ข้อตกลงค่าเลี้ยงดูบุตรกับสามีต่างชาติจะบังคับได้จริง เมื่อเขียนครบ 5 เรื่อง คือ จำนวนและสกุลเงิน อัตราแลกเปลี่ยน วิธีโอนข้ามประเทศ หลักประกัน และผลเมื่อผิดนัด ถ้าอีกฝ่ายมีทรัพย์สินหรือรายได้อยู่ในไทยน้อย หรือมีแนวโน้มผิดนัด การทำเป็นคำพิพากษาตามยอมช่วยให้บังคับคดีในไทยได้ทันที
ข้อตกลงค่าเลี้ยงดูบุตรกับสามีต่างชาติ ทำได้กี่ทาง
ทำได้ 2 ทางหลัก คือเขียนในข้อตกลงการหย่าเมื่อจดทะเบียนหย่าที่สำนักทะเบียน หรือทำสัญญาประนีประนอมยอมความในศาลให้ศาลพิพากษาตามยอม
เมื่อหย่าโดยความยินยอม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1522 ให้คู่สมรสตกลงในการหย่าว่าฝ่ายใดจะออกค่าเลี้ยงดูบุตรเท่าใด ถ้าไม่ได้ตกลงไว้ ศาลเป็นผู้กำหนด
บทความนี้เน้นการเขียนข้อตกลงให้รัดกุม ส่วนกรณีที่ตกลงไม่ได้และต้องฟ้องเรียกจากพ่อที่อยู่ต่างประเทศ อ่านได้ที่ ค่าเลี้ยงดูบุตร พ่อชาวต่างชาติอยู่ต่างประเทศ เรียกได้ไหม
กำหนดเป็นเงินบาทหรือเงินตราต่างประเทศดี
กำหนดได้ทั้งสองแบบ แต่ต้องรู้ว่าถ้ากำหนดเป็นเงินต่างประเทศ ลูกหนี้มีสิทธิจ่ายเป็นเงินบาทได้ โดยคิดตามอัตราแลกเปลี่ยน ณ สถานที่และเวลาที่ใช้เงิน (มาตรา 196)
| แบบที่เขียน | ข้อดี | ความเสี่ยงที่ต้องเขียนกันไว้ |
|---|---|---|
| เงินบาทจำนวนคงที่ | เข้าใจง่าย บังคับคดีในไทยสะดวก | ค่าเงินบาทแข็งขึ้น พ่ออาจรู้สึกว่าจ่ายแพงขึ้นแล้วขอลด |
| เงินต่างประเทศจำนวนคงที่ | ตรงกับรายได้ของพ่อ | ค่าเงินผันผวน เงินบาทที่ลูกได้อาจลดลง ควรระบุแหล่งอัตราแลกเปลี่ยนและวันที่ใช้คำนวณ |
| เงินต่างประเทศ แต่มีขั้นต่ำเป็นเงินบาท | คุ้มครองค่าใช้จ่ายพื้นฐานของลูก | ต้องเขียนสูตรให้ชัด ไม่ให้ตีความได้สองทาง |
ถ้าเลือกเงินต่างประเทศ ควรเขียนให้ชัดว่าใช้อัตราของธนาคารใด อัตราซื้อหรือขาย และนับ ณ วันที่ครบกำหนดจ่ายหรือวันที่เงินเข้าบัญชี
โอนเงินข้ามประเทศ ควรเขียนอะไรในข้อตกลง
ควรเขียนให้เงินถึงมือแม่ครบตามจำนวน ไม่ใช่แค่ส่งออกจากบัญชีพ่อครบ เพราะค่าธรรมเนียมโอนข้ามประเทศและส่วนต่างค่าเงินอาจกินยอดไปทุกเดือน
- ชื่อบัญชี ธนาคาร และเลขบัญชีปลายทางในไทย พร้อมวิธีแจ้งเปลี่ยนบัญชี
