สามีชาวอินโดนีเซียของคุณกลับประเทศไปแล้ว ไม่ติดต่อกลับ ไม่ช่วยค่าใช้จ่าย และคุณไม่รู้ว่าเขาจะกลับมาอีกหรือไม่ เมื่อสามีอินโดนีเซียกลับประเทศแบบนี้ หลายคนกังวลว่าจะหย่าได้อย่างไรในเมื่ออีกฝ่ายไม่มาจดทะเบียนหย่าด้วย บทความนี้อธิบายว่าภรรยาไทยฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ในกรณีใด ใช้เหตุหย่าอะไร ส่งหมายไปอินโดนีเซียอย่างไร และหลังหย่าต้องคิดถึงอะไรต่อ
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าควรหย่าที่ไทยหรือที่อินโดนีเซีย อ่านภาพรวมทุกทางได้ที่ คู่มือหย่ากับคนอินโดนีเซีย เทียบการหย่าที่ไทยและที่อินโดนีเซีย
ฟ้องหย่าคืออะไร และทำไมต้องฟ้องเมื่อสามีไม่อยู่
การฟ้องหย่า คือ การขอให้ศาลพิพากษาให้การสมรสสิ้นสุด ใช้เมื่ออีกฝ่ายไม่ยอมหย่าหรือไม่อยู่ให้ตกลงกัน ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1514 กำหนดว่าการหย่ามีได้สองทาง คือหย่าโดยความยินยอม หรือหย่าโดยคำพิพากษาของศาล การจดทะเบียนหย่าที่อำเภอต้องให้คู่สมรสทั้งสองฝ่ายร้องขอ เมื่อสามีกลับอินโดนีเซียและไม่ติดต่อ ทางที่เหลือในไทยจึงมักเป็นการฟ้องหย่า
สามีอินโดนีเซียกลับประเทศแล้ว ฟ้องหย่าที่ศาลไทยได้ไหม
ยื่นฟ้องได้ ถ้าคุณมีสัญชาติไทยหรือมีภูมิลำเนาในไทย ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ป.วิ.พ.) มาตรา 4 ตรี เปิดช่องว่า ถ้าจำเลยไม่มีภูมิลำเนาในไทยและมูลคดีไม่ได้เกิดในไทย โจทก์ที่มีสัญชาติไทยหรือมีภูมิลำเนาในไทยฟ้องต่อศาลไทยได้ สำหรับคดีหย่า ศาลที่รับคดีคือศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ ทนายจะตรวจว่าคดีของคุณควรยื่นที่ศาลใด
อีกเงื่อนไขหนึ่งมาจาก พ.ร.บ.ว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 มาตรา 27 ซึ่งมีสาระว่า ศาลไทยจะพิพากษาให้หย่าคู่ต่างสัญชาติได้เมื่อกฎหมายสัญชาติของทั้งสองฝ่ายยอมให้หย่าได้ กฎหมายสมรสอินโดนีเซียยอมให้หย่าได้โดยคำพิพากษาของศาล เงื่อนไขนี้จึงไม่เป็นอุปสรรคโดยหลัก ส่วนเหตุหย่า มาตรา 27 วรรคสองให้ใช้กฎหมายของถิ่นที่ฟ้อง เมื่อฟ้องที่ศาลไทยจึงใช้เหตุหย่าตาม ป.พ.พ. มาตรา 1516 ข้อยกเว้นที่ควรรู้คือ ถ้าคดีขึ้นศาลในปัตตานี นราธิวาส ยะลา หรือสตูล และทั้งสองฝ่ายเป็นมุสลิม ศาลอาจใช้กฎหมายอิสลามว่าด้วยครอบครัวโดยมีดะโต๊ะยุติธรรมร่วมพิจารณา ควรปรึกษาทนายว่าคดีของคุณเข้าเงื่อนไขหรือไม่
เหตุฟ้องหย่าที่มักใช้เมื่อสามีกลับประเทศไปแล้ว
ศาลไม่ได้ให้หย่าเพียงเพราะสามีอยู่ต่างประเทศ คุณต้องมีเหตุตามมาตรา 1516 และพิสูจน์ได้ เหตุที่มักเกี่ยวกับกรณีสามีกลับอินโดนีเซียแล้วขาดการติดต่อ มีดังนี้
