ภรรยาชาวอินโดนีเซียกลับไปอยู่บ้านเกิดแล้ว ส่วนคุณอยู่ไทยและอยากจบการสมรสให้ถูกต้อง คำถามคือจะหย่าภรรยาอินโดนีเซียได้ทางไหน ภรรยาต้องกลับมาไทยหรือไม่ และหย่าแล้วฝั่งอินโดนีเซียต้องทำอะไรต่อ บทความนี้ตอบเฉพาะส่วนที่เป็นเรื่องของอินโดนีเซีย
หลักทั่วไปของการหย่ากับภรรยาต่างชาติที่กลับประเทศไปแล้ว อ่านได้ที่ ฟ้องหย่าภรรยาชาวต่างชาติ ภรรยากลับประเทศไปแล้ว และภาพรวมทุกทางเลือกของคู่ไทย–อินโดนีเซียอยู่ที่ คู่มือหย่ากับคนอินโดนีเซีย หย่าที่ไทยหรือที่อินโดนีเซีย
หย่าภรรยาอินโดนีเซียที่กลับประเทศแล้ว มีทางไหนบ้าง
มีสามทางหลัก คือจดทะเบียนหย่าโดยความยินยอมตามกฎหมายไทย ฟ้องหย่าที่ศาลไทย หรือให้ภรรยาฟ้องหย่าที่ศาลอินโดนีเซีย ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1514 ให้หย่าได้สองวิธี การหย่าโดยความยินยอม คือการที่คู่สมรสตกลงหย่ากันเอง ทำเป็นหนังสือที่มีพยานลงลายมือชื่ออย่างน้อยสองคน แล้วจดทะเบียนการหย่า อีกวิธีคือหย่าโดยคำพิพากษาของศาล
ส่วนกฎหมายสมรสของอินโดนีเซีย (ฉบับที่ 1 พ.ศ. 2517) มาตรา 39 กำหนดว่าการหย่าทำได้เฉพาะต่อหน้าศาล หลังศาลพยายามไกล่เกลี่ยแล้วไม่สำเร็จ ข้อแตกต่างนี้คือเหตุผลที่ทางเลือกของคุณต้องคิดถึงผลในอินโดนีเซียด้วย
| ทาง | ภรรยาต้องทำอะไร | จุดที่ต้องระวังเรื่องอินโดนีเซีย |
|---|---|---|
| จดทะเบียนหย่าที่อำเภอหรือเขตในไทย | ยินยอมและร่วมยื่นคำร้องด้วย | กฎหมายอินโดนีเซียกำหนดให้หย่าต่อหน้าศาล ผลในอินโดนีเซียควรให้ทนายตรวจก่อน |
| ฟ้องหย่าที่ศาลไทย | ไม่ต้องยินยอม แต่ต้องได้รับหมายโดยชอบ | ต้องส่งหมายไปอินโดนีเซีย พร้อมคำแปลและค่าใช้จ่ายตามที่ศาลกำหนด |
| ภรรยาฟ้องหย่าที่ศาลอินโดนีเซีย | ภรรยาเป็นผู้ยื่นที่ศาลอินโดนีเซีย | หมายมักมาถึงคุณผ่านสถานทูตอินโดนีเซียในไทย และควรนำการหย่ามาบันทึกในไทย |
จดทะเบียนหย่าที่อำเภอ ภรรยาต้องกลับมาไทยไหม
ภรรยาต้องยินยอมและยื่นคำร้องด้วย แต่กฎหมายไทยไม่ได้บังคับให้ทั้งสองคนยื่นที่สำนักทะเบียนเดียวกัน พระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว มาตรา 18 และคู่มือของกรมการปกครองให้นายทะเบียนรับจดทะเบียนหย่าเมื่อทั้งสองฝ่ายร้องขอ และทำเป็นการหย่าต่างสำนักทะเบียนได้ คือแต่ละฝ่ายยื่นคำร้องต่อสำนักทะเบียนคนละแห่ง เมื่อจดทะเบียนแล้ว ป.พ.พ. มาตรา 1515 และ 1531 ให้การหย่าสมบูรณ์ตามกฎหมายไทยและมีผลตั้งแต่เวลาจดทะเบียน ส่วนผลในอินโดนีเซียต้องแยกพิจารณาตามข้อสองด้านล่าง ขั้นตอนทั่วไปอ่านได้ที่ จดทะเบียนหย่าคนละที่ได้ไหม หย่าต่างสำนักทะเบียนทำอย่างไร
