หลายคู่จดทะเบียนหย่าที่อำเภอหรือได้คำพิพากษาหย่าจากศาลไทยแล้ว แต่เมื่อฝ่ายอินโดนีเซียกลับบ้าน กลับไม่แน่ใจว่าสถานะในอินโดนีเซียเปลี่ยนแล้วหรือยัง จะสมรสใหม่ที่นั่นได้ไหม หรือคำพิพากษาค่าเลี้ยงดูลูกจะใช้เรียกเงินจากอีกฝ่ายในอินโดนีเซียได้หรือไม่ บทความนี้ตอบว่าหย่าในไทยแล้วมีผลที่อินโดนีเซียแค่ไหน ต้องรายงานการหย่าอย่างไร และส่วนใดที่ยังต้องให้ทนายตรวจ
หย่าในไทยแล้วมีผลที่อินโดนีเซียไหม
คำตอบสั้นคือ การหย่าในไทยมีผลตามกฎหมายไทย แต่สถานะในทะเบียนอินโดนีเซียไม่เปลี่ยนเอง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1531 การหย่าโดยความยินยอมมีผลนับแต่จดทะเบียน ส่วนการหย่าโดยคำพิพากษามีผลเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด ฝั่งอินโดนีเซีย กฎหมายกำหนดให้คนอินโดนีเซียที่หย่าในต่างประเทศต้องรายงานการหย่า และเจ้าหน้าที่จะตรวจเอกสาร ส่วนจะยอมรับการหย่าแต่ละแบบแค่ไหน ยังมีจุดที่ไม่มีแนวทางทางการยืนยัน
การรายงานการหย่า คือการนำหลักฐานการหย่าที่ทำในต่างประเทศไปแจ้งต่อสถานทูตหรือสถานกงสุลอินโดนีเซีย และต่อหน่วยงานทะเบียนราษฎรในอินโดนีเซีย เพื่อให้ทะเบียนอินโดนีเซียมีข้อมูลการหย่านั้น ถ้าไม่รายงาน ทะเบียนอินโดนีเซียก็จะไม่มีข้อมูลนี้ แม้ในไทยจะหย่ากันแล้ว ภาพรวมทุกทางหย่าอยู่ใน หย่ากับคนอินโดนีเซีย หย่าที่ไทยหรือที่อินโดนีเซีย
กฎหมายอินโดนีเซียให้รายงานการหย่าที่ทำในต่างประเทศอย่างไร
กฎหมายทะเบียนราษฎรอินโดนีเซีย พ.ศ. 2549 (ค.ศ. 2006) มาตรา 4 ให้คนอินโดนีเซียที่อยู่ต่างประเทศแจ้งเหตุการณ์สำคัญต่อหน่วยงานของประเทศนั้นและหรือต่อสถานทูตอินโดนีเซีย สำหรับการหย่า มาตรา 41 วางขั้นตอนดังนี้
- การหย่าที่ทำนอกอินโดนีเซียต้องจดทะเบียนกับหน่วยงานที่มีอำนาจของประเทศนั้น เช่น การจดทะเบียนการหย่าในไทย
- แจ้งการหย่านั้นต่อสถานทูตหรือสถานกงสุลอินโดนีเซีย ถ้าประเทศนั้นไม่จดการหย่าให้คนต่างชาติ สถานทูตอินโดนีเซียจะเป็นผู้ลงทะเบียนและออกสำเนาทะเบียนการหย่าเอง
- เมื่อกลับอินโดนีเซีย ต้องแจ้งหน่วยงานทะเบียนราษฎรท้องที่ภายใน 30 วันนับแต่กลับ
ข้อบังคับประธานาธิบดีว่าด้วยทะเบียนราษฎร พ.ศ. 2561 (ค.ศ. 2018) มาตรา 43 ระบุเอกสารสำหรับการหย่าที่ทำต่อหน่วยงานของประเทศนั้น คือ สำเนาทะเบียนการหย่าหรือหลักฐานการจดทะเบียนการหย่าของประเทศนั้น หนังสือเดินทางอินโดนีเซีย และหนังสือรับรองภูมิลำเนาหรือหนังสือแจ้งย้ายออกนอกประเทศ เอกสารฝั่งไทยจึงได้แก่ใบสำคัญการหย่าหรือทะเบียนการหย่า หรือคำพิพากษาพร้อมหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด ส่วนการแปลและรับรองที่สถานทูตอินโดนีเซียกำหนด ยังไม่ได้ตรวจ ควรสอบถามสถานทูตก่อนเตรียมเอกสาร
