พ่ออเมริกันกลับสหรัฐฯ ไม่ส่งค่าเลี้ยงดูลูก เรียกค่าเลี้ยงดูได้อย่างไร

หลังแยกทางกัน พ่อของลูกซึ่งเป็นชาวอเมริกันเดินทางกลับสหรัฐฯ ช่วงแรกอาจยังโอนเงินมาบ้าง แต่ต่อมาเงียบหายไป ขณะที่ค่าเล่าเรียนและค่าใช้จ่ายของลูกในไทยไม่ได้ลดลงเลย บทความนี้อธิบายว่าคุณเรียกค่าเลี้ยงดูลูกได้ด้วยวิธีใด ศาลไทยทำอะไรได้ ข้อจำกัดเมื่อต้องบังคับเงินในสหรัฐฯ และสิ่งที่ควรเตรียมตั้งแต่วันนี้

พ่ออเมริกันกลับสหรัฐฯ ยังต้องจ่ายค่าเลี้ยงดูลูกไหม

ต้องจ่าย ถ้าเขาเป็นบิดาตามกฎหมายของลูก ค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร คือเงินที่บิดามารดาต้องใช้ดูแลความเป็นอยู่ของลูก เช่น อาหาร ที่อยู่ การศึกษา และการรักษาพยาบาล ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1564 กำหนดให้บิดามารดาต้องอุปการะเลี้ยงดูบุตรระหว่างที่บุตรเป็นผู้เยาว์ หน้าที่นี้ไม่ได้หมดไปเพราะพ่อย้ายไปอยู่ประเทศอื่น

เมื่อพ่อแม่หย่ากัน ค่าเลี้ยงดูบุตรตกลงกันได้ในสัญญาหย่า ถ้าหย่าโดยคำพิพากษาหรือไม่ได้ตกลงไว้ ศาลเป็นผู้กำหนดตามมาตรา 1522 ส่วนจำนวนเงิน มาตรา 1598/38 ให้ศาลคำนึงถึงความสามารถของผู้มีหน้าที่จ่าย ฐานะของผู้รับ และพฤติการณ์แห่งกรณี กฎหมายไม่ได้กำหนดอัตราตายตัว จึงไม่มีตัวเลขสำเร็จรูปที่ใช้ได้กับทุกครอบครัว

ข้อที่ต้องตรวจก่อนคือ เขาเป็นบิดาตามกฎหมายของลูกแล้วหรือยัง ถ้าคุณทั้งสองจดทะเบียนสมรสกันไม่ว่าที่ไทยหรือที่สหรัฐฯ หรือเขาจดทะเบียนรับรองบุตรแล้ว ให้เก็บหลักฐานนั้นไว้ ถ้ายังไม่มี ทนายจะดูว่าต้องดำเนินการเรื่องความเป็นบิดาเพิ่มอย่างไร คู่ที่สมรสตามกฎหมายรัฐในสหรัฐฯ อ่านเรื่องสถานะของการสมรสได้ที่ จดทะเบียนสมรสที่อเมริกา หย่าในไทยได้ไหม

ฟ้องเรียกค่าเลี้ยงดูลูกที่ศาลไทยได้ไหม เมื่อพ่ออยู่สหรัฐฯ

ได้ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 4 ตรี เปิดให้โจทก์ที่มีสัญชาติไทยหรือมีภูมิลำเนาในไทยฟ้องต่อศาลไทยได้ แม้จำเลยไม่มีภูมิลำเนาในไทย และถ้าพ่อมีทรัพย์สินที่อาจถูกบังคับคดีได้อยู่ในไทย ก็ฟ้องที่ศาลซึ่งทรัพย์นั้นตั้งอยู่ได้ด้วย คดีเกี่ยวกับบุตรเป็นคดีครอบครัว ยื่นที่ศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ ถ้ายังไม่ได้หย่า ขอค่าเลี้ยงดูลูกไปพร้อมคดีหย่าได้

