เมื่อคุณกับคู่สมรสชาวอเมริกันตกลงกันได้แล้วว่าจะแยกทาง คำถามถัดมาคือจะจดทะเบียนหย่ากับชาวอเมริกันที่อำเภอในไทยได้เลยหรือไม่ ต้องเตรียมอะไร และใบหย่าที่ได้จะใช้ที่สหรัฐฯ ได้แค่ไหน บทความนี้อธิบายเงื่อนไข เอกสาร ขั้นตอนในวันจดทะเบียน และเรื่องที่ควรคิดให้จบก่อนลงนาม ใช้ได้ทั้งกรณีที่ฝ่ายชาวอเมริกันเป็นสามีหรือเป็นภรรยา
จดทะเบียนหย่ากับชาวอเมริกัน คืออะไร ใช้กฎหมายใด
การจดทะเบียนหย่า คือการหย่าโดยความยินยอมของคู่สมรสทั้งสองฝ่าย ที่นายทะเบียนบันทึกลงในทะเบียนการหย่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1514 กำหนดให้การหย่าโดยความยินยอมต้องทำเป็นหนังสือและมีพยานลงลายมือชื่ออย่างน้อยสองคน และมาตรา 1515 กำหนดว่าเมื่อได้จดทะเบียนสมรสตามประมวลกฎหมายนี้ การหย่าโดยความยินยอมจะสมบูรณ์ต่อเมื่อคู่สมรสได้จดทะเบียนการหย่านั้นแล้ว การหย่ามีผลนับแต่เวลาจดทะเบียน (มาตรา 1531)
เพราะอีกฝ่ายเป็นคนต่างชาติ ต้องดูพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 (พ.ร.บ.ขัดกันฯ) มาตรา 26 ด้วย ซึ่งวางหลักว่า "การหย่าโดยความยินยอมย่อมสมบูรณ์ ถ้ากฎหมายสัญชาติแห่งสามีและภริยาทั้งสองฝ่ายยอมให้กระทำได้" อย่างไรก็ดี คณะกรรมการกฤษฎีกาเคยให้ความเห็นในเรื่องคู่สมรสไทยกับต่างชาติที่จดทะเบียนสมรสตามกฎหมายไทยว่า นายทะเบียนรับจดทะเบียนหย่าตามกฎหมายไทยได้ และเมื่อจดแล้ว การหย่ามีผลสมบูรณ์ตามกฎหมายไทย ส่วนจะได้รับการยอมรับในรัฐที่อีกฝ่ายอยู่หรือไม่ เป็นเรื่องของกฎหมายรัฐนั้น ถ้ายังลังเลว่าควรหย่าที่ไทยหรือที่สหรัฐฯ อ่านภาพรวมได้ที่ หย่าที่อเมริกาหรือหย่าที่ไทย? คู่มือหย่ากับสามีชาวอเมริกัน
ทำที่อำเภอได้ไหม ถ้าคู่สมรสเป็นชาวอเมริกัน
ได้ ถ้าการสมรสจดทะเบียนตามกฎหมายไทย และครบเงื่อนไขต่อไปนี้
- ทั้งสองฝ่ายตกลงกันได้ว่าจะหย่า และทำหนังสือสัญญาการหย่า
- ทั้งสองฝ่ายร้องขอจดทะเบียนด้วยตนเอง ไม่ใช่ฝ่ายเดียวไปยื่นแทนอีกฝ่าย
- มีพยานบุคคล 2 คน
- มีเอกสารแสดงตัวและหลักฐานการสมรสครบตามที่สำนักทะเบียนกำหนด
ต้องไปพร้อมกันทั้งคู่ที่อำเภอเดียวกันไหม
ไม่จำเป็นเสมอไป ทั้งสองต้องร้องขอด้วยตนเอง แต่นอกจากการจดที่สำนักทะเบียนเดียวกันแล้ว ยังมีวิธีจดทะเบียนต่างสำนักทะเบียน ซึ่งแต่ละฝ่ายลงนามคนละแห่ง รวมถึงกรณีที่ฝ่ายหนึ่งอยู่สหรัฐฯ และลงนามที่สถานทูตหรือสถานกงสุลไทย การหย่าจะสมบูรณ์เมื่อทำครบทั้งสองแห่ง
