จดทะเบียนหย่ากับชาวอเมริกันในไทย ทำที่อำเภอได้ไหม ใช้เอกสารอะไร มีผลที่อเมริกาหรือไม่

เมื่อคุณกับคู่สมรสชาวอเมริกันตกลงกันได้แล้วว่าจะแยกทาง คำถามถัดมาคือจะจดทะเบียนหย่ากับชาวอเมริกันที่อำเภอในไทยได้เลยหรือไม่ ต้องเตรียมอะไร และใบหย่าที่ได้จะใช้ที่สหรัฐฯ ได้แค่ไหน บทความนี้อธิบายเงื่อนไข เอกสาร ขั้นตอนในวันจดทะเบียน และเรื่องที่ควรคิดให้จบก่อนลงนาม ใช้ได้ทั้งกรณีที่ฝ่ายชาวอเมริกันเป็นสามีหรือเป็นภรรยา

จดทะเบียนหย่ากับชาวอเมริกัน คืออะไร ใช้กฎหมายใด

การจดทะเบียนหย่า คือการหย่าโดยความยินยอมของคู่สมรสทั้งสองฝ่าย ที่นายทะเบียนบันทึกลงในทะเบียนการหย่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1514 กำหนดให้การหย่าโดยความยินยอมต้องทำเป็นหนังสือและมีพยานลงลายมือชื่ออย่างน้อยสองคน และมาตรา 1515 กำหนดว่าเมื่อได้จดทะเบียนสมรสตามประมวลกฎหมายนี้ การหย่าโดยความยินยอมจะสมบูรณ์ต่อเมื่อคู่สมรสได้จดทะเบียนการหย่านั้นแล้ว การหย่ามีผลนับแต่เวลาจดทะเบียน (มาตรา 1531)

เพราะอีกฝ่ายเป็นคนต่างชาติ ต้องดูพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 (พ.ร.บ.ขัดกันฯ) มาตรา 26 ด้วย ซึ่งวางหลักว่า "การหย่าโดยความยินยอมย่อมสมบูรณ์ ถ้ากฎหมายสัญชาติแห่งสามีและภริยาทั้งสองฝ่ายยอมให้กระทำได้" อย่างไรก็ดี คณะกรรมการกฤษฎีกาเคยให้ความเห็นในเรื่องคู่สมรสไทยกับต่างชาติที่จดทะเบียนสมรสตามกฎหมายไทยว่า นายทะเบียนรับจดทะเบียนหย่าตามกฎหมายไทยได้ และเมื่อจดแล้ว การหย่ามีผลสมบูรณ์ตามกฎหมายไทย ส่วนจะได้รับการยอมรับในรัฐที่อีกฝ่ายอยู่หรือไม่ เป็นเรื่องของกฎหมายรัฐนั้น ถ้ายังลังเลว่าควรหย่าที่ไทยหรือที่สหรัฐฯ อ่านภาพรวมได้ที่ หย่าที่อเมริกาหรือหย่าที่ไทย? คู่มือหย่ากับสามีชาวอเมริกัน

ทำที่อำเภอได้ไหม ถ้าคู่สมรสเป็นชาวอเมริกัน

ได้ ถ้าการสมรสจดทะเบียนตามกฎหมายไทย และครบเงื่อนไขต่อไปนี้

  • ทั้งสองฝ่ายตกลงกันได้ว่าจะหย่า และทำหนังสือสัญญาการหย่า
  • ทั้งสองฝ่ายร้องขอจดทะเบียนด้วยตนเอง ไม่ใช่ฝ่ายเดียวไปยื่นแทนอีกฝ่าย
  • มีพยานบุคคล 2 คน
  • มีเอกสารแสดงตัวและหลักฐานการสมรสครบตามที่สำนักทะเบียนกำหนด

ต้องไปพร้อมกันทั้งคู่ที่อำเภอเดียวกันไหม

ไม่จำเป็นเสมอไป ทั้งสองต้องร้องขอด้วยตนเอง แต่นอกจากการจดที่สำนักทะเบียนเดียวกันแล้ว ยังมีวิธีจดทะเบียนต่างสำนักทะเบียน ซึ่งแต่ละฝ่ายลงนามคนละแห่ง รวมถึงกรณีที่ฝ่ายหนึ่งอยู่สหรัฐฯ และลงนามที่สถานทูตหรือสถานกงสุลไทย การหย่าจะสมบูรณ์เมื่อทำครบทั้งสองแห่ง