หน้าที่รายงานเป็นของฝ่ายอินโดนีเซีย แต่ฝ่ายไทยช่วยได้ เช่น ขอสำเนาเอกสารการหย่าที่รับรองแล้วไว้ให้ หรือระบุในบันทึกข้อตกลงหย่าว่าใครจะดำเนินการ
หย่าที่อำเภอกับหย่าโดยคำพิพากษาศาลไทย ต่างกันอย่างไรในมุมอินโดนีเซีย
ทั้งสองทางต้องรายงานเหมือนกัน แต่ระดับความชัดเจนไม่เท่ากัน
| ประเด็น | จดทะเบียนหย่าที่อำเภอ | หย่าโดยคำพิพากษาศาลไทย |
|---|---|---|
| มีผลในไทยเมื่อไร | เมื่อจดทะเบียนการหย่า | เมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด |
| เอกสารที่ใช้รายงาน | ใบสำคัญการหย่าหรือทะเบียนการหย่า | คำพิพากษาและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด |
| จุดที่ยังไม่ชัด | กฎหมายสมรสอินโดนีเซียให้หย่าต่อหน้าศาล ยังไม่มีแนวทางทางการว่าการหย่าโดยความยินยอมที่อำเภอจะถือว่าสมบูรณ์หรือไม่ | ถ้อยคำกฎหมายทะเบียนราษฎรน่าจะครอบคลุมศาลไทย แต่ยังไม่พบแนวปฏิบัติทางการ |
| เรื่องเงินและทรัพย์ในอินโดนีเซีย | ถ้าอีกฝ่ายไม่ทำตามข้อตกลง ต้องปรึกษาทนายอินโดนีเซีย | บังคับในอินโดนีเซียโดยตรงไม่ได้ตามหลักทั่วไป |
ประเด็นของการหย่าที่อำเภอมาจากกฎหมายสองฝั่ง ฝั่งไทย พระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 มาตรา 26 ให้การหย่าโดยความยินยอมสมบูรณ์ถ้ากฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้ทำได้ แต่คณะกรรมการกฤษฎีกาเห็นว่านายทะเบียนไทยรับจดตามกฎหมายไทยได้โดยไม่ต้องพิจารณากฎหมายต่างประเทศ ฝั่งอินโดนีเซีย กฎหมายทะเบียนราษฎรมีช่องทางรับแจ้งการหย่าที่ทำต่อหน่วยงานต่างประเทศ ขณะที่กฎหมายสมรสให้หย่าต่อหน้าศาล ยังไม่พบแหล่งทางการที่ชี้ว่าทางการอินโดนีเซียจะถือการหย่าที่อำเภอไทยอย่างไร โดยเฉพาะเมื่อฝ่ายอินโดนีเซียเป็นมุสลิม หลักกฎหมายขัดกันดูเพิ่มที่ หย่ากับคู่สมรสต่างชาติ ใช้กฎหมายไทยหรือกฎหมายต่างประเทศ
ดังนั้น ถ้าฝ่ายอินโดนีเซียต้องใช้สถานะหย่าในอินโดนีเซีย เช่น จะสมรสใหม่ที่นั่น ควรให้ทนายอินโดนีเซียตรวจก่อนเลือกว่าจะจดหย่าที่อำเภอ ฟ้องศาลไทย หรือหย่าผ่านศาลอินโดนีเซีย ส่วนคำถามว่าคู่มุสลิมที่หย่าในไทยแล้วต้องดำเนินการเพิ่มที่ศาลศาสนาหรือไม่ ยังไม่มีคำตอบทางการทั้งสองทาง ควรถามทนายอินโดนีเซียโดยตรง วิธีหย่าที่ศาลอินโดนีเซียอยู่ใน กฎหมายหย่าอินโดนีเซีย หย่าต้องไปศาลไหม
ใช้คำพิพากษาไทยบังคับค่าเลี้ยงดูหรือทรัพย์ในอินโดนีเซียได้ไหม
ต้องแยกสองเรื่อง เรื่องแรกคือสถานะว่าหย่าแล้ว ซึ่งใช้วิธีรายงานการหย่าข้างต้น เรื่องที่สองคือการบังคับตามเนื้อหาคำพิพากษา เช่น ค่าเลี้ยงดูบุตร หรือทรัพย์ที่อยู่ในอินโดนีเซีย โดยหลัก คำพิพากษาศาลต่างประเทศไม่สามารถบังคับในอินโดนีเซียได้โดยตรง ถ้าต้องบังคับเรื่องเงินหรือทรัพย์ในอินโดนีเซีย มักต้องดำเนินคดีที่ศาลอินโดนีเซีย