- วันที่เงินต้องเข้าบัญชีในแต่ละเดือน
- ใครรับภาระค่าธรรมเนียมโอนทั้งฝั่งต้นทางและปลายทาง
- การส่งหลักฐานการโอนทุกครั้ง เช่น ทางอีเมลที่ระบุไว้
- ช่วงผ่อนผันถ้าระบบธนาคารล่าช้า และจุดที่ถือว่าผิดนัด
กฎหมายให้จ่ายค่าอุปการะเลี้ยงดูเป็นเงินเป็นคราว ๆ เว้นแต่ตกลงกันเป็นอย่างอื่น (มาตรา 1598/40) จึงตกลงให้จ่ายค่าเทอมตรงกับโรงเรียน หรือจ่ายประกันสุขภาพของลูกโดยตรงได้ ซึ่งลดข้อโต้แย้งว่าเงินถูกใช้ผิดวัตถุประสงค์
หลักประกันการจ่ายค่าเลี้ยงดูบุตรมีแบบไหนบ้าง
หลักประกันที่ได้ผลที่สุดคือทรัพย์สินหรือเงินที่อยู่ในประเทศไทย เพราะบังคับผ่านกระบวนการของไทยได้โดยตรง
- จ่ายล่วงหน้าเป็นก้อน เช่น ค่าเลี้ยงดู 1 ถึง 2 ปีแรก หรือค่าเล่าเรียนทั้งระดับชั้น
- เปิดบัญชีเงินฝากเพื่อการศึกษาของลูกในไทย และกำหนดเงื่อนไขการถอน
- ใช้ทรัพย์สินในไทยเป็นหลักประกัน เช่น จดทะเบียนจำนองห้องชุดที่เป็นชื่อของพ่อ
- ให้มีผู้ค้ำประกันที่อยู่ในไทยและมีรายได้แน่นอน
- ตกลงให้ยอดค้างทั้งหมดถึงกำหนดทันทีเมื่อผิดนัดติดต่อกันตามจำนวนงวดที่กำหนด
อย่าแลกค่าเลี้ยงดูบุตรกับทรัพย์สินก้อนเดียวโดยเขียนว่า "ต่อไปจะไม่เรียกร้องใด ๆ อีก" สิทธิที่จะได้ค่าอุปการะเลี้ยงดูจะสละหรือโอนไม่ได้ (มาตรา 1598/41) ข้อความแบบนี้ไม่คุ้มครองฝ่ายใดเลย และอาจทำให้เกิดคดีใหม่ภายหลัง ควรเขียนให้ชัดว่าเงินก้อนนั้นเป็นค่าเลี้ยงดูล่วงหน้าของช่วงเวลาใด
ทำเป็นคำพิพากษาตามยอมดีกว่าไหม
ดีกว่าในแง่การบังคับในประเทศไทย เพราะถ้าพ่อผิดนัด แม่ขอบังคับคดีกับทรัพย์สินหรือรายได้ในไทยได้ทันที โดยไม่ต้องฟ้องตามสัญญาก่อน
คำพิพากษาที่ให้จ่ายเป็นรายเดือน ระยะเวลาบังคับคดี 10 ปีนับแยกเป็นรายงวดตั้งแต่วันที่งวดนั้นถึงกำหนด (ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 274 วรรคสอง) และโดยหลักคู่ความอุทธรณ์คำพิพากษาตามยอมไม่ได้ (มาตรา 138)
ข้อจำกัดคือคำพิพากษาไทยไม่มีผลบังคับในต่างประเทศโดยอัตโนมัติ ถ้าทรัพย์สินและรายได้ของพ่ออยู่ต่างประเทศทั้งหมด การจะบังคับในประเทศนั้นต้องเป็นไปตามกฎหมายของประเทศนั้น หลักประกันในไทยจึงยังสำคัญเสมอ
คำถามที่พบบ่อย
ข้อตกลงต้องทำเป็นสองภาษาไหม