ข้อควรรู้คือ สถานทูตไทยในกรุงวอชิงตันเคยแจ้งไว้ว่า หน่วยงานตรวจคนเข้าเมืองของสหรัฐฯ (USCIS) ไม่รับใบหย่าที่จดแบบต่างสำนักทะเบียน ข้อมูลนี้มาจากสถานทูตไทย ไม่ใช่ประกาศของ USCIS เอง ถ้าคุณหรือคู่สมรสอาจต้องใช้ใบหย่ากับเรื่องวีซ่าหรือการเข้าเมืองในสหรัฐฯ ควรปรึกษาก่อนเลือกวิธีนี้

สมรสที่อเมริกา แต่จะหย่าที่อำเภอได้ไหม

ยังไม่มีคำตอบสำเร็จรูป มาตรา 1515 พูดถึงกรณี "เมื่อได้จดทะเบียนสมรสตามประมวลกฎหมายนี้" ถ้าคุณจดทะเบียนสมรสที่รัฐในสหรัฐฯ และไม่เคยนำการสมรสมาบันทึกในไทย ต้องสอบถามสำนักทะเบียนหรือทนายก่อนว่าจะหย่าในไทยด้วยวิธีใด อย่าเพิ่งนัดพยานหรือให้คู่สมรสเดินทางมาจนกว่าจะได้คำตอบที่ชัด

จดทะเบียนหย่ากับชาวอเมริกันใช้เอกสารอะไรบ้าง

ตามคู่มือบริการของกรมการปกครอง เอกสารหลักที่ต้องเตรียมมีดังนี้ ใช้เป็นเช็กลิสต์ก่อนออกจากบ้านได้

  • ฝ่ายไทย: บัตรประจำตัวประชาชน หรือ ThaiD
  • ฝ่ายอเมริกัน: หนังสือเดินทาง หรือใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว
  • หนังสือสัญญาการหย่าที่ทั้งสองฝ่ายตกลงกันแล้ว
  • หลักฐานการจดทะเบียนสมรส
  • พยานบุคคล 2 คน
  • เอกสารภาษาต่างประเทศที่ต้องใช้ ต้องแปลเป็นภาษาไทยและผ่านการรับรองการแปล

การจดทะเบียนหย่าไม่เสียค่าธรรมเนียมตามคู่มือของกรมการปกครอง คู่มือไม่ได้กล่าวถึงล่ามหรือหนังสือจากสถานทูตสหรัฐฯ ไว้ ในทางปฏิบัติสำนักทะเบียนอาจขอเอกสารเพิ่ม จึงควรโทรถามสำนักทะเบียนที่จะไปก่อน และถ้าคู่สมรสอ่านภาษาไทยไม่ได้ ควรเตรียมล่ามและสอบถามสำนักทะเบียนล่วงหน้า รายการเอกสารสำหรับคู่สมรสต่างชาติทุกสัญชาติอยู่ใน จดทะเบียนหย่ากับชาวต่างชาติ ใช้เอกสารอะไรบ้าง

หนังสือสัญญาการหย่าควรเขียนเรื่องอะไรบ้าง

หนังสือสัญญาการหย่าคือข้อตกลงที่จะผูกพันคุณหลังหย่า เมื่ออีกฝ่ายจะกลับไปอยู่สหรัฐฯ การแก้ไขหรือบังคับในภายหลังจะยากขึ้น จึงควรเขียนให้ครบตั้งแต่ต้น