กรณีอินโดนีเซียต้องระวังสามข้อ ข้อแรก สถานทูตหรือสถานกงสุลไทยในต่างประเทศบางแห่งรับจดทะเบียนหย่าตามกฎหมายไทย รวมถึงหย่าต่างสำนักทะเบียน แต่ควรติดต่อสถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงจาการ์ตาก่อนว่าให้บริการหรือไม่และใช้เอกสารอะไร อย่าเพิ่งนัดหมายหรือให้ภรรยาเดินทางไปยื่นจนกว่าจะได้คำตอบ
ข้อสอง ผลในอินโดนีเซีย กฎหมายทะเบียนราษฎรอินโดนีเซียมีช่องทางให้แจ้งการหย่าที่ทำในต่างประเทศ แต่กฎหมายสมรสอินโดนีเซียกำหนดให้หย่าต่อหน้าศาล ถ้าภรรยาจะใช้สถานะหย่าในอินโดนีเซีย เช่น จะสมรสใหม่ ควรให้ทนายอินโดนีเซียตรวจก่อนว่าควรหย่าที่อำเภอไทย ฟ้องศาลไทย หรือหย่าผ่านศาลอินโดนีเซีย รายละเอียดอยู่ที่ หย่าในไทยแล้วมีผลที่อินโดนีเซียไหม
ข้อสาม ถ้าคุณสมรสตามกฎหมายอินโดนีเซียอย่างเดียว เช่น จดที่สำนักงานกิจการศาสนาระดับอำเภอ (KUA) ในอินโดนีเซีย โดยไม่ได้จดทะเบียนสมรสตามกฎหมายไทย ต้องสอบถามสำนักทะเบียน สถานทูต หรือทนายก่อนว่าจะหย่าในไทยทางใด หรือต้องหย่าผ่านศาล
ฟ้องหย่าภรรยาอินโดนีเซียที่ศาลไทยได้ไหม
ได้ แม้ภรรยาจะไม่อยู่ในไทยแล้ว ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 4 ตรี เปิดให้โจทก์ที่มีสัญชาติไทยหรือมีภูมิลำเนาในไทยฟ้องคดีในไทยได้ แม้จำเลยไม่มีภูมิลำเนาในไทย คดีหย่ายื่นต่อศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ และเพราะกฎหมายทั้งไทยและอินโดนีเซียต่างยอมให้หย่าได้โดยศาล ศาลไทยจึงพิพากษาให้หย่าได้ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 มาตรา 27 โดยเหตุหย่าใช้กฎหมายไทย
เหตุฟ้องหย่าตาม ป.พ.พ. มาตรา 1516 ที่มักเกี่ยวกับภรรยาที่กลับประเทศไปแล้ว ได้แก่
- (4) จงใจละทิ้งร้างอีกฝ่ายไปเกินหนึ่งปี
- (4/2) สมัครใจแยกกันอยู่เกินสามปีตามเงื่อนไขในกฎหมาย
- (5) ไปจากภูมิลำเนาเกินสามปีโดยไม่มีใครทราบว่ายังมีชีวิตอยู่หรือไม่
- (6) ไม่ให้ความช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูอีกฝ่าย หรือเป็นปฏิปักษ์อย่างร้ายแรง ถึงขนาดอีกฝ่ายเดือดร้อนเกินควร
เหตุ (6) ต้องฟ้องภายในหนึ่งปีนับแต่รู้หรือควรรู้ถึงเหตุตามมาตรา 1529 ส่วนเหตุ (4) (4/2) และ (5) ไม่อยู่ในบังคับของมาตรานี้ การเลือกเหตุและพยานหลักฐานจึงควรวางกับทนายตั้งแต่ต้น
ส่งหมายไปอินโดนีเซียทำอย่างไร
