ใบหย่าจีนอยู่ในมือแล้ว หรือศาลประชาชนจีนพิพากษาให้หย่าเรียบร้อย แต่เมื่อกลับมาไทย ข้อมูลการสมรสในทะเบียนไทยยังเหมือนเดิม และคุณยังเปลี่ยนนามสกุลหรือจดทะเบียนสมรสใหม่ไม่ได้อย่างที่ตั้งใจ บทความนี้อธิบายว่าเอกสารหย่าจากจีนแต่ละแบบต่างกันอย่างไร ต้องรับรองและแปลอย่างไร ยื่นที่ไหน และถ้าสำนักทะเบียนไม่รับ ควรทำอะไรต่อ
บทความนี้เน้นเฉพาะเอกสารจากจีนแผ่นดินใหญ่ หลักทั่วไปของการบันทึกการหย่าที่ทำในต่างประเทศ อ่านได้ที่ หย่าที่ต่างประเทศแล้ว มีผลในไทยไหม ต้องทำอะไรต่อ ถ้ายังไม่ได้หย่าและกำลังเลือกว่าจะหย่าที่ไทยหรือที่จีน ดูภาพรวมทุกทางเลือกได้ที่ คู่มือหย่ากับคนจีนในไทย
ใบหย่าจีน คืออะไร และหย่าที่จีนได้เอกสารแบบไหนบ้าง
ใบหย่าจีน (离婚证) คือเอกสารที่สำนักทะเบียนสมรสของจีนออกให้ เมื่อคู่สมรสจดทะเบียนหย่าโดยความยินยอมเสร็จสมบูรณ์ ส่วนการหย่าทางศาลจะได้เอกสารอีกแบบ คือคำพิพากษาหย่า หรือบันทึกไกล่เกลี่ยของศาล (调解书) ในกรณีที่คู่ความตกลงกันได้ระหว่างคดี ประมวลกฎหมายแพ่งของจีน (民法典) มาตรา 1080 กำหนดว่าการสมรสสิ้นสุดเมื่อจดทะเบียนหย่าเสร็จ หรือเมื่อคำพิพากษาหรือบันทึกไกล่เกลี่ยหย่ามีผล
| เอกสาร | ได้มาอย่างไร | ควรเตรียมอะไรเพิ่มก่อนใช้ในไทย |
|---|---|---|
| ใบหย่า (离婚证) | จดทะเบียนหย่าที่สำนักทะเบียนสมรสของจีน ทั้งสองฝ่ายต้องไปด้วยตนเอง | ต้นฉบับใบหย่า แล้วนำไปรับรองเอกสารตามขั้นตอนฝั่งจีนและไทย |
| คำพิพากษาหย่า | ศาลประชาชนพิพากษาหลังไกล่เกลี่ยไม่สำเร็จ | คำพิพากษาพร้อมหนังสือรับรองว่าคำพิพากษามีผลแล้ว (生效证明) จากศาลที่พิพากษา |
| บันทึกไกล่เกลี่ยหย่า (调解书) | คู่ความตกลงกันได้ระหว่างคดีในศาล | ฉบับที่ศาลออกให้ และสอบถามสำนักทะเบียนไทยว่าต้องมีเอกสารยืนยันการมีผลเพิ่มหรือไม่ |
จดทะเบียนสมรสที่อำเภอไทย ไปจดทะเบียนหย่าที่สำนักทะเบียนจีนได้ไหม
ไม่ได้ ระเบียบการจดทะเบียนสมรสของจีน (婚姻登记条例) ฉบับแก้ไขที่มีผลตั้งแต่ 10 พฤษภาคม 2568 (ค.ศ. 2025) มาตรา 14 ให้สำนักทะเบียนไม่รับคำขอหย่า ถ้าการจดทะเบียนสมรสไม่ได้ทำในจีนแผ่นดินใหญ่ ดังนั้นถ้าคุณมีใบหย่าจากสำนักทะเบียนจีน แปลว่าการสมรสของคุณจดที่จีน ส่วนคู่ที่จดทะเบียนสมรสที่อำเภอไทยแล้วหย่ากันที่จีน จะเป็นการหย่าผ่านศาลประชาชน เอกสารที่ได้คือคำพิพากษาหรือบันทึกไกล่เกลี่ย ความต่างนี้สำคัญ เพราะเอกสารที่ต้องเตรียมไม่เหมือนกัน
หย่าที่จีนแล้ว ทะเบียนไทยเปลี่ยนเองหรือไม่