| เหตุหย่า | เงื่อนไขสำคัญ | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|
| ละทิ้งร้าง มาตรา 1516 (4) | อีกฝ่ายจงใจละทิ้งร้างไปเกินหนึ่งปี | ต้องพิสูจน์ทั้งระยะเวลาและการจงใจละทิ้ง เหตุนี้ไม่อยู่ในกำหนดหนึ่งปีของมาตรา 1529 |
| แยกกันอยู่ มาตรา 1516 (4/2) | สมัครใจแยกกันอยู่ตามเงื่อนไขของกฎหมายเกินสามปี | ใช้ได้เมื่อแยกกันอยู่นานพอและเข้าเงื่อนไขทุกข้อ |
| ไปจากภูมิลำเนา มาตรา 1516 (5) | ถูกศาลสั่งให้เป็นคนสาบสูญ หรือไปจากภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่เกินสามปีโดยไม่มีใครทราบแน่ว่าเป็นตายร้ายดีอย่างไร | ถ้ายังรู้ว่าเขาอยู่ที่ไหนในอินโดนีเซีย เหตุนี้อาจไม่เข้า |
| ไม่อุปการะเลี้ยงดู มาตรา 1516 (6) | ไม่อุปการะเลี้ยงดูอีกฝ่ายตามสมควร หรือเป็นปฏิปักษ์อย่างร้ายแรง ถึงขนาดที่อีกฝ่ายเดือดร้อนเกินควร | สิทธิฟ้องด้วยเหตุนี้ระงับเมื่อพ้นหนึ่งปีนับแต่รู้หรือควรรู้ข้อเท็จจริง (มาตรา 1529) |
มาตรา 1516 ยังมีเหตุอื่นอีก ทนายจะเลือกเหตุที่มีหลักฐานรองรับดีที่สุด และอาจใช้หลายเหตุประกอบกัน รายละเอียดการพิสูจน์ทิ้งร้าง อ่านได้ที่ ฟ้องหย่ากรณีทิ้งร้างเกิน 1 ปี ต้องพิสูจน์อะไรบ้าง
หลักฐานที่ควรเริ่มเก็บตอนนี้
- หลักฐานว่าสามีออกจากไทยเมื่อไร เช่น ข้อความที่เขาบอกว่าจะกลับประเทศ หรือเอกสารการเดินทางที่คุณมีอยู่
- ประวัติการติดต่อครั้งสุดท้ายและการส่งเงิน เช่น แชตและรายการเงินเข้าในบัญชีของคุณเอง
- ที่อยู่สุดท้ายในอินโดนีเซียที่รู้ จากเอกสารสมรส สำเนาหนังสือเดินทาง หรือจดหมายเก่า
- ทะเบียนสมรส สูติบัตรของลูก เอกสารทรัพย์สิน และพยานบุคคลที่รู้เรื่อง
เก็บหลักฐานด้วยวิธีที่ชอบด้วยกฎหมายเท่านั้น อย่าเข้าบัญชีโซเชียลหรืออีเมลของสามีโดยไม่ได้รับอนุญาต เพราะอาจเป็นความผิดและทำให้หลักฐานมีปัญหา
ส่งหมายไปอินโดนีเซียอย่างไร
เมื่อจำเลยอยู่ต่างประเทศ การส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องเป็นขั้นที่ต้องทำให้ถูกตั้งแต่ต้น ป.วิ.พ. มาตรา 83 ทวิ ถึง 83 อัฏฐ วางหลักไว้ดังนี้
- ยื่นคำร้องขอส่งหมายไปต่างประเทศภายในเจ็ดวันนับแต่วันยื่นฟ้อง พร้อมคำแปลเป็นภาษาราชการของประเทศนั้นหรือภาษาอังกฤษ คำรับรองคำแปล และวางค่าใช้จ่ายตามที่ศาลกำหนด ถ้าไม่ทำ กฎหมายให้ถือว่าเป็นการทิ้งฟ้อง
- ศาลส่งหมายตามช่องทางที่กฎหมายกำหนด เช่น ไปรษณีย์ด่วนพิเศษระหว่างประเทศ ผู้ให้บริการ หรือผ่านสำนักงานศาลยุติธรรมและกระทรวงการต่างประเทศ ถ้าไม่มีข้อตกลงระหว่างประเทศกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น
