คุณหย่ากับคู่สมรสชาวอเมริกันที่ศาลในสหรัฐฯ เสร็จแล้ว ถือใบหย่าอเมริกาอยู่ในมือ แต่เมื่อขอเอกสารราชการในไทย ทะเบียนยังแสดงว่าคุณสมรสอยู่ สถานการณ์นี้พบบ่อยมาก เพราะการหย่าในต่างประเทศไม่ได้ส่งข้อมูลมาเปลี่ยนทะเบียนไทยให้เอง บทความนี้อธิบายว่าต้องรับรองเอกสารอย่างไร แปลที่ไหน บันทึกที่อำเภออย่างไร และคำพิพากษาอเมริกาใช้บังคับเรื่องใดในไทยได้หรือไม่ได้
ใบหย่าอเมริกา คืออะไร
ใบหย่าอเมริกา ในภาษาที่คนทั่วไปใช้ หมายถึงคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลรัฐในสหรัฐฯ ที่ให้การสมรสสิ้นสุดลง แต่ละรัฐเรียกชื่อต่างกัน เช่น Divorce Decree หรือ Judgment of Dissolution of Marriage เพราะสหรัฐฯ ไม่มีกฎหมายหย่าระดับประเทศ การหย่าเป็นกฎหมายของแต่ละรัฐ รูปแบบเอกสารจึงไม่เหมือนกัน
เอกสารที่ใช้ยื่นในไทยควรเป็นคำพิพากษาหรือคำสั่งให้หย่าที่ศาลรับรองสำเนา (certified copy) ไม่ใช่คำร้องขอหย่า หมายเรียก หรือคำสั่งชั่วคราวระหว่างคดี ถ้าไม่แน่ใจว่าเอกสารที่มีอยู่ใช่ฉบับใด ให้สอบถามศาลที่ออกเอกสารหรือทนายในรัฐนั้น
ทำไมหย่าที่อเมริกาแล้วต้องบันทึกในไทยอีก
เพราะทะเบียนครอบครัวของไทยไม่ได้เชื่อมกับศาลสหรัฐฯ ถ้าคุณเคยจดทะเบียนสมรสในไทยหรือเคยบันทึกการสมรสไว้ ทะเบียนจะยังแสดงสถานะเดิมจนกว่าจะมีผู้นำผลการหย่าไปขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (แบบ คร.22) ที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขต การปล่อยไว้อาจเป็นปัญหาเมื่อต้องแสดงสถานะในเอกสารราชการ ทำนิติกรรม หรือจะจดทะเบียนสมรสใหม่
ใบหย่าอเมริกาใช้ในไทยได้เสมอไหม
โดยทั่วไปนำไปขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัวได้ แต่ไม่ใช่ผลอัตโนมัติในทุกกรณี พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 (พ.ร.บ.ขัดกันฯ) มาตรา 27 วางหลักว่าศาลไทยจะพิพากษาให้หย่าได้เมื่อกฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้หย่า และหลักนี้อาจถูกนำมาพิจารณาเมื่อมีปัญหาว่าการหย่าในต่างประเทศสมบูรณ์หรือไม่ ถ้ามีข้อพิพาทเรื่องความสมบูรณ์ของการหย่า ศาลไทยอาจตรวจว่าการหย่านั้นสอดคล้องกับหลักกฎหมายขัดกันหรือไม่ กรณีที่อีกฝ่ายโต้แย้งผลการหย่า ควรปรึกษาทนายก่อนยื่น ภาพรวมของการบันทึกการหย่าที่ทำในต่างประเทศทุกประเทศอยู่ใน หย่าที่ต่างประเทศแล้ว มีผลในไทยไหม ต้องทำอะไรต่อ
ขั้นตอนรับรองใบหย่าอเมริกาก่อนใช้ในไทย
ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 เอกสารจากศาลรัฐในสหรัฐฯ ต้องผ่านการรับรองเป็นทอด ๆ ตามลำดับต่อไปนี้ ก่อนนำมาใช้กับสำนักทะเบียนไทย
- ขอสำเนารับรองจากศาลรัฐ ที่ออกคำพิพากษาหย่า
- รับรองที่ Secretary of State ของรัฐที่ออกเอกสาร
- รับรองที่กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ (U.S. Department of State)
- รับรองที่สถานทูตหรือสถานกงสุลใหญ่ไทยที่ดูแลรัฐนั้น สถานทูตไทยในกรุงวอชิงตันรับเฉพาะเอกสารจากบางรัฐ รัฐอื่นต้องไปสถานกงสุลใหญ่ไทยตามเขต
- แปลเป็นภาษาไทยและรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
- ยื่นขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขต
