หญิงไทยที่ใช้นามสกุลของสามีต่างชาติ เมื่อหย่าแล้วต้องกลับไปใช้นามสกุลเดิมของตน ตามหลักที่กรมการปกครองอธิบายไว้ว่า ฝ่ายซึ่งใช้ชื่อสกุลของอีกฝ่ายหนึ่งให้กลับไปใช้ชื่อสกุลเดิม ขั้นแรกคือยื่นที่สำนักทะเบียนตามทะเบียนบ้าน แล้วจึงไล่แก้บัตรประชาชน หนังสือเดินทาง และเอกสารอื่น
หย่าสามีต่างชาติแล้ว ต้องกลับไปใช้นามสกุลเดิมไหม
ต้องกลับ ถ้าระหว่างสมรสใช้นามสกุลของสามี คู่มือทางการทะเบียนของกรมการปกครองอธิบายหลักตามพระราชบัญญัติชื่อบุคคล พ.ศ. 2505 มาตรา 13 ว่า เมื่อการสมรสสิ้นสุดลงด้วยการหย่า ฝ่ายซึ่งใช้ชื่อสกุลของอีกฝ่ายหนึ่งให้กลับไปใช้ชื่อสกุลเดิมของตน
หลักนี้ใช้เหมือนกันไม่ว่าสามีจะเป็นคนไทยหรือชาวต่างชาติ ความต่างอยู่ที่งานต่อจากนั้น เพราะนามสกุลของสามีต่างชาติมักปรากฏในเอกสารหลายประเทศ ทั้งหนังสือเดินทาง วีซ่า บัญชีธนาคาร และทะเบียนในประเทศของสามี
ส่วนผู้ที่ใช้นามสกุลเดิมของตนมาตลอด ไม่มีเรื่องนามสกุลต้องแก้ ดูกรณีทั่วไปเพิ่มเติมได้ที่ หย่าแล้วต้องเปลี่ยนนามสกุลไหม คำนำหน้า บัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน
เปลี่ยนนามสกุลกลับที่อำเภอ ต้องใช้อะไรบ้าง
ยื่นที่ สำนักทะเบียนอำเภอหรือสำนักงานเขตที่มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน นายทะเบียนจะออกหนังสือสำคัญการเปลี่ยนชื่อสกุล (ช.5) ฉบับใหม่ให้ และไม่เสียค่าธรรมเนียม
- บัตรประจำตัวประชาชน
- หลักฐานการสิ้นสุดการสมรส เช่น ใบสำคัญการหย่า หรือคำพิพากษาถึงที่สุด
- หนังสือสำคัญ ช.5 ฉบับเดิมที่ได้ตอนเปลี่ยนไปใช้นามสกุลสามี ถ้าหาย ใช้หลักฐานการแจ้งความแทน
วันที่ที่ใช้คือวันที่การหย่ามีผล การหย่าโดยความยินยอมสมบูรณ์เมื่อจดทะเบียนการหย่า ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1515 ส่วนการหย่าโดยคำพิพากษามีผลเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด ตามมาตรา 1531 ซึ่งควรนำไปบันทึกการหย่าที่สำนักทะเบียนด้วย
หย่าที่ต่างประเทศ เปลี่ยนนามสกุลในไทยได้เลยไหม
โดยทั่วไปต้อง ทำให้การหย่าปรากฏในทะเบียนของไทยก่อน เพราะนายทะเบียนต้องเห็นหลักฐานว่าการสมรสสิ้นสุดแล้วจึงจะออก ช.5 ใหม่ได้
- ขอเอกสารการหย่าฉบับที่รับรองจากหน่วยงานของประเทศที่หย่า
- แปลเป็นภาษาไทย และรับรองคำแปลผ่านกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ตามที่กรมการปกครองกำหนดสำหรับเอกสารภาษาต่างประเทศ
- ยื่นต่อนายทะเบียนเพื่อบันทึกฐานะแห่งครอบครัวหรือบันทึกการหย่า
- จากนั้นจึงยื่นขอกลับไปใช้นามสกุลเดิม
รายละเอียดแต่ละขั้นดูได้ที่ หย่าที่ต่างประเทศแล้ว มีผลในไทยไหม ต้องทำอะไรต่อ
หลังได้ ช.5 ใหม่ ต้องแก้เอกสารอะไรบ้าง ตามลำดับไหน
หลักคือ แก้เอกสารไทยที่เป็นต้นทางก่อน แล้วจึงแก้เอกสารที่อ้างอิงต่อ ถ้าแก้สลับลำดับ ชื่อในเอกสารแต่ละชิ้นจะไม่ตรงกันและต้องกลับมาแก้ซ้ำ
| ลำดับ | เอกสาร | ติดต่อที่ | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|
| 1 | หนังสือสำคัญ ช.5 ฉบับใหม่ | สำนักทะเบียนตามทะเบียนบ้าน | ไม่เสียค่าธรรมเนียม |
| 2 | บัตรประจำตัวประชาชน | สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขต | ยื่นภายใน 60 วันหลังเปลี่ยนชื่อสกุล ค่าธรรมเนียม 100 บาท |
| 3 | หนังสือเดินทาง | สำนักงานหนังสือเดินทาง กรมการกงสุล | สอบถามว่าต้องทำเล่มใหม่ หรือบันทึกรายการ (Endorsement) |