เมื่อพ่ออยู่สหรัฐฯ ศาลต้องส่งหมายเรียกไปต่างประเทศ โจทก์ต้องยื่นคำร้องขอให้ส่งภายในเจ็ดวันนับแต่ยื่นฟ้อง พร้อมคำแปลภาษาอังกฤษ คำรับรองคำแปล และวางค่าใช้จ่าย ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 83 จัตวา ถ้าเพิกเฉยไม่ดำเนินการ กฎหมายให้ถือว่าโจทก์ทิ้งฟ้อง ส่วนตามมาตรา 83 เบญจ การส่งไปต่างประเทศมีผลเมื่อพ้นหกสิบวันนับแต่วันที่ส่ง ซึ่งไม่ใช่กำหนดที่พ่อต้องยื่นคำให้การ ขั้นตอนเต็มและกรณีไม่รู้ที่อยู่อยู่ใน สามีอเมริกันหายตัว ติดต่อไม่ได้ ฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ไหม

หลักทั่วไปของการเรียกค่าเลี้ยงดูจากพ่อชาวต่างชาติทุกสัญชาติ อ่านได้ที่ ค่าเลี้ยงดูบุตร พ่อชาวต่างชาติอยู่ต่างประเทศ เรียกได้ไหม บทความนี้เน้นสิ่งที่เฉพาะกับสหรัฐฯ คือสิ่งที่เกิดขึ้นหลังได้คำพิพากษาแล้ว

คำพิพากษาไทยบังคับให้พ่อจ่ายในสหรัฐฯ ได้แค่ไหน

นี่คือจุดที่ยากที่สุด เพราะคำพิพากษาศาลไทยไม่ได้ทำให้เงินถูกหักจากบัญชีหรือเงินเดือนของพ่อในสหรัฐฯ โดยอัตโนมัติ ระหว่างไทยกับสหรัฐฯ ยังไม่มีสนธิสัญญาหรือข้อตกลงระดับรัฐบาลกลางที่ยืนยันได้สำหรับบังคับค่าเลี้ยงดู ตารางนี้สรุปช่องทางที่มักถูกถามถึง

ช่องทางใช้กับกรณีไทยได้ไหมสิ่งที่ควรรู้
อนุสัญญากรุงเฮกว่าด้วยการเรียกค่าเลี้ยงดูบุตรระหว่างประเทศ พ.ศ. 2550ไม่ได้มีผลกับสหรัฐฯ ตั้งแต่ 1 มกราคม 2560 แต่ไทยไม่ปรากฏในตารางรัฐภาคี ตามที่ตรวจเมื่อ 16 พฤศจิกายน 2569
รายชื่อประเทศคู่ต่างตอบแทนของรัฐบาลกลางสหรัฐฯไม่ได้ไม่มีไทยในรายชื่อฉบับปรับปรุง 17 กันยายน 2569 ตามที่ตรวจเมื่อ 15 พฤศจิกายน 2569
ข้อตกลงต่างตอบแทนที่รัฐในสหรัฐฯ ทำกับต่างประเทศเองยังไม่พบข้อมูลยืนยันกฎหมายรัฐบาลกลางเปิดให้ทำได้ ต้องตรวจเป็นรายรัฐ
ดำเนินเรื่องในรัฐที่พ่ออยู่อาจเป็นไปได้บางรัฐเปิดให้ผู้อยู่ต่างประเทศยื่นขอความช่วยเหลือหรือฟ้องได้ เงื่อนไขต่างกัน
บังคับคดีกับทรัพย์ของพ่อที่อยู่ในไทยได้ ถ้ามีทรัพย์ในไทยใช้คำพิพากษาไทยตามกระบวนการบังคับคดีของไทย

ประเทศคู่ต่างตอบแทนคืออะไร ทำไมจึงสำคัญ

ประเทศคู่ต่างตอบแทน (foreign reciprocating country) คือประเทศที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ประกาศตามประมวลกฎหมายสหรัฐฯ ลักษณะ 42 มาตรา 659a (42 U.S.C. 659a) ว่ามีกระบวนการบังคับค่าเลี้ยงดูให้แก่ผู้มีสิทธิที่อยู่ในสหรัฐฯ เช่นกัน ประเทศในรายชื่อจะใช้ช่องทางความร่วมมือที่วางไว้แล้วได้ เมื่อไทยไม่อยู่ในรายชื่อและไม่ใช่ภาคีอนุสัญญากรุงเฮก ช่องทางสำเร็จรูปเหล่านี้จึงใช้กับคดีของคุณไม่ได้