สถานทูตไทยในกรุงวอชิงตันระบุไว้ว่าไม่รับเอกสารที่ผ่านเพียง Apostille แทนขั้นตอนข้างต้น ข้อมูลบนเว็บไซต์สถานทูตบางหน้าลงไว้หลายปีแล้ว จึงควรตรวจหน้าของสถานทูตหรือสถานกงสุลที่ดูแลรัฐของคุณอีกครั้งก่อนส่งเอกสาร รายละเอียดการรับรองเอกสารต่างประเทศเพื่อใช้ในคดีหย่าอยู่ใน รับรองเอกสารต่างประเทศ ใช้ในคดีหย่า
ใช้ Apostille แทนได้หรือยัง
ยังไม่ได้ ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 ไทยยื่นภาคยานุวัติอนุสัญญา Apostille เมื่อ 30 มิถุนายน 2569 และอนุสัญญาจะมีผลสำหรับไทยวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 จนถึงวันนั้นยังต้องใช้การรับรองเป็นทอด ๆ ตามขั้นตอนข้างบน ส่วนวิธีปฏิบัติหลังวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ยังไม่มีประกาศรายละเอียด ควรตรวจสอบกับกรมการกงสุลก่อนยื่นทุกครั้ง
บันทึกการหย่าที่อำเภอทำอย่างไร
การบันทึกฐานะแห่งครอบครัว คือการขอให้นายทะเบียนบันทึกเหตุการณ์ทางครอบครัวที่เกิดขึ้นตามกฎหมายต่างประเทศ เช่น การหย่าที่ศาลต่างประเทศ ลงในทะเบียนของไทย ตามคู่มือของกรมการปกครอง หลักสำคัญมีดังนี้
- ผู้มีส่วนได้เสียเป็นผู้ยื่นคำร้องได้ เช่น คู่หย่าฝ่ายที่เป็นคนไทย
- ขณะยื่นคำร้อง ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือทั้งสองฝ่ายต้องมีสัญชาติไทย
- ยื่นที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขตใดก็ได้ ไม่ขึ้นกับภูมิลำเนา
- เอกสารภาษาต่างประเทศต้องผ่านการรับรองนิติกรณ์โดยกรมการกงสุล
- มีพยานบุคคล 2 คน
- ไม่เสียค่าธรรมเนียมการบันทึก (ค่ารับรองเอกสารและค่าแปลเป็นอีกส่วนหนึ่ง)
คู่มือของกรมการปกครองไม่ได้ยกตัวอย่างคำพิพากษาหย่าของศาลต่างประเทศไว้โดยเฉพาะ สำนักทะเบียนจึงอาจขอเอกสารประกอบเพิ่ม ควรโทรถามสำนักทะเบียนที่จะไปก่อนว่าต้องเตรียมอะไรบ้าง
ตัวอย่างสมมติ
นางบี คนไทย จดทะเบียนสมรสกับนายเอ ชาวอเมริกัน ที่สำนักทะเบียนในไทย ต่อมาทั้งคู่ย้ายไปอยู่รัฐหนึ่งในสหรัฐฯ และหย่ากันที่ศาลของรัฐนั้น เมื่อนางบีกลับมาไทยและขอเอกสารราชการ ทะเบียนยังแสดงว่าสมรสกับนายเอ นางบีจึงขอสำเนาคำพิพากษาที่ศาลรับรอง ส่งรับรองที่ Secretary of State ของรัฐ กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ และสถานกงสุลใหญ่ไทยที่ดูแลรัฐนั้น จากนั้นแปลและรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล แล้วยื่นขอบันทึก คร.22 ที่เขตใกล้บ้านพร้อมพยาน 2 คน
คำพิพากษาอเมริกาเรื่องทรัพย์และค่าเลี้ยงดูบังคับในไทยได้ไหม
ไม่ได้โดยตรง ไทยไม่มีกฎหมายหรือสนธิสัญญาที่ให้บังคับตามคำพิพากษาของศาลต่างประเทศได้ทันที การบันทึก คร.22 เปลี่ยนเฉพาะสถานะการสมรสในทะเบียน ไม่ได้ทำให้ส่วนของคำพิพากษาที่สั่งแบ่งทรัพย์ จ่ายค่าเลี้ยงดู หรือโอนทรัพย์ในไทย มีผลบังคับตามไปด้วย
ถ้าอีกฝ่ายไม่ปฏิบัติตาม โดยทั่วไปต้องฟ้องคดีใหม่ที่ศาลไทย และใช้คำพิพากษาอเมริกาเป็นพยานหลักฐาน ซึ่งศาลไทยไม่ผูกพันต้องตัดสินตาม ที่ดินและบ้านในไทยอยู่ใต้กฎหมายไทย เรื่องลูกและค่าเลี้ยงดูบุตรมีรายละเอียดเฉพาะ อ่านต่อได้ที่ อำนาจปกครองบุตรเมื่อหย่าสามีอเมริกัน
