คุณฟ้องหย่าคู่สมรสชาวอเมริกันที่ศาลเยาวชนและครอบครัวในไทยจนศาลพิพากษาให้หย่าแล้ว แต่ยังต้องเกี่ยวข้องกับสหรัฐฯ ต่อ เช่น จะสมรสใหม่กับชาวอเมริกัน หรือต้องยื่นเรื่องกับหน่วยงานตรวจคนเข้าเมือง คำถามที่ตามมาคือ หย่าที่ศาลไทยแล้ว ใช้ในอเมริกาได้ไหม บทความนี้อธิบายว่าฝั่งสหรัฐฯ ดูอะไร ควรเตรียมเอกสารอะไร และเรื่องใดที่คำพิพากษาไทยอย่างเดียวอาจยังไม่พอ
การยอมรับคำพิพากษาหย่าต่างประเทศในสหรัฐฯ คืออะไร
การยอมรับคำพิพากษาหย่าต่างประเทศ คือการที่หน่วยงานหรือศาลของประเทศหนึ่งถือว่าการหย่าที่ศาลของอีกประเทศตัดสินไว้มีผล โดยคู่ความไม่ต้องหย่ากันใหม่ ในสหรัฐฯ เรื่องนี้ซับซ้อนกว่าหลายประเทศ เพราะการสมรสและการหย่าเป็นกฎหมายของแต่ละรัฐ สหรัฐฯ ไม่มีกฎหมายหย่าระดับประเทศที่ใช้เหมือนกันทุกรัฐ
ผลในทางปฏิบัติคือ สถานทูตสหรัฐฯ ไม่ได้เป็นผู้รับรองผลการหย่าให้ การยอมรับขึ้นกับกฎหมายของรัฐที่เกี่ยวข้อง และขึ้นกับว่าคุณนำคำพิพากษาไปใช้กับหน่วยงานใด เช่น หน่วยงานตรวจคนเข้าเมือง หน่วยงานของรัฐ หรือศาลรัฐ แต่ละแห่งอาจพิจารณาและขอเอกสารต่างกัน
หย่าที่ศาลไทยแล้ว ใช้ในอเมริกาได้ไหม
อาจใช้ได้ แต่สหรัฐฯ ไม่มีกฎหมายกลางที่รับรองให้ใช้ได้อัตโนมัติทุกกรณี คำตอบขึ้นกับสองเรื่องหลัก คือการหย่าของคุณสมบูรณ์ตามกฎหมายไทยหรือไม่ และกฎหมายของรัฐที่เกี่ยวข้องยอมรับการหย่าในต่างประเทศแบบนั้นหรือไม่ ถ้าทั้งสองเรื่องเรียบร้อยและเอกสารครบ คำพิพากษาไทยจะเป็นหลักฐานสำคัญที่สุดของการหย่า
USCIS ดูอะไรเมื่อคุณยื่นคำพิพากษาหย่าไทย
สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองและสัญชาติสหรัฐฯ (USCIS) วางแนวทางไว้ในคู่มือนโยบาย (USCIS Policy Manual) ว่า ความสมบูรณ์ของการหย่าในต่างประเทศขึ้นกับการตีความกฎหมายหย่าของประเทศนั้น ประกอบกับการที่กฎหมายของรัฐยอมรับการหย่าต่างประเทศแบบต่างตอบแทน และคู่มือยอมรับไว้ตรง ๆ ว่ามีบางรัฐที่ไม่ยอมรับการหย่าต่างประเทศลักษณะนี้ เมื่อคุณหรือคู่สมรสใหม่นำคำพิพากษาหย่าไทยไปใช้กับ USCIS เจ้าหน้าที่จะดูอย่างน้อยเรื่องต่อไปนี้
- ศาลที่พิพากษามีเขตอำนาจ คู่มือกำหนดให้เจ้าหน้าที่ตรวจว่าศาลที่ให้หย่ามีอำนาจทำเช่นนั้น
- การหย่าถึงที่สุดแล้ว คู่มือระบุว่าในทุกกรณีการหย่าต้องถึงที่สุด และการหย่าโดยคำพิพากษามีผลนับแต่วันที่คำพิพากษาถึงที่สุด
- คำแปลภาษาอังกฤษที่ผู้แปลรับรอง กฎของ USCIS (8 CFR 103.2(b)(3)) กำหนดให้เอกสารภาษาต่างประเทศที่ยื่นต้องมีคำแปลภาษาอังกฤษฉบับเต็ม พร้อมคำรับรองของผู้แปลว่าแปลครบถ้วนถูกต้อง และผู้แปลมีความสามารถแปลภาษานั้น