ควรทำ ถ้าสามีอ่านภาษาไทยไม่ได้ ควรมีฉบับภาษาที่เขาเข้าใจ ระบุว่าฉบับใดใช้ตีความเมื่อขัดกัน และใช้ล่ามที่เชื่อถือได้ขณะลงนาม เพื่อไม่ให้ถูกอ้างภายหลังว่าลงชื่อโดยไม่เข้าใจ ดูเอกสารที่สำนักทะเบียนมักขอได้ที่ จดทะเบียนหย่ากับชาวต่างชาติ ใช้เอกสารอะไรบ้าง เช็กลิสต์ก่อนไปเขต
ควรเขียนให้จ่ายถึงอายุเท่าไร
หน้าที่ตามกฎหมายของพ่อแม่มีอยู่ระหว่างที่บุตรเป็นผู้เยาว์ และต่อไปถ้าบุตรบรรลุนิติภาวะแล้วแต่ทุพพลภาพหาเลี้ยงตนเองไม่ได้ (มาตรา 1564) ถ้าต้องการให้จ่ายจนจบปริญญาตรี ต้องเขียนเป็นข้อตกลงให้ชัด
พ่อขอลดค่าเลี้ยงดูภายหลังเพราะตกงาน ทำได้ไหม
ขอได้ เมื่อพฤติการณ์ รายได้ หรือฐานะเปลี่ยนไป ศาลสั่งเพิ่ม ลด งด หรือกลับให้ได้ (มาตรา 1598/39) แต่ต้องขอศาล การหยุดจ่ายเองยังถือเป็นการผิดนัด จึงควรเขียนในข้อตกลงด้วยว่าต้องแจ้งล่วงหน้าและส่งหลักฐาน
ต้องเขียนเรื่องการพาลูกไปต่างประเทศไว้ด้วยไหม
ควรเขียนไว้ในข้อตกลงฉบับเดียวกัน เพราะเรื่องเงินกับเรื่องอำนาจปกครองและการเดินทางของลูกมักผูกกัน เช่น ใครออกค่าตั๋วเมื่อลูกไปเยี่ยมพ่อ อ่านประเด็นอำนาจปกครองได้ที่ อำนาจปกครองบุตร หย่ากับชาวต่างชาติ ใครได้ลูก พาไปต่างประเทศได้ไหม
พ่อจ่ายเป็นเงินสดหรือโอนเข้าบัญชีลูกได้ไหม
ได้ถ้าตกลงกันไว้ แต่การจ่ายเงินสดพิสูจน์ยากเมื่อมีข้อพิพาท ควรใช้การโอนเข้าบัญชีที่ระบุในข้อตกลงเท่านั้น และเก็บหลักฐานทุกงวดไว้ใช้ในการบังคับคดี
ควรเริ่มอย่างไร
- ทำตารางค่าใช้จ่ายของลูกเป็นเงินบาท ทั้งรายเดือนและรายปีการศึกษา
- ตรวจว่าพ่อมีทรัพย์สิน บัญชี หรือรายได้อะไรในไทยบ้าง
- เลือกสกุลเงินและเขียนวิธีคิดอัตราแลกเปลี่ยนให้ชัด
- เลือกหลักประกันอย่างน้อยหนึ่งแบบ
- ตัดสินใจว่าจะทำในข้อตกลงหย่าที่สำนักทะเบียน หรือทำเป็นคำพิพากษาตามยอมในศาล
ข้อตกลงกับสามีต่างชาติที่เขียนดีตั้งแต่วันหย่า ช่วยให้ลูกได้รับเงินสม่ำเสมอโดยไม่ต้องตามทวงข้ามประเทศ ก่อนลงนาม ควรให้ทนายความด้านครอบครัวตรวจถ้อยคำทั้งฉบับไทยและฉบับภาษาต่างประเทศ และดูเรื่องอื่นที่ควรเขียนให้ครบได้ที่ หย่าโดยความยินยอม ข้อตกลงหย่าควรเขียนเรื่องอะไรให้ครบ
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