- การส่งมีผลเมื่อพ้นหกสิบวันนับแต่วันส่ง ระยะนี้คือเวลาที่ถือว่าหมายถึงจำเลย ไม่ใช่กำหนดยื่นคำให้การ
- ถ้าส่งไม่ได้ ศาลอาจสั่งให้ใช้วิธีอื่น เช่น การปิดประกาศ
ใช้อนุสัญญาเฮกส่งหมายไปอินโดนีเซียได้ไหม
ไม่ได้ ทั้งไทยและอินโดนีเซียไม่เป็นภาคีอนุสัญญาเฮกว่าด้วยการส่งเอกสารทางศาล แต่ไทยกับอินโดนีเซียมีความตกลงความร่วมมือทางการศาลตั้งแต่ปี 2521 ซึ่งเปิดช่องให้ส่งเอกสารทางศาลระหว่างหน่วยงานศาลของสองประเทศ ในคดีจริงจะใช้ช่องทางใดและแปลเป็นภาษาใด ทนายจะตรวจและเลือกวิธีส่งหมายที่ศาลไทยยอมรับ ทั้งนี้ไม่พบว่าความตกลงนี้ทำให้คำพิพากษาไทยบังคับในอินโดนีเซียได้
รายละเอียดการส่งหมายเมื่ออีกฝ่ายอยู่ต่างประเทศ อ่านเพิ่มได้ที่ ฟ้องหย่า อีกฝ่ายอยู่ต่างประเทศ ส่งหมายศาลอย่างไร
ฟ้องที่ศาลไทย หรือฟ้องที่ศาลอินโดนีเซีย ต่างกันอย่างไร
กฎหมายสมรสอินโดนีเซียกำหนดให้การหย่าทำได้เฉพาะต่อหน้าศาล หลังศาลพยายามไกล่เกลี่ยแล้วไม่สำเร็จ ตารางนี้เทียบประเด็นหลักของสองทาง
| ประเด็น | ฟ้องที่ศาลไทย | ฟ้องที่ศาลอินโดนีเซีย |
|---|---|---|
| ศาลที่รับคดี | ศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจ | คู่มุสลิม: ศาลศาสนา (Pengadilan Agama) ถ้าภรรยาอยู่นอกอินโดนีเซีย ยื่นที่ศาลท้องที่ที่สามีอยู่ · คู่ที่ไม่ใช่มุสลิม: โดยหลักศาลชั้นต้นทั่วไปท้องที่ที่จำเลยอยู่ · ต่างศาสนากัน: ควรให้ทนายอินโดนีเซียตรวจ |
| เหตุเรื่องการทิ้งกันไป | จงใจละทิ้งร้างเกินหนึ่งปี | ฝ่ายหนึ่งทิ้งอีกฝ่ายไป 2 ปีติดต่อกันโดยไม่ได้รับอนุญาตและไม่มีเหตุอันชอบ |
| การไปศาล | ดำเนินคดีในประเทศที่คุณอยู่ | คดีศาลศาสนา ฝ่ายที่อยู่ต่างประเทศและมาไม่ได้ อาจให้ผู้รับมอบอำนาจพิเศษไปแทนในนัดไกล่เกลี่ย |
| หลังหย่า | บันทึกการหย่าตามคำพิพากษาที่อำเภอ ฝ่ายอินโดนีเซียต้องแจ้งทางการอินโดนีเซียเอง | นำเอกสารการหย่ามารับรอง แปล และบันทึก คร.22 ในไทย |
การเลือกขึ้นกับว่าคุณอยู่ที่ไหน หลักฐานอยู่ที่ไหน ลูกและทรัพย์สินอยู่ประเทศใด และการหย่าต้องใช้ในประเทศใดบ้าง ภาพรวมกฎหมายหย่าฝั่งอินโดนีเซีย อ่านได้ที่ กฎหมายหย่าอินโดนีเซีย ศาลศาสนาสำหรับมุสลิมและศาลทั่วไปสำหรับศาสนาอื่น
ตัวอย่างสมมติ: นางเอกับสามีที่กลับอินโดนีเซีย
ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ นางเอเป็นคนไทย จดทะเบียนสมรสกับนายบีชาวอินโดนีเซียที่เขตในกรุงเทพฯ และอยู่ด้วยกันในไทย ต่อมานายบีบอกว่าจะกลับไปเยี่ยมครอบครัวที่อินโดนีเซีย หลังจากนั้นติดต่อได้น้อยลงจนเงียบไป และไม่ช่วยค่าใช้จ่ายของลูก ผ่านไปเกินหนึ่งปี นางเออยากหย่า แต่นายบีไม่ตอบข้อความเรื่องจดทะเบียนหย่า