ข้อควรรู้คือ สถานทูตไทยในกรุงวอชิงตันเคยแจ้งไว้ว่า หน่วยงานตรวจคนเข้าเมืองของสหรัฐฯ (USCIS) ไม่รับใบหย่าที่จดแบบต่างสำนักทะเบียน ข้อมูลนี้มาจากสถานทูตไทย ไม่ใช่ประกาศของ USCIS เอง ถ้าคุณหรือคู่สมรสอาจต้องใช้ใบหย่ากับเรื่องวีซ่าหรือการเข้าเมืองในสหรัฐฯ ควรปรึกษาก่อนเลือกวิธีนี้
สมรสที่อเมริกา แต่จะหย่าที่อำเภอได้ไหม
ยังไม่มีคำตอบสำเร็จรูป มาตรา 1515 พูดถึงกรณี "เมื่อได้จดทะเบียนสมรสตามประมวลกฎหมายนี้" ถ้าคุณจดทะเบียนสมรสที่รัฐในสหรัฐฯ และไม่เคยนำการสมรสมาบันทึกในไทย ต้องสอบถามสำนักทะเบียนหรือทนายก่อนว่าจะหย่าในไทยด้วยวิธีใด อย่าเพิ่งนัดพยานหรือให้คู่สมรสเดินทางมาจนกว่าจะได้คำตอบที่ชัด
จดทะเบียนหย่ากับชาวอเมริกันใช้เอกสารอะไรบ้าง
ตามคู่มือบริการของกรมการปกครอง เอกสารหลักที่ต้องเตรียมมีดังนี้ ใช้เป็นเช็กลิสต์ก่อนออกจากบ้านได้
- ฝ่ายไทย: บัตรประจำตัวประชาชน หรือ ThaiD
- ฝ่ายอเมริกัน: หนังสือเดินทาง หรือใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว
- หนังสือสัญญาการหย่าที่ทั้งสองฝ่ายตกลงกันแล้ว
- หลักฐานการจดทะเบียนสมรส
- พยานบุคคล 2 คน
- เอกสารภาษาต่างประเทศที่ต้องใช้ ต้องแปลเป็นภาษาไทยและผ่านการรับรองการแปล
การจดทะเบียนหย่าไม่เสียค่าธรรมเนียมตามคู่มือของกรมการปกครอง คู่มือไม่ได้กล่าวถึงล่ามหรือหนังสือจากสถานทูตสหรัฐฯ ไว้ ในทางปฏิบัติสำนักทะเบียนอาจขอเอกสารเพิ่ม จึงควรโทรถามสำนักทะเบียนที่จะไปก่อน และถ้าคู่สมรสอ่านภาษาไทยไม่ได้ ควรเตรียมล่ามและสอบถามสำนักทะเบียนล่วงหน้า รายการเอกสารสำหรับคู่สมรสต่างชาติทุกสัญชาติอยู่ใน จดทะเบียนหย่ากับชาวต่างชาติ ใช้เอกสารอะไรบ้าง
หนังสือสัญญาการหย่าควรเขียนเรื่องอะไรบ้าง
หนังสือสัญญาการหย่าคือข้อตกลงที่จะผูกพันคุณหลังหย่า เมื่ออีกฝ่ายจะกลับไปอยู่สหรัฐฯ การแก้ไขหรือบังคับในภายหลังจะยากขึ้น จึงควรเขียนให้ครบตั้งแต่ต้น
- อำนาจปกครองบุตร ป.พ.พ. มาตรา 1520 ให้คู่สมรสทำความตกลงเป็นหนังสือว่าฝ่ายใดใช้อำนาจปกครองบุตรคนใด ถ้าไม่ได้ตกลงหรือตกลงกันไม่ได้ ศาลเป็นผู้ชี้ขาด
- ค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร มาตรา 1522 ให้ตกลงในสัญญาหย่าว่าทั้งสองฝ่ายหรือฝ่ายใดออกเงินเท่าใด ควรระบุจำนวน วิธีจ่าย สกุลเงิน และบัญชีที่รับเงินให้ชัด
