หย่ากับคนอินโดนีเซีย หย่าที่ไทยหรือที่อินโดนีเซีย? เทียบขั้นตอนและสิ่งที่ต้องทำเพิ่ม

คนไทยที่สมรสกับคนอินโดนีเซียและตัดสินใจแยกทาง มักถามก่อนว่าควรหย่าที่ไทยหรือที่อินโดนีเซีย และหย่าแล้วทะเบียนของอีกประเทศจะเปลี่ยนตามหรือไม่ บทความนี้เป็นภาพรวมเรื่องหย่ากับคนอินโดนีเซีย ไม่ว่าอีกฝ่ายเป็นสามีหรือภรรยา นับถือศาสนาใด เพื่อเทียบทางหย่าที่มีและสิ่งที่ต้องทำต่อ

หย่ากับคนอินโดนีเซีย ใช้กฎหมายไทยหรือกฎหมายอินโดนีเซีย

การหย่า คือการทำให้การสมรสสิ้นสุดลงขณะที่คู่สมรสทั้งสองยังมีชีวิตอยู่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1514 ให้หย่าได้สองวิธี คือหย่าโดยความยินยอมที่ทำเป็นหนังสือมีพยานอย่างน้อยสองคน หรือหย่าโดยคำพิพากษา

อินโดนีเซียต่างออกไป กฎหมายสมรสอินโดนีเซีย พ.ศ. 2517 (ค.ศ. 1974) มาตรา 39 ให้หย่าได้เฉพาะต่อหน้าศาล หลังศาลไกล่เกลี่ยไม่สำเร็จ และต้องมีเหตุเพียงพอ ส่วนมาตรา 63 ให้ "ศาล" หมายถึงศาลศาสนาสำหรับผู้นับถือศาสนาอิสลาม และศาลทั่วไปสำหรับศาสนาอื่น อินโดนีเซียจึงไม่มีการหย่าแบบไปลงชื่อที่สำนักงานทะเบียนเหมือนอำเภอของไทย

ฝั่งไทย พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 (พ.ร.บ.ขัดกันฯ) มาตรา 26 ให้การหย่าโดยความยินยอมสมบูรณ์ถ้ากฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้ทำได้ และมาตรา 27 ให้ศาลไทยพิพากษาให้หย่าได้เมื่อกฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้หย่า โดยเหตุหย่าใช้ ป.พ.พ. มาตรา 1516 หลักทั่วไปอยู่ใน หย่ากับคู่สมรสต่างชาติ ใช้กฎหมายไทยหรือกฎหมายต่างประเทศ

หย่ากับคนอินโดนีเซียทำได้กี่ทาง

โดยทั่วไปมีสี่ทาง ทางที่เปิดให้คุณขึ้นกับว่าจดทะเบียนสมรสที่ไหน อีกฝ่ายร่วมมือหรือไม่ นับถือศาสนาใด อยู่ประเทศไหน และต้องใช้สถานะหย่าในประเทศใด ภาพรวมของคู่สมรสทุกสัญชาติอยู่ใน หย่ากับชาวต่างชาติในไทย เลือกทางไหนดี

ประเด็นจดทะเบียนหย่าในไทยฟ้องหย่าศาลไทยศาลศาสนาอินโดนีเซียศาลทั่วไปอินโดนีเซีย
ใช้ได้เมื่อจดสมรสตามกฎหมายไทย และตกลงกันได้ตกลงไม่ได้ แต่มีเหตุตามมาตรา 1516คู่มุสลิม มีเหตุหย่าตามกฎหมายอินโดนีเซียคู่ที่ไม่ใช่มุสลิม มีเหตุหย่าตามกฎหมายอินโดนีเซีย
มีผลเมื่อไรเมื่อจดทะเบียนการหย่าเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุดภรรยาฟ้อง: คำพิพากษาถึงที่สุด · สามีขอ: เมื่อประกาศหย่าต่อหน้าศาลต้องจดทะเบียนการหย่าภายใน 60 วันนับแต่คำพิพากษาถึงที่สุด (วันที่มีผลควรให้ทนายตรวจ)
ทำต่อในอีกประเทศฝ่ายอินโดนีเซียแจ้งสถานทูตอินโดนีเซีย และแจ้งทะเบียนราษฎรภายใน 30 วันหลังกลับเช่นเดียวกัน ใช้คำพิพากษาที่ถึงที่สุดขอบันทึกการหย่า (คร.22) ในไทยขอบันทึกการหย่า (คร.22) ในไทย
อินโดนีเซียยอมรับไหมยังไม่มีแนวทางทางการยืนยันทางการจะตรวจเอกสารเมื่อรับแจ้งเป็นการหย่าตามกฎหมายอินโดนีเซียเป็นการหย่าตามกฎหมายอินโดนีเซีย