แนวทางนี้เป็นของ USCIS สำหรับงานตรวจคนเข้าเมืองและการแปลงสัญชาติ หน่วยงานอื่นของสหรัฐฯ และศาลรัฐอาจมีเกณฑ์และขอเอกสารต่างกัน ไม่ได้แปลว่าสหรัฐฯ ยอมรับคำพิพากษาหย่าไทยทุกกรณี ถ้าคุณเป็นฝ่ายที่ถือกรีนการ์ดผ่านการสมรสและกำลังจะหย่า เรื่องที่ต้องรู้เพิ่มอยู่ใน ภรรยาไทยอยู่อเมริกา หย่าแล้วกรีนการ์ดเป็นอย่างไร
ศาลและหน่วยงานของรัฐพิจารณาอย่างไร
ศาลและหน่วยงานในสหรัฐฯ มักพิจารณาว่าศาลไทยมีเขตอำนาจ และคู่ความได้รับแจ้งคดีอย่างเป็นธรรมหรือไม่ ซึ่งแต่ละรัฐมีเกณฑ์ต่างกัน หลักที่มักเรียกว่าอัธยาศัยไมตรีระหว่างศาล (comity) เป็นหลักทั่วไป ไม่ใช่กฎหมายบัญญัติฉบับเดียวที่ใช้ทั้งประเทศ จึงควรให้ทนายในรัฐนั้นประเมิน
ทำไมเขตอำนาจศาลไทยและการส่งหมายจึงสำคัญ
เพราะเป็นจุดที่ฝั่งสหรัฐฯ มักตรวจ ศาลไทยรับฟ้องคดีหย่าได้แม้คู่สมรสอยู่สหรัฐฯ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 4 ตรี ถ้าจำเลยไม่มีภูมิลำเนาในไทยและมูลคดีไม่ได้เกิดในไทย โจทก์ที่มีสัญชาติไทยหรือมีภูมิลำเนาในไทยฟ้องต่อศาลไทยได้ ในคดีครอบครัวคือศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ
นอกจากนี้ พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 (พ.ร.บ.ขัดกันฯ) มาตรา 27 วางหลักว่าศาลไทยจะพิพากษาให้หย่าได้เมื่อกฎหมายสัญชาติของสามีและภริยาทั้งสองฝ่ายยอมให้หย่า ส่วนเหตุหย่าใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1516
เมื่อจำเลยอยู่สหรัฐฯ ศาลไทยต้องส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องไปต่างประเทศตาม ป.วิ.พ. มาตรา 83 ทวิ ถึง 83 อัฏฐ สหรัฐฯ เป็นภาคีอนุสัญญาเฮกว่าด้วยการส่งเอกสาร แต่ไทยไม่ได้เป็นภาคี การส่งจึงใช้ช่องทางตามกฎหมายไทย ถ้าคุณคาดว่าจะต้องใช้คำพิพากษาในสหรัฐฯ ภายหลัง การส่งหมายและเขตอำนาจศาลอาจถูกตรวจ จึงควรให้ทนายวางแผนการส่งหมายตั้งแต่ต้น กรณีที่คู่สมรสกลับสหรัฐฯ แล้วติดต่อไม่ได้ อ่านต่อที่ สามีอเมริกันหายตัว ติดต่อไม่ได้ ฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ไหม
หย่าที่อำเภอกับหย่าที่ศาล ต่างกันอย่างไรเมื่อจะใช้ในอเมริกา
ต่างกันที่หลักฐานและข้อควรระวัง การหย่าที่ศาลมีคำพิพากษาและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดเป็นหลักฐาน ส่วนการจดทะเบียนหย่าโดยความยินยอมที่อำเภอหรือเขตมีใบสำคัญการหย่า ทางจดทะเบียนนี้ยืนยันได้สำหรับคู่ที่จดทะเบียนสมรสตามกฎหมายไทย ส่วนคู่ที่สมรสตามกฎหมายรัฐในสหรัฐฯ อย่างเดียว ต้องสอบถามสำนักทะเบียนและปรึกษาทนายก่อน
