตามมาตรา 174
  3. ศาลส่งเอกสารตามมาตรา 83 สัตต ทางไปรษณีย์ด่วนพิเศษระหว่างประเทศ ทางผู้ให้บริการรับส่งพัสดุระหว่างประเทศ หรือผ่านสำนักงานศาลยุติธรรมและกระทรวงการต่างประเทศ
  4. การส่งไปต่างประเทศมีผลเมื่อพ้นหกสิบวันนับแต่วันที่ส่งตามมาตรา 83 เบญจ
  5. คดีดำเนินต่อตามนัดของศาล แม้จำเลยไม่มาศาล คุณยังต้องนำพยานมาพิสูจน์เหตุหย่า

หกสิบวันนี้เป็นเวลาที่การส่งมีผล ไม่ใช่กำหนดที่สามีต้องยื่นคำให้การ ภาพรวมการส่งหมายไปต่างประเทศทุกประเทศดูได้ที่ ฟ้องหย่า อีกฝ่ายอยู่ต่างประเทศ ส่งหมายศาลอย่างไร

ต้องส่งผ่านอนุสัญญากรุงเฮกไหม

ไม่ต้อง และใช้ไม่ได้ อนุสัญญากรุงเฮกว่าด้วยการส่งเอกสารทางศาลและเอกสารที่ไม่ใช่เอกสารทางศาลในคดีแพ่งหรือคดีพาณิชย์ไปยังต่างประเทศ พ.ศ. 2508 มีผลกับสหรัฐฯ ตั้งแต่ 10 กุมภาพันธ์ 2512 แต่ไทยไม่ใช่ภาคี การส่งระหว่างไทยกับสหรัฐฯ จึงไม่ได้ใช้ช่องทางของอนุสัญญานี้ ศาลไทยเลือกช่องทางตาม ป.วิ.พ. มาตรา 83 สัตต

ฝั่งสหรัฐฯ สำนักงานความช่วยเหลือทางศาลระหว่างประเทศ (Office of International Judicial Assistance) ของกระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ รับคำขอส่งเอกสารในคดีแพ่งและพาณิชย์ที่มาจากประเทศที่ไม่ใช่ภาคีอนุสัญญาผ่านช่องทางการทูต คำขอที่ส่งถึงบุคคลเอกชนดำเนินการผ่านผู้รับจ้างเอกชน และมีค่าธรรมเนียมดำเนินการ ส่วนประมวลกฎหมายสหรัฐฯ ลักษณะ 28 มาตรา 1696 (28 U.S.C. 1696) ระบุว่ามาตรานี้ไม่ตัดการส่งเอกสารของคดีศาลต่างประเทศโดยไม่มีคำสั่งศาลสหรัฐฯ

สิ่งที่ยังไม่มีคำตอบชัดคือ การส่งทางไปรษณีย์หรือผู้ให้บริการพัสดุจะถูกมองว่าถูกต้องในทุกรัฐหรือไม่ เมื่อวันหนึ่งต้องนำคำพิพากษาไปใช้ในสหรัฐฯ ถ้าคาดว่าจะต้องใช้ผลการหย่าที่นั่น เช่น จะสมรสใหม่ในสหรัฐฯ ควรให้ทนายวางแผนการส่งหมายตั้งแต่ต้น

ไม่รู้ที่อยู่ของสามีในสหรัฐฯ เลย

ถ้าส่งหมายไม่ได้หรือไม่ทราบผลการส่ง ป.วิ.พ. มาตรา 83 อัฏฐ เปิดให้ศาลอนุญาตให้ปิดประกาศที่ศาล และอาจสั่งให้ลงประกาศในหนังสือพิมพ์ด้วย การปิดประกาศมีผลเมื่อพ้นหกสิบวันนับแต่วันปิดประกาศ แต่จะใช้วิธีนี้เมื่อใดเป็นดุลพินิจของศาล ไม่ใช่ว่าไม่รู้ที่อยู่แล้วปิดประกาศได้ทันที คุณควรแสดงให้ศาลเห็นว่าได้พยายามหาที่อยู่ตามสมควรแล้ว

การหาที่อยู่ต้องทำด้วยวิธีที่ชอบด้วยกฎหมาย เช่น ตรวจเอกสารเก่าที่มีที่อยู่ในสหรัฐฯ สอบถามญาติหรือเพื่อนร่วมกัน หรือดูข้อมูลที่เขาเปิดเผยต่อสาธารณะเอง อย่าเจาะบัญชีออนไลน์หรือสะกดรอยเขา เพราะอาจทำให้คุณมีความผิดเสียเองและเสียรูปคดี