ทางที่ 1: จดทะเบียนหย่าตามกฎหมายไทย

เหมาะกับคู่ที่จดสมรสตามกฎหมายไทยและตกลงกันได้ การหย่าสมบูรณ์เมื่อจดทะเบียน (ป.พ.พ. มาตรา 1515) ทั้งสองฝ่ายต้องร้องขอพร้อมพยานสองคน อยู่คนละที่ก็จดหย่าต่างสำนักทะเบียนได้ คณะกรรมการกฤษฎีกาเคยให้ความเห็นว่านายทะเบียนไทยรับจดการหย่าของคู่ไทย–ต่างชาติที่จดสมรสตามกฎหมายไทยโดยใช้กฎหมายไทย และการหย่ามีผลสมบูรณ์ตามกฎหมายไทย แต่ต้องระวังว่า พ.ร.บ.ขัดกันฯ มาตรา 26 ผูกความสมบูรณ์ไว้กับกฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่าย ขณะที่อินโดนีเซียให้หย่าเฉพาะต่อหน้าศาล ยังไม่พบแนวทางทางการว่าอินโดนีเซียจะถือการหย่าที่อำเภอไทยอย่างไร ถ้าฝ่ายอินโดนีเซียต้องใช้สถานะหย่าที่นั่น เช่น จะสมรสใหม่ ควรให้ทนายตรวจก่อนเลือกทาง

ถ้าสมรสตามกฎหมายอินโดนีเซียอย่างเดียว เช่น จดนิกะห์ที่สำนักงานกิจการศาสนาระดับอำเภอ (KUA) ยังไม่พบขั้นตอนทางการสำหรับจดหย่าตามกฎหมายไทย ควรถามสำนักทะเบียนหรือทนายก่อนว่าจะหย่าในไทยทางใด หรือต้องหย่าผ่านศาล ส่วนคู่ที่จดทะเบียนสมรสตามกฎหมายไทยแล้วอีกฝ่ายกลับไปอยู่อินโดนีเซีย สถานทูตไทยในต่างประเทศบางแห่งรับจดทะเบียนหย่าตามกฎหมายไทย แต่ยังไม่ได้ยืนยันว่าสถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงจาการ์ตาให้บริการนี้หรือไม่ ควรติดต่อสอบถามก่อน ดู สามีไทยหย่าภรรยาอินโดนีเซียที่กลับประเทศแล้ว

ทางที่ 2: ฟ้องหย่าที่ศาลไทย

ใช้เมื่อตกลงกันไม่ได้หรือติดต่ออีกฝ่ายไม่ได้ ต้องพิสูจน์เหตุตามมาตรา 1516 เช่น จงใจละทิ้งร้างไปเกินหนึ่งปี ถ้าคุณมีสัญชาติไทยหรือมีภูมิลำเนาในไทย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 4 ตรี เปิดให้ฟ้องที่ศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจได้ แม้จำเลยอยู่อินโดนีเซีย สองประเทศไม่ได้เป็นภาคีอนุสัญญากรุงเฮกว่าด้วยการส่งเอกสาร แต่มีความตกลงความร่วมมือทางการศาลตั้งแต่ปี 2521 ซึ่งเปิดช่องให้ส่งเอกสารทางศาลระหว่างหน่วยงานศาลของสองประเทศ ทั้งนี้ไม่พบว่าความตกลงนี้ทำให้คำพิพากษาไทยบังคับในอินโดนีเซียได้ ดู สามีอินโดนีเซียกลับประเทศไม่ติดต่อ ฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ไหม

ทางที่ 3: ศาลศาสนาอินโดนีเซีย (คู่มุสลิม)