ไม่เปลี่ยนเอง การหย่าที่จีนไม่ได้ถูกส่งต่อมาบันทึกในทะเบียนไทยโดยอัตโนมัติ แม้การสมรสจะสิ้นสุดตามกฎหมายจีนแล้ว ข้อมูลในทะเบียนไทยจะยังคงเดิมจนกว่าจะมีผู้ไปยื่นขอให้นายทะเบียนบันทึก วิธีที่คู่มือของกรมการปกครองวางไว้สำหรับการหย่าที่ทำในต่างประเทศ คือการขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือสำนักงานเขต
การบันทึกฐานะแห่งครอบครัว คือการขอให้นายทะเบียนไทยลงบันทึกสถานะครอบครัวที่เกิดขึ้นตามกฎหมายต่างประเทศไว้ในทะเบียนไทย เช่น การหย่าที่ทำในจีน หลักสำคัญตามคู่มือของกรมการปกครองมีดังนี้
- ผู้ยื่น ผู้มีส่วนได้เสียเป็นผู้ยื่นคำขอให้นายทะเบียนบันทึกได้
- สัญชาติ คู่หย่าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งต้องมีสัญชาติไทยในขณะยื่นคำขอ
- สถานที่ ยื่นที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขตแห่งใดก็ได้
- เอกสารภาษาต่างประเทศ ต้องผ่านการรับรองนิติกรณ์โดยกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
- พยาน ต้องมีพยาน 2 คน
คู่มือดังกล่าวเขียนไว้สำหรับการหย่าในต่างประเทศโดยทั่วไป ไม่ได้ยกตัวอย่างเอกสารจากจีนโดยเฉพาะ ก่อนไปยื่นจึงควรโทรถามสำนักทะเบียนที่จะไปว่าต้องเตรียมเอกสารใดเพิ่ม โดยเฉพาะถ้าการสมรสของคุณจดที่จีนและยังไม่เคยบันทึกในทะเบียนไทยมาก่อน
ขั้นตอนรับรองและแปลใบหย่าจีนก่อนยื่นในไทย
ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 เอกสารทางราชการของจีนที่จะนำมาใช้ในไทยยังต้องผ่านการรับรองหลายชั้น ลำดับทั่วไปตามแนวที่กระทรวงการต่างประเทศจีนอธิบาย และที่สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงปักกิ่ง ใช้กับเอกสารจีน รวมกับข้อกำหนดฝั่งไทย มีดังนี้
- เตรียมเอกสารฉบับจริง ใบหย่า หรือคำพิพากษาพร้อมหนังสือรับรองว่ามีผล หรือบันทึกไกล่เกลี่ยของศาล
- แปลและรับรองที่สำนักงานโนตารีของจีน (公证处) ในมณฑลหรือเมืองที่เกี่ยวข้อง
- รับรองที่กระทรวงการต่างประเทศจีน หรือสำนักงานการต่างประเทศของมณฑลที่ได้รับมอบหมาย
- รับรองที่สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลใหญ่ไทยในจีน ตามเขตที่ดูแล
- แปลเป็นภาษาไทยและรับรองคำแปล ตามที่กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ กำหนด
- ยื่นขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขต พร้อมเอกสารแสดงตนและพยาน 2 คน