ตัวอย่างสมมติ: สามีกลับรัฐโอเรกอนแล้วเงียบหาย

นางบี (ชื่อสมมติ) จดทะเบียนสมรสกับนายจอห์น (ชื่อสมมติ) ที่อำเภอในไทย อยู่ด้วยกันที่ภูเก็ตหลายปี นายจอห์นบอกว่าจะกลับไปดูแลธุรกิจของครอบครัวที่รัฐโอเรกอน ก่อนไปเขาขนของส่วนตัวกลับไปเกือบหมด หลังจากนั้นส่งข้อความมาว่าไม่คิดจะกลับมาอีก แล้วเลิกตอบการติดต่อมาเกินหนึ่งปี นางบีไม่แน่ใจว่าเขายังอยู่ที่อยู่เดิมหรือไม่

ในตัวอย่างนี้ เหตุตามมาตรา 1516 (5) ยังใช้ไม่ได้ เพราะยังไม่เกินสามปีและยังรู้ว่าเขาอยู่สหรัฐฯ แต่ข้อความที่บอกว่าไม่คิดจะกลับและการขนของออกไป อาจเป็นหลักฐานสำคัญของการจงใจละทิ้งร้างเกินหนึ่งปีตามมาตรา 1516 (4) ทนายจะยื่นฟ้องที่ศาลเยาวชนและครอบครัว ยื่นคำร้องขอส่งหมายไปยังที่อยู่ล่าสุดในรัฐโอเรกอนภายในเจ็ดวัน ถ้าส่งไม่ได้จึงขอให้ศาลพิจารณาวิธีปิดประกาศ ตัวอย่างนี้สมมติขึ้นเพื่ออธิบายหลักเท่านั้น ผลจริงขึ้นกับพยานหลักฐานและดุลพินิจของศาล

หลังศาลพิพากษาให้หย่า ต้องทำอะไรต่อ

การหย่าโดยคำพิพากษามีผลเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุดตาม ป.พ.พ. มาตรา 1531 แต่จะยกขึ้นอ้างต่อบุคคลภายนอกผู้กระทำการโดยสุจริตไม่ได้จนกว่าจะจดทะเบียน คุณยื่นขอบันทึกการหย่าที่สำนักทะเบียนได้ฝ่ายเดียว โดยใช้สำเนาคำพิพากษาและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด ตามพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว มาตรา 16

ถ้าวันหนึ่งคุณหรืออดีตสามีต้องใช้ผลการหย่าในสหรัฐฯ หน่วยงานตรวจคนเข้าเมืองของสหรัฐฯ มีแนวทางตรวจว่าศาลที่พิพากษามีเขตอำนาจและการหย่าถึงที่สุดแล้ว ส่วนการยอมรับในแต่ละรัฐขึ้นกับกฎหมายของรัฐนั้น การส่งหมายและเขตอำนาจศาลจึงอาจถูกตรวจ อ่านต่อที่ หย่าที่ศาลไทยแล้ว ใช้ในอเมริกาได้ไหม และถ้าต้องใช้เอกสารจากสหรัฐฯ ประกอบคดี ดู เอกสารจากอเมริกาใช้ในคดีหย่าไทย ต้องรับรองอย่างไร

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • นับแค่เวลาที่ติดต่อไม่ได้ สามีหายไปเกินหนึ่งปีไม่ได้เป็นเหตุหย่าเสมอไป เหตุตามมาตรา 1516 (4) ต้องเป็นการจงใจละทิ้งร้าง ส่วนเหตุตามมาตรา 1516 (5) ต้องเกินสามปี
  • คิดว่าต้องให้ศาลสั่งสาบสูญก่อน มาตรา 1516 (5) มีทางเลือกที่ไม่ต้องรอคำสั่งสาบสูญ ถ้าไม่มีใครทราบข่าวเกินสามปี
  • ยื่นคำร้องส่งหมายไปต่างประเทศช้า ต้องยื่นภายในเจ็ดวันนับแต่ยื่นฟ้อง พร้อมคำแปลและค่าใช้จ่าย
  • นับหกสิบวันเป็นกำหนดยื่นคำให้การ หกสิบวันคือเวลาที่การส่งมีผล ไม่ใช่วันครบกำหนดของจำเลย
  • ลืมเรื่องลูก ถ้ามีลูก ขอให้ศาลกำหนดอำนาจปกครองและค่าเลี้ยงดูไปพร้อมคดีหย่า ดูทางเรียกค่าเลี้ยงดูเมื่อพ่ออยู่สหรัฐฯ ที่ พ่ออเมริกันกลับสหรัฐฯ ไม่ส่งค่าเลี้ยงดูลูก

เมื่อไรควรให้ทนายช่วย และทนายช่วยอะไรได้บ้าง

ควรปรึกษาทนายทันทีที่คุณตัดสินใจว่าจะหย่า โดยเฉพาะเมื่อไม่แน่ใจว่าข้อเท็จจริงเข้าเหตุหย่าข้อใด ไม่รู้ที่อยู่ของสามี หรือคาดว่าจะต้องใช้ผลการหย่าในสหรัฐฯ งานที่ทนายช่วยได้ ได้แก่