ทนายช่วยนางเอรวบรวมข้อความสุดท้ายของนายบี หลักฐานว่าไม่มีเงินเข้ามา และที่อยู่ในอินโดนีเซียจากเอกสารที่เคยใช้ตอนจดทะเบียนสมรส แล้วยื่นฟ้องหย่าต่อศาลเยาวชนและครอบครัวโดยอ้างเหตุละทิ้งร้างเกินหนึ่งปี พร้อมขอให้ศาลกำหนดเรื่องอำนาจปกครองลูกและค่าเลี้ยงดู ภายในเจ็ดวันหลังยื่นฟ้อง ทนายยื่นคำร้องขอส่งหมายไปต่างประเทศพร้อมคำแปลและวางค่าใช้จ่าย ศาลจะพิจารณาจากพยานหลักฐานที่นางเอนำสืบ ผลคดีขึ้นกับข้อเท็จจริงและไม่มีใครรับประกันได้ แต่การเตรียมให้ถูกตั้งแต่ต้นช่วยลดความเสี่ยงที่คดีจะสะดุด
หย่าที่ศาลไทยแล้ว มีผลที่อินโดนีเซียอย่างไร
การหย่าโดยคำพิพากษามีผลเมื่อคำพิพากษาถึงที่สุด (ป.พ.พ. มาตรา 1531) แต่จะอ้างต่อบุคคลภายนอกผู้สุจริตไม่ได้จนกว่าจะจดทะเบียน คุณจึงควรนำสำเนาคำพิพากษาและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดไปขอบันทึกการหย่าที่สำนักทะเบียน ซึ่งยื่นได้ฝ่ายเดียว
ฝั่งอินโดนีเซีย ทะเบียนไม่เปลี่ยนเอง กฎหมายทะเบียนราษฎรอินโดนีเซียกำหนดให้คนอินโดนีเซียที่หย่านอกประเทศ แจ้งการหย่าต่อสถานทูตหรือสถานกงสุลอินโดนีเซีย และแจ้งหน่วยงานทะเบียนราษฎรภายใน 30 วันนับแต่กลับเข้าอินโดนีเซีย หน้าที่นี้อยู่ที่ฝ่ายอินโดนีเซีย ถ้าสามีไม่ทำ สถานะในอินโดนีเซียอาจยังไม่เปลี่ยน ส่วนทางการอินโดนีเซียจะรับคำพิพากษาไทยอย่างไร ควรให้ทนายอินโดนีเซียตรวจ อ่านต่อที่ หย่าในไทยแล้วมีผลที่อินโดนีเซียไหม
ถ้ามีลูกหรือทรัพย์สิน ควรขอให้ศาลไทยพิจารณาไปพร้อมคดีหย่า ทั้งอำนาจปกครองบุตร ค่าเลี้ยงดูบุตร และสินสมรส ส่วนค่าเลี้ยงชีพต้องเรียกในคดีหย่า (มาตรา 1526) ไม่มีสนธิสัญญาที่ทำให้คำพิพากษาค่าเลี้ยงดูของศาลไทยบังคับในอินโดนีเซียได้ทันที ถ้าสามีมีทรัพย์อยู่ที่อินโดนีเซีย อาจต้องดำเนินคดีที่นั่นด้วย ดู หย่าสามีอินโดนีเซีย ลูกอยู่กับใคร และ แบ่งสินสมรสกับสามีอินโดนีเซีย
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อสามีอินโดนีเซียกลับประเทศ
- รอให้สามีกลับมาจดทะเบียนหย่าโดยไม่มีกำหนด ขณะที่เหตุไม่อุปการะเลี้ยงดูมีกำหนดหนึ่งปีนับแต่รู้ข้อเท็จจริง
- ยื่นคำร้องขอส่งหมายไปต่างประเทศช้าเกินเจ็ดวัน จนถูกถือว่าทิ้งฟ้อง
- เข้าใจว่า 60 วันหลังส่งหมายคือกำหนดที่สามีต้องตอบ ที่จริงคือเวลาที่การส่งมีผล
- คิดว่าทิ้งร้าง 1 ปีใช้ฟ้องที่ศาลอินโดนีเซียได้ เหตุ 1 ปีเป็นของกฎหมายไทย กฎหมายอินโดนีเซียใช้ทิ้งไป 2 ปีติดต่อกัน
- คิดว่าคำพิพากษาไทยทำให้ทะเบียนอินโดนีเซียเปลี่ยนเอง ฝ่ายอินโดนีเซียต้องแจ้งทางการของตน