ไทยและอินโดนีเซียไม่ได้เป็นภาคีอนุสัญญากรุงเฮกว่าด้วยการส่งเอกสาร แต่มีความตกลงความร่วมมือทางการศาลระหว่างกันตั้งแต่ปี 2521 ซึ่งเปิดช่องให้ส่งเอกสารทางศาลระหว่างหน่วยงานศาลของสองประเทศ ทนายจะเลือกวิธีส่งหมายที่ศาลไทยยอมรับ ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 83 จัตวา โจทก์ต้องยื่นคำร้องขอส่งหมายไปต่างประเทศภายในเจ็ดวันนับแต่วันยื่นฟ้อง พร้อมคำแปลเป็นภาษาราชการของประเทศนั้นหรือภาษาอังกฤษตามที่ศาลกำหนด คำรับรองคำแปล และวางค่าใช้จ่าย ถ้าเพิกเฉยไม่ทำ กฎหมายให้ถือว่าโจทก์ทิ้งฟ้อง
การส่งหมายไปต่างประเทศมีผลเมื่อพ้นหกสิบวันนับแต่ส่งตาม ป.วิ.พ. มาตรา 83 เบญจ ระยะนี้คือเวลาที่การส่งมีผล ไม่ใช่กำหนดที่ภรรยาต้องยื่นคำให้การ รายละเอียดการส่งหมายไปอินโดนีเซียอ่านได้ที่ สามีอินโดนีเซียกลับประเทศไม่ติดต่อ ฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ไหม ซึ่งใช้หลักเดียวกัน
เมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด การหย่ามีผลตาม ป.พ.พ. มาตรา 1531 แต่จะยกขึ้นอ้างต่อบุคคลภายนอกผู้สุจริตไม่ได้จนกว่าจะจดทะเบียน คุณยื่นสำเนาคำพิพากษาที่ถึงที่สุดพร้อมหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด ขอบันทึกการหย่าที่สำนักทะเบียนได้ฝ่ายเดียว ตามพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว มาตรา 16
ภรรยาฟ้องหย่าที่ศาลอินโดนีเซียได้ไหม
ได้ และหมายมักมาถึงคุณผ่านสถานทูตอินโดนีเซียในไทย ถ้าทั้งคู่ไม่ใช่มุสลิม ระเบียบรัฐบาลอินโดนีเซียว่าด้วยการบังคับใช้กฎหมายสมรส (ฉบับที่ 9 พ.ศ. 2518) มาตรา 20 กำหนดว่า ถ้าจำเลยอยู่ต่างประเทศ ให้ยื่นที่ศาลท้องที่ของโจทก์ และมาตรา 28 ให้ส่งหมายถึงจำเลยผ่านผู้แทนสาธารณรัฐอินโดนีเซียในประเทศนั้น ถ้าทั้งคู่เป็นมุสลิม หลักของกฎหมายศาลศาสนาอินโดนีเซีย (ฉบับที่ 7 พ.ศ. 2532) มาตรา 73 คือภรรยายื่นที่ศาลท้องที่ที่ภรรยาอยู่ แต่มีข้อยกเว้นกรณีภรรยาออกจากที่อยู่ร่วมกันเองโดยไม่ได้รับอนุญาต ศาลใดมีอำนาจในกรณีของคุณ รวมถึงกรณีที่นับถือต่างศาสนากัน จึงควรให้ทนายอินโดนีเซียตรวจ
เมื่อได้รับหมาย ควรปรึกษาทนายทันที เพราะการไม่ตอบอาจทำให้เสียโอกาสชี้แจงเรื่องที่สำคัญกับคุณ หลังศาลอินโดนีเซียให้หย่าแล้ว ขอบันทึกการหย่าในไทยได้ที่สำนักทะเบียนใดก็ได้ โดยเอกสารต้องผ่านการรับรองนิติกรณ์โดยกรมการกงสุล ดู หย่าที่อินโดนีเซียแล้ว ใบหย่าอินโดนีเซียใช้ในไทยได้ไหม
หย่าแล้ว ภรรยาต้องรายงานการหย่าในอินโดนีเซียอย่างไร
ต้องรายงาน เพราะทะเบียนของอินโดนีเซียไม่เปลี่ยนเองเมื่อคุณหย่าในไทย กฎหมายทะเบียนราษฎรอินโดนีเซีย (ฉบับที่ 23 พ.ศ. 2549) มาตรา 41 กำหนดว่า การหย่าของคนสัญชาติอินโดนีเซียนอกอินโดนีเซีย ต้องจดทะเบียนกับหน่วยงานที่มีอำนาจของประเทศนั้นและแจ้งต่อผู้แทนสาธารณรัฐอินโดนีเซีย คือสถานทูตหรือสถานกงสุล และต้องแจ้งหน่วยงานทะเบียนราษฎรท้องที่ที่อยู่ภายใน 30 วันนับแต่กลับถึงอินโดนีเซีย หน้าที่นี้เป็นของฝ่ายอินโดนีเซีย สำหรับภรรยาที่กลับไปอยู่อินโดนีเซียก่อนการหย่าเสร็จ ควรสอบถามสถานทูตอินโดนีเซียหรือหน่วยงานทะเบียนราษฎรว่าต้องแจ้งทางใด