อย่างไรก็ดี มาตรา 659a(d) ของกฎหมายเดียวกันเปิดให้แต่ละรัฐทำข้อตกลงต่างตอบแทนเรื่องการกำหนดและบังคับค่าเลี้ยงดูกับประเทศที่ไม่อยู่ในรายชื่อได้เอง เท่าที่สอดคล้องกับกฎหมายรัฐบาลกลาง ยังไม่พบข้อมูลยืนยันว่ารัฐใดมีข้อตกลงเช่นนี้กับไทย ถ้าพ่ออยู่รัฐใด ทนายในรัฐนั้นต้องตรวจให้

ดำเนินเรื่องในรัฐที่พ่ออยู่

อีกทางหนึ่งคือดำเนินเรื่องในรัฐที่พ่ออยู่ ซึ่งบางรัฐเปิดให้ผู้อยู่ต่างประเทศยื่นขอความช่วยเหลือหรือฟ้องได้ตามกฎหมายรัฐนั้น เงื่อนไขต่างกันในแต่ละรัฐ และไม่มีหลักว่าหน่วยงานของรัฐต้องรับเรื่องให้ทุกกรณี คุณจึงควรปรึกษาทนายในรัฐนั้นก่อน ส่วนทนายฝั่งไทยช่วยเตรียมเอกสารไทยให้พร้อมใช้

ถึงไม่มีช่องทางอัตโนมัติ ก็ไม่ได้แปลว่าเก็บค่าเลี้ยงดูจากสหรัฐฯ ไม่ได้เลย เพียงแต่ทำได้ยากกว่ากรณีที่พ่ออยู่ในไทย และต้องวางแผนร่วมกันระหว่างทนายไทยกับทนายในรัฐที่พ่ออยู่ เอกสารฝั่งไทยที่มักต้องใช้ ได้แก่ คำพิพากษา หนังสือรับรองคดีถึงที่สุด การรับรองนิติกรณ์ที่กรมการกงสุล และคำแปลภาษาอังกฤษ หลักการใช้คำพิพากษาไทยในสหรัฐฯ อยู่ใน หย่าที่ศาลไทยแล้ว ใช้ในอเมริกาได้ไหม

สิ่งที่ควรเตรียมก่อนเรียกค่าเลี้ยงดู

ไม่ว่าจะฟ้องที่ไทยหรือดำเนินเรื่องในสหรัฐฯ ข้อมูลที่ครบตั้งแต่ต้นช่วยให้ทนายวางแผนได้ดีขึ้น เช็กลิสต์นี้เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่รายการที่หน่วยงานใดกำหนด

  • ที่อยู่ล่าสุดของพ่อ รัฐและเมืองที่เขาอาศัย และชื่อนายจ้างหรือลักษณะงาน ถ้าทราบ
  • สูติบัตรลูก และหลักฐานความเป็นบิดา เช่น ทะเบียนสมรส หรือหลักฐานการจดทะเบียนรับรองบุตร
  • หลักฐานค่าใช้จ่ายของลูก เช่น ใบเสร็จค่าเรียน ค่ารักษา ค่าที่พัก
  • หลักฐานการโอนเงินที่พ่อเคยส่งมา และข้อความที่เขาปฏิเสธหรือหยุดส่ง
  • ข้อมูลทรัพย์สินของพ่อที่อยู่ในไทย ถ้ามี เช่น บัญชีธนาคาร
  • สัญญาหย่าหรือคำพิพากษาเดิมที่กำหนดค่าเลี้ยงดูไว้ ถ้ามี

หาข้อมูลด้วยวิธีที่ชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น เช่น จากเอกสารที่คุณมี ข้อความที่เขาส่งมา หรือคนที่รู้จักร่วมกัน อย่าเจาะบัญชีออนไลน์ของอีกฝ่าย และอย่าข่มขู่หรือประจานบนโซเชียลมีเดีย เพราะอาจทำให้คุณมีความผิดเสียเองและกระทบรูปคดี ถ้าคุณกำลังทำเอกสารสัญชาติหรือหนังสือเดินทางสหรัฐฯ ให้ลูก ซึ่งโดยทั่วไปเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีต้องได้ความยินยอมจากทั้งพ่อและแม่ ดู ลูกครึ่งไทย–อเมริกันหลังหย่า สัญชาติอเมริกันและพาสปอร์ตลูก