ลำดับนี้เป็นห่วงโซ่การรับรองทั่วไปของเอกสารจีนที่จะใช้ในประเทศที่ยังไม่ใช้ระบบ Apostille ยังไม่พบหน้าทางการที่เขียนขั้นตอนสำหรับใบหย่าหรือคำพิพากษาจีนไว้โดยเฉพาะ รายละเอียดอย่างหน่วยงานใดรับรองในมณฑลของคุณ หรือต้องทำสำเนากี่ชุด ควรสอบถามสถานทูตหรือสถานกงสุลไทยที่ดูแลพื้นที่ก่อนเริ่ม ข้อควรระวังคือขั้นที่ 2 ถึง 4 ทำในจีน ถ้าคุณออกจากจีนก่อนทำให้เสร็จ การกลับไปดำเนินการภายหลังอาจยุ่งยากกว่ามาก การเตรียมเอกสารต่างประเทศในเรื่องหย่าโดยทั่วไป ดูเพิ่มที่ รับรองเอกสารต่างประเทศ ใช้ในคดีหย่า 5 ขั้นตอน
ใช้ Apostille แทนการรับรองหลายชั้นได้หรือยัง
ณ วันนี้ยังไม่ได้ จีนเริ่มใช้อนุสัญญาว่าด้วย Apostille ตั้งแต่ 7 พฤศจิกายน 2566 แต่สำหรับประเทศไทย อนุสัญญาจะมีผลตั้งแต่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 และไทยยังไม่ได้ประกาศหน่วยงานผู้ออก Apostille ของไทย เมื่ออนุสัญญามีผลกับไทยแล้ว ขั้นตอนรับรองเอกสารระหว่างสองประเทศมีแนวโน้มจะง่ายขึ้น แต่ก่อนยื่นจริงควรตรวจประกาศของกรมการกงสุลว่าวิธีปฏิบัติเปลี่ยนแล้วหรือยัง
หย่าทางศาลจีน ต้องเตรียมเอกสารอะไรเพิ่ม
ถ้าหย่าโดยคำพิพากษาของศาลประชาชนจีน ควรขอหนังสือรับรองว่าคำพิพากษามีผลแล้ว (生效证明) จากศาลที่พิพากษาไว้ด้วย เพราะในจีนเองคำพิพากษาหย่าก็ใช้คู่กับเอกสารนี้ ตัวอย่างเช่น สถานทูตจีนในไทยเรียกคำพิพากษาหย่าพร้อมหนังสือรับรองการมีผล จากคนจีนที่หย่าในจีนแล้วจะจดทะเบียนสมรสใหม่ ส่วนสำนักทะเบียนไทยจะเรียกเอกสารชุดใดสำหรับคำพิพากษาจีน ยังไม่พบคู่มือที่ระบุไว้ จึงควรเตรียมทั้งสองฉบับให้ผ่านการรับรองครบ แล้วโทรถามสำนักทะเบียนก่อนไป
บันทึกไกล่เกลี่ยหย่าของศาลจีนมีผลเมื่อคู่ความลงนามรับ ถ้าการหย่าของคุณจบด้วยเอกสารแบบนี้ ให้เก็บฉบับที่ศาลออกให้พร้อมหลักฐานที่แสดงว่าได้รับเอกสารแล้ว และถามสำนักทะเบียนไทยว่าต้องมีเอกสารยืนยันการมีผลเพิ่มหรือไม่
คำพิพากษาจีนเรื่องทรัพย์สินและลูก ใช้ในไทยได้แค่ไหน
ต้องแยกเรื่องสถานะการหย่าออกจากเรื่องทรัพย์สินและเงิน ไทยไม่มีกฎหมายหรือสนธิสัญญาที่ให้บังคับตามคำพิพากษาของศาลต่างประเทศได้โดยตรง ถ้าคำพิพากษาจีนกำหนดเรื่องบ้าน ที่ดิน หรือเงินที่อยู่ในไทย โดยทั่วไปฝ่ายที่ต้องการให้มีผลต้องดำเนินคดีในศาลไทยอีกครั้ง และที่ดินหรือบ้านในไทยอยู่ใต้กฎหมายไทย รายละเอียดเรื่องนี้อยู่ใน แบ่งสินสมรสกับสามีจีน บ้าน ที่ดินในไทย และทรัพย์สินที่จีน ส่วนเรื่องอำนาจปกครองลูกที่อยู่ในไทย ถ้ามีข้อพิพาทในศาลไทย ศาลจะชี้ขาดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1520 โดยคำนึงถึงความผาสุกและประโยชน์ของบุตรเป็นสำคัญ
ถ้าสำนักทะเบียนไม่รับบันทึก ต้องทำอย่างไร