  • อำนาจปกครองบุตร ป.พ.พ. มาตรา 1520 ให้คู่สมรสทำความตกลงเป็นหนังสือว่าฝ่ายใดใช้อำนาจปกครองบุตรคนใด ถ้าไม่ได้ตกลงหรือตกลงกันไม่ได้ ศาลเป็นผู้ชี้ขาด
  • ค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร มาตรา 1522 ให้ตกลงในสัญญาหย่าว่าทั้งสองฝ่ายหรือฝ่ายใดออกเงินเท่าใด ควรระบุจำนวน วิธีจ่าย สกุลเงิน และบัญชีที่รับเงินให้ชัด
  • สินสมรส หลักของกฎหมายคือแบ่งเท่ากัน (มาตรา 1533) โดยดูทรัพย์ที่มีอยู่ ณ วันจดทะเบียนหย่า (มาตรา 1532) ควรระบุทรัพย์แต่ละรายการว่าตกเป็นของใคร รวมถึงทรัพย์และบัญชีที่อยู่ในสหรัฐฯ
  • หนี้สินและภาระอื่น เช่น หนี้บ้าน หนี้บัตร และค่าใช้จ่ายการศึกษาของลูก ว่าใครรับผิดชอบส่วนใด

ถ้าอีกฝ่ายอยู่สหรัฐฯ การเก็บค่าเลี้ยงดูบุตรทำได้ยากกว่ากรณีในประเทศ ต้องปรึกษาทนายทั้งไทยและในรัฐที่อีกฝ่ายอยู่ เรื่องลูกโดยเฉพาะอ่านต่อได้ที่ อำนาจปกครองบุตรเมื่อหย่าสามีอเมริกัน และตัวอย่างการเขียนข้อตกลงดูได้ที่ บันทึกข้อตกลงหย่า สามีต่างชาติ ค่าเลี้ยงดูบุตร

ขั้นตอนจดทะเบียนหย่าที่อำเภอ

  1. ตกลงเรื่องหย่า บุตร ค่าเลี้ยงดู และทรัพย์สินให้จบ แล้วร่างหนังสือสัญญาการหย่า ทำฉบับแปลให้คู่สมรสอ่านเข้าใจก่อนลงนาม
  2. ตรวจว่าการสมรสจดทะเบียนตามกฎหมายไทย และรวบรวมเอกสารตามเช็กลิสต์
  3. โทรสอบถามสำนักทะเบียนเรื่องเอกสารเพิ่มเติม ล่าม และวิธีจดต่างสำนักทะเบียน ถ้าอีกฝ่ายอยู่สหรัฐฯ
  4. ไปยื่นคำร้องพร้อมพยาน 2 คน ทั้งสองฝ่ายร้องขอด้วยตนเอง
  5. นายทะเบียนจดทะเบียนการหย่า (แบบ คร.6) และออกใบสำคัญการหย่า (แบบ คร.7) ให้คู่หย่าคนละฉบับ
  6. ถ้าต้องใช้ในสหรัฐฯ ให้นำใบสำคัญการหย่าไปรับรองนิติกรณ์ และแปลพร้อมรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ

ตัวอย่างสมมติ: นางบี คนไทย กับนายเอ ชาวอเมริกัน จดทะเบียนสมรสที่สำนักทะเบียนในไทยและมีลูกหนึ่งคน ทั้งคู่ตกลงให้นางบีใช้อำนาจปกครองลูก นายเอส่งค่าเลี้ยงดูทุกเดือน และแบ่งเงินฝากในบัญชีร่วมคนละครึ่ง ทั้งสองแปลร่างสัญญาให้นายเออ่าน โทรถามสำนักทะเบียนล่วงหน้า แล้วไปจดทะเบียนพร้อมพยาน 2 คนและล่าม เมื่อนายทะเบียนจดเสร็จ การหย่ามีผลตามกฎหมายไทยทันที

ใบหย่าไทยมีผลที่อเมริกาหรือไม่

การหย่ามีผลตามกฎหมายไทยนับแต่จดทะเบียน แต่จะได้รับการยอมรับในสหรัฐฯ หรือไม่ ขึ้นกับกฎหมายของรัฐที่เกี่ยวข้อง เพราะการสมรสและการหย่าในสหรัฐฯ เป็นกฎหมายของแต่ละรัฐ สถานทูตสหรัฐฯ ไม่ได้เป็นผู้ทำการหย่าหรือรับรองผลการหย่า