- สินสมรส หลักของกฎหมายคือแบ่งเท่ากัน (มาตรา 1533) โดยดูทรัพย์ที่มีอยู่ ณ วันจดทะเบียนหย่า (มาตรา 1532) ควรระบุทรัพย์แต่ละรายการว่าตกเป็นของใคร รวมถึงทรัพย์และบัญชีที่อยู่ในสหรัฐฯ
- หนี้สินและภาระอื่น เช่น หนี้บ้าน หนี้บัตร และค่าใช้จ่ายการศึกษาของลูก ว่าใครรับผิดชอบส่วนใด
ถ้าอีกฝ่ายอยู่สหรัฐฯ การเก็บค่าเลี้ยงดูบุตรทำได้ยากกว่ากรณีในประเทศ ต้องปรึกษาทนายทั้งไทยและในรัฐที่อีกฝ่ายอยู่ เรื่องลูกโดยเฉพาะอ่านต่อได้ที่ อำนาจปกครองบุตรเมื่อหย่าสามีอเมริกัน และตัวอย่างการเขียนข้อตกลงดูได้ที่ บันทึกข้อตกลงหย่า สามีต่างชาติ ค่าเลี้ยงดูบุตร
ขั้นตอนจดทะเบียนหย่าที่อำเภอ
- ตกลงเรื่องหย่า บุตร ค่าเลี้ยงดู และทรัพย์สินให้จบ แล้วร่างหนังสือสัญญาการหย่า ทำฉบับแปลให้คู่สมรสอ่านเข้าใจก่อนลงนาม
- ตรวจว่าการสมรสจดทะเบียนตามกฎหมายไทย และรวบรวมเอกสารตามเช็กลิสต์
- โทรสอบถามสำนักทะเบียนเรื่องเอกสารเพิ่มเติม ล่าม และวิธีจดต่างสำนักทะเบียน ถ้าอีกฝ่ายอยู่สหรัฐฯ
- ไปยื่นคำร้องพร้อมพยาน 2 คน ทั้งสองฝ่ายร้องขอด้วยตนเอง
- นายทะเบียนจดทะเบียนการหย่า (แบบ คร.6) และออกใบสำคัญการหย่า (แบบ คร.7) ให้คู่หย่าคนละฉบับ
- ถ้าต้องใช้ในสหรัฐฯ ให้นำใบสำคัญการหย่าไปรับรองนิติกรณ์ และแปลพร้อมรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
ตัวอย่างสมมติ: นางบี คนไทย กับนายเอ ชาวอเมริกัน จดทะเบียนสมรสที่สำนักทะเบียนในไทยและมีลูกหนึ่งคน ทั้งคู่ตกลงให้นางบีใช้อำนาจปกครองลูก นายเอส่งค่าเลี้ยงดูทุกเดือน และแบ่งเงินฝากในบัญชีร่วมคนละครึ่ง ทั้งสองแปลร่างสัญญาให้นายเออ่าน โทรถามสำนักทะเบียนล่วงหน้า แล้วไปจดทะเบียนพร้อมพยาน 2 คนและล่าม เมื่อนายทะเบียนจดเสร็จ การหย่ามีผลตามกฎหมายไทยทันที
ใบหย่าไทยมีผลที่อเมริกาหรือไม่
การหย่ามีผลตามกฎหมายไทยนับแต่จดทะเบียน แต่จะได้รับการยอมรับในสหรัฐฯ หรือไม่ ขึ้นกับกฎหมายของรัฐที่เกี่ยวข้อง เพราะการสมรสและการหย่าในสหรัฐฯ เป็นกฎหมายของแต่ละรัฐ สถานทูตสหรัฐฯ ไม่ได้เป็นผู้ทำการหย่าหรือรับรองผลการหย่า
ก่อนนำใบสำคัญการหย่า (คร.7) ไปใช้ในสหรัฐฯ เอกสารที่ออกในไทยต้องผ่านการรับรองนิติกรณ์จากกระทรวงการต่างประเทศ และควรขอแปลเป็นภาษาอังกฤษพร้อมรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล จากนั้นสอบถามหน่วยงานปลายทาง เช่น ศาล หน่วยงานทะเบียน หรือหน่วยงานตรวจคนเข้าเมือง ว่าต้องการเอกสารอะไรเพิ่ม ส่วนทางกลับกัน ถ้าหย่าที่ศาลรัฐแล้วจะนำมาใช้ในไทย ดู ใบหย่าอเมริกาใช้ในไทยได้ไหม