คู่มุสลิมหย่าที่ศาลศาสนา (Pengadilan Agama) ได้สองแบบ คือสามียื่นคำร้องให้ศาลเป็นสักขีพยานการประกาศหย่า (cerai talak) หรือภรรยายื่นฟ้องหย่า (cerai gugat) ศาลต้องไกล่เกลี่ยก่อน ฝ่ายที่อยู่ต่างประเทศอาจให้ผู้รับมอบอำนาจพิเศษมาแทนในนัดไกล่เกลี่ย ถ้าภรรยาอยู่ไทย คดีที่เธอฟ้องยื่นที่ศาลศาสนาท้องที่ของสามี บทความนี้อธิบายเฉพาะขั้นตอนตามกฎหมายของรัฐ ไม่วินิจฉัยหลักศาสนา ดู กฎหมายหย่าอินโดนีเซีย หย่าต้องไปศาลไหม

ทางที่ 4: ศาลทั่วไปอินโดนีเซีย (คู่ที่ไม่ใช่มุสลิม)

คู่ที่ไม่ใช่มุสลิมฟ้องที่ศาลทั่วไป (Pengadilan Negeri) คือศาลชั้นต้นของระบบศาลยุติธรรมทั่วไป ไม่ใช่ศาลแขวงแบบของไทย โดยหลักยื่นที่ศาลท้องที่ของจำเลย ถ้าจำเลยอยู่ต่างประเทศยื่นที่ศาลท้องที่ของโจทก์ และหมายส่งผ่านสถานทูตอินโดนีเซีย เหตุหย่ามีหกข้อ เช่น ทิ้งไปสองปีติดต่อกัน หลังคำพิพากษาต้องแจ้งสำนักงานทะเบียนราษฎร (Dukcapil) ภายใน 60 วัน คู่ต่างศาสนาควรให้ทนายอินโดนีเซียตรวจก่อนว่าต้องไปศาลใด

หย่าในไทยแล้ว ต้องทำอะไรเพิ่มในอินโดนีเซีย

ทะเบียนอินโดนีเซียไม่เปลี่ยนเอง กฎหมายทะเบียนราษฎรอินโดนีเซีย พ.ศ. 2549 (ค.ศ. 2006) มาตรา 41 ให้การหย่าของคนอินโดนีเซียนอกประเทศต้องจดกับหน่วยงานของประเทศนั้น แจ้งสถานทูตหรือสถานกงสุลอินโดนีเซีย และแจ้งทะเบียนราษฎรภายใน 30 วันหลังกลับ เอกสารหลักคือหลักฐานการหย่าจากไทยและหนังสือเดินทางของฝ่ายอินโดนีเซีย ส่วนอินโดนีเซียจะยอมรับการหย่าแต่ละแบบแค่ไหน และคู่มุสลิมต้องทำอะไรเพิ่มหรือไม่ ยังไม่มีคำตอบทางการ ดู หย่าในไทยแล้วมีผลที่อินโดนีเซียไหม

หย่าที่อินโดนีเซียแล้ว ต้องทำอะไรในไทย

ทะเบียนไทยก็ไม่เปลี่ยนเอง ต้องขอบันทึกการหย่าที่ทำในต่างประเทศ (คร.22) ที่สำนักทะเบียนใดก็ได้ ฝ่ายหนึ่งต้องมีสัญชาติไทยขณะร้องขอ มีพยานสองคน ไม่เสียค่าธรรมเนียม เอกสารคือคำพิพากษาพร้อมหนังสือสำคัญการหย่า (akta cerai) ของศาลศาสนา หรือสำเนาทะเบียนการหย่า (Kutipan Akta Perceraian) ของทะเบียนราษฎร ซึ่งต้องรับรองที่กระทรวงกฎหมายและกระทรวงการต่างประเทศอินโดนีเซีย แปล และรับรองที่กรมการกงสุล โดยทั่วไปต้องผ่านสถานทูตไทยในจาการ์ตาด้วย แต่ขั้นนี้ยังไม่ได้ยืนยัน ควรตรวจขั้นตอนล่าสุดก่อน ส่วน Apostille ยังใช้ระหว่างสองประเทศไม่ได้ เพราะอนุสัญญาจะมีผลสำหรับไทยวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ดู หย่าที่อินโดนีเซียแล้ว ใบหย่าอินโดนีเซียใช้ในไทยได้ไหม