ระเบียบประธานาธิบดีอินโดนีเซียว่าด้วยการทะเบียนราษฎร (ฉบับที่ 96 พ.ศ. 2561) มาตรา 43 กำหนดเอกสารหลัก คือหลักฐานการจดทะเบียนการหย่าของประเทศที่หย่า หนังสือเดินทางอินโดนีเซีย และหนังสือรับรองภูมิลำเนาหรือหนังสือย้ายออกนอกประเทศ หลักฐานฝั่งไทยคือใบสำคัญการหย่า ถ้าจดทะเบียนหย่า หรือคำพิพากษาที่ถึงที่สุด ถ้าฟ้องหย่า การแปลและรับรองเอกสารไทยเพื่อใช้ในอินโดนีเซีย ควรสอบถามสถานทูตอินโดนีเซียก่อนว่าต้องทำขั้นใด อินโดนีเซียใช้ระบบ Apostille ตั้งแต่ 4 มิถุนายน 2565 แต่สำหรับไทยจะมีผลวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ตอนนี้จึงยังต้องรับรองแบบเดิม
ถ้าภรรยาจะสมรสใหม่ในอินโดนีเซีย มาตรา 37 ของระเบียบเดียวกันให้ผู้ที่หย่าแล้วแนบทะเบียนการหย่า (akta perceraian) เมื่อจดทะเบียนสมรสที่หน่วยงานทะเบียนราษฎร การรายงานการหย่าจึงเป็นประโยชน์ของภรรยาเอง คุณควรส่งสำเนาเอกสารการหย่าให้เธอ ส่วนคู่ที่เป็นมุสลิม ฝ่ายอินโดนีเซียต้องทำอะไรเพิ่มที่ศาลศาสนาหรือสำนักงานกิจการศาสนาหรือไม่ ควรให้ทนายอินโดนีเซียตรวจเป็นรายกรณี
ตัวอย่างสมมติ: นายเอกับนางบี
ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ นายเอเป็นคนไทย จดทะเบียนสมรสที่อำเภอกับนางบีชาวอินโดนีเซีย ไม่มีลูก นางบีกลับไปอยู่อินโดนีเซีย ทั้งคู่ตกลงจะหย่า แต่นางบีไม่สะดวกเดินทางกลับมาไทย
สิ่งแรกที่นายเอควรทำคือสอบถามสถานทูตไทยในจาการ์ตาว่ารับหย่าต่างสำนักทะเบียนหรือไม่ และนางบีควรปรึกษาทนายอินโดนีเซียว่าการหย่าแบบจดทะเบียนในไทยจะใช้ในอินโดนีเซียได้หรือไม่ เพราะเธออาจต้องการสมรสใหม่ ถ้าคำตอบไม่ชัด หรือภายหลังนางบีเลิกติดต่อ นายเออาจฟ้องหย่าที่ศาลไทยและส่งหมายไปอินโดนีเซีย หลังคดีถึงที่สุด นายเอบันทึกการหย่าที่อำเภอ และส่งสำเนาคำพิพากษาให้นางบีใช้รายงานการหย่า ผลในเรื่องจริงขึ้นกับข้อเท็จจริงและดุลพินิจของศาล
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- คิดว่าภรรยากลับประเทศไปนานแล้ว การสมรสก็จบเอง ยังเป็นคู่สมรสจนกว่าจะจดทะเบียนหย่าหรือมีคำพิพากษาถึงที่สุด
- ให้ภรรยาไปสถานทูตไทยในจาการ์ตาก่อนถามว่ามีบริการหรือไม่
- ยื่นฟ้องแล้วไม่ยื่นคำร้องส่งหมายภายในเจ็ดวัน กฎหมายให้ถือว่าโจทก์ทิ้งฟ้อง
- เข้าใจว่าหกสิบวันคือเวลาที่ภรรยาต้องตอบคดี หกสิบวันคือเวลาที่การส่งหมายมีผล