ตัวอย่างสมมติ: พ่อกลับไปทำงานที่สหรัฐฯ แล้วหยุดส่งเงิน

นางบี (ชื่อสมมติ) จดทะเบียนสมรสกับนายจอห์น (ชื่อสมมติ) ที่อำเภอในไทย มีลูกชายหนึ่งคน ทั้งคู่จดทะเบียนหย่าโดยตกลงในหนังสือหย่าว่านายจอห์นจะส่งค่าเลี้ยงดูลูกทุกเดือน หลังหย่าไม่นาน นายจอห์นย้ายกลับไปทำงานในรัฐหนึ่งของสหรัฐฯ ส่งเงินได้ไม่กี่เดือนก็หยุด และไม่ตอบข้อความ

ในตัวอย่างนี้ นางบีมีหนังสือหย่าที่กำหนดค่าเลี้ยงดูไว้แล้ว ทนายจะดูว่าควรฟ้องที่ศาลไทยให้ปฏิบัติตามข้อตกลงนั้นอย่างไร ถ้านายจอห์นยังมีบัญชีเงินฝากในไทย การบังคับคดีกับทรัพย์ในไทยอาจเป็นทางที่ทำได้จริงที่สุด ถ้าไม่มีทรัพย์ในไทยเลย ต้องปรึกษาทนายในรัฐที่นายจอห์นอยู่ว่ารัฐนั้นเปิดช่องทางใดให้บ้าง ตัวอย่างนี้สมมติขึ้นเพื่ออธิบายหลักเท่านั้น ผลจริงขึ้นกับข้อเท็จจริงและกฎหมายของรัฐที่เกี่ยวข้อง

สิ่งที่ควรทำทันที และข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • เริ่มเก็บหลักฐานตั้งแต่วันนี้ ทั้งข้อความ หลักฐานการโอน และใบเสร็จค่าใช้จ่ายของลูก ยิ่งรอนาน ข้อมูลยิ่งหาย
  • อย่าพึ่งข้อตกลงด้วยวาจา ถ้าพ่อยังติดต่อได้และยอมจ่าย ควรทำข้อตกลงเป็นหนังสือให้ชัดเรื่องจำนวน วิธีจ่าย และกำหนดเวลา โดยให้ทนายตรวจก่อนลงนาม
  • อย่าเชื่อว่าคำพิพากษาไทยส่งไปบังคับในอเมริกาได้ทันที ต้องวางแผนการบังคับตั้งแต่ก่อนฟ้อง
  • อย่าสรุปว่าเก็บไม่ได้เลย ยังมีทางฟ้องในไทย บังคับกับทรัพย์ในไทย และดำเนินเรื่องในรัฐที่พ่ออยู่
  • อย่าใช้ลูกเป็นเครื่องต่อรอง การห้ามพ่อติดต่อลูกเพื่อกดดันให้จ่ายเงิน อาจกระทบเรื่องอำนาจปกครองในภายหลัง เพราะศาลคำนึงถึงความผาสุกและประโยชน์ของบุตรเป็นสำคัญ

เมื่อไรควรให้ทนายช่วย และทนายช่วยอะไรได้บ้าง

ควรปรึกษาทนายเมื่อพ่อหยุดส่งเงินและไม่ตอบการติดต่อ เมื่อยังไม่มีข้อตกลงหรือคำพิพากษาเรื่องค่าเลี้ยงดู หรือเมื่อคุณกำลังจะหย่าและอีกฝ่ายวางแผนกลับสหรัฐฯ งานที่ทนายช่วยได้ ได้แก่

  • ตรวจว่าความเป็นบิดาตามกฎหมายครบแล้วหรือยัง และต้องทำอะไรเพิ่ม
  • ฟ้องเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรที่ศาลไทย หรือขอไปพร้อมคดีหย่า พร้อมพยานเรื่องความสามารถของพ่อและค่าใช้จ่ายของลูก
  • จัดทำคำร้องขอส่งหมายไปสหรัฐฯ และคำแปลให้ทันกำหนด
  • ตรวจหาทรัพย์ของพ่อในไทยเท่าที่ทำได้โดยชอบ และดำเนินการบังคับคดีหลังศาลมีคำพิพากษา
  • เตรียมคำพิพากษา หนังสือรับรองคดีถึงที่สุด การรับรองเอกสาร และคำแปล เพื่อใช้ในสหรัฐฯ
  • ประสานทนายในรัฐที่พ่ออยู่ เพื่อประเมินช่องทางตามกฎหมายรัฐนั้น