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยก่อนไปอำเภอ
- ลงนามในหนังสือสัญญาการหย่าที่อีกฝ่ายอ่านไม่เข้าใจ ซึ่งอาจเป็นข้อโต้แย้งภายหลัง
- เขียนเรื่องลูกและค่าเลี้ยงดูกว้าง ๆ ไม่ระบุจำนวนหรือวิธีจ่าย
- ลืมทรัพย์สินหรือบัญชีที่อยู่ในสหรัฐฯ
- ไปโดยไม่ได้โทรถามสำนักทะเบียน แล้วถูกขอเอกสารเพิ่มในวันจริง
- คิดว่าหย่าที่อำเภอแล้วจะใช้ได้ในทุกรัฐของสหรัฐฯ โดยไม่ต้องทำอะไรต่อ
ถ้าคุณกับคู่สมรสชาวอเมริกันตกลงกันได้แล้ว ขั้นต่อไปคือให้ทนายตรวจร่างสัญญาการหย่าและเอกสาร ก่อนนัดวันไปสำนักทะเบียน หากต้องการให้ช่วยตรวจหรือร่างข้อตกลง ติดต่อสำนักงาน
คำถามที่พบบ่อย
ชาวอเมริกันต้องมีหนังสือรับรองจากสถานทูตสหรัฐฯ ไหม?
ตอบแบบเดียวกันทุกแห่งไม่ได้ คู่มือของกรมการปกครองไม่ได้ระบุว่าต้องมีหนังสือจากสถานทูตของคนต่างด้าว และไม่ได้ระบุว่าไม่ต้องมี สำนักทะเบียนแต่ละแห่งอาจขอเอกสารเพิ่ม จึงควรโทรถามสำนักทะเบียนที่จะไปก่อนวันนัด
ต้องมีล่ามในวันจดทะเบียนหย่าไหม?
คู่มือของกรมการปกครองไม่ได้กล่าวถึงล่ามไว้ แต่ถ้าคู่สมรสอ่านภาษาไทยไม่ได้ ควรเตรียมล่ามและสอบถามสำนักทะเบียนล่วงหน้า เพราะผู้ลงนามควรเข้าใจสิ่งที่ตกลงทุกข้อ
จดทะเบียนหย่าที่อำเภอเสียค่าธรรมเนียมเท่าไร?
ไม่เสียค่าธรรมเนียมจดทะเบียนตามคู่มือของกรมการปกครอง แต่อาจมีค่าใช้จ่ายอื่น เช่น ค่าแปลเอกสาร ค่ารับรองเอกสาร หรือค่าทนายถ้าให้ทนายร่างสัญญาการหย่า
หย่าที่อำเภอแล้วยังไม่ได้ตกลงเรื่องลูก ทำอย่างไร?
ให้ศาลชี้ขาด ป.พ.พ. มาตรา 1520 กำหนดว่าถ้าไม่ได้ตกลงหรือตกลงกันไม่ได้ว่าใครใช้อำนาจปกครองบุตร ศาลเป็นผู้ชี้ขาด โดยคำนึงถึงความผาสุกและประโยชน์ของบุตรเป็นสำคัญ ค่าเลี้ยงดูบุตรที่สัญญาไม่ได้กำหนดก็ให้ศาลกำหนดได้ตามมาตรา 1522
ใบสำคัญการหย่าไทยต้องแปลเป็นภาษาอังกฤษอย่างไร?
ให้ขอแปลและรับรองคำแปลกับกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ซึ่งให้บริการรับรองคำแปลไทย–อังกฤษ และเอกสารที่ออกในไทยจะใช้ในต่างประเทศต้องผ่านการรับรองนิติกรณ์ก่อน ควรถามหน่วยงานในสหรัฐฯ ที่จะยื่นด้วยว่าต้องการเอกสารรูปแบบใด
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