เริ่มจากถามให้ชัดว่าติดขัดที่จุดใด สาเหตุอาจเป็นเรื่องเอกสาร เช่น ขาดการรับรองบางชั้น คำแปลไม่ครบ หรือไม่มีเอกสารยืนยันว่าคำพิพากษามีผล ซึ่งแก้ไขได้ถ้ารู้ว่าขาดอะไร ลองทำตามลำดับนี้
- ขอให้เจ้าหน้าที่ระบุรายการเอกสารที่ขาดหรือเหตุที่รับไม่ได้ ถ้าเป็นไปได้ให้จดหรือขอเป็นลายลักษณ์อักษร
- ตรวจห่วงโซ่การรับรองว่าครบทุกชั้น ทั้งโนตารีจีน กระทรวงการต่างประเทศจีน สถานทูตหรือสถานกงสุลไทย และกรมการกงสุล
- ตรวจชื่อในทุกเอกสารให้ตรงกัน เช่น ชื่อภาษาจีน ชื่อตามหนังสือเดินทาง และชื่อภาษาไทยในคำแปล
- ถ้ายังไม่ได้ ปรึกษาทนายเพื่อประเมินว่าควรประสานกับนายทะเบียนอย่างไร หรือจำเป็นต้องใช้กระบวนการทางศาลในไทยหรือไม่
ถ้าเรื่องกลายเป็นข้อพิพาท เช่น อีกฝ่ายหรือบุคคลอื่นโต้แย้งว่าการหย่าในจีนไม่มีผลในไทย ศาลไทยอาจพิจารณาประเด็นนี้ตามหลักกฎหมายว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย ซึ่งเป็นเรื่องเฉพาะคดี ไม่มีใครรับประกันผลล่วงหน้าได้
ตัวอย่างสมมติ: นางบีกับใบหย่าจากสำนักทะเบียนจีน
ตัวอย่างนี้เป็นเรื่องสมมติ นางบี คนไทย จดทะเบียนสมรสกับนายหลี่ (ชื่อสมมติ) ที่สำนักทะเบียนสมรสในจีน ต่อมาทั้งสองตกลงหย่ากัน ทำสัญญาหย่าเป็นหนังสือ แล้วไปยื่นคำขอที่สำนักทะเบียนด้วยกัน เมื่อพ้นระยะทบทวน 30 วันตามประมวลกฎหมายแพ่งของจีน มาตรา 1077 ทั้งสองกลับไปขอรับใบหย่าด้วยตนเองภายใน 30 วันถัดมา
ก่อนเดินทางกลับไทย นางบีนำใบหย่าไปแปลและรับรองที่สำนักงานโนตารีของจีน รับรองต่อที่สำนักงานการต่างประเทศของมณฑล และที่สถานกงสุลไทยที่ดูแลพื้นที่ เมื่อถึงไทยจึงแปลเป็นภาษาไทยและรับรองคำแปลตามที่กรมการกงสุลกำหนด โทรถามสำนักทะเบียนว่าต้องใช้เอกสารใดเพิ่ม แล้วไปยื่นขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัวพร้อมพยาน 2 คน หลังจากนั้นจึงไปดำเนินเรื่องเปลี่ยนนามสกุลต่อ
ทนายช่วยอะไรได้บ้างในเรื่องนี้
- ตรวจว่าเอกสารหย่าที่คุณมีเป็นแบบใด มีผลแล้วหรือยัง และยังขาดเอกสารใด
- วางลำดับการรับรองเอกสารทั้งฝั่งจีนและฝั่งไทย รวมถึงประสานการแปลให้ชื่อและข้อมูลตรงกันทุกฉบับ
- ประสานกับสำนักทะเบียนเมื่อถูกเรียกเอกสารเพิ่มหรือถูกปฏิเสธการบันทึก
- ประเมินว่าส่วนที่เกี่ยวกับทรัพย์สินในไทย ค่าเลี้ยงดู หรืออำนาจปกครองบุตร ต้องดำเนินคดีในศาลไทยเพิ่มหรือไม่
- ดำเนินการทางศาลถ้ามีข้อโต้แย้งเรื่องผลของการหย่าในไทย
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อจะใช้ใบหย่าจีนในไทย
- เชื่อว่าทะเบียนไทยเปลี่ยนเอง แล้วไปจดทะเบียนสมรสใหม่หรือทำธุรกรรมที่ต้องใช้สถานะโสด ซึ่งอาจเกิดปัญหาตามมา