  • วิเคราะห์ว่าเหตุจงใจละทิ้งร้าง เหตุไม่ทราบข่าวเกินสามปี หรือเหตุอื่นตามมาตรา 1516 เหมาะกับข้อเท็จจริงของคุณที่สุด
  • รวบรวมพยานหลักฐาน เช่น ข้อความ และพยานบุคคล
  • ยื่นคำร้องขอส่งหมายไปสหรัฐฯ ภายในกำหนด พร้อมคำแปลและคำรับรองคำแปล
  • ขอให้ศาลพิจารณาวิธีปิดประกาศเมื่อส่งหมายไม่ได้ โดยแสดงความพยายามหาที่อยู่
  • วางแนวนำสืบเรื่องกฎหมายสัญชาติตาม พ.ร.บ.ขัดกันฯ มาตรา 27 และนำพยานเข้าสืบแม้จำเลยไม่มาศาล
  • บันทึกการหย่าหลังคดีถึงที่สุด และประสานทนายในสหรัฐฯ ถ้าต้องใช้ผลการหย่าที่นั่น

การที่สามีหายตัวไปไม่ได้ทำให้คุณต้องติดอยู่ในการสมรสตลอดไป แต่การเลือกเหตุหย่าและวิธีส่งหมายให้ถูกตั้งแต่แรกช่วยลดความเสี่ยงที่คดีจะสะดุดกลางทาง ให้เริ่มจากรวบรวมที่อยู่ล่าสุดของเขาและหลักฐานการขาดการติดต่อไว้ให้ครบ หากต้องการให้ช่วยประเมินเหตุฟ้องหย่าจากข้อเท็จจริงของคุณ ติดต่อสำนักงาน

คำถามที่พบบ่อย

สามีหายไปเกินหนึ่งปี ฟ้องหย่าได้เลยไหม?

ได้ ถ้าพิสูจน์ได้ว่าเป็นการจงใจละทิ้งร้างไปเกินหนึ่งปีตาม ป.พ.พ. มาตรา 1516 (4) ไม่ใช่แค่ติดต่อไม่ได้ ถ้าเขาหายไปเพราะเหตุอื่นที่ไม่ใช่ความตั้งใจทิ้ง เหตุนี้อาจใช้ไม่ได้ ทนายจะดูเหตุอื่นประกอบ เช่น เหตุไม่อุปการะเลี้ยงดูตามมาตรา 1516 (6)

ต้องให้ศาลสั่งว่าสามีเป็นคนสาบสูญก่อนฟ้องหย่าไหม?

ไม่จำเป็น มาตรา 1516 (5) ให้ฟ้องหย่าได้ทั้งกรณีที่ศาลสั่งให้เป็นคนสาบสูญแล้ว และกรณีที่อีกฝ่ายไปจากภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่เกินสามปีโดยไม่มีใครทราบแน่ว่าเป็นตายร้ายดีอย่างไร ถ้ายังไม่ถึงสามปี ต้องดูเหตุอื่น เช่น จงใจละทิ้งร้างเกินหนึ่งปี

ไม่รู้ที่อยู่สามีในอเมริกาเลย ศาลจะส่งหมายอย่างไร?

ศาลอาจอนุญาตให้ปิดประกาศที่ศาลตาม ป.วิ.พ. มาตรา 83 อัฏฐ เมื่อส่งหมายไม่ได้หรือไม่ทราบผล และอาจสั่งให้ลงหนังสือพิมพ์ด้วย มีผลเมื่อพ้นหกสิบวันนับแต่ปิดประกาศ แต่เป็นดุลพินิจของศาล คุณควรแสดงว่าได้พยายามหาที่อยู่ตามสมควรแล้ว

ส่งหมายไปอเมริกาต้องผ่านอนุสัญญากรุงเฮกไหม?

ไม่ต้อง เพราะไทยไม่ใช่ภาคีอนุสัญญาว่าด้วยการส่งเอกสารทางศาลไปยังต่างประเทศ แม้สหรัฐฯ จะเป็นภาคี ศาลไทยส่งตาม ป.วิ.พ. มาตรา 83 สัตต และฝั่งสหรัฐฯ มีช่องทางรับคำขอจากประเทศที่ไม่ใช่ภาคีผ่านช่องทางการทูต

สามีไม่มาศาลเลย ศาลจะพิพากษาให้หย่าได้ไหม?

อาจได้ ศาลพิจารณาคดีต่อไปได้แม้จำเลยไม่มาศาล แต่คุณต้องนำพยานมาพิสูจน์เหตุหย่าให้ศาลเห็น ศาลไม่ได้พิพากษาให้หย่าเพียงเพราะอีกฝ่ายไม่มา ถ้าต้องใช้ผลการหย่าในสหรัฐฯ ภายหลัง การส่งหมายและเขตอำนาจศาลอาจถูกตรวจ จึงควรวางแผนกับทนายตั้งแต่ต้น

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