มีข้อควรระวังหนึ่งข้อสำหรับคนที่จะใช้ผลการหย่ากับ USCIS สถานทูตไทยในกรุงวอชิงตันแจ้งไว้ว่า USCIS ไม่ยอมรับการหย่าที่จดทะเบียนต่างสำนักทะเบียน และไม่รับการจดทะเบียนสมรสหรือหย่าที่ทำผ่านสถานทูตหรือสถานกงสุลไทย ข้อความนี้เป็นของสถานทูตไทย ไม่ใช่ประกาศของ USCIS เอง แต่เป็นเหตุผลที่ควรนำมาพิจารณาก่อนเลือกวิธีหย่า รายละเอียดการจดทะเบียนหย่ากับชาวอเมริกันที่อำเภออยู่ใน จดทะเบียนหย่ากับชาวอเมริกันในไทย ทำที่อำเภอได้ไหม
ต้องเตรียมเอกสารอะไรก่อนใช้คำพิพากษาหย่าไทยในสหรัฐฯ
เอกสารชุดหลักคือคำพิพากษา หนังสือรับรองคดีถึงที่สุด การรับรองจากกรมการกงสุล และคำแปลภาษาอังกฤษ เช็กลิสต์นี้รวบรวมจากข้อกำหนดของฝั่งไทยและของ USCIS ศาลหรือหน่วยงานของรัฐอาจขอต่างจากนี้
- สำเนาคำพิพากษาที่ศาลรับรอง ขอจากศาลที่พิจารณาคดี ตรวจชื่อและการสะกดของคู่ความให้ตรงกับหนังสือเดินทาง
- หนังสือรับรองคดีถึงที่สุด แสดงว่าคำพิพากษาถึงที่สุดแล้ว ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1531 การหย่าโดยคำพิพากษามีผลเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด
- หลักฐานการบันทึกการหย่าในทะเบียนไทย ตามพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว มาตรา 16 คู่ความฝ่ายเดียวนำสำเนาคำพิพากษาถึงที่สุดและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดไปขอบันทึกการหย่าที่สำนักทะเบียนได้
- การรับรองนิติกรณ์ที่กรมการกงสุล เอกสารที่ออกในไทยเมื่อจะนำไปใช้ต่างประเทศต้องรับรองที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
- คำแปลภาษาอังกฤษพร้อมคำรับรองของผู้แปล สำหรับยื่น USCIS ตามที่อธิบายข้างต้น
| นำผลการหย่าไปใช้กับ | สิ่งที่มักถูกพิจารณา | ควรทำอย่างไร |
|---|---|---|
| USCIS เช่น คำร้องที่อาศัยการสมรสใหม่ หรือการแปลงสัญชาติ | การหย่าถึงที่สุด ศาลมีเขตอำนาจ ความสมบูรณ์ตามกฎหมายไทยประกอบกับการยอมรับของรัฐ | เตรียมคำพิพากษา หนังสือรับรองคดีถึงที่สุด และคำแปลที่ผู้แปลรับรอง แล้วให้ทนายตรวจคนเข้าเมืองตรวจ |
| หน่วยงานของรัฐ เช่น เมื่อจะจดทะเบียนสมรสใหม่ | แต่ละรัฐและแต่ละหน่วยงานกำหนดเอง | สอบถามหน่วยงานนั้นก่อนว่าต้องการเอกสารและคำแปลแบบใด |
| ศาลรัฐ เช่น คดีค่าเลี้ยงดูหรือทรัพย์สิน | เขตอำนาจศาลไทย การแจ้งคดีอย่างเป็นธรรม และกฎหมายของรัฐนั้น | ให้ทนายในรัฐนั้นประเมินก่อนดำเนินการ |
ถ้าระหว่างคดีในไทยคุณต้องใช้ทะเบียนสมรสหรือเอกสารที่ออกในสหรัฐฯ ประกอบคำฟ้อง เอกสารเหล่านั้นต้องผ่านการรับรองอีกทิศทางหนึ่ง ดู เอกสารจากอเมริกาใช้ในคดีหย่าไทย ต้องรับรองอย่างไร