ก่อนนำใบสำคัญการหย่า (คร.7) ไปใช้ในสหรัฐฯ เอกสารที่ออกในไทยต้องผ่านการรับรองนิติกรณ์จากกระทรวงการต่างประเทศ และควรขอแปลเป็นภาษาอังกฤษพร้อมรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล จากนั้นสอบถามหน่วยงานปลายทาง เช่น ศาล หน่วยงานทะเบียน หรือหน่วยงานตรวจคนเข้าเมือง ว่าต้องการเอกสารอะไรเพิ่ม ส่วนทางกลับกัน ถ้าหย่าที่ศาลรัฐแล้วจะนำมาใช้ในไทย ดู ใบหย่าอเมริกาใช้ในไทยได้ไหม

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยก่อนไปอำเภอ

  • ลงนามในหนังสือสัญญาการหย่าที่อีกฝ่ายอ่านไม่เข้าใจ ซึ่งอาจเป็นข้อโต้แย้งภายหลัง
  • เขียนเรื่องลูกและค่าเลี้ยงดูกว้าง ๆ ไม่ระบุจำนวนหรือวิธีจ่าย
  • ลืมทรัพย์สินหรือบัญชีที่อยู่ในสหรัฐฯ
  • ไปโดยไม่ได้โทรถามสำนักทะเบียน แล้วถูกขอเอกสารเพิ่มในวันจริง
  • คิดว่าหย่าที่อำเภอแล้วจะใช้ได้ในทุกรัฐของสหรัฐฯ โดยไม่ต้องทำอะไรต่อ

ถ้าคุณกับคู่สมรสชาวอเมริกันตกลงกันได้แล้ว ขั้นต่อไปคือให้ทนายตรวจร่างสัญญาการหย่าและเอกสาร ก่อนนัดวันไปสำนักทะเบียน หากต้องการให้ช่วยตรวจหรือร่างข้อตกลง ติดต่อสำนักงาน

คำถามที่พบบ่อย

ชาวอเมริกันต้องมีหนังสือรับรองจากสถานทูตสหรัฐฯ ไหม?

ตอบแบบเดียวกันทุกแห่งไม่ได้ คู่มือของกรมการปกครองไม่ได้ระบุว่าต้องมีหนังสือจากสถานทูตของคนต่างด้าว และไม่ได้ระบุว่าไม่ต้องมี สำนักทะเบียนแต่ละแห่งอาจขอเอกสารเพิ่ม จึงควรโทรถามสำนักทะเบียนที่จะไปก่อนวันนัด

ต้องมีล่ามในวันจดทะเบียนหย่าไหม?

คู่มือของกรมการปกครองไม่ได้กล่าวถึงล่ามไว้ แต่ถ้าคู่สมรสอ่านภาษาไทยไม่ได้ ควรเตรียมล่ามและสอบถามสำนักทะเบียนล่วงหน้า เพราะผู้ลงนามควรเข้าใจสิ่งที่ตกลงทุกข้อ

จดทะเบียนหย่าที่อำเภอเสียค่าธรรมเนียมเท่าไร?

ไม่เสียค่าธรรมเนียมจดทะเบียนตามคู่มือของกรมการปกครอง แต่อาจมีค่าใช้จ่ายอื่น เช่น ค่าแปลเอกสาร ค่ารับรองเอกสาร หรือค่าทนายถ้าให้ทนายร่างสัญญาการหย่า

หย่าที่อำเภอแล้วยังไม่ได้ตกลงเรื่องลูก ทำอย่างไร?

ให้ศาลชี้ขาด ป.พ.พ. มาตรา 1520 กำหนดว่าถ้าไม่ได้ตกลงหรือตกลงกันไม่ได้ว่าใครใช้อำนาจปกครองบุตร ศาลเป็นผู้ชี้ขาด โดยคำนึงถึงความผาสุกและประโยชน์ของบุตรเป็นสำคัญ ค่าเลี้ยงดูบุตรที่สัญญาไม่ได้กำหนดก็ให้ศาลกำหนดได้ตามมาตรา 1522

ใบสำคัญการหย่าไทยต้องแปลเป็นภาษาอังกฤษอย่างไร?

ให้ขอแปลและรับรองคำแปลกับกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ซึ่งให้บริการรับรองคำแปลไทย–อังกฤษ และเอกสารที่ออกในไทยจะใช้ในต่างประเทศต้องผ่านการรับรองนิติกรณ์ก่อน ควรถามหน่วยงานในสหรัฐฯ ที่จะยื่นด้วยว่าต้องการเอกสารรูปแบบใด

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