หย่ากับคนอินโดนีเซียแล้ว ลูกและทรัพย์สินเป็นอย่างไร

  • ลูก ศาลไทยชี้ขาดอำนาจปกครองโดยคำนึงถึงความผาสุกและประโยชน์ของบุตร (ป.พ.พ. มาตรา 1520) กฎหมายสมรสอินโดนีเซียก็ยึดประโยชน์ของบุตรและให้พ่อรับผิดชอบค่าเลี้ยงดูเป็นหลัก ตัวบทไม่ได้กำหนดตายตัวว่าลูกอยู่กับใคร ไทยเป็นภาคีอนุสัญญากรุงเฮกว่าด้วยการลักพาตัวเด็กข้ามชาติ แต่อินโดนีเซียไม่เป็นภาคี ณ ปี 2569 ถ้าเด็กถูกพาไปอินโดนีเซียจึงใช้กลไกส่งเด็กกลับตามอนุสัญญาไม่ได้ ต้องเน้นป้องกันก่อนเด็กเดินทาง ดู หย่าสามีอินโดนีเซีย ลูกอยู่กับใคร
  • ทรัพย์สิน ที่ดินและบ้านในไทยใช้กฎหมายไทย สินสมรสโดยหลักแบ่งเท่ากัน (มาตรา 1533) กฎหมายอินโดนีเซียให้ทรัพย์ร่วมจัดการตามกฎหมายของแต่ละฝ่าย ไม่ได้กำหนดสัดส่วน และคนต่างชาติถือที่ดินกรรมสิทธิ์ (hak milik) ไม่ได้ ถ้าได้มาเพราะเป็นทรัพย์ร่วมต้องสละภายใน 1 ปี ดู แบ่งสินสมรสกับสามีอินโดนีเซีย
  • นิกะห์ที่ไม่ได้จดทะเบียน ป.พ.พ. มาตรา 1457 ให้การสมรสตามประมวลกฎหมายนี้มีได้เฉพาะเมื่อจดทะเบียน คู่ที่ทำนิกะห์ในไทยโดยไม่จดทะเบียนจึงไม่เป็นคู่สมรสตาม ป.พ.พ. ส่วนใน 4 จังหวัดชายแดนใต้มีกฎหมายพิเศษสำหรับคดีครอบครัวระหว่างมุสลิม ควรปรึกษาทนาย ดู นิกะห์ไม่ได้จดทะเบียน เป็นคู่สมรสตามกฎหมายไหม

ตัวอย่างสมมติ: สามีอินโดนีเซียกลับประเทศ

นางบี คนไทย จดทะเบียนสมรสที่อำเภอกับนายบูดี (ชื่อสมมติ) ชาวอินโดนีเซียมุสลิม ต่อมานายบูดีกลับไปอยู่อินโดนีเซีย ถ้าตกลงกันได้ อาจจดหย่าที่อำเภอ แต่นายบูดีต้องใช้สถานะหย่าที่นั่น จึงควรให้ทนายตรวจก่อน ถ้านายบูดีไม่ยอมหย่า นางบีอาจฟ้องที่ศาลไทยด้วยเหตุตามมาตรา 1516 หรือถ้านางบีเป็นมุสลิมด้วย อาจฟ้องที่ศาลศาสนาท้องที่ของนายบูดี

เมื่อไรควรให้ทนายช่วย และทนายช่วยอะไรได้บ้าง

ควรปรึกษาก่อนลงนามหรือยื่นเอกสารใด โดยเฉพาะเมื่อฝ่ายอินโดนีเซียต้องใช้สถานะหย่าที่นั่น มีลูก หรือมีทรัพย์สองประเทศ ทนายช่วยได้ดังนี้