เมื่อไรควรให้ทนายช่วย และทนายช่วยอะไรได้บ้าง
ควรปรึกษาก่อนเลือกว่าจะจดทะเบียนหย่าหรือฟ้องหย่า และทันทีที่ได้รับหมายจากศาลอินโดนีเซีย งานที่ทนายช่วยได้ เช่น
- ตรวจว่าการสมรสของคุณจดตามกฎหมายไทยหรือกฎหมายอินโดนีเซีย และทางหย่าใดเหมาะกับสถานะของทั้งสองฝ่าย
- เลือกเหตุฟ้องหย่า รวบรวมพยานหลักฐาน และยื่นฟ้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ
- ยื่นคำร้องส่งหมายไปอินโดนีเซียให้ทันกำหนด
- บันทึกการหย่าตามคำพิพากษา และเตรียมเอกสารให้ภรรยาใช้รายงานการหย่าในอินโดนีเซีย
- ประสานทนายอินโดนีเซียเมื่อภรรยาฟ้องหย่าที่ศาลอินโดนีเซีย
การเลือกทางหย่าที่ใช้ได้ทั้งสองประเทศตั้งแต่แรก ช่วยลดปัญหาที่ต้องกลับมาแก้ภายหลัง หากต้องการให้ช่วยประเมินกรณีของคุณ ติดต่อสำนักงาน ได้
คำถามที่พบบ่อย
ภรรยากลับอินโดนีเซียไปหลายปีแล้ว ถือว่าหย่ากันแล้วหรือไม่
ยังไม่ถือว่าหย่า ป.พ.พ. มาตรา 1514 ให้หย่าได้เฉพาะโดยความยินยอมที่จดทะเบียน หรือโดยคำพิพากษาของศาล การแยกกันอยู่นานอาจเป็นเหตุฟ้องหย่าตามมาตรา 1516 ได้ แต่ไม่ได้ทำให้การสมรสสิ้นสุดเอง
ภรรยาไม่ยอมหย่าหรือติดต่อไม่ได้ ฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ไหม
ได้ ป.วิ.พ. มาตรา 4 ตรี เปิดให้โจทก์ที่มีสัญชาติไทยฟ้องในไทยได้แม้จำเลยไม่มีภูมิลำเนาในไทย แต่ต้องมีเหตุฟ้องหย่าตาม ป.พ.พ. มาตรา 1516 และยื่นคำร้องส่งหมายไปอินโดนีเซียภายในเจ็ดวันนับแต่ยื่นฟ้อง
สถานทูตไทยในจาการ์ตารับจดทะเบียนหย่าไหม
ต้องสอบถามสถานทูตก่อน สถานทูตหรือสถานกงสุลไทยในต่างประเทศบางแห่งรับจดทะเบียนหย่าตามกฎหมายไทย รวมถึงหย่าต่างสำนักทะเบียน แต่ควรติดต่อสถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงจาการ์ตาว่าให้บริการหรือไม่และใช้เอกสารอะไร ก่อนนัดหมายหรือเดินทาง
หย่าในไทยแล้ว อินโดนีเซียรู้เองไหม
ไม่รู้เอง กฎหมายทะเบียนราษฎรอินโดนีเซียมาตรา 41 ให้ฝ่ายอินโดนีเซียแจ้งการหย่าที่ทำนอกประเทศต่อสถานทูตหรือสถานกงสุลอินโดนีเซีย และแจ้งหน่วยงานทะเบียนราษฎรภายใน 30 วันนับแต่กลับถึงอินโดนีเซีย ส่วนอินโดนีเซียจะรับการหย่าที่ทำในไทยหรือไม่ โดยเฉพาะการหย่าที่อำเภอ ควรให้ทนายอินโดนีเซียตรวจ
ถ้าภรรยาฟ้องหย่าที่ศาลอินโดนีเซีย สามีที่อยู่ไทยต้องทำอะไร
ควรปรึกษาทนายทันทีที่ได้รับหมาย ซึ่งมักมาทางสถานทูตอินโดนีเซียในไทย เพื่อดูกำหนดนัดและเรื่องที่ต้องชี้แจง เมื่อการหย่าถึงที่สุดแล้ว ควรขอบันทึกการหย่าที่สำนักทะเบียนในไทย
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