ไทยกับอินโดนีเซียมีความตกลงความร่วมมือทางการศาลตั้งแต่ปี 2521 ซึ่งเปิดช่องให้ส่งเอกสารทางศาลระหว่างหน่วยงานศาลของสองประเทศ แต่ไม่พบว่าครอบคลุมการบังคับตามคำพิพากษา และทั้งสองประเทศไม่ได้เป็นภาคีอนุสัญญากรุงเฮกปี 2550 ว่าด้วยการเรียกค่าเลี้ยงดูบุตรระหว่างประเทศ จึงไม่มีสนธิสัญญาที่ทำให้คำพิพากษาค่าเลี้ยงดูของศาลไทยบังคับในอินโดนีเซียได้ทันที แต่ไม่ได้แปลว่าเรียกไม่ได้เลย ถ้าพ่ออยู่และมีทรัพย์ในอินโดนีเซีย อาจต้องฟ้องเรียกในศาลอินโดนีเซีย ซึ่งกฎหมายสมรสอินโดนีเซียก็ให้พ่อรับผิดชอบค่าเลี้ยงดูและการศึกษาของบุตรเป็นหลัก ดู หย่าสามีอินโดนีเซีย ลูกอยู่กับใคร และ แบ่งสินสมรสกับสามีอินโดนีเซีย
รับรองเอกสารไทยไปใช้ในอินโดนีเซียอย่างไร ใช้ Apostille ได้หรือยัง
เอกสารที่ออกในไทยเพื่อใช้ต่างประเทศ โดยทั่วไปต้องรับรองนิติกรณ์ที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ส่วนขั้นที่สถานทูตอินโดนีเซียในไทยและการแปลเป็นภาษาอินโดนีเซีย ยังไม่ได้ตรวจขั้นตอนทางการ ควรสอบถามสถานทูตอินโดนีเซียก่อนว่าต้องแปลและรับรองขั้นใด
Apostille คือการรับรองเอกสารตามอนุสัญญากรุงเฮกที่ใช้แทนการรับรองหลายขั้น อินโดนีเซียใช้มาตั้งแต่ 4 มิถุนายน 2565 ส่วนอนุสัญญาจะมีผลสำหรับไทยวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ณ พฤศจิกายน 2569 จึงยังใช้ Apostille ระหว่างไทยกับอินโดนีเซียไม่ได้ หลังวันนั้นขั้นตอนมีแนวโน้มง่ายขึ้น แต่ควรตรวจประกาศของกรมการกงสุลก่อนยื่นทุกครั้ง
ตัวอย่างสมมติ: หย่าที่อำเภอแล้ว ฝ่ายอินโดนีเซียจะสมรสใหม่
นางบี คนไทย กับนายบูดี (ชื่อสมมติ) ชาวอินโดนีเซีย จดทะเบียนสมรสที่อำเภอ ต่อมาตกลงหย่าและจดทะเบียนหย่าที่อำเภอ ในไทยการหย่ามีผลตั้งแต่วันจดทะเบียน ต่อมานายบูดีกลับอินโดนีเซียและอยากสมรสใหม่ การจดทะเบียนสมรสที่ทะเบียนราษฎรอินโดนีเซียของคนที่เคยหย่าต้องแนบหลักฐานทะเบียนการหย่า นายบูดีจึงต้องรายงานการหย่าก่อน และเพราะยังไม่มีแนวทางทางการเรื่องการยอมรับการหย่าที่อำเภอ เขาควรให้ทนายอินโดนีเซียตรวจเอกสารก่อนยื่น ถ้าทั้งคู่ปรึกษาทนายตั้งแต่ก่อนหย่า ทนายอาจช่วยเทียบทางเลือกอื่นไว้ตั้งแต่ต้น
เมื่อไรควรให้ทนายช่วย และทนายช่วยอะไรได้บ้าง
ช่วงที่คุ้มที่สุดคือก่อนหย่า เพราะวิธีหย่าที่เลือกจะกำหนดว่าต้องรายงานอะไรและมีความเสี่ยงอะไรในอินโดนีเซีย ช่วงต่อมาคือเมื่อฝ่ายอินโดนีเซียจะสมรสใหม่ หรือต้องเรียกค่าเลี้ยงดูจากอีกฝ่ายที่อยู่อินโดนีเซีย ทนายช่วยได้ดังนี้
- เทียบว่าจดหย่าที่อำเภอ ฟ้องศาลไทย หรือหย่าผ่านศาลอินโดนีเซีย เหมาะกับคุณกว่า
- ร่างบันทึกข้อตกลงหย่าเรื่องบุตร ค่าเลี้ยงดู ทรัพย์สิน และผู้รับหน้าที่รายงานการหย่า
- ขอหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดและสำเนาคำพิพากษาที่รับรองแล้ว
- จัดการรับรองเอกสารที่กรมการกงสุล และตรวจรายการเอกสารกับสถานทูตอินโดนีเซีย
- ประสานทนายอินโดนีเซียเรื่องการจดสถานะ การเรียกค่าเลี้ยงดู หรือทรัพย์ในอินโดนีเซีย
สิ่งที่ควรทำทันทีหลังหย่าในไทย
- เก็บเอกสารการหย่าฉบับจริง และขอสำเนาที่รับรองไว้หลายชุด
- ถ้าหย่าโดยคำพิพากษา ขอหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด และขอบันทึกการหย่าที่สำนักทะเบียนไทย
- ฝ่ายอินโดนีเซียแจ้งการหย่าต่อสถานทูตหรือสถานกงสุลอินโดนีเซีย
- เมื่อฝ่ายอินโดนีเซียกลับประเทศ แจ้งหน่วยงานทะเบียนราษฎรภายใน 30 วัน การแจ้งล่าช้าอาจมีค่าปรับทางปกครอง
- ถ้ามีเรื่องเงินหรือทรัพย์ที่ต้องบังคับในอินโดนีเซีย ปรึกษาทนายอินโดนีเซียก่อนวางแผน
การหย่าในไทยยังไม่จบ ถ้าฝ่ายหนึ่งต้องใช้ชีวิตต่อในอินโดนีเซีย การเตรียมเอกสารและรายงานการหย่าแต่เนิ่น ๆ ช่วยลดความยุ่งยากภายหลังได้ หากต้องการให้ช่วยวางแผนวิธีหย่าและเอกสารสำหรับใช้ทั้งสองประเทศ ติดต่อสำนักงาน
คำถามที่พบบ่อย
หย่าที่อำเภอไทยแล้ว ทะเบียนอินโดนีเซียเปลี่ยนเองไหม?
ไม่เปลี่ยนเอง ฝ่ายอินโดนีเซียต้องแจ้งการหย่าต่อสถานทูตหรือสถานกงสุลอินโดนีเซีย และแจ้งหน่วยงานทะเบียนราษฎรภายใน 30 วันหลังกลับอินโดนีเซีย ส่วนทางการอินโดนีเซียจะยอมรับการหย่าที่อำเภอแค่ไหน ยังไม่มีแนวทางทางการยืนยัน ควรให้ทนายอินโดนีเซียตรวจ
ต้องรายงานการหย่าในอินโดนีเซียภายในกี่วัน?
ภายใน 30 วันนับแต่ฝ่ายอินโดนีเซียกลับอินโดนีเซีย ตามกฎหมายทะเบียนราษฎรอินโดนีเซีย โดยต้องแจ้งสถานทูตหรือสถานกงสุลอินโดนีเซียด้วย การแจ้งล่าช้าอาจมีค่าปรับทางปกครอง จึงไม่ควรปล่อยไว้
คำพิพากษาค่าเลี้ยงดูบุตรของศาลไทยบังคับในอินโดนีเซียได้ไหม?
โดยหลักบังคับโดยตรงไม่ได้ ไม่มีสนธิสัญญาที่ทำให้คำพิพากษาค่าเลี้ยงดูของศาลไทยบังคับในอินโดนีเซียได้ทันที ถ้าพ่ออยู่และมีทรัพย์ในอินโดนีเซีย อาจต้องฟ้องเรียกในศาลอินโดนีเซีย ควรปรึกษาทนายทั้งสองประเทศ
ใช้ Apostille รับรองเอกสารหย่าไทยไปอินโดนีเซียได้หรือยัง?
ยังไม่ได้ ณ พฤศจิกายน 2569 เพราะอนุสัญญาจะมีผลสำหรับไทยวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 แม้อินโดนีเซียใช้มาตั้งแต่ปี 2565 ตอนนี้จึงต้องรับรองแบบเดิม และควรตรวจประกาศกรมการกงสุลเมื่อถึงวันที่อนุสัญญามีผล
คู่มุสลิมหย่าในไทยแล้ว ต้องไปหย่าซ้ำที่ศาลศาสนาอินโดนีเซียไหม?
ยังตอบแน่ชัดไม่ได้ ไม่พบแหล่งทางการที่ยืนยันว่าต้องทำหรือไม่ต้องทำ เพราะกฎหมายสมรสอินโดนีเซียให้หย่าต่อหน้าศาล ขณะที่กฎหมายทะเบียนราษฎรมีช่องทางรับแจ้งการหย่าที่ทำในต่างประเทศ ควรถามทนายอินโดนีเซียก่อนดำเนินการต่อ
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