- ออกจากจีนก่อนรับรองเอกสารฝั่งจีน ทำให้ต้องหาทางดำเนินการย้อนหลังจากไทย
- ใช้คำแปลที่ไม่ได้รับรอง หรือแปลชื่อไม่ตรงกับหนังสือเดินทางและบัตรประชาชน
- ยื่นคำพิพากษาโดยไม่มีหนังสือรับรองว่ามีผล นายทะเบียนอาจขอเอกสารยืนยันว่าคำพิพากษามีผลแล้ว ทำให้ต้องกลับไปขอและรับรองเอกสารเพิ่ม
ถ้าคุณมีใบหย่าจีนหรือคำพิพากษาศาลจีนอยู่แล้ว ขั้นต่อไปคือทำให้เอกสารชุดนั้นผ่านการรับรองครบและบันทึกในทะเบียนไทยให้เรียบร้อย ก่อนจะวางแผนเรื่องนามสกุล การสมรสใหม่ หรือทรัพย์สิน ถ้ายังจะต้องใช้ผลการหย่าในจีนต่อ อ่านมุมกลับได้ที่ หย่าในไทยแล้วมีผลที่จีนไหม หากต้องการให้ช่วยตรวจเอกสารและวางลำดับขั้นตอน ติดต่อสำนักงาน ได้
คำถามที่พบบ่อย
ใบหย่าจีนใช้ในไทยได้ทันทีไหม
ไม่ได้ทันที ต้องผ่านการรับรองที่โนตารีจีน กระทรวงการต่างประเทศจีนหรือสำนักงานการต่างประเทศของมณฑล และสถานทูตหรือสถานกงสุลไทยในจีนก่อน จากนั้นแปลเป็นไทยและรับรองคำแปลตามที่กรมการกงสุลกำหนด แล้วจึงยื่นขอบันทึกฐานะแห่งครอบครัว (คร.22) ที่อำเภอหรือเขต
อดีตคู่สมรสชาวจีนต้องมาที่อำเภอด้วยหรือไม่
ตามคู่มือของกรมการปกครอง ผู้มีส่วนได้เสียเป็นผู้ยื่นคำขอบันทึกการหย่าที่ทำในต่างประเทศได้ โดยฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งต้องมีสัญชาติไทยขณะยื่น และต้องมีพยาน 2 คน ควรโทรถามสำนักทะเบียนก่อนว่าต้องใช้เอกสารของอีกฝ่ายประกอบอะไรบ้าง
หย่าที่ศาลจีน ต้องใช้เอกสารอะไรยื่นอำเภอ
ควรเตรียมคำพิพากษาหย่าพร้อมหนังสือรับรองว่าคำพิพากษามีผลแล้วจากศาลที่พิพากษา หรือบันทึกไกล่เกลี่ยหย่าของศาล ทุกฉบับต้องผ่านการรับรองและแปลครบ ยังไม่พบคู่มือที่บอกชุดเอกสารสำหรับคำพิพากษาจีนโดยเฉพาะ จึงควรสอบถามสำนักทะเบียนก่อนไป
ตั้งแต่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ใช้ Apostille กับใบหย่าจีนได้เลยหรือไม่
ยังสรุปไม่ได้ วันนั้นเป็นวันที่อนุสัญญามีผลกับไทย ขั้นตอนมีแนวโน้มจะง่ายขึ้น แต่ไทยยังไม่ได้ประกาศหน่วยงานผู้ออก Apostille และวิธีปฏิบัติ ควรตรวจประกาศของกรมการกงสุลก่อนยื่นทุกครั้ง
สมรสที่จีนแต่ไม่เคยบันทึกในไทย ต้องบันทึกการหย่าด้วยไหม
ควรสอบถามสำนักทะเบียนก่อน เพราะยังไม่พบแนวทางทางการที่ตอบกรณีนี้ตรง ๆ แต่ถ้าคุณจะจดทะเบียนสมรสใหม่ในไทย หรือมีหน่วยงานเรียกหลักฐานสถานะ เอกสารการหย่าที่ผ่านการรับรองและแปลครบแล้วจะเป็นหลักฐานสำคัญที่ควรมีไว้
มีคำถามเกี่ยวกับกรณีของคุณ?
ปรึกษาทีมทนายความได้โดยตรง เราช่วยประเมินข้อเท็จจริงและแนวทางที่เหมาะกับคุณ