ถ้าคดีหย่าที่สหรัฐฯ ยังไม่จบ และคุณเพิ่งได้รับหมายจากศาลรัฐ ขั้นตอนที่ต้องทำต่างจากบทความนี้ ดู ฟ้องหย่าที่อเมริกา: สามีอเมริกันยื่นฟ้อง ภรรยาอยู่ไทย ได้รับหมายศาลต้องทำอะไร
ปัญหาที่พบบ่อยเมื่อยื่นใบหย่าอเมริกา
- ชื่อไม่ตรงกัน ชื่อสะกดภาษาอังกฤษในคำพิพากษาต่างจากหนังสือเดินทางหรือชื่อในทะเบียนไทย เตรียมหลักฐานที่เชื่อมโยงว่าเป็นคนเดียวกัน
- ยื่นเอกสารผิดฉบับ นำคำร้องขอหย่าหรือคำสั่งระหว่างคดีมายื่น แทนคำพิพากษาหรือคำสั่งให้หย่า
- ใช้สำเนาธรรมดา ไม่ใช่สำเนาที่ศาลรับรอง ทำให้รับรองต่อไม่ได้
- ข้ามขั้นรับรอง ใช้เพียง Apostille หรือส่งไปสถานกงสุลไทยที่ไม่ได้ดูแลรัฐที่ออกเอกสาร
- แปลเองโดยไม่ผ่านการรับรองคำแปล ที่กรมการกงสุล
ถ้าคุณหย่าที่สหรัฐฯ แล้วแต่ยังไม่ได้บันทึกในไทย ให้เริ่มจากตรวจว่าใบหย่าอเมริกาที่มีเป็นฉบับที่ศาลรับรองหรือไม่ แล้ววางแผนขั้นรับรองให้ตรงรัฐ ถ้าต้องการให้ช่วยตรวจเอกสารหรือมีประเด็นทรัพย์สินในไทยที่ต้องจัดการต่อ ติดต่อสำนักงาน ส่วนภาพรวมทางเลือกการหย่าทุกทางอยู่ใน หย่าที่อเมริกาหรือหย่าที่ไทย? คู่มือหย่ากับสามีชาวอเมริกัน
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าไม่บันทึกการหย่าในไทย จะเกิดอะไรขึ้น?
ทะเบียนครอบครัวไทยจะยังแสดงว่าคุณสมรสอยู่ เพราะไม่เปลี่ยนเองตามคำพิพากษาของศาลสหรัฐฯ ซึ่งอาจเป็นปัญหาเมื่อต้องแสดงสถานะในเอกสารราชการ ทำนิติกรรม หรือจะจดทะเบียนสมรสใหม่ จึงควรขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ให้เรียบร้อย
บันทึกการหย่าที่อำเภอไหนได้บ้าง?
ได้ทุกแห่ง ตามคู่มือของกรมการปกครอง การขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัวยื่นที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขตใดก็ได้ ไม่ขึ้นกับภูมิลำเนา แต่ขณะยื่น ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือทั้งสองฝ่ายต้องมีสัญชาติไทย
ใบหย่าอเมริกาติด Apostille แล้ว ใช้ในไทยได้หรือยัง?
ยังไม่ได้ ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 อนุสัญญา Apostille จะมีผลสำหรับไทยวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ตอนนี้ยังต้องรับรองผ่าน Secretary of State กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ และสถานทูตหรือสถานกงสุลไทย ควรตรวจสอบกับกรมการกงสุลก่อนยื่น เพราะวิธีปฏิบัติอาจเปลี่ยนหลังวันดังกล่าว
ใบหย่าอเมริกาต้องแปลที่ไหน?
แปลเป็นภาษาไทยแล้วนำไปรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ หลังจากเอกสารต้นฉบับผ่านการรับรองจากฝั่งสหรัฐฯ และสถานทูตหรือสถานกงสุลไทยแล้ว สำนักทะเบียนกำหนดให้เอกสารภาษาต่างประเทศผ่านการรับรองนิติกรณ์โดยกรมการกงสุล
คำพิพากษาอเมริกาให้บ้านในไทยเป็นของฉัน ใช้โอนได้เลยไหม?
ไม่ได้โดยอัตโนมัติ คำพิพากษาต่างประเทศเรื่องทรัพย์ไม่บังคับในไทยโดยตรง ถ้าอีกฝ่ายไม่ให้ความร่วมมือ โดยทั่วไปต้องฟ้องใหม่ที่ศาลไทยและใช้คำพิพากษาอเมริกาเป็นพยานหลักฐาน ควรปรึกษาทนายก่อนเริ่มเรื่องกับสำนักงานที่ดิน
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