  • เลือกทางหย่าจากสถานที่จดสมรส ศาสนา ถิ่นที่อยู่ และประเทศที่ต้องใช้ผล
  • ร่างหนังสือหย่าเรื่องผู้ใช้อำนาจปกครองบุตร ค่าเลี้ยงดู และทรัพย์สินให้ชัด
  • ร่างคำฟ้อง เลือกเหตุหย่าที่พิสูจน์ได้ ส่งหมายไปอินโดนีเซีย และขอคำสั่งชั่วคราวระหว่างคดี (ป.พ.พ. มาตรา 1530)
  • เตรียมเอกสารแปลและรับรอง ขอบันทึกการหย่า และประสานทนายอินโดนีเซีย

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อหย่ากับคนอินโดนีเซีย

  • คิดว่าที่อินโดนีเซียตกลงกันแล้วไปลงชื่อที่สำนักงานทะเบียนได้ ต้องผ่านศาลและมีเหตุตามกฎหมาย
  • คิดว่าหย่าที่อำเภอแล้วทะเบียนอินโดนีเซียเปลี่ยนเอง ฝ่ายอินโดนีเซียต้องแจ้งเอง
  • ใช้เหตุหย่าของไทยที่อินโดนีเซีย ทิ้งร้างเกินหนึ่งปีเป็นเหตุของไทย อินโดนีเซียใช้สองปีติดต่อกัน
  • คิดว่าคำพิพากษาไทยบังคับในอินโดนีเซียได้ทันที โดยหลักบังคับโดยตรงไม่ได้ เรื่องเงินหรือทรัพย์มักต้องดำเนินคดีที่ศาลอินโดนีเซีย

ถ้าคุณกำลังจะหย่ากับคนอินโดนีเซีย เริ่มจากรวบรวมเอกสารการสมรส สูติบัตรลูก และรายการทรัพย์สินทั้งสองประเทศ แล้วปรึกษาทนายก่อนเลือกทาง หากต้องการให้ช่วยประเมินจากข้อเท็จจริงของคุณ ติดต่อสำนักงาน

คำถามที่พบบ่อย

หย่ากับคนอินโดนีเซียที่อำเภอไทยได้ไหม?

ได้ ถ้าจดทะเบียนสมรสตามกฎหมายไทยและทั้งสองฝ่ายไปร้องขอพร้อมพยานสองคน การหย่ามีผลตามกฎหมายไทยเมื่อจดทะเบียน แต่ยังไม่มีแนวทางทางการว่าอินโดนีเซียจะถือว่าสมบูรณ์หรือไม่ ถ้าฝ่ายอินโดนีเซียต้องใช้สถานะหย่าที่นั่น ควรปรึกษาทนายก่อน

หย่าที่อินโดนีเซียแบบตกลงกันเองโดยไม่ไปศาลได้ไหม?

ไม่ได้ กฎหมายสมรสอินโดนีเซียให้หย่าได้เฉพาะต่อหน้าศาล หลังศาลไกล่เกลี่ยไม่สำเร็จ และต้องมีเหตุตามกฎหมาย คู่มุสลิมไปศาลศาสนา คู่ที่ไม่ใช่มุสลิมไปศาลทั่วไป

คู่ต่างศาสนาจะหย่าที่อินโดนีเซียต้องไปศาลไหน?

ยังตอบแบบตายตัวไม่ได้ กฎหมายกำหนดชัดเฉพาะว่าคู่มุสลิมไปศาลศาสนาและคนที่ไม่ใช่มุสลิมไปศาลทั่วไป ถ้าฝ่ายหนึ่งเป็นมุสลิมและอีกฝ่ายไม่ใช่ ควรให้ทนายอินโดนีเซียตรวจก่อนยื่น

หย่าที่ศาลอินโดนีเซียแล้ว ต้องทำอะไรในไทยอีกไหม?

ต้องทำ เพราะทะเบียนไทยไม่เปลี่ยนเอง ควรขอบันทึกการหย่า (คร.22) ที่สำนักทะเบียน โดยใช้คำพิพากษาและเอกสารการหย่าที่รับรองและแปลเป็นภาษาไทยแล้ว

สามีอินโดนีเซียกลับประเทศแล้ว ฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ไหม?

ได้ ถ้ามีเหตุตาม ป.พ.พ. มาตรา 1516 และคุณมีสัญชาติไทยหรือมีภูมิลำเนาในไทย ศาลจะพิจารณาจากพยานหลักฐาน ผลจึงขึ้นกับข้อเท็จจริงของแต่ละคดี

มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?

ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