| 4 | บัญชีธนาคาร บัตรเครดิต ประกัน | สถาบันการเงินแต่ละแห่ง | รวมถึงผู้รับประโยชน์ที่เคยระบุชื่อสามี |
| 5 | โฉนด ทะเบียนรถ ใบอนุญาตต่าง ๆ | สำนักงานที่ดิน ขนส่ง หน่วยงานที่ออก | มักทำพร้อมการโอนตามข้อตกลงหย่า |
| 6 | เอกสารในประเทศของสามี | หน่วยงานหรือสถานทูตของประเทศนั้น | ใช้ชุดเอกสารไทยที่แปลและรับรองแล้ว |
เรื่องคำนำหน้านาม หญิงที่การสมรสสิ้นสุดแล้วเลือกใช้ "นาง" หรือ "นางสาว" ได้ตามความสมัครใจ ตามพระราชบัญญัติคำนำหน้านามหญิง พ.ศ. 2551 มาตรา 6 ถ้าจะเปลี่ยน ควรทำพร้อมนามสกุล เพื่อทำบัตรใหม่ครั้งเดียว
อย่าเพิ่งจองตั๋วเดินทางหรือนัดสถานทูตต่างประเทศ จนกว่าจะได้หนังสือเดินทางที่ชื่อตรงกับบัตรประชาชนใบใหม่ ชื่อที่ไม่ตรงกันระหว่างตั๋ว หนังสือเดินทาง และวีซ่า เป็นสาเหตุที่ทำให้เดินทางไม่ได้บ่อยที่สุด
วีซ่าและเอกสารในต่างประเทศ ต้องทำอะไร
ถ้ามีวีซ่าหรือสถานะพำนักในประเทศของสามีที่ได้มาเพราะการสมรส การหย่าอาจกระทบสถานะนั้นโดยตรง ซึ่งเป็นไปตามกฎหมายของประเทศนั้น ไม่ใช่กฎหมายไทย ควรตรวจกับหน่วยงานตรวจคนเข้าเมืองหรือสถานทูตของประเทศนั้นก่อนหย่าหรือทันทีหลังหย่า
- วีซ่าที่ออกในชื่อเดิม สอบถามว่าใช้ต่อได้หรือไม่ เมื่อเปลี่ยนหนังสือเดินทาง
- ทะเบียนครอบครัวในประเทศของสามี หลายประเทศมีขั้นตอนบันทึกหรือรับรองการหย่าที่ทำในต่างประเทศของตนเอง
- บัญชีและสัญญาในต่างประเทศ ต้องใช้เอกสารการหย่าและ ช.5 ฉบับแปลที่รับรองแล้ว
เอกสารไทยที่จะนำไปใช้ต่างประเทศ เช่น ทะเบียนการหย่า ใบสำคัญการหย่า และ ช.5 ใหม่ มักต้องแปลและรับรองนิติกรณ์ที่กรมการกงสุลก่อน อ่านการใช้เอกสารการหย่าในต่างประเทศได้ที่ Thailand Divorce Certificate: What You Get and How to Use It
คำถามที่พบบ่อย
อยากใช้นามสกุลสามีต่อเพราะลูกใช้นามสกุลนี้ ทำได้ไหม
หลักที่กรมการปกครองใช้คือฝ่ายที่ใช้นามสกุลของคู่สมรสต้องกลับไปใช้นามสกุลเดิมเมื่อหย่า แม้มีเหตุผลด้านครอบครัว ถ้าต้องการใช้นามสกุลอื่น ควรปรึกษาทนายหรือนายทะเบียนถึงช่องทางที่กฎหมายเปิดไว้ในกรณีของตน
นามสกุลของลูกต้องเปลี่ยนตามแม่ไหม
ไม่ได้เปลี่ยนตามการหย่าของพ่อแม่โดยอัตโนมัติ ถ้าต้องการให้ลูกเปลี่ยนนามสกุล เป็นอีกเรื่องหนึ่งที่มีเงื่อนไขของตนเอง และอาจกระทบเอกสารของลูกในประเทศของพ่อด้วย
อยู่ต่างประเทศ เปลี่ยนนามสกุลกลับที่สถานทูตได้ไหม
งานทะเบียนครอบครัวบางประเภท เช่น การจดทะเบียนหย่า ทำที่สถานทูตหรือสถานกงสุลไทยได้ แต่ขอบเขตบริการแต่ละแห่งต่างกัน ควรสอบถามสถานทูตที่จะติดต่อก่อน และถามสำนักทะเบียนในไทยด้วยว่ามอบอำนาจให้ผู้อื่นยื่นแทนได้หรือไม่
ยังไม่ได้เปลี่ยนนามสกุลกลับ แต่จะจดทะเบียนสมรสใหม่ ทำได้ไหม
ควรทำให้นามสกุลในเอกสารตรงกับสถานะจริงก่อน เพราะนายทะเบียนจะตรวจประวัติการสมรสและเอกสารประกอบ ถ้าชื่อไม่ตรงกัน อาจต้องเสียเวลาแก้ไขก่อนจดทะเบียน
ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มจากตรวจว่าการหย่ามีผลและปรากฏในทะเบียนไทยแล้ว จากนั้นยื่นขอ ช.5 ใหม่ ทำบัตรประชาชนใหม่ภายใน 60 วัน แล้วจึงติดต่อทำหนังสือเดินทาง ส่วนเอกสารต่างประเทศให้ทำเป็นลำดับสุดท้าย
ถ้ายังมีงานค้างจากการหย่า เช่น โอนทรัพย์สิน เรื่องวีซ่า หรือการบันทึกการหย่าในประเทศของสามี การปรึกษาทนายความคดีครอบครัวที่ทำคดีคู่สมรสต่างชาติจะช่วยจัดลำดับงานไม่ให้ต้องแก้เอกสารซ้ำหลายรอบ
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