ค่าเลี้ยงดูเป็นสิทธิของลูก ไม่ใช่สิ่งที่พ่อจะเลือกให้หรือไม่ให้ก็ได้ แม้การเรียกเงินจากพ่อที่อยู่สหรัฐฯ จะมีขั้นตอนมากกว่าปกติ การเก็บหลักฐานและมีคำพิพากษาไทยไว้ก่อนเป็นฐานสำคัญของทุกช่องทางที่ตามมา หากต้องการให้ช่วยวางแผนจากข้อเท็จจริงของคุณ ติดต่อสำนักงาน

คำถามที่พบบ่อย

พ่ออยู่อเมริกา ศาลไทยสั่งให้จ่ายค่าเลี้ยงดูลูกได้ไหม?

ได้ ถ้าโจทก์มีสัญชาติไทยหรือมีภูมิลำเนาในไทย ฟ้องที่ศาลไทยได้ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 4 ตรี แม้พ่ออยู่สหรัฐฯ ศาลกำหนดค่าเลี้ยงดูโดยคำนึงถึงความสามารถของพ่อ ฐานะของผู้รับ และพฤติการณ์ ข้อจำกัดอยู่ที่ขั้นบังคับเงินในสหรัฐฯ ซึ่งไม่มีช่องทางอัตโนมัติ

ศาลไทยตัดสินแล้ว ส่งให้ศาลอเมริกาบังคับได้ทันทีไหม?

ไม่ได้ทันที เพราะไทยไม่ใช่ภาคีอนุสัญญากรุงเฮกว่าด้วยค่าเลี้ยงดูบุตร พ.ศ. 2550 และไม่อยู่ในรายชื่อประเทศคู่ต่างตอบแทนของสหรัฐฯ แต่ไม่ได้แปลว่าเก็บไม่ได้เลย ควรปรึกษาทนายในรัฐที่พ่ออยู่ว่ารัฐนั้นมีช่องทางใด และบังคับกับทรัพย์ในไทยถ้ามี

ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกับพ่อของลูก เรียกค่าเลี้ยงดูได้ไหม?

อาจได้ แต่ต้องดูก่อนว่าเขาเป็นบิดาตามกฎหมายแล้วหรือยัง เช่น ได้จดทะเบียนรับรองบุตรไว้หรือไม่ ถ้ายังไม่มีหลักฐานเช่นนั้น ทนายจะประเมินว่าต้องดำเนินการเรื่องความเป็นบิดาอย่างไรก่อนหรือพร้อมกับการเรียกค่าเลี้ยงดู ควรปรึกษาก่อนยื่นเรื่อง

หน่วยงานค่าเลี้ยงดูบุตรของรัฐในอเมริกาต้องช่วยแม่ที่อยู่ไทยไหม?

ไม่มีหลักว่าต้องช่วยทุกกรณี บางรัฐเปิดให้ผู้อยู่ต่างประเทศยื่นขอความช่วยเหลือหรือฟ้องได้ตามกฎหมายของรัฐนั้น แต่เงื่อนไขต่างกันในแต่ละรัฐ ควรปรึกษาทนายในรัฐที่พ่ออยู่ก่อน และเตรียมเอกสารไทยพร้อมคำแปลให้ครบ

พ่อมีบัญชีธนาคารในไทย ช่วยให้ได้เงินง่ายขึ้นไหม?

อาจช่วยได้มาก เพราะทรัพย์ที่อยู่ในไทยบังคับคดีได้ตามกระบวนการของไทยเมื่อมีคำพิพากษาแล้ว และ ป.วิ.พ. มาตรา 4 ตรี ยังเปิดให้ฟ้องที่ศาลซึ่งทรัพย์นั้นตั้งอยู่ได้ด้วย ควรรวบรวมข้อมูลทรัพย์เท่าที่หาได้โดยชอบด้วยกฎหมาย แล้วให้ทนายประเมิน

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