ตัวอย่างสมมติ
นางบี คนไทย จดทะเบียนสมรสกับนายเอ ชาวอเมริกัน ที่สำนักทะเบียนในไทย ต่อมานายเอกลับไปอยู่สหรัฐฯ และไม่ยอมจดทะเบียนหย่า นางบีจึงฟ้องหย่าที่ศาลไทยจนศาลพิพากษาให้หย่า เมื่อคดีถึงที่สุด นางบีขอหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด บันทึกการหย่าที่เขต รับรองนิติกรณ์ที่กรมการกงสุล และทำคำแปลภาษาอังกฤษที่ผู้แปลรับรอง ต่อมานางบีจะสมรสใหม่กับนายซี ชาวอเมริกัน ทนายตรวจคนเข้าเมืองของนายซีใช้ชุดเอกสารนี้ และตรวจเพิ่มว่ากฎหมายของรัฐที่เกี่ยวข้องมีประเด็นการยอมรับการหย่าต่างประเทศหรือไม่
ค่าเลี้ยงดูและทรัพย์สินตามคำพิพากษาไทย ใช้ในสหรัฐฯ ได้เลยไหม
ไม่ได้โดยอัตโนมัติ การที่ฝั่งสหรัฐฯ ยอมรับว่าคุณหย่าแล้วเป็นคนละเรื่องกับการบังคับให้อีกฝ่ายจ่ายค่าเลี้ยงดูหรือแบ่งทรัพย์ที่อยู่ในสหรัฐฯ ยังไม่พบกลไกตามสนธิสัญญาระหว่างไทยกับสหรัฐฯ ที่ยืนยันได้สำหรับการบังคับค่าเลี้ยงดูตามคำพิพากษาไทย ส่วนเงินบำนาญจากแผนของนายจ้างในสหรัฐฯ แบ่งให้อดีตคู่สมรสผ่านคำสั่งที่ออกตามกฎหมายครอบครัวของรัฐ (QDRO) คำพิพากษาไทยจึงอาจยังไม่พอ
ถ้าคดีของคุณมีบ้าน บัญชี หรือเงินบำนาญในสหรัฐฯ อ่านต่อที่ หย่าสามีอเมริกัน ทรัพย์สินในอเมริกา แบ่งได้ไหม
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ใช้คำพิพากษาก่อนคดีถึงที่สุด ทั้งกฎหมายไทยและ USCIS ถือว่าการหย่าโดยคำพิพากษามีผลเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด การสมรสใหม่ก่อนวันนั้นอาจเป็นปัญหาใหญ่
- มีแต่คำพิพากษา ไม่มีหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด ทำให้พิสูจน์ไม่ได้ว่าคดีจบแล้ว
- แปลเองโดยไม่มีคำรับรองของผู้แปล USCIS ต้องการคำแปลฉบับเต็มพร้อมคำรับรอง
- เข้าใจว่าสถานทูตสหรัฐฯ จะรับรองการหย่าให้
- ไม่บันทึกการหย่าในทะเบียนไทย เอกสารสองประเทศจึงอาจแสดงสถานะไม่ตรงกัน
- คิดว่าคำพิพากษาไทยบังคับเรื่องเงินในสหรัฐฯ ได้ทันที
เมื่อไรควรให้ทนายช่วย และทนายช่วยอะไรได้บ้าง
ควรปรึกษาทนายตั้งแต่ก่อนยื่นฟ้อง ถ้าคุณรู้อยู่แล้วว่าจะต้องใช้ผลการหย่าในสหรัฐฯ และควรปรึกษาอีกครั้งเมื่อคดีจบและกำลังเตรียมเอกสาร งานที่ทนายฝั่งไทยช่วยได้มีดังนี้
- ประเมินเขตอำนาจศาลไทย เหตุฟ้องหย่า และประเด็นกฎหมายสัญชาติตาม พ.ร.บ.ขัดกันฯ ก่อนฟ้อง
- วางแผนการส่งหมายไปสหรัฐฯ และเก็บหลักฐานการส่งไว้ในสำนวน
- ติดตามจนคำพิพากษาถึงที่สุด ขอหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด และขอสำเนาคำพิพากษาที่ศาลรับรอง