- เก็บหลักฐานด้วยวิธีที่ผิดกฎหมาย เช่น เข้าบัญชีของอีกฝ่ายโดยไม่ได้รับอนุญาต
เมื่อไรควรให้ทนายช่วย และทนายช่วยอะไรได้บ้าง
คดีที่จำเลยอยู่ต่างประเทศมีขั้นตอนที่พลาดแล้วเสียเวลา โดยเฉพาะการส่งหมายและกำหนดเวลา ควรปรึกษาทนายก่อนยื่นฟ้อง ทนายช่วยได้ดังนี้
- ตรวจว่าศาลไทยมีอำนาจ และเลือกเหตุหย่าที่มีหลักฐานรองรับดีที่สุด
- ร่างคำฟ้องให้ครอบคลุมเรื่องลูก ค่าเลี้ยงดู ค่าเลี้ยงชีพ และสินสมรส
- จัดทำคำแปล ยื่นคำร้องขอส่งหมายภายในกำหนด และติดตามผลการส่ง
- เสนอวิธีส่งหมายแบบอื่นต่อศาล ถ้าไม่รู้ที่อยู่หรือส่งไม่ได้
- นำคำพิพากษาไปบันทึกการหย่า และประสานทนายอินโดนีเซียเรื่องผลในอินโดนีเซียหรือทรัพย์สินที่นั่น
ถ้าสามีกลับอินโดนีเซียและคุณอยากยุติสถานะสมรสให้ชัด เริ่มจากรวบรวมหลักฐานและที่อยู่ล่าสุดของเขาให้มากที่สุด แล้วปรึกษาแนวทางก่อนยื่นฟ้อง หากต้องการให้ช่วยประเมินคดีและเตรียมการส่งหมายไปอินโดนีเซีย ติดต่อสำนักงาน ได้
คำถามที่พบบ่อย
ไม่รู้ที่อยู่ของสามีในอินโดนีเซีย ฟ้องหย่าได้ไหม
ยื่นฟ้องได้ แต่ต้องมีวิธีส่งหมายที่ศาลยอมรับ ควรรวบรวมที่อยู่สุดท้ายที่รู้และหลักฐานการติดตามไว้ ถ้าส่งตามที่อยู่ไม่ได้ ศาลอาจสั่งให้ใช้วิธีอื่น เช่น การปิดประกาศ ทนายจะช่วยเสนอวิธีที่เหมาะกับข้อเท็จจริงของคุณ
สามีกลับอินโดนีเซียไปกี่ปีจึงฟ้องหย่าได้
ถ้าฟ้องที่ศาลไทยด้วยเหตุละทิ้งร้าง ต้องเป็นการจงใจละทิ้งร้างเกินหนึ่งปี ส่วนเหตุไปจากภูมิลำเนาโดยไม่มีใครทราบว่ายังมีชีวิตอยู่หรือไม่ต้องเกินสามปี ถ้าฟ้องที่ศาลอินโดนีเซีย เหตุทิ้งไปต้องครบ 2 ปีติดต่อกัน
ส่งหมายไปอินโดนีเซียใช้อนุสัญญาเฮกได้ไหม
ไม่ได้ ทั้งไทยและอินโดนีเซียไม่เป็นภาคีอนุสัญญาเฮกว่าด้วยการส่งเอกสารทางศาล การส่งหมายทำตาม ป.วิ.พ. ซึ่งเปิดช่องให้ใช้ข้อตกลงระหว่างประเทศ และไทยกับอินโดนีเซียมีความตกลงความร่วมมือทางการศาลตั้งแต่ปี 2521
หมายถือว่าส่งถึงสามีที่อินโดนีเซียเมื่อไร
เมื่อพ้นหกสิบวันนับแต่วันส่ง ตาม ป.วิ.พ. ระยะนี้คือเวลาที่ถือว่าหมายถึงสามีแล้ว ไม่ใช่กำหนดที่สามีต้องยื่นคำให้การ ทนายจะช่วยคำนวณกำหนดต่าง ๆ ตามคดีของคุณ
หย่าที่ศาลไทยแล้ว ทะเบียนที่อินโดนีเซียของสามีเปลี่ยนเองไหม
ไม่เปลี่ยนเอง กฎหมายทะเบียนราษฎรอินโดนีเซียกำหนดให้คนอินโดนีเซียที่หย่านอกประเทศแจ้งสถานทูตอินโดนีเซีย และแจ้งทะเบียนภายใน 30 วันหลังกลับประเทศ ถ้าสามีไม่แจ้ง สถานะในอินโดนีเซียอาจยังไม่เปลี่ยน ควรปรึกษาทนายอินโดนีเซียถ้าคุณต้องใช้สถานะหย่าในอินโดนีเซีย
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