- ยื่นขอบันทึกการหย่าในทะเบียนไทย
- ประสานการรับรองนิติกรณ์ที่กรมการกงสุลและการทำคำแปลภาษาอังกฤษ
- ประสานกับทนายในสหรัฐฯ เมื่อต้องประเมินการยอมรับในรัฐ หรือมีเรื่องตรวจคนเข้าเมือง ค่าเลี้ยงดู หรือทรัพย์ในสหรัฐฯ
ถ้าคุณหย่าที่ศาลไทยแล้วและต้องนำผลไปใช้ในสหรัฐฯ ให้เริ่มจากตรวจว่าคดีถึงที่สุดและมีหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดแล้ว จากนั้นจัดชุดเอกสารให้ครบก่อนยื่นหน่วยงานใด ถ้าต้องการให้ช่วยตรวจคำพิพากษา เตรียมเอกสาร หรือวางแผนคดีที่ยังไม่ได้ฟ้อง ติดต่อสำนักงาน ส่วนภาพรวมว่าควรหย่าที่ไทยหรือที่สหรัฐฯ อยู่ใน หย่าที่อเมริกาหรือหย่าที่ไทย? คู่มือหย่ากับสามีชาวอเมริกัน
คำถามที่พบบ่อย
คำพิพากษาหย่าไทยต้องแปลเป็นภาษาอังกฤษแบบไหน?
ถ้ายื่น USCIS ต้องเป็นคำแปลภาษาอังกฤษฉบับเต็ม พร้อมคำรับรองของผู้แปลว่าแปลครบถ้วนถูกต้องและผู้แปลมีความสามารถแปลภาษานั้น ส่วนหน่วยงานหรือศาลของรัฐอาจกำหนดต่างกัน ควรถามหน่วยงานที่จะยื่นก่อน และรับรองนิติกรณ์เอกสารไทยที่กรมการกงสุลไว้ด้วย
สถานทูตสหรัฐฯ ในไทยรับรองคำพิพากษาหย่าไทยให้ได้ไหม?
โดยทั่วไปไม่ใช่ช่องทางนั้น สถานทูตสหรัฐฯ ไม่ได้เป็นผู้รับรองผลการหย่า การยอมรับขึ้นกับกฎหมายของรัฐและหน่วยงานที่คุณนำคำพิพากษาไปใช้ สิ่งที่ควรทำคือเตรียมคำพิพากษา หนังสือรับรองคดีถึงที่สุด การรับรองที่กรมการกงสุล และคำแปลให้ครบ
หย่าที่ศาลไทยแล้ว สมรสใหม่ในอเมริกาได้เมื่อไร?
ควรรอให้คำพิพากษาถึงที่สุดก่อน เพราะตามกฎหมายไทยการหย่าโดยคำพิพากษามีผลเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด และ USCIS ก็ถือวันเดียวกัน ส่วนเงื่อนไขการจดทะเบียนสมรสใหม่ในแต่ละรัฐ ให้ตรวจกับหน่วยงานของรัฐนั้น และถ้าคู่สมรสใหม่จะยื่นคำร้องให้คุณ ควรให้ทนายตรวจคนเข้าเมืองตรวจเอกสารก่อน
อดีตสามีไม่ได้มาศาลไทย คำพิพากษายังใช้ในอเมริกาได้ไหม?
อาจใช้ได้ แต่ฝั่งสหรัฐฯ อาจตรวจว่าศาลไทยมีเขตอำนาจและอีกฝ่ายได้รับแจ้งคดีอย่างเป็นธรรมหรือไม่ ยังไม่พบแหล่งทางการที่บอกผลของคดีแบบนี้เป็นการเฉพาะ จึงควรขอสำเนาเอกสารการส่งหมายในสำนวนเก็บไว้ และปรึกษาทนายทั้งสองประเทศก่อนใช้
หย่าที่ศาลไทยแล้ว ต้องบันทึกในทะเบียนไทยด้วยไหม?
ควรทำ คู่ความฝ่ายเดียวนำสำเนาคำพิพากษาถึงที่สุดและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดไปขอบันทึกการหย่าที่สำนักทะเบียนได้ เมื่อทะเบียนไทยแสดงสถานะหย่าแล้ว เอกสารที่คุณใช้ในสองประเทศจะสอดคล้องกัน
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
